Edon Shaqiri, Kryetar i Bordit Drejtues të Komunitetit Shqiptaro-Amerikan në Ilinois, në një rrëfim ekskluziv dhënë për gazetën “Dielli”, organ i Federatës “Vatra” në New York, tregon punën e jashtëzakonshme për ruajtjen e promovimin e vlerave e trashëgimisë kulturore e kombëtare shqiptare në mërgatën e Amerikës, historinë e Komunitetit Shqiptar në Illinois, aktivitetet kryesore patriotike, edukative dhe komunitare, projektet për fuqizimin e komunitetit në të ardhmen, ndihmën për kulturën dhe gjuhën shqipe, promovimin dhe bashkimin e shqiptarëve në Ilinois të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Me Edon Shaqirin bisedoi editori i gazetës “Dielli” Sokol Paja.

HISTORIA E KOMUNITETIT SHQIPTAR NË ILINOIS

Shqiptarët në Ilinois kanë një histori që shtrihet që nga fillimi i viteve 1900, kur valët e para të emigrantëve nisën të krijonin rrënjë në këtë shtet. Gjithmonë ka ekzistuar një ndjenjë komuniteti, por organizimi i strukturuar erdhi më vonë, i shtyrë nga rrethana historike dhe nevoja për të vepruar së bashku. Komuniteti Shqiptaro-Amerikan në Ilinois (“Komuniteti) ose the Albanian American Community of Illinois (“AACI”) u themelua në vitin 1998 nga një grup Shqiptarësh të angazhuar, të cilët u mobilizuan për të mbledhur ndihma dhe për të ndërgjegjësuar opinionin publik Amerikan gjatë rezistencës së Kosovës ndaj agresionit Serb.
Presidenti i parë i organizatës ishte Hidai Bregu, një nga filantropët më të shquar Shqiptarë të brezit tonë në Shtetet e Bashkuara. Ai dhe bashkëpunëtorët e tij ngritën themelet e një organizate që synonte jo vetëm të ndihmonte atdheun në kohë të vështira, por edhe të forconte lidhjet mes Shqiptarëve në Illinois dhe të promovonte kulturën tonë.

Sot, Komunuteti është një organizatë e regjistruar si 501(c)(3) me një prani të fortë komunitare dhe me ndikim në të gjithë shtetin e Illinois. Misioni ynë mbetet i pandryshuar, të ruajmë dhe të forcojmë trashëgiminë Shqiptare në diasporë. Komuniteti është organizata ombrellë që përfaqëson të gjitha shoqatat shqiptare në Illinois – një zë i përbashkët që përfaqëson gjithë shqiptarët në këtë shtet.

AACI ka gjithashtu një nga strukturat më unike të drejtimit që ekziston ndër organizatat Shqiptare moderne: Bordi ynë përbëhet nga dy përfaqësues për secilën krahinë shqiptare, duke përfshirë të gjitha trevat historike të Shqipërisë ideale. Kjo qasje e veçantë siguron përfaqësim të gjerë, unitet në diversitet dhe një frymë të vërtetë bashkimi mes Shqiptarëve kudo që janë.

AKTIVITETET KRYESORE PATRIOTIKE, EDUKATIVE DHE KOMUNITARE

Komuniteti ka një traditë të gjatë në organizimin e aktiviteteve që ushqejnë frymën atdhetare, forcojnë identitetin kulturor dhe ndërtojnë lidhje të forta mes anëtarëve të komunitetit. Çdo vit, organizojmë festime madhështore për Ditën e Pavarësisë së Shqipërisë dhe Ditën e Pavarësisë së Kosovës, me ceremoni zyrtare në zemër të Chicagos. Flamujt ngrihen në qendër të qytetit, përballë ndërtesave ikonike si City Hall dhe Daley Plaza, një gjest simbolik që nderon sakrificat dhe historinë tonë kombëtare. Këto ngjarje shoqërohen me valle, muzikë dhe pjesëmarrje të komunitetit të gjerë Shqiptaro-Amerikan. Këto ditë tashmë janë njohur zyrtarisht edhe nga Guvernatori i Illinois-it, JB Pritzker, një moment i rëndësishëm që flet për praninë dhe kontributin tonë në këtë shtet.

Në verë, organizojmë Festivalin e Byrekut, i cili tashmë është kthyer në një traditë të dashur për komunitetin dhe një nga festivalet kulturore më të mirëpritura në rajonin e Chicagos. Festivali bashkon Shqiptarë nga të gjitha trevat, si dhe fqinj e miq Amerikanë, përmes ushqimit, muzikës live, artit dhe aktiviteteve për të gjitha moshat. Është një shfaqje e gjallë e asaj që do të thotë të jesh shqiptar në Amerikë.

Ndër evenimentet vjetore më të veçanta janë edhe mbrëmjet e rrjetëzimit profesional (networking nights), që i organizojmë dy herë në vit. Këto mbrëmje janë përpjekje të vetëdijshme për të afruar komunitetin tonë, qofshin ata profesionistë, sipërmarrës, studentë dhe drejtues të rinj, për të ndarë ide, krijuar ura bashkëpunimi dhe forcuar lidhjet brenda diasporës. Në thelb të tyre qëndron një qëllim i qartë: të bashkojmë njerëzit tanë.
Në fushën edukative, Komuniteti ka organizuar evente me shkrimtarë lokalë dhe kombëtarë, lexime publike dhe promovime librash që kanë për qëllim ruajtjen dhe kultivimin e kulturës Shqiptare. Kemi ndihmuar me orientim arsimor, bursa për studentë, si dhe ndihmë individuale për familje të reja që vendosen në zonën tonë.

Gjithashtu, kemi ofruar asistencë të veçantë për raste emergjente, duke përfshirë ndihmë mjekësore, orë falas për këshillim ligjor dhe ndihma të drejtpërdrejta për familje në nevojë. Poashtu organizojmë edhe evenimente mjekësore ku sjellim mjekë dhe profesionistë Shqiptarë të shëndetësisë për të ndihmuar komunitetin me vizita, konsulta dhe informim të specializuar — një shembull tjetër i vlerës që sjell bashkimi.

Komuniteti është bërë një vend ku njerëzit kthehen për ndihmë, për bashkëbisedim dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë, së bashku. Përmes rrjeteve sociale, ndjekim dhe shpërndajmë çdo aktivitet patriotik që ndodh në Illinois dhe më gjerë, duke përkrahur çdo përpjekje që nderon kulturën tonë dhe i bashkon Shqiptarët.
Asnjë nga këto nuk do të ishte e mundur pa bazën tonë të anëtarësisë, e cila paguan kuotat çdo vit dhe pa donatorët tanë bujarë që besojnë në misionin e përgjithshëm dhe e mbështesin atë me zemër. Ata janë shtylla e organizatës dhe arsyeja pse kemi mundur të ruajmë dhe zgjerojmë këtë lëvizje në mënyrë të organizuar për më shumë se dy dekada.

PROJEKTET PËR FUQIZIMIN E KOMUNITETIT NË TË ARDHMEN

Në katër vitet e fundit, organizata jonë ka qenë e përqendruar në një nga qëllimet më të rëndësishme dhe afatgjata: krijimin e Qendrës së Komunitetit Shqiptar në Illinois. Kemi ndërmarrë hapa konkretë për ta realizuar këtë vizion: jemi certifikuar si organizatë në SAM.gov, çka na mundëson të aplikojmë për grante shtetërore dhe federale. Gjithashtu, sivjet kemi negociuar një marrëveshje për një zyrë fizike të Komunitetit – dhe ky është një lajm ekskluziv për Gazetën Dielli, që vjen në një moment ku organizata jonë vazhdon të konsolidohet si një institucion me strukturë të qëndrueshme dhe prezencë fizike në terren.

Po ashtu, kemi filluar të ndërtojmë një Dhomë Tregtie Shqiptare në Illinois, një platformë për bizneset dhe sipërmarrësit Shqiptarë që synon të nxisë bashkëpunimin ekonomik, të forcojë rrjetin profesional dhe të krijojë mundësi zhvillimi brenda komunitetit. Një element i rëndësishëm dhe historik në punën tonë është fillimi i mbledhjes të dhënave për komunitetin Shqiptar në Illinois, në përgatitje për rezultatet e censusit të SHBA-së 2030. Kjo nismë siguron që numri i saktë i Shqiptarëve të jetë i njohur dhe i përdorur për të kërkuar financime, përfaqësim dhe burime më të mira për familjet dhe brezat e ardhshëm.

Përveç qendrës, kemi filluar të ndërtojmë Dhomën e Tregtisë Shqiptare, një strukturë e re që do të shërbejë si platformë për sipërmarrësit dhe bizneset shqiptare në Illinois. Qëllimi është të nxisim bashkëpunimin ekonomik, të forcojmë rrjetin tonë profesional dhe të krijojmë mundësi konkrete për zhvillim dhe investim brenda komunitetit. Këto iniciativa janë pjesë e një plani më të madh për të fuqizuar infrastrukturën tonë komunitare, për të rritur kapacitetin organizativ dhe për të siguruar që zëri i shqiptarëve në Illinois të ketë peshë, qëndrueshmëri dhe përfaqësim të denjë.

NDIHMA PËR KULTURËN DHE GJUHËN SHQIPE

Komuniteti ka qenë gjithmonë i angazhuar në ruajtjen e gjuhës dhe identitetit Shqiptar tek brezat e rinj. Mbështesim klasat e gjuhës Shqipe, programet edukative dhe aktivitetet kulturore që ndihmojnë fëmijët dhe të rinjtë të lidhen me rrënjët e tyre. Këtë vit, në bashkëpunim me Konsullatën e Kosovës në Des Moines, kemi ndihmuar në shpërndarjen e abetareve dhe materialeve mësimore për nxënësit. Ky është një hap i rëndësishëm në përforcimin e arsimit shqip në diasporë.

Kemi përkrahur gjithashtu organizata studentore Shqiptare dhe nisma të drejtuara nga të rinjtë, duke u dhënë hapësirë për të kontribuar në mënyrë aktive në ruajtjen e kulturës dhe në ndërtimin e komunitetit të së ardhmes.

Në bashkëpunim me OriginAL dhe Global Albanian Foundation, kemi bërë të mundur që pesë anëtarë të komunitetit tonë të marrin pjesë në një udhëtim të paharrueshëm drejt trojeve Shqiptare për të përjetuar nga afër kulturën, historinë dhe mikpritjen tonë. Gjithashtu, kemi dhe vazhdojm të bashkëpunojm ngushtë me profesor Gazmend Kapllanin në Universitetin DePaul për të mbështetur dhe forcuar Programin e Studimeve Shqiptare, i cili luan një rol të rëndësishëm në prezantimin e kulturës dhe historisë sonë në nivel akademik.

PROJEKTET DHE NDIHMAT PËR VENDLINDJEN

Po. Për vite me radhë, Komuniteti ka luajtur një rol të rëndësishëm në mbështetjen e Shqiptarëve jo vetem në Shqipëri por edhe jashtë kufijve, në Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Preshevë dhe Çameri, sidomos në kohë krize apo nevoje emergjente. Në vitin 2019, pas tërmetit në Shqipëri, organizuam një fushatë të madhe solidariteti dhe mblodhëm mbi 150 mijë dollarë për ndihmë humanitare dhe projekte rindërtimi. Në janar 2023, kontribuuam në përballimin e pasojave të përmbytjeve në Kosovë duke financuar dy projekte restaurimi bibliotekash në Skenderaj dhe Mitrovicë.
Gjithashtu, në bashkëpunim me Ministrinë e Arsimit të Kosovës, realizuam një donacion të rëndësishëm teknologjik, duke dhuruar pajisje të avancuara për shkolla dhe institucione arsimore. Kjo nismë synoi të përmirësojë qasjen në mësimdhënie moderne dhe të fuqizojë infrastrukturën edukative në vend.

MARRËVESHJET E BASHKËPUNIMIT ME SHOQATAT TJERA SHQIPTARE NË ILINOIS E MË GJERË

Komuniteti funksionon si organizata ombrellë për Komunitetit Shqiptar në Illinois, duke ofruar hapësirë bashkëpunimi dhe përfaqësimi për të gjitha shoqatat dhe nismat lokale. Ne e shohim veten si një platformë gjithëpërfshirëse ku çdo grup, organizatë apo individ Shqiptar ka vendin e vet dhe zërin e vet. Gjatë gjithë historisë sonë kemi synuar të bashkëpunojm me çdo shoqatë dhe grup Shqiptar që ka operuar në Illinois, por edhe me organizata në shtete të tjera si New York, Michigan, Iowa dhe më gjerë. Çdo herë që ka pasur një kauzë të përbashkët, një festë kombëtare, një tragjedi që ka prekur popullin tonë apo një projekt për të përmirësuar jetën e Shqiptarëve këtu apo në vendlindje, ne kemi qenë aty me mbështetje dhe vullnet për të punuar së bashku.
Kryetarët dhe përfaqësuesit e organizatave të tjera Shqiptare ftohen gjithmonë në mënyrë ceremoniale në evenimentet tona kryesore, si shenjë respekti dhe bashkimi. Kjo është një traditë që thekson unitetin dhe rëndësinë e bashkëpunimit përtej dallimeve organizative.

VLERËSIMET E ÇMIMET

Në 2017, Presidenti i Shqipërisë Bujar Nishani na nderoi me Urdhrin e Skënderbeut, një nga dekoratat më të larta shtetërore për kontributin tonë në forcimin e lidhjeve me komunitetin dhe çështjet kombëtare. Në vitin 2024, gjatë një vizite në Chicago për Paradën Ndërkombëtare të Policisë, Policia e Kosovës na dhuroi një medalje nderi për shërbimin komunitar, duke njohur rolin tonë aktiv dhe mikpritës në forcimin e lidhjeve institucionale me Kosovën. Por vlerësimi më i çmuar mbetet besimi dhe përkrahja e komunitetit tonë, pjesëmarrja e vazhdueshme, mbështetja e anëtarëve dhe donatorëve janë dëshmia më e fuqishme e ndikimit tonë real në komunitetin Shqiptaro-Amerikan.

KUSH ËSHTË EDON SHAQIRI?

Kam lindur në Shkup dhe jam rritur mes Luginës së Preshevës dhe Shteteve të Bashkuara. Në vitin 1999, familja ime u shpërngul në Amerikë si refugjatë, duke lënë pas një realitet të vështirë dhe duke ardhur me shumë shpresë, por edhe me pasiguri. Këtu gjetëm një komunitet që na priti me zemër të hapur dhe që na bëri të ndiheshim si në shtëpi.

Aktiviteti im i parë me Komunitetin ishte në një festë për 28 Nëntorin në vitin 1999, ku i ftuar nderi ishte ambasadori dhe miku i popullit Shqiptar, z. William Walker. Familja ime dhe disa familje të tjera refugjate ishim të ftuar dhe u mbuluam financiarisht nga donatorë të zemërgjerë të komunitetit Shqiptar. Për mua, ajo nuk ishte thjesht një festë, ishte hera e parë që ndjeva çfarë do të thotë solidaritet, mbështetje dhe ruajtje e identitetit edhe larg atdheut. Në anën profesionale, kam ndërtuar një karrierë në sektorin bankar dhe aktualisht punoj si bankier në J.P. Morgan. Por përkushtimi im ndaj komunitetit është një vazhdimësi e asaj ndihme që dikur e morëm si familje dhe që sot përpiqem ta kthej me vepra.
Në organizatë, fillimisht jam përfshirë si vullnetar dhe më pas kam pasur privilegjin të shërbej në bordin drejtues.

Aktualisht kam nderin të jem Kryetar i Bordit, por puna që bëjmë është dhe ka qenë gjithmonë fryt i një përpjekjeje të përbashkët. Komuniteti drejtohet nga një strukturë unike bordi, me përfaqësues nga të gjitha trevat Shqiptare, të cilët udhëheqin me përkushtim nisma dhe projekte që pasqyrojnë zërin e çdo krahine. Krahas tyre, një rrjet vullnetarësh të palodhur kontribon në çdo aktivitet që organizojmë.

Për mua, kjo nuk është thjesht një angazhim vullnetar është një përgjegjësi morale dhe një mirënjohje e thellë për Komunitetin që dikur më priti me krahë hapur. Sot, çdo përpjekje që bëj është me shpresën që ato krahë të qëndrojnë të hapura për fëmijët e mi dhe për fëmijët e tyre, në mënyrë që edhe ata të rriten me ndjenjën e përkatësisë, krenarisë dhe përkushtimit ndaj rrënjëve të tyre.

Ettore Bonanno, themelues i shoqatës kulturore “Fili Meridiani” dhe i agjencisë së komunikimit “Emira Digital” në një rrëfim ekskluziv dhënë për gazetën “Dielli”, organ i Federatës “Vatra” në New York, tregon punën e jashtëzakonshme për ruajtjen e promovimin e vlerave e trashëgimisë shpirtërore e materiale të Arbëreshëve, sfidat me të cilat përballen Arbëreshët, vlerësimi i trashëgimisë materiale dhe jomateriale arbëreshe: nga arkitektura tradicionale te gjuha, nga ritet fetare te rrëfimet gojore, nga mjeshtëritë artizanale te muzika.

Me Ettore Bonanno bisedoi editori i gazetës “Dielli” Sokol Paja.

Roli i shoqatës “Fili Meridiani” për ruajtjen e kulturës, gjuhës dhe trashëgimisë arbëreshe

Shoqata “Fili Meridiani” lindi nga dëshira për t’i kthyer vlerën kulturës arbëreshe, jo vetëm si trashëgimi për t’u ruajtur, por si një burim i gjallë dhe aktual. Ne veprojmë në Kalabri, në zonat e Arbërisë së Crotone-s, përmes projekteve edukative, laboratorëve ndërbreznorë, prodhimeve audiovizive, aktiviteteve kulturore dhe itinerareve turistike përvoja. Qëllimi ynë është të valorizojmë trashëgiminë materiale dhe jomateriale arbëreshe: nga arkitektura tradicionale te gjuha, nga ritet fetare te rrëfimet gojore, nga mjeshtëritë artizanale te muzika. Këtij qëllimi i bashkëngjisim përdorimin eksperimental të gjuhëve bashkëkohore për të rrëfyer identitetin arbëresh në mënyrë kreative dhe të kapshme, edhe për gjeneratat e reja. Një pjesë e rëndësishme e punës sonë zhvillohet edhe nëpërmjet rrjeteve sociale, ku ndajmë histori, fytyra, kujtime dhe përmbajtje kulturore për të përfshirë si komunitetet vendase ashtu edhe publikun e ri dhe global.

MUZÈ Arbëria dhe puna me fëmijët e Arbëreshëve

MUZÈ – Spazio Arbëria, i inauguruar në vitin 2021, është një hapësirë komunitare, një vend fizik dhe simbolik kushtuar kujtesës dhe kreativitetit arbëresh.

Sapo është rihapur për publikun në një seli të re, më të aksesueshme dhe funksionale, në zemër të Pallagorio-s. Nuk është një muze tradicional, por një mjedis i gjallë, ku zhvillohen laboratore për fëmijë, takime ndërbreznore, ekspozita të përkohshme, kërkime dhe arkivime. MUZÈ është gjithashtu një vend me interes turistik, i hapur për vizitorë, udhëtarë dhe studiues: këtu njihen gjuha arbëreshe, kostumet tradicionale, arët e vjetra, ritet fetare dhe familjare, në një tregim tërheqës dhe të kapshëm. Brenda tij është aktive një videotekë e rëndësishme, në përditësim të vazhdueshëm, kushtuar gjuhës dhe kulturës arbëreshe, që mbledh dëshmi gojore, materiale arkivore, dokumentarë dhe përmbajtje origjinale të prodhuara me dhe për komunitetin. Në të ardhmen duam ta forcojmë MUZÈ si një qendër prodhimi kulturor, pikë referimi për gjithë Arbërinë krotonese, në rrjet edhe me realitete në Shqipëri dhe Kosovë.

“POP ARBËRESH” – zëri i gjallë i një kulture të lashtë që i flet të tashmes

“POP ARBËRESH” është një podcast, një projekt editorial i lindur për t’i dhënë zë identitetit arbëresh në një mënyrë të re, tërheqëse dhe të kuptueshme edhe për më të rinjtë. Është një projekt i promovuar nga Bashkia e Shën Mitrit, që mund ta konsiderojmë pa dyshim si kryeqendrën kulturore të Arbërisë, vend simbolik për historinë, gjuhën, besimin dhe institucionet arbëreshe. Tregon historinë, ritet, gjuhën, muzikën, figurat dhe vendet simbolike të Arbërisë, duke nisur pikërisht nga Shën Mitri. Qëllimi është të nxjerrim në pah vitalitetin e një kulture dhe komuniteti me rrënjë të thella, që vazhdojnë të dialogojnë me të tashmen. Çdo episod është një urë mes kujtesës dhe të ardhmes.

Sfidat me të cilat përballen Arbëreshët

Sfida kryesore është transmetimi kulturor. Gjuha arbëreshe është sot seriozisht në rrezik, dhe me të një univers i tërë dijesh, praktikash dhe vizionesh për botën. Kësaj i shtohet edhe shpopullimi i fshatrave, shpërndarja e komuniteteve dhe vështirësia për të tërhequr vëmendjen institucionale. Ka edhe një problem më të thellë: ai i të drejtave të mohuara. Në shkolla nuk mësohet arbërishtja në mënyrë zyrtare, përveç kur ka ndonjë mësues ose drejtor të ndjeshëm.

Shteti investon çdo vit shumë të papërfillshme për mbrojtjen dhe promovimin kulturor, dhe shpesh komunitetet lihen vetëm. Nëse kjo pakicë është vërtet – siç thuhet shpesh – një mrekulli antropologjike në nivel botëror, atëherë meriton të trajtohet si një rast i jashtëzakonshëm, me masa të jashtëzakonshme dhe investime të jashtëzakonshme! Në vend të kësaj, sot nuk garantohet as minimumi i të drejtave! Është urgjente të kalohet nga fjalët në vepra.

Shqipëria, Kosova dhe mbështetja ndaj Arbëreshëve

Në vitet e fundit është vërejtur një dinamizëm më i madh në marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën. Veçanërisht janë shtuar rastet e takimeve kulturore, bashkëpunimeve institucionale dhe shkëmbimeve ndërkomunitare. Megjithatë, duhet bërë më shumë dhe më shpejt. Komunitetet arbëreshe kanë nevojë për projekte të strukturuara bashkëpunimi ndërkombëtar, që të investojnë seriozisht në edukim, formim, turizëm kulturor dhe ekonomi reale. Pa investime dhe mundësi, fshatrat arbëreshë do të zhduken brenda pak dekadash, ndoshta edhe më shpejt! Është koha të shndërrohet lidhja emocionale në një strategji të përbashkët për të ardhmen.

Trashëgimia atdhetare a Atë Antonio Belluscit

Atë Antonio Bellusci ishte një figurë e rëndësishme për Arbërinë dhe gjithë botën arbëreshe, por edhe për lidhjen kulturore midis Ballkanit dhe Italisë. Njeri i fesë, studiues, poet dhe promovues i palodhur i kulturës arbëreshe, i ka kushtuar jetën e tij ruajtjes së gjuhës, traditave dhe kujtesës kolektive. Vepra e tij vazhdon të frymëzojë ata që sot angazhohen për të ndërtuar ura midis komuniteteve, brezave dhe dy brigjeve të Adriatikut.

Kush është Ettore Bonanno?

Jam lindur në Pallagorio, në zemër të Arbërisë krotonese. Kam përfunduar studimet në Gjuhë dhe Letërsi të Huaja dhe kam punuar në Sportelin Gjuhësor për mbrojtjen e pakicave. Sot jam krijues përmbajtjesh dhe veproj në botën e komunikimit, me fokus të veçantë në komunikimin dixhital. Prej vitesh jam i angazhuar në kërkimin dhe ruajtjen e kulturës arbëreshe. Kam kuruar disa prodhime video, ndër to dokumentarin COHA, me të cilin fituam çmimin e parë në DardanFest në Tiranë në vitin 2024. Jam themelues i shoqatës kulturore Fili Meridiani dhe i agjencisë së komunikimit Emira Digital, përmes të cilave vazhdoj të promovoj projekte që i kthejnë zë, dukshmëri dhe krenari një identiteti — atij arbëresh — që ka shumë për të treguar dhe që mund të gjenerojë shpresë në komunitete.

New York, 4 Korrik 2025- Federata Pan-Shqiptare e Amerikës Vatra me rastin e 249 vjetorit të Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës uron të gjithë popullin amerikan, shqiptaro-amerikanët e vatranët: Gëzuar 4 Korrikun.

Në këtë ditë të shenjtë e madhështore për mbarë popullin e shtetin Amerikan, Federata Vatra shpreh mirënjohje, respekt e falenderim dhe nderon e kujton heronjtë e lirisë së shtetit e kombit amerikan dhe të gjithë ata që kanë kontribuar në historinë, lirinë, zhvillimin e demokracinë e Shteteve të Bashkuara Amerikës.

Si shqiptaro-amerikanë ndihemi me fat dhe të privilegjuar që jemi pjesë e këtij shteti e kombi të lavdishëm, të lirë, të fortë, të begatë, të dashur e të vlerësuar nga e gjithë bota.

Kombi shqiptar i detyrohet përjetë shtetit amerikan, popullit e kësaj toke të bekuar për gjithçka që Amerika ka bërë për Shqipërinë, Kosovën e kombin tonë në ditët tona më të vështira.

Shqiptarët në çdo cep të globit janë krenarë dhe falenderues për miqësinë e sinqertë, aleancën e pandarë dhe partneritetin jetëgjatë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Miqësia me Amerikën është vlerë e shenjtë për kombin shqiptarë.

Zoti e bekoftë Amerikën.

Zoti i bekoftë shqiptarët e Amerikës.

Gëzuar 4 Korrikun.

Gëzuar Amerikë.

Mirënjohës përjetë

Me gëzim të veçantë

Kryetari i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA

Dr. Elmi Berisha

Patrioti Shaban Haliti rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, historinë e themelimit të Ansamblit “Vatra” në Zvicër që daton që nga viti 1993, aktivitetet kulturore, patriotike, atdhetare e komunitare me qëllim për të ruajtur gjuhën, kulturën, historinë dhe traditën shqiptare në mërgatën e Zvicrës. Me patriotin Shaban Haliti bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

HISTORIA E THEMELIMIT TË ANSAMBLIT “VATRA”

Ansambli “Vatra” daton që nga viti 1993 kur një grup bashkëatdhetarësh formuan Klubin shqiptarë “Vatra” e që një vit më vonë një grup entuziastësh dhe artdashës themeluan seksionin e kulturës e që menjëherë më vonë mori emrin Ansambli i sotëm “VATRA” pra pikërisht në tetorin e vitit 1994 filluan hapat e parë të vallëzimit shqip nga Nexhmedin Isufi, Arsim Berisha, Ilmi Luma, Rexhep Dreshaj e shumë të tjerë të cilët e lindën dhe konsoliduan një Ansambël i cili për plot 30 vite dha kontribut të pa parë në ruajtjen dhe kultivimin e vlerave tona kulturore. Pra në këtë “Vatër” gjetën veten qindra aktivistë, artistë, valltarë e koontribues që e kam të pamundur ti përmendi me emra të përvetshëm sepse jan një armatë e tërë patriotësh. Për ti veçuar janë përpos themeluesve të lartpërmendur edhe kryetarët që e morën barrën dhe e koordinuan këtë Ansambël e që ishin Arsim Berisha, i ndjeri Bajram Oruqi, Nexhmedin Isufi dhe kryetari aktual i cili filloi hapat e parë të vallzimit në Vatër për ti mbetur besnik deri më sot, Lulzim Krasniqi, një valltar dhe aktivist i pandalshëm. Kurse unë isha në kontakte të ngushta që nga themelimi, përcjella dhe përkraha shumë manifestime dhe organizime të Ansamblit e për tu përqëndruar si përfaqësues i këtij Ansambli që nga viti 20012 e deri më sot e që për mua është një nder i veçantë.

VEPRIMTARITË KRYESORE ARTISTIKE QË ZHVILLONI GJATË VITIT

Veprimtaria kryesore artistike e kulturore dhe qëllimi i Ansamblit “Vatra” ishte dhe është edhe sot e kësaj dite kultivimi dhe prezentimi i valleve, këngëve dhe kulturës së mirëfilltë shqiptare këtu në shtetin Helvetik. Nuk mund ti përmendi me emra se janë shumë kontributorë por kryesia dhe aktivistët e Ansamblit VATRA meritojnë shumë respekt të veçantë dhe janë shtylla kryesore e Ansamblit si Zhuj Gashi, Driton Zeqiraj, Rexhep Dreshaj, Gzim Dani e shumë tjerë.

ROLI I “VATRËS” NË KOMUNITETIN SHQIPTAR PËR RUAJTJEN E TRADITAVE E KULTURËS KOMBËTARE

Vatra ka luajtur një rol jashtëzakonisht të madh në rajtjen dhe përcjellja e vlerave tona te gjeneratat e reja që lindin dhe rriten këtu. Pra thjeshtë kontributi dhe përkushtimi i ruajtjes së gjuhës, traditave dhe vlerave tona kombëtare posaçërisht te gjeneratat e reja. Ne motivojmë, rekrutojmë dhe ua mësojmë fëmijëve vallet, këngët, recitimet dhe gjuhën shqipe.

BASHKËPUNIMI ME ORGANIZATAT E TJERA SHQIPTARE PËR TË RRITUR PATRIOTIZMIN DHE ATDHETARINË TE SHQIPTARËT E MËRGUAR

Ansambli “Vatra” ka bashkëpunim me shumë Ansamble shqiptare, shkolla shqipe e shoqata shqiptare këtu në Zvicër dhe më gjerë gjithëandej ku ka shqiptarë dhe jemi shumë të hapur për të gjithë ata që kontribuojnë në ruajtjen e kulturës sonë kombëtare.

ANSAMBLI “VATRA”, VLERËSIMET DHE PJESËMARRJET NË AKTIVITETE KOMBËTARE E NDËRKOMBËTARE

Ansambli “Vatra” ka marrë pjesë gjithëandej Europës nëpër festivale e festa kombëtare dhe ndërkombëtare. Vlen të përmendet pjesëmarrja në festivalin gjithëkombëtarë të Berlinit në vitin ku Vatra mori çmimin e parë të jurisë, pastaj festivalin e Gjirokastrës në 2009 disa herë në festivalin e Klinës, në Zarë të Kroacisë, në Kongreshaus Zürich në festivalin e kombeve që mbahej nëpër Europën juglindore, dhe më të veçantat janë edhe në vitin 2022 në festën më të madhe tipike Zviceriane e quajtur Schwingfest apo në shqip festa e mindjes e pehlivanëve ku Vatra ishte Ansambli i parë i një kulture jo vendore i cili përformoj para dhjetëra- mijëra të pranishmëve. Dhe së fundi edhe në festën shumë tradicionale të quajtur Albanifest e cila ka një tradit qindra vjeçare dhe gjithashtu Ansambli Vatra në vitin 2024 dhe 2025 ishte Ansambli i parë shqiptar i cili prezentoi me krenari kuzhinën, kulturën dhe traditën shqiptare për tri ditë me radhë.

PROJEKTET E BINJAKËZIMIT PËR TË ARDHMEN E ANSAMBLIT “VATRA”

Ne kemi pas dhe kemi bashkëpunim me ansamble dhe shoqata shqiptare në mënyra të ndryshme por nuk kemi ndonjërën për ta veçuar konkretisht. Shpresojmë në të ardhmen të thellohen kontaktet dhe bashkëpunimet gjithandej ku veprojnë shoqatat shqiptare dhe ne jemi shumë të hapur dhe mirëpresim dhe admirojmë secilin kontribut kombëtar.

Sokol Paja/

Në Paradën Shqiptare 2025 në New York, organizata “Rrënjët Shqiptare” nderoi personalitete të shquara të komunitetit shqiptar në New York për dedikimin, pasionin, përkushtimin, sukseset, arritjet dhe kontributin e jashtëzakonshëm për çështjen kombëtare dhe komunitetin shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës: Hasan Metuku, Jasmin Novaj, Arvid Hoxha, Age Gjokaj Ivezaj, Blerim Koçani, Dilaver Duka, Joseph Saljani (posthumously), Ahmet Hoti, Fadil Berisha, Dibra Community Center, Our Lady of Shkodra Church. Nderim të veçantë pati dhe për veprimtarin e shquar të komunitetit, marshallin e përgjithshëm të paradës Sal Rusi.

Angazhimi dhe modeli qytetar, patriotik e atdhetar i patriotëve që u nderuan sot, është frymëzues për çdo shqiptar.

Shqiptarët e Amerikës janë nder dhe krenari kombëtare.