Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

ILIR IKONOMI:HISTORIA RISHKRUHET PERMES DEBATIT

by

Në një intervistë dhënë enkas për Gazetën më të Vjetër të Botës Shqiptare në print “DIELLI”, gazetari dhe studiuesi Ilir Ikonomi shprehet se:…”Historia rishkruhet më mirë dhe më saktë përmes debatit dhe debati duhet të jetë si një vorbull që zien; aty duhet të marrin pjesë shumë pikëpamje dhe jo një e vetme…”
Ndiqeni intervistën që Editori i Diellit Dalip Greca, i mori gazetarit dhe studiuesit Ilir Ikonomi, që po lëvron suksesshëm një zhanër të veçantë, mes rrëfimit dhe historisë:
Si ndjehet Ilir Ikonomi pas një promovimi të sukseshëm në Tiranë të librit të tretë”Pushtimi”?
Ilir Ikonomi -Më vjen mirë që libri u prit me interesim, me sa kuptova. Besoj se interesimi erdhi kryesisht nga kërshëria e lexuesit për të ditur se si e shihnin amerikanët pushimin e Shqipërisë nga Italia. Ishte diçka për të cilën nuk është folur ndonjëherë me kaq hollësi.

Si shkuat tek zbulimi i raporteve të ambasadorit amerikan Hugh Gladney Grant?

Ilir Ikonomi-Raportet i zbulova në vitin 2010 në Arkivin Kombëtar amerikan që ndodhet në College Park të shtetit Maryland, rreth 50 minuta larg shtëpisë sime. Isha në valën e kërkimeve për një libër që po shkruaja mbi jetën e Faik Konicës në Uashington. Hugh G. Grant ka qenë i dërguari diplomatik i SHBA në Tiranë mes viteve 1935 dhe 1939, prandaj natyrshëm më duhej të rrëmoja në korrespondencën që Granti shkëmbente me Departamentin e Shtetit në atë periudhë, me shpresë se do të gjeja se çfarë thuhej në komunikimet e tyre për Konicën. Kërkimi ishte i frytshëm, sepse sqarova shumë gjëra që më ndihmuan të përcaktoj me saktësi disa lëvizje të Konicës dhe disa fakte që lidheshin me marrëdhëniet e Mbretit Zog me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Gjatë këtij kërkimi, hasa fillimisht në një raport të gjatë, ku Granti përshkruante me hollësi pushtimin e Shqipërisë, ashtu siç e kishte parë me sytë e tij, si dhe pasojat e menjëhershme që solli kjo ngjarje: humbjen e pavarësisë së shtetit shqiptar në të gjitha aspektet. Materiali i daktilografuar mbante datën 24 maj 1939, pra rreth një muaj e gjysmë pas pushtimit të 7 prillit. Në dosjet me dokumente të zverdhura të arkivit gjeta edhe një raport tjetër, më të shkurtër të Grantit, që me sa dukej ishte përfunduar së daktilografuari më 25 korrik të atij viti.
Kuptova se për të shkruar raportet, ministri amerikan ishte bazuar në shënimet që kishte mbajtur gjatë gjithë asaj periudhe të turbullt. Materiali përmbante hollësi që mu dukën mjaft të besueshme dhe me vlerë, sepse ato tregoheshin nga një dëshmitar pamor, madje nga një dëshmitar që kishte kontakte me qarqet më larta politike të vendit. Jo vetëm kaq. Ky dëshmitar i rrallë ishte i paanshëm dhe objektiv në rrëfimin e ngjarjeve. Ai nuk kishte ndonjë arsye të fortë të mbante anën e dikujt në këtë histori të trishtueshme. Së fundi, Granti ishte i njohur për skrupulozitetin e tij prej burokrati. Në kabllogramet që i dërgonte Departamentit të Shtetit dhe që ishin të shpeshta, nuk kisha gjetur ndonëherë pasaktësi ose mospërputhje.
Prandaj mendova se materiali që kisha në dorë ishte me rëndësi, si dokument që e pasqyronte më së miri këtë kapitull të historisë shqiptare.

Do të doja të sillnit për lexuesit e Diellit se çfarë ndjetë në momentin e zbulimit të raporteve shtatë e më shumë dekada pasi ambasadori i pat shkruar.

Ilir Ikonomi-U ndjeva i privilegjuar. Kur hasa në raportin e parë, isha në sallën kryesore të arkivit, ku punonin disa dhjetëra kërkues si unë dhe gjëja e parë që bëra ishte ta fotografoja menjëherë të gjithë raportin, për ta shqyruar më me imtësi më vonë. Ndodhesha përpara një perle të vërtetë, rreth 100 faqe të daktilografuara, që kishin fjetur në arkiv për 7 dekada, fare të panjohura. Në fillim më kapi një frikë e kotë: Po sikur dikush nga punonjësit e arkivit të vijë e të më thotë se materiali është ende i klasifikuar dhe nuk lejohet fotografimi?
Mendoj se çdo send historik që zbulojmë, çdo relik apo dorëshkrim nga historia, nuk na takon neve personalisht, nuk është diçka që na shërben për të zbukuruar dhomën apo bibliotekën tonë personale, por merr rëndësi kur bëhet pjesë e të gjithëve, e kujtesës së kombit. Prandaj mendimi se këtë material mund ta botoja një ditë më dha emocione. Kur më në fund gjeta kohën për ta shqyrtuar me imtësi rrëfimin e Grantit, pashë se kisha të bëja me një material të pazakontë. Me shumë habi dhe kënaqësi kuptova se Granti vërtet i kishte shkruar raportet për Departamentin e Shtetit, por qëllimi i tij kryesor ishte që ato të ruheshin në arkiv dhe, më vonë, kur dikush të interesohej për këtë pjesë të historisë së Shqipërisë, t’i lexonte për të kuptuar më mirë aferën e pushtimit italian. Kjo dëshirë e Grantit, ky vullnet i mirë i tij për shqiptarët më la një përshtypje të pashlyeshme.

Ju jepni në libër vështrimin e ftohtë amerikan për një nga ngjarjet më të përfolura të historisë së Shqipërisë. Sa ndikojnë materiale të tilla në rishkrimin e paanshëm të historisë?

Ilir Ikonomi-Mendoj se historia rishkruhet më mirë dhe më saktë përmes debatit dhe debati duhet të jetë si një vorbull që zien; aty duhet të marrin pjesë shumë pikëpamje dhe jo një e vetme. Në këtë vështrim, raportet e Grantit e pasurojnë procesin e rishkrimit të historisë së Shqipërisë, për më tepër se ai flet si një aktor i jashtëm, i painteresuar drejtpërsëdrejti.
Duhet pranuar se gjatë periudhës komuniste, historia e Shqipërisë është shkruar në mënyrë të deformuar dhe në shumë raste shtrembërimet kanë qenë të neveritshme. Janë thënë plot gënjeshtra dhe ata që i kanë thënë mbajnë përgjegjësi. Është shumë e saktë shprehja e George Orwellit: “Mënyra më e efektshme për të shkatërruar një popull është të mos e lejosh atë të kuptojë historinë e vet, t’ia fshish nga kujtesa këtë histori.”
Për shembull, një ndër figurat ende të debatuara në historinë shqiptare të pas pavarësisë është Ahmet Zogu. Gjatë dekadave të komunizmit, historia e Shqipërisë i ka mëshuar mohimit të plotë të kësaj figure. Aq e madhe ka qenë këmbëngulja, saqë ndikimi i kësaj teze vazhdon edhe sot. Një pjesë e historianëve, megjithëse shëtisin shpesh nëpër Evropë dhe citojnë plot literaturë të huaj, nuk mësohen dot me mënyrat perëndimore, realiste të analizës së ngjarjeve, ose nuk kanë guximin të mohojnë atë që kanë thënë dikur. Tek disa të tjerë mbizotërojnë dogmat, në vend që të ndjekin intuitën. Këtyre do t’u kujtoja thënien e novatorit të madh amerikan, Steve Jobs: “Mos u kapni në grackë nga dogma, që do të thotë të jetosh me rezultatet e mendimit të të tjerëve.”
Të dërguarit amerikanë në Tiranë në vitet 1930, Herman Bernstein dhe Hugh Grant, e shihnin qeverisjen e Ahmet Zogut si një periudhë stabilizimi, unifikimi dhe modernizimi të shtetit shqiptar, që zgjati nga viti 1925 deri më 1939, pra plot 14 vjet. Edhe para kësaj periudhe, duke filluar nga Kongresi i Lushnjes, Zogu ishte një figurë qendrore në Shqipëri dhe shihej gjerësisht si patriot dhe bashkues, po të gjykojmë nga kronikat e gazetarëve perëndimorë që e kanë takuar. Ai veproi në rrethana jashtëzakonisht të vështira për një shtet që ishte krijuar vetëm një dekadë më parë dhe për të cilin kishte dyshime të mëdha nëse do të mund të ekzistonte gjatë.(Te plote do ta lexoni ne Gazeten Dielli te Printuar)

REMINISHENCË E MAGALI IDESË

by

Koço Danaj: Greqia reagon për marrëveshjen detare në reminishencë të Megali idesë, me Himarën dështoi për të ndërhyrë në punët tona të brendshme/
Nga Joana Tafa/
Kryetari i “Lista për Shqipëri Natyrale”, Koço Danaj, në një intervistë për gazetën “Sot”, ka komentuar qëndrimi e palës greke sa i përket shitjes së detit dhe reformës territoriale, thirrjet antishqiptare të Greqisë, inferioritetin e politikës greke ndaj asaj shqiptare, si dhe problemin e çështjes çame, një problem që mbetet ende i pazgjidhur. Ndërsa pak ditë më parë Prokuroria hapi dosjen për marrëveshjen detare, Greqia doli hapur në mbrojtje të një prej kryenegociatorëve kryesorë Lulzim Basha. Në këtë kuadër, Danaj e ka konsideruar këtë qëndrim të palës greke si një reminishencë e Megaliidesë greke që herë pas here shfaqet në Greqi sa herë ajo ka probleme me fqinjët. Sipas Danajt, politika greke sillet ndaj Shqipërisë si “aneks” i Agimit të Artë. Ai tha se politika greke është inferiore përballë Shqipërisë dhe politikës së saj, dhe sipas kreut të “Lista për Shqipëri Natyrale”, Greqia duke mos e përballuar këtë politikë me metoda bashkëkohore, ka thërritur në ndihmë Megaliidenë e Janis Koletisit të para 165 vjetëve. Ndërsa sa i përket pretendimeve të Athinës për ndarjen territoriale, kryesisht për Himarën, Danaj tha se janë një përpjekje e dështuar për të ndërhyrë në punët e brendshme të një vendi sovran.

Si e shikoni reagimin e Greqisë për marrëveshjen detare. A është kjo një ndërhyrje në punët e brendshme dhe cenim i sovranitetit?

Po, nuk është asgjë tjetër, veçse një reminishencë e Megaliidesë greke që herë pas here shfaqet në Greqi sa herë ajo ka probleme me fqinjët. Po ju sjell një shembull, qeveria greke, institucionet e drejtësisë greke kanë hapur një proces brenda vendit kundër deputetëve dhe militantëve të Agimit të Artë. Dhe kjo është shumë pozitive. Por…e njëjta qeveri në marrëdhëniet me fqinjët, pra edhe me Shqipërinë, sillet sikur të ishte aneks i Agimit të Artë. Ndërsa, lidhur me sovranitetin e Shqipërisë, Greqia është e paaftë dhe e ka të pamundur ta cënojë atë.

A mendoni se politika shqiptare është më inferiore se politika greke?

Jo, nuk e mendoj një gjë të tillë. Më inferior është ai që në marrëdhëniet me fqinjët përdor kode politike të para 100 vjetëve. Pra është politika greke që është inferiore përballë Shqipërisë dhe politikës së saj. Dhe duke mos e përballuar këtë politikë me metoda bashkëkohore, “thërret” në ndihmë Megaliidenë e Janis Koletisit të para 165 vjetëve.

Si i shikoni pretendimet e Athinës për ndarjen territoriale, kryesisht për Himarën?

Si një përpjekje të dështuar për të ndërhyrë në punët e brendshme të një vendi sovran. Por që dështoi pa arritur të formësohet qoftë edhe si përpjekje.

Sipas vlerësimit tuaj, çfarë zgjidhje duhet t’i jepet çështjes çame dhe sa janë shanset për zgjidhjen e saj?

Është tashmë një problem i shtruar për zgjidhje dhe do të zgjidhet në përputhje me normat dhe klauzolat e marrëdhënieve të marrëdhënieve ndërkombëtare. Ka një problem që duhet evidentuar më hapur nga politika shqiptare dhe politologjia shqiptare. Greqia përballë problemit të Çamërisë, ndodhet përballë dy problemeve të mëdha. Problemi i parë ka të bëjë me faktin se duke e njohur si çështje të pazgjidhur, do ti duhet të pranojë gjenocidin që ushtroi në vitin 1944, pra duhet të pranojë të dënohet si çdo shtet që ka kryer gjenocid. Dhe problemi i dytë, ka të bëjë me territorin, ajo do të detyrohet të lëshojë një pjesë të territorit që ja ka grabitur padrejtësisht Shqipërisë. Nocioni “Çamëri” nuk mund të eliminohet duke e quajtur “Thesproti”, ashtu si Qafa e Botës në Konispol nuk mund të tjetërsohet duke e quajtur “Mavromatis” (Syri i Zi”)

Cili është komenti juaj për thirrjet antishqiptare të komandove grekë?

Si një tregues konkret i shndërrimit të qeverisë greke nga qeveri demokratike në aneks i Agimit të Artë kur vjen puna e marrëdhënieve të saj me fqinjët, veçanërisht me Shqipërinë.

Sipas mendimit tuaj, cilët janë faktorët nxitës të linjës antishqiptare në Greqi?

Ekzistenca e doktrinës së Megaliidesë në thelbin e politikës greke sa herë që flitet për Shqipërinë. Shteti grek është shtet Teokratik dhe politikanët e tij e dinë fare mirë se ata nuk janë pasardhës të helenëve, pavarësisht përpjekjeve të mbretit të parë të tyre, gjermanit Oton. Prandaj ata janë xhelozë kur shikojnë se ngjitur me ata, ekziston një shtet dhe një shoqëri siç janë shqiptarët që vazhdojnë të kultivojnë Pluralizmin e Zotave njësoj si dikur në lashtësi, njësoj si helenët e lashtë. Grekët ë sotëm dhe politikanët e tyre kanë më shumë libra historie, shqiptarët e sotëm dhe politikanët e tyre kanë më shumë histori reale që vjen qysh nga lashtësia. Ky është thelbi i antishqiptarizmit të tyre.

Si e shikoni faktorin shqiptar në rajon në raport me atë serb dhe grek?

Faktorin shqiptar që nga Presheva në Prevezë, që nga Durrësi e deri në Shkup e shikoj si faktorin kryesor paqebërës të rajonit. Ndërsa faktorin sërb dhe atë grek, si faktorin kryesor destabilizues në rajon. Uroj ta kuptojnë këtë sa më parë në Berlin, Uashington dhe në Bruksel. Ashtu siç uroj të civilizohet edhe politika greke e ajo serbe. Nga ky civilizim i tyre, rajoni do të ketë përfitim të madh.

-Ku ndryshon Shqipëria Natyrale nga Shqipëria e Madhe?

Shqipëria e Madhe, e para është një apelacion nazisto-fashist, që lindi pas marrëveshjes Çiano- Ribetrop të tetorit të 1941-it, pasi ishte pushtuar i tëri Ballkani. Sipas kësaj marrëveshjeje, u vendos që një pjesë e trojeve shqiptare, si Presheva, Bujanovski, Kumanova, Kaçaniku, t’i jepeshin Bullgarisë së Madhe. Veriu i Kosovës t’i jepej Serbisë. Pjesa tjetër u quajt Shqipëria e Madhe. E para, nuk është Shqipëria e Madhe në kufijtë e saj Natyrorë. E dyta, është një apelacion nazisto-fashist. Ndërsa Shqipëri Natyrale, do të thotë që, Shqipëria të jetë në kufijtë e saj natyrorë, të cilën e shpallën zyrtarisht, me akt juridik ata 40 burra në Kuvendin e Vlorës, më 28 Nëntor 1912. Dhe këtë akt juridik të Nëntorit 1912 nuk është çështja që Fuqitë e Mëdha e diskutuan dhe e hodhën poshtë. Përkundrazi. Nuk e mori fare parasysh. Ne kërkojmë një të drejtë, si çdo komb tjetër. Që hajdeni, të ulemi e ta diskutojmë. Nëse ky akt juridik, ju, bashkësia ndërkombëtare, nëse keni dokumente, le ta hidhni poshtë dhe ne le të pranojmë këtë Shqipëri artificiale që është sot. Por, nëse argumentet janë në favorin tonë, atëherë, do të na jepni ne, shqiptarëve të drejtë. Eduard Grej thotë në kujtimet e tij: “Ne i copëtuam kufijtë e Shqipërisë me të drejtën e forcës të së madhit, mbi të voglin”. Sot jemi në një kohë tjetër e flasim me forcën e së drejtës, forcën e argumenteve. Për forcën e fakteve. Ndaj bashkësia ndërkombëtare duhet ta lejojë Shqipërinë Natyrale, dhe ta ketë të qartë, që vetëm kjo Shqipëri Natyrale e qetëson dhe e stabilizon paqen në Ballkan. Joana Tafa

Populli shqiptar ende po vuan në Ballkan

by

Deklaruan DioGuardi dhe Shirley në TV Ilirët të Çikagos/
Ish kongresisti dhe kryetari i LQSHA-së DioGuardi bashkë me Shirley vizituan TV Ilirët në Çikago dhe në bisedë me redaktorin Gëzim Muhaj kanë biseduar për çështjen shqiptare të pa zgjidhur në Ballkan me theks të veçant për pozitën jashtë kushtetuese të shqiptarëve në Maqedoni.
Në redaksinë TV Ilirët,DioGuardi,shpalosi kujtimet e tij nga rrugëtimi për të senzibilizimin e çështjes shqiptare në Ballkan dhe të diskriminimit antishqiptar që bëhej në ish Jugosllavi ndaj Kosovës dhe pjesëve tjera etnike si në Maqedoni,Mal të Zi,Preshevë e Medevegjë,Çamëri dhe të ndarjes së Shqipërisë nga regjimi komunist.Në shpalimet e tij arbëreshi shqiptar DioGuardi,theksoj se takimi im me njerëzit e gjakut tim me shqiptaro-amerikanët u bë përmes mikut tim Bill Cassin(një irlandezo-amerikan)që me vonë ishte nismëtari që unë të kadidoja për Dhomën e Përfaqësuesve në Kongres.Posa hyra në portën e Kongresit në Washington jam afruar shumë me Tom Lantos dhe John Porter dhe tashti në dijeni të plotë për pozitën e vështirë të shqiptarëve në ish Jugosllavi,kam afruar para tyre platformën time konbëtare që për Kongresin dhe Senatin të përgatisim një rezolutë për avansimin e çështjes shqiptare në Ballkan.Kjo u mirëprit nga Tom Lantos,Gilman,Hyde dhe me ato 50 fimosje tjera kongresmenë dhe senatorë.
Po tashti ku jemi,pyeti DioGuardi,duke shtuar se populli shqiptar ende po vuan në Ballkan.Kosova u pavarësua dhe bën rrugën e shtendërtimit e lirë dhe demokratike.Me ndihmën e parezervë të popullit amerikan dhe të Kongresit e të Senatit me Departamentin e Shtetit,Kosova u nda përgjithmonë nga regjimi antishqiptar të Serbisë së Millosheviqit.Në këtë kohë ende po lëvizin skenarët antishqiptar dhe këso kohe duhet të përmendi çështjen e (pa)zgjidhur shqiptare në Maqedoni.Në këtë vend nuk mund të lejohet që populli shqiptar të anashkalohet dhe ka mbetur anash Kushtetutës si popull(jo pakicë kombëtare)dhe jo element konstituiv(shtetformjues).Klasa politike shqiptare në Maaqedoni ka dështuar dhe tashti ajo ka mbetur vetëm si vëzhgues i ditës se çfarë po ndodh me shqiptarët në trojet e veta.Ne do të reagojmë përmes protestës në Çikago dhe do të çojmë mesazhin e qartë për Nikolla Gruevskin dhe regjimin e tij se populli shqiptar në këto hapësira nuk meriton të vuaj dhe të nëpërkëmbët ashtu si do dikush dhe ashtu si e ka të projektuar në skenarët e njohur për ne.
Diaguradi dhe Shrley theksuan në TV Ilirët se Maqedonia mund të ekzistoj dhe të frymoj në mënyrë demokratike vetëm me demokrazitimin dhe ndryshimet kushtetuese përmes vijave të federalizimit ,ku populli shqiptar në trojet e veta do të avansohet në shkallë kombëtare(shtetformues).Për gjendjen e tashme aktuale në Maqedoni,LQSHA-ja në bashkëpunim me të gjithë shqiptaro-amerikanë dhe në bashkëpunim të ngusht më Kongresin dhe Senatin në Washington,do të kërkojmë që populli shqiptar në Ballkan mos ti mbetët mbi qafë vuajtja dhe trajtat e pabarazisë me popujt tjerë me të ciët jetojnë në Maqedoni,Mal të Zi,Preshvë e Medevegjë si dhe kërkesa për çështjen e Çamërisë së vrarë e të hequr nga harta e vet etnike nga regjimi helen i Greqisë.Për çështjen e pa zgjidhur shqiptare në Maqedoni do të përgatitet rezolutë për Kongresin dhe Senatin dhe për të drejtën e lirisë e të paqes për shqiptaët që ende po vuajnë në Ballkan nuk do të pushojmë nga aktivitetet tona konbëtare.Unë kam gjak shqiptari dhe kërkoj që tërë shqiptaro-amerikanët në Amerikë të afrohen më LQSHA-në dhe të sendertojmë programin se populli shqiptar ende po vuan në Ballkan.Intervista e gjerë e DioGuardit me Shrley do të emitohet në programet e rregullta të TV Ilrët,ndërkaq u kërkua që kjo intervitë të dërgohet për emetim për TV Koha në Tetovë dhe TV Kaltrina në Strugë.Arbëreshin shqiptar DioGuari në TV Ilrët në Çikago e shoqëruan kretari i LDSH-së Xhevat Sherifi dhe drejtori ekezekutiv i SHSHA-së Skënder Karaçica me veprimtarët tjerë.
* E dergoi per Diellin-Skender Karacica-Çikago

Rrëfehet Roland Qafoku :Pengu im që nuk arrita të intervistoj, At’Zef Pllumbin

by

(Intervistë me Publicistin e mirënjohur, dhe drejtuesin e emisionit politiko-shoqëror -“DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk)./
Profili i publicistit dhe Moderatorit të emisionit politiko-shoqëror -“DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk),- dhe i gazetarit Roland Qafoku i përket brezit të artë të gazetarëve që me inteligjencë, mëncuri, profesionalizëm dhe vetëdijen e shëndoshë e të mprehtë, në sajë të përkushtimit, pasionit e përgjegjshmërisë morale, qytetare e intelektuale, na kanë dhënë gazetarinë bashkëkohore, profesionale, përvojën dhe eksperiencat e jetës, dhe afirmimin me vizion të gjerë profesional në disa dekada.Roland Qafoku konsiderohet një nga moderatorët më të mirë në median e shkruar e vizive shqiptare, vecmas në gazetarinë polemizuese. Ndikimi i emisionit të tij në kulturën sociale dhe politike është vlerësuar dhe vazhdon të vlerësohet gjërësisht nga audiencae admirueshme e ndjekësve, duke sfiduar skeptikët e kritikët e kohës edhe për cështjet më të rëndësishme në jetën social-ekonomike- kulturore -politike të vendit. Tashmë Roland Qafoku ka krijuar profilin e një gazetari e publicisti në fushën e gazetarisë dhe publicistikës bashkëkohore në mbarë opinionin publik shqiptar, fillimisht si reporter në gazetë dhe më pas redaktor, zëvëndëskryeredaktor, kryeredaktor, kryeredaktor i gazetës që u bë gazeta më e madhe në Shqipëri, themelues i një gazete dhe me një përvojë mbi 15 vjet në median e shkruar, ka kaluar në television, në fillim si drejtor informacioni dhe më pas autor dhe drejtues i emisionit politiko-shoqëror, që citova më lart. Me modestinë dhe pjekurinë profesionale dhe mbresëlënëse, që e karakterizon Rolandin, në këtë intervistë, ju do të mësoni sfidat e trajektores të karrierës së tij në fushën e gazetarisë dhe medias së shkruar e vizive. Për më shumë ndiqni intervistën

Bisedoi:Raimonda MOISIU/

-Ju jeni emër mjaft i njohur në gazetarinë e shkruar dhe median vizive shqiptare. Cilat janë trajektoret e karrierës tuaj në gazetari?

Por sot, që po e mendoj, unë kuptoj se edhe vetë e kam kërkuar, por edhe fati ka ndjekur këtë kërkesë timen, që unë të vijoj karrierën në gazetari brenda një normaliteti që përcakton teoria e gazetarisë. Kam nisur si reporter në gazetë duke qenë në provë, reporter full time, redaktor, zëvëndëskryeredaktor, kryeredaktor, kryeredaktor i gazetës që u bë gazeta më e madhe në Shqipëri, themelues i një gazete dhe pas një përvoje mbi 15 vjet në median e shkruar kam kaluar në televizion në fillim si drejtor informacioni dhe më pas autor dhe drejtues i emisionit tim.

– Si ju lindi ideja për të qenë pjesë e gazetarisë dhe e shtypit shqiptar -si pjesë narrative jetësore e rëndësishme nën ndikimin e kulturës, historisë e fenomeneve sociale, ekonomike dhe politike në komunitet, apo….?

Nuk ka një datë apo moment që thashë se unë sot do bëhem gazetar. Është një dëshirë e hershme ndoshta e fshehur, por jo se ka një datë të caktuar. Gazetaria është një profesion që fillon, por që asnjëherë nuk mbaron. Cdo ditë ne bëjmë një gjë të re që nuk e kishim bërëmë parë, kështu që në një farë mënyre gazetaria është“ to unlimited” (pafundësi).

-Çfarë “mëkati” i njihni vetes nga puna si gazetar me vendosjen e demokracisë në atdheun tonë?

Nëse raportimi i një lajmi të keq quhet mëkat, unë e kam bërë këtë. Por në gazetari ‘bad neës is good neës” dhe nuk mund ta kuptosh veten larg kësaj teorie. Ndryshe pastaj i bie që duhet të isha gazetar i Zërit të Popullit, të para vitevev 90-të.
Një kolegu ynë ka thënë me humor se – gazetarët janë djaj të nevojshëm. Dhe në këtë Shqipërinë tonë media është syri i popullit. E thoshte dikur Ahmet Zogu.

-Ju keni një karrierë të gjatë në gazetari, që do të thotë se keni përjetuar momente mbresëlënëse, të këndshme, por edhe kritike, dëshpëruese e të trishta. A mund të na përshkruani momente nga eksperienca tuaj? Si jeni ndjerë kur keni shkruar artikullin e parë publicistik?

Unë e kam nisur karrierën e gazetarit si reporter dhe të raportosh një lajm për mua është puna më e mirë në gazetari. Si fillime të mijatnë media, mund të quaj disa shkrime dhe ndonjë përkthim në vitin 1991 në disa gazeta modeste të asaj kohe që nuk botohen më. Por si gazetar profesionist, botimi i parë quhet lajmi i parë në vitin 1997-të në gazetën Koha Jonë. E mbaj mend mirë edhe lajmin e parë. Ishte një lajm i rrallë. Dikush kishte blerë një makinë dhe nuk e dinte se në të ishte instaluar një bombë e paaktivizuar. Pas 9 muajsh e mëson këtë nga ish-pronari i makinës të cilit ia kishte treguar ai që ia kishte vënë bombën. I habitur se si nuk i kishte ndodhur gjë. Ishte vitit 1997-të dhe në Shqipëri këto lajme ishin të zakonshme, brenda të jashtëzakoshmes.

-A mund të na përshkruani shkurtimisht Departamentin e “DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk). Si lindi ideja e këtijemisioni- dhe pse këtë titull?

Debati në Channel One është një emision politiko-shoqëror. Në një farë mënyre është vazhdim i emisioneve, që unë kam prej 5 vjetësh në ekran. Emrin e emsionin ia ka vendosur pronari i telvizionit, zoti Ylli Ndroqi me idenë që në këtë studio të dominojë debate i politikës, i zjarrtë, jo monolog që të vë në gjumë. Kam një staf të mrekulleushmë që dua të falenderoj për punën që bën. Gazetarja e emisionit Ornela Gaci është bashkëpunëtorja ime më e afërt, një gazetare e re por shumë e talentuar. Pastaj janë pjesë mbështetëse regjizori, teknikët dhe 4 kameramanët e studios që janë ata, pa jam unë.

– Si jeni ndjerë kur keni intervistuar për herë të parë, ku dhe kush ka qënë ai/ajo? Na tregoni si arrini ju ta bëni intervistuesin, procesin e mbledhjes dhe vënien së bashku e të gjitha elementeëve intervistuesë? Cilat janë disa nga sfidat?

Intervista është një zhanër që unë e kam për zemër. Natyrisht kjo ka erdhur duke përmirësuar dhe unë nuk mund të auaj një moment që mendova se unë po di ta bëj mirë intervistën. Por besoj se pasi arrita në disa vjet të raportoja lajme që tërhqinin vëmendje, arrita të tërehq vëmendjen edhe me inetervista. Shumë pak janë perosnat që unë nuk i kam intervistuar. Një pjesë e tyre nuk jetojnë më dhe më vjen keq që ata që i kam intervistuar nuk jetojnë më, por nga ana tjetër më vjen mirë që unë kam, një kujtim me ta. I kam të ruajtura shumë intervistat me personazhe historikë tashmë, pra intervista me Ramiza Alinë, me Sabri Godon, me Amik Kasoruhun.Madje me Kasoruhon kam qenë gazetari i fundit që e kam intervisruar. E kisha vetëm tre ditë përpara se të ndërronte jetë në studione emsionit dhe lajmi i vdekjes së tij më shokoi. Do më mbetet në memroie gjatë. Por kënaqësi ta thëm është edhe një tjetër, e një miku tonë të përbashkët, Riza Lahi. Një mik i yni, që teksa e kisha të ftuar në televzionin Ora Neës bëmë biseda të këndshme. Madje ai i thurri një poezi spikeres Uejda El Sajed, teksa e pa të qante LIVE, dhepërcillte lajmin e aksidentit të disa studentëve.

– Në jetën e përditëshme në metropolin shqiptar, Tiranën, ju jeni në kontakte me personalitete të politikës, social-ekonomike dhe kulturore të jetës shqiptare, por edhe të politikës të jashtme europiane dhe amerikane. Në këto biseda –debat, sa është prezent atdheu ynë Shqipëria e cështja shqiptare, vecmas ajo e Kosovës, Camërisë dhe Malit të Zi, në marrëdhëniet me ta?

Por padyshim, që ka qënë një pjesë e rëndëishme. Unë mendoj se me pavarësinë e Kosovës nuk do të thotë që cështja shqiptare është zgjidhur ploëtsisht. Është cështja shqiptare e Camërisë, shqiptarët e Maqedonisë dhe ata të Malit të Zi dhe Presheva.

-Cila është historia interesante, që ju ka lënë gjurmë dhimbje, malli e dashurie gjatë gjithë karrierës tuaj si gazetar dhe intervistues?

Janë shumë sepse karriera ime ka qenë shumë dinamike. Por më shumë më kanë mbetur mbulimi i ngajrve të vitit 1997-të, kur krahas raportuesit ta lajmeve,më duhej të ndihmoja edhe të plagosurit. Më kanë mbetur ngjarjet e 14 shtatorit 1998-të ,kur mbuloja ngjarjen e rëndë në boulevard, kur rreziku i jetës ishte shumë i afërt. Ngjarjet e Kosovës në vitin 1999-të, kur intervistova një fëmijë 10 vjec, që me sytë e vetë kishte parë masarkën që serbët kishin bërë në familje, por që vetë kishte shpëtuar. Mes pirgut të njerëzve të vrarë ishte një mrekulli, që atë fëmijëv nuk e kishte zënë asnjë plumb. Pasi ata u larguan, djali 10 vjecar u largua duke gjetur një karvan, që vinte në Shqipëri dhe në spitalin ushtarak unë e takova duke i marrë një intevistë. Nuk më shqitet nga mendja një italo-amerikan i dënaur në burgun e Tiranës, të cilin e intervistova dhe që kishte mësuar shqip në dialektin, kuksian sepse në qeli rrinte me një djalë nga Kukësi. Por edhe shumë intervista të rëndësishme.si ajo me sekretarin e NATO, Anders Fogh Rasmussen, me pasardhësin e Giovali Falcones, Pier Luigi Vigna, personazhin real Sali Protopapa për të cilin u bë filmi “I teti në bronx” e shumë e shumë të tjerë.
-Cilat kanë qënë uljet dhe ngritjet në karrierën tuaj? Cili ka qenë keqkupimi më i ndjeshëm gjatë karrierës tuaj si gazetar?

Po për fatin tim sic e thashë më lart nuk kam patur up and doën. Por një karrierë me hapa të vegjël, por të sigurtë. Nëse ka patur tërheqje, për mua ato do të thoshin ringritje, si një provë e madhe, se cfarë ishanë gjendje të bëja.

-Cila është ngjarja tuaj më e preferuar që ju keni raportuar, qoftë nëpërmjet medias së shkruar dhe asaj vizive?

Janë disa, por ngjarjet e vitit 1997-të, ngjarje e 14 shtator 1998-ë, ngjarjet e Kosovës në 1999-ë, ngjarja e Gërdecit, 2008-ë, 21 janari 2011-ës.

-Cfarë do të dëshironit të thoni në lidhje me karakterin e përgjithshëm të gazetarisë shqiptare, Ballkanike apo Lindore, në krahasim me atë perëndimore, bazuar në ato c’ka ju keni lexuar apo vënë re?

Për mua nuk ka gazetari shqiptare, gazetari italiane, gazetari ballkanike apo gazetari aftrikane./ Ka vetëm dy lloj gazetarie; Profesioniste ose jo profesioniste.

-Cfarë ju pëlqen dhe cfarë nuk ju pëlqen në punën tuaj? Në ditët e sotme tradita dhe realiteti “përziehen” me vlerat fetare. Në opinionin tuaj si gazetar profesionist dhe i karrierës, a ka ndonjë konfuzion që ndikon në marrëdhëniet njerëzore dhe në marrëdhëniet mes kulturave të tjera, vecmas në Ballkan?

Unë besoj në Zot i cili është një për të gjithë. Natyrisht e pranoj, që nuk e kam kulturën dhe dijen e duhur fetare, për të bërë ritet, por ama respektoj këdo në besimin e vet. Edhe për shkak të punës si gazetar kam patur rastin të vizitoj objekte kulti si Mekën në Arabi, tempullin budist në Kinë, kishë në ShBA, Greqi e gjetkë, por edhe teqe si në Shqipëri, ajo mëe fundit, teqeja e Ali Postivanit në Përmet. Kam ndjerë impresion të vecantë te të gjitha objektet që kamë parë dhe them se jam i privilegjuar.

-A keni përjetuar fëmijëri të lumtur?A ka pasur në fëmijërinë tuaj se një ditë do të bëheshit gazetar, jo vetëm i shtypit shqiptar, por edhe asaj vizive, moderator i emisionit “Planet” dhe “DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk)-me audience jashtëzakonisht të admirueshme?

Po unë futesha tek ata fëmijë që për shkak të familjes sime dhe duke u krahasuar me moshatarët e mij, duhet të them se kam qenë me fat. Fëmijëria jonë ishte e lumtur, se ishim të gjithë të barabartë dhe mjafton një kujdsje pak më shumë se të tjerët dhe mund të bëje dallimin, që në fakt sot është për të qeshur. Unë në fëmijëri kam patur shumë ëndrra dhe kam qenë një nxënës i asaj që i thoshin “10 me yll”. Kjo më ka ndjekur edhe në shkollën e mesme dhe të lartë të cilat i kam mbaruar me rezultate të mira. Kjo më ka ndihmuar në jetë të kem disa avantazhe, por jo të zgjidhja atë degë që dëshiroja unë të kisha. Nuk e mendoja kurrë në atë kohë se një ditë do bëhesha gazetar. Por ja që sistemi demokratik sic thotë Churchill nuk është më i mri i mundshëm, por më të mirë nuk kemi parë. Falë synimit tim dhe fatit u dësh të bëhesha gazetar.

– Jetoni në Tiranë c’ju lidh me Skraparin?

Unë jam nga Corovoda. Aty kam lindur dhe aty jam rritur deri në moshën 14 vjecare. Më pas kam ardhur në Tiranë dhe kam studuar aty në shkollën e mesme dhe të lartë. Por me Çorovodën kam një lidhje speciale që lidhet me fëmijërinë timë. Cdo kujtim nga fëmijëria e kam atje dhe ato rrugët e qytetit, rruga para pallatit 6 -katësh te agjensia, rruga për në shkollën 8 vjeçare “Kahreman Ylli”, kinemaja, pallati i kulturës, shtëpia e pionerit, puna e babait, puna e mamasë, janë kujtime të jashtëzakoshme për mua. Është një qytet që ashtu të vogël, e dua si të ishte i madh sa një Cikago. Është dashuria e vendlindjes, por edhe pse ai qytet vërtetë ka njerëz të mrekullueshëm.

– Si ndiheni kur dëgjoni për krimin në familje, apo veset e tjera, që kanë përfshirë një pjesë të komunitetit, sikundër droga e krimi? Po për dhunën në familje? Si mund të reflektojë shoqëria shqiptare për lehtësimin e këtyre plagëve?

Unë jam partizan i asaj; se një burrë që rreh gruan është një frikacak i pandreqshëm. Një burrë i tillë përjeton dramën e të qënit i pazotë, i paaftë për të krijuar vlera monetare, një dembel që nuk arrin të ketë sukses në jetë. Sipas statistikave shumica e atyre që rrajnë gratë dhe fëmijët janë të varfër, pa pasuri, pa arsim dhe nuk kanë bërë ndonjë gjë në jetë. Kjo ka shumë kuptim.

-Si jeni ndier përballë botës së frikëshme të mediokritetit, klaneve, hipokritëve dhe inferioritetit? Cfarë kuptoni me shprehjet “vetëgjymmtim dhe vetëvrasje intelektuale’?

A c’ma gjetët këtë pyetje. Ismail Kadare më ka thënë disa herë; Në profesionin e gazetarit dhe shkrimtarit nuk ka gjë më të tmershme të drejtohesh nga njerëz mediokër. Është një torturë e vërtetë.

-Si gazetar dhe intelektual, cili është koncepti tuaj për kombin, për pushtetin, për partitë politike dhe për demokracinë` në vëndin tonë?

Atdhetari më i mirë është ai që i njeh defektet popullit dhe kombit të vet. C’tju them, më vjen të qesh kur për veten tonë si popull dhe komb disa marrin poza dhe lavdërojnë si popull liridashës, i urtë, paqedashës, patriot. Po u them unë, po të kujtojmë vitin 1997-ë, a vlejnë këto cilësi?Ai vit është gunga e historisë sonë. Një zot e di se me kë luftuam dhe kush ishin palët. Di që vetëm atë vit u vranë 3 mijë shqiptarë dhe u plagosën 10 mijë të jerë.

-Cfarë është dashuria për ju? Kur e ndjen një burrë, se është i dashuruar?A keni shkruar ndonjë poezi dashurie?

Po, po kam shkruar.Madje më duket e habitshme nëse dikush nuk mund të ketë shkruar. Kam shkruar poezi dashurie por kanë mbetur në kuadrin intim, nuk jam botuar. E kam kënaqsi t’ju them se të gjitha ia kam kushtuar dashurisë sime të jetës Alketës.

-Cilat janë aftësitë profesionale që gazetarët e rinj kanë nevojë sot? Ndonjë këshillë për ata që aspirojnë gazetarinë?

Gazetaria sot ka ndryshuar shumë.Është bërë më profesioniste dhe për shkak të teknologjisë. Ajo që thonë disa se këta të rinjtë nuk marrin vesh dhe ky brez i ka gazetarët e dobët, më bën të qesh. Këtë që e thotë këta, po ta krahsosh se cfarë shkruante në moshën kur ky brez i ri bënë gjith’ këto gjëra, të bën të qeshësh. Natyrisht që gazetaria shqiptare ka mëkatet e saj.Ka shumë pak gazetarë të paanshëm dhe të palidhur me pushtetin, por duke qenë se gazetaria modern shqiptare është shumë e re, besoj se janë normale.

-Projektet tuaja në të ardhmen? Cfarë iu ka mbetur peng?

Projekti im është DEBATI NE CHANNEL ONE. E quaj sfidë sic do gjë, që unë kam si gazetar dhe të gjitha bateritë e mija i kam të konvergjuara aty. Peng? Po më ka mbetur peng që nuk munda të intervistoj, At’ Zef Pllumin.

– A është i lirë shtypi sot?

Në Facebook qarkullon një pasazh që pretendohet se është marrë nga gazeta Neë York Times, por qënuk është e vërtetuar. Megjithatë aty shkruhet: Cdo gazetar sot në Shqipëri ështyë i lirë të shkruaj atë që i thotë pronari! Një ironi dhe situatë që i shkon pak a shumë medias shqiptare.Për mua ka shumë pak gazetarë të pavarur, ndërkohë që ka shumë media të pavaruara.Kjo ka sjellë rënjene e besueshëmrisë.

-Mesazhi tuaj për inteligjencën e shoqërinë shqiptare sot….

Nuk e di nëse jam personi i përshtatshëm për të dhënë këshilla..

Ju faleminderit!
Bisedoi: Raimonda MOISIU

Pengu i Dr.Gëzim Alpion

by

Pengu i vetëm imi është se deri tani nuk kam pasur mundësinë që përvojën time ta vë në shërbim të Shqipërisë në mënyrë direkte/
Bisedë me Dr.Gëzim Alpion/
Dr Gëzim Alpion është një ndër intelektualët shqiptarë që është larguar nga vendi, por me përkushtimin e tij dhe perfaqsimin dinjitoz në botën akademike në Angli në Universitetin e mirënjohur të Birminghamit si Lektor dhe Drejtor i Programeve të Kombinuara pranë Shkollës së Qeverisjes dhe Shoqërisë në Universitet, anëtar i Shoqatës Sociologjike Britanike (Grupit Studimor Weber), dhe anëtar i bordit të disa revistave shkencore, përfshirë revistën ‘Celebrity Studies’, që botohet nga Routledge, ka bërë që kontributi i tij për Kombin të jetë i konsiderueshëm ndër arsimdashësit dhe lexuesit e shumtë të tij.
Dr.Alpion cila ka qenë fëmijëria juaj dhe disa nga kujtimet më pikante të saj?
Kam pasur një fëmijëri shumë të lumtur. Peshkopia e fëmijërisë time ishte nje qytet i pastër, me njerëz të sjellshëm dhe mikepritës. Peshkopia kishte jetë kulturore të pasur: galeri artesh, shtëpi kulture, kinema, trup estrade, trup teatrale, një park nate ku klientët shijonin muzikë ‘live’, muze, bibliotekë, gazetë, dy shkolla tetëvjecare, një shkollë të mesme bujqësore ku nxënësit vinin nga disa krahina të vendit, një shkolle pedagogjike me traditë të shkëlqyer, një shkollë të mesme e cila ishte nga më të mirat në vend, një klub sportiv ku shquheshin në rang kombëtar veçanërisht ekipi i volejbollit për femra, mundja, alpinizmi. Si fëmijë ndiqja me interes olimpiadat dhe kampionatet kombëtare të shahut, futbollit, basketbollit, dhe mundjes. Po kështu, ndiqja rregullisht premierat e estradës së Peshkopisë dhe shfaqje nga trupat e estradës dhe teatrot profesioniste nga një numër qytetesh të tjera, përfshirë edhe një shfaqje nga Teatri i Operas dhe Baletit.
Prindërit e mij të devotshëm bënë çmos që vellai, dy motrat dhe une të rritemi të shëndetshëm, të lumtur dhe me dinjitet.
Mësuesit e mi në Peshkopi ishin profesionistë par excellence.
Shoqet dhe shokët e fëmijërisë i kujtoj me respekt të veçantë. Me disa prej tyre jam në kontakt falë mediave sociale.
Si fëmijë shkoja shpesh për vizitë në fshatrat përreth Peshkopisë për të vizituar të afërmit. Kjo më dha mundësi të njihja dhe të çmoja që në moshe të re si veçantinë e Peshkopisë ashtu edhe magjinë e fshatit dibran. Që kur isha i vogël, në dasma më pëlqente të ulesha në një cep në konakun e burrave ku ndiqja me interes bisedat e njerëzve fjalëpak nga të cilët mësova sa me efekt dibranët e përdorin gjuhën.
Unë them me krenari të veçantë se kam lindur dhe kalova 14 vitet e para të jetës në Dibrën e begatë, relievi epik i së cilës është skalitur për të mos u fshirë kurrë në kujtesën time. Kur vizitova për herë të parë piramidat e Gizës në Egjypt e kuptova më mire se sa me fat isha që kisha kaluar fëmijerinë në hijen e pirmaidave natyrore të Dibrës.
Nuk do të doja ta kisha kaluar fëmijërinë në asnjë vend tjetër. Për këto dhe arsyje të tjera, për mua, atdheu është fëmijëria.
Duke qenë lektor në një nga Universitet e mirënjohura dhe vendet e zhvilluara perëndimore cili është krahasimi midis universiteteve tona në Shqiperi si në të kaluarën dhe postkomuniste?
Kjo është një pyetje që kërkon një përgjigje të gjatë. Shkurtimisht mund të them se, pavarësisht se jam diplomuar në Universitetin e Kajros në Egjypt dhe atë të Durhamit në Angli, e kam për nder që para se të largohesha për studime në Egjipt në vitin 1985 studiova në Universitetin e Tiranës, një insitucion ku pata mundësinë të miqësohem me shokë dhe shoqe të mrekullueshëm nga e gjithë Shqipëria (shumë nga ata që në Shkollën e Mesme të Gjuhëve të Huaja ‘Asim Vokshi’) dhe me lektorë të devotshëm që dinin të vendosnin raporte korrekte me studentët.
Ashtu si me brezin e fëmijërisë, vazhdoj të jem në kontakt me shumë shokë, shoqe dhe pedagoge që njoha në Tiranë.
E konsideroj veten me fat që u diplomova në Universitetet elitare të Kajros dhe Durhamit.
Per zhvillimet, sfidat dhe problemet shqetësuese me të cilat po përballet arsimi i lartë në Shqipëri që nga fillimi i viteve 1990-të jam i informuar.
Jam ftuar disa herë për të zhvilluar leksione dhe biseda në universitete shqiptare në Ballkan. Gjatë vizitave formale në universitetet e Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë njihesh me fasadën, por miqtë e mij që punojnë në këto institucione më kanë informuar për vështiresitë që hasin.
Situata është shqetësuese dhe nuk duhet të ishte lejuar që arsimi i lartë dhe ai pasuniversitar të degradonin në këtë shkallë. Situata që po përjeton arsimi shqiptar është pasojë e institucionalizimit të kleptokracisë në çdo hallkë të jetës nga një klasë politike pa vizion dhe me një përkushtim kombëtar amatoresk për të mos thënë të dyshimtë.

Përse e latë vendin dhe cilat janë disa nga rrugët, arsimimi shkencor që ju ndoqët për të arritur deri në Angli?

Në fund të vitit të dytë si student në degën e gjuhës angleze në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë në Universitetin e Tiranës u njoftova se, në bazë të rezulateve, më ishte akorduar një bursë nga qeveria shqiptare dhe qeveria egjiptiane për të vazhduar studimet në Universitetin e Kajros.
Pasi përfundova BA-në në 1989, po në Kajro fillova studimet për Master në vitin 1991.
Ne vitin 1992, nga Egjipti aplikova për të zhvilluar temën e Masterit në 4 universitete britanike të cilët më pranuan: Edinburgh, Leeds, Nottingham dhe Durham. Unë zgjodha Durhamin, që radhitet pas Oksfordit dhe Kembrixhit, pasi tutorët e temës ishin ekspertë të James Joyce dhe D. H. Lawerence për të cilët kisha filluar disertacionin e Masterit në Kajro.
Pak muaj pasi fillova studimet në Durham për Master në 1993, Departamenti rekomandoi që temën ta zhvilloja për Doktoratë.
Nga viti 1997, kur mbrojta Doktoratën, deri në vitin 2002, punova si lektor i letërsisë Anglo-Amerikane ne Universitetin e Huddersfieldit, Universitetin e Sheffield Hallam dhe Universitetin Newman. Në 2002 u emërova në Departamentin e Sociologjisë në Universitetin e Birminghamit. Që nga viti 2010 jam sociolog në Departamentin e Politikës dhe Marrëdhënieve Ndërkombëtare.
Në universitetetet elitare britanike rëndësi kryesore kanë botimet cilësore; sigurisht që duhet cilësi e lartë në mësimdhënie dhe në përmbushjen e funksioneve administrative. Une kam drejtuar studimet pasuniversitare dhe së fundi programet e kombinuara në departamentin tim. Por e theksoj, primare është puna shkencore gjë që spjegon se përse ngarkesa e mësimdhënies është e ulët. Të gjitha kushtet ekzistojnë për të botuar studime shkencore të nivelit ndërkombëtar.
Këtu është e rëndësishme të përmend se qe nga viti 1985 kam pasur fatin të kem bashkudhëtare një bashkëshorte dhe shoqe ideale si Dashi.
Ju jeni shumë aktiv për çështjen kombëtare, ajo që do të më bëjë përshtypje më shumë në veprimtarinë tuaj është nisma që keni marrë për të realizuar dy peticione të fuqishme: e para për Rrugën e Arbërit në Dibër dhe e dyta për të shenjtëruar Nënë Terezën. Sa ju kanë dëgjuar nënshkruesit për këto peticione, po qeveria shqiptare për rrugën e Arbërit si në kohen kur ishte kryeministër Sali Berisha dhe tani së fundi Edi Rama?
Peticioni për Rrugën e Arbërit filloi më 18 mars 2013, pra para zgjedhjeve, kur partitë kryesore filluan ta përdorin rrugën për të joshur dibranët t’u japin përsëri votat pavarësisht se i kishin mashtruar me premtime boshe për më se 10 vjet.
Për mua dhe intelektualët dibranë që më përkrahën që në fillim, nuk kishte rëndësi se kush fitonte zgjedhjet. Ne që po meremi me lobimin jemi të paangazhuar politikisht.
Ka afro një vit që po përpiqemi të marim një mesazh të qartë nga Zyra e Kryeministrit. Që Kryeministri akoma nuk është në gjendje të prononcohet publikisht nëse do të pres apo jo përfaqesuesit e me se 8,000 nënshkruesve, të cilët po kërkojnë thjesht t’i dorëzojnë formalisht peticionin në bazë të premtimit të bërë para zgjedhjeve, tregon ose kjo qeveri, si qeveritë e mëparshme, përdori premtime të rreme për të ardhur në pushtet, ose z. Rama është arrogant, ose ai eshte i rrethuar nga zyrtarë që, si paraardhësi i tij, nuk kanë guxim t’ja thone gjërat ashtu siç janë.
Duke parë qëndrimin e Qeverisë Rama ndaj protestave kundër armëve kimike në nëntor 2013 dhe injorimin që kjo qeveri po u bën përpjekjeve tona për të filluar një dialog konstruktiv, ashtu siç bëmë në takimet me Presdentin Bujar Nishani dhe Kryetarin e Kuvendit Ilir Meta në maj 2014, kemi nxjerrë konkluzionin se qeveritë shqiptare dëgjojnë vetëm kur njerëzit dalin të protestojne në rrugë. Z. Rama është me fat në rastin tonë pasi ne nuk jemi intelektual rrugësh.
Ne nuk do të rreshtim së lobuari për Rrugën e Arbërit. Ky projekt do të jetë ose suksesi më i madh i Qeverise Rama ose kalvari i saj.
Është e dhimbshme ta pranosh, por e vërteta është se vendi yne është ndarë në dy kategori që nga themelimi i shtetit shqiptar: ne zona ‘të largëta’ dhe zona ‘të preferuara’. Kjo është një ndër arsyet që, si më parë, edhe tani, shteti shqiptar nuk është në gjendje të farkëtoj një kohezionit kombëtar aq i domosdoshëm për zhvillimin e vendit. Fshikullimi që Konica u bënte politikanëve të kohes së tij është aktual edhe për të sotmit.

Për shenjtërimin e Nënë Terezës gruaja më e adhuruar në botë a e ka në dorë Vatikani me ligjet e veta shumë të forta dhe çfarë ju detyroi për këtë peticion? A ka pasur Vatikani peticione të natyrave të ndryshme për të shenjtëruar shërbyesit e tyre më të përkushtuar me besimin katolik?

Unë po e studioj figurën shumë dimensionale të Nënë Terezës që nga viti 2003 dhe, pavarësisht nga toni kritik që përdor kur duhet në botimet e mia, në thelb jam i bindur që kjo murgeshë ishte një forcë pozitive. Me përkushtimin e saj shembullor ndaj njerzve të braktisur dhe të stigmatizuar nga shoqeria, Nënë Tereza tregoi për 69 vjet si misionare se dinjiteti njerëzor është i shenjtë.
Nga studimet që kam kryer që nga viti 2007, jam i bindur që shenjterimi i Nënë Terezës është lene pas dore për disa arsye që kur vdiq Papa Gjon Pali i II-të. Arsyet e këtij qëndrimi do t’i trajtoj pas pak vitesh në disa artikuj akademikë dhe në një monografinë që mendoj të botoj për fenomenin e natës së errët të shpirtit që Nënë Tereza e përjetoi me një intesitet të veçantë gjatë gjithë jetës së saj si murgeshë, ndoshta si rrallë mistikë të tjerë që nga mesjeta.
Tani për tani lobimi për Nënë Terezën është i pa efektshëm. Kjo është arsyja kryesore se përse më 15 qershor 2014 fillova nismën e dytë dhe të fundit në jetën time si aktivist i shoqërisë civile, për t’i kërkuar Vatikanit që të përshpejtojë procesin e shenjtërimit të Nënë Terezës. Nëpërmjet këtij peticioni, që nuk është kundër Selisë së Shenjtë, admiruesit e punës dhe traditës që la pas Nënë Tereza kanë mundësinë të shprehen se përse është e rëndësishme që kjo humaniste fetare vizionare që u konsiderua si ‘shenjtore’ kur ishte gjallë, të njihet zyrtarisht nga Vatikani si e shenjtë për kontributin e saj të pashoq në shërbim të këtij institucioni dhe të njerëzimit. Nënë Tereza, më tepër se çdo papë, e bëri fenë kristiane dhe besimin fetar në përgjthësi një ndërmarrje thellësisht humanitare.
Unë nuk jam Katolik dhe nuk ndjek asnjë fe. Megjithatë, jam i ndërgjegjshëm se feja mund të luaj një rol pozitiv në jetën e njerëzve po qe se nuk përdoret nga demagogë dhe sharlatanë që vishen me petk fetar për qëllime të errta.
Shenjtërimi i Nënë Terezës bëhet edhe më shumë i rëndësishëm pikërisht në kohën tonë kur konfliktet etnike, nacionale dhe fetare, për fat të keq, po shtohen. Nënë Tereza foli me gjuhën e paqes dhe këtë e beri jo duke predikuar me fjalë boshe por duke ndihmuar vetë njerëzit në hall.
Askush nuk lumnohet apo shenjtërohet pa një lobim të fuqishëm. Këtë e pamë më së fundi në angazhimin e lobit polak që arriti të beatifikoj dhe shenjtëroj Papën Gjon Pali i II-të në një kohë rekord.
Le të shpresoj që, sado në mënyrë modeste, peticioni në fjalë të ndikojë që procesi i shenjtërimit të Nënë Terezës të shikohet me priotitet nga Papa Francesku i cili po tregon se është më në kontakt me realitetin se sa para-ardhësit e tij.
Gjatë mësimdhënies në Universitet në Angli si është përqindja e shqiptarëve dhe arritjet e tyre në krahasim me studentët e tjerë?
Deri tani nuk mbaj mend t’i kem dhënë mësim ndonje studenti shqiptar në Britani. Për rezulatet e studentëve shqiptarë në Angli nuk kam statisitika, por me sa kam dëgjuar, një numër i mirë arrijnë rezultate shumë të mira. Ndjej kënaqësi kur më kontaktojnë intelektualë shqiptarë të cilët studiojnë ose janë punësuar si pedagogë ose punonjës shkencor në universitete britanike.
Cili është pengu i Gëzim Alpionit?
Pengu i vetëm është se deri tani nuk kam pasur mundësinë që përvojën time ta vë në shërbim të Shqipërisë në mënyrë direkte. Për aq kohë sa gjendja në Shqipëri vazhdon të jetë në stadin e amullisë, që me sa duket, dikush është i interesuar te zgjasë sa më shumë, nuk do të kthehem në Tiranë pa marrë garanci se do te kem lirinë për të introduktuar dhe aplikuar ata gjëra pozitive të cilat Shqipëria duhet t’i përmbush në menyrë që anëtarësimi i saj në Bashkimin Evropian të mos zvarritet me dekada.
Këto ndryshime duan njerëz me vizion dhe pasion që nuk janë të përlyer dhe refuzojnë të përlyhen në moçalin e korrupsionit që po i merr frymën çdo hallke të shtetit. Tani për tani këta njerëz mund të vijnë vetëm nga elita intelektuale në diasporë.
Une do t’ju bëja thirrje intelektualve jashtë Shqipërisë që të vazhdojnë të bashkëpunojnë me qeverinë shqiptare por pa përsëritur gabimet që disa kolegë kanë bërë gjatë 10 vitete të fundit duke u shndërruar në marioneta të radhës të një klase politike e cila herë pas here u bën thirrje intelektualve të larguar të kthehen kryesisht per të rritur kredibilitetin e saj.
Te vjen vërtetë keq që në Shqipëri akoma shikohet si ëndërr donkishoteske se intelektuali mund te jetë i pavaruar dhe jashtë çdo influence politike.
Integritetin tim si intelektual dhe studies nuk do ta kompromentoj kurrë.
Cilat janë disa nga projektet tuaja akademike dhe a mendoni se do të ktheheni një ditë në Shqipëri?
Tani po shkruaj një monografi për jetën e Nënë Terezës me materiale që nuk janë botuar më parë. Që nga viti 2007 po studioj fenomenin e natës së errët të shpirtit për të mësuar se si ky fenomen u përjetua ndryshe nga Nënë Tereza. Besoj se për këtë temë do të jem në gjendje të botoj artikuj shkencorë pas dy-tre vitesh. Si sociolog është përgjegjësia ime të evitoj sensacionalizmin e një çështje kaq delikate.
Si deri tani, do të vazhdoj të kooperoj me çdo qeveri shqiptare që rezulton nga zgjedhje demokratike. Po qe se ekspertiza ime i duhet ndonjë qeverie që nuk i shikon intelektualët shqiptarë në Perendim si vegla të çastit për qëllime të ngushta partiake apo për të forcuar kultin e liderit të radhës, unë jam i gatshëm të kthehem po qe se plotësohen kushtet që përmenda më sipër.
Shpresoj që një ditë politika shqiptare do të drejtohet nga vizionarë që parësojnë vendin dhe kombin para partive.
Klasa politike shqiptare duhet të nxjerrë konkluzionet e duhura nga ngjarjet në Ukrainë. Rusia po luan rol negative në Ukrainë, por këtë vend nuk e destabilizoi Putini, por një klikë politike e korruptuar. Ajo që ndodhi në Ukraine mund të ndodh në çdo kohë në Shqipëri dhe Kosovë.
Ju faleminderit per intervisten!
Kënaqësia ime zonja Zylo.
Biografi e shkurtër:
Gëzim Alpion ka studiuar për BA dhe MA në Universitetin e Kajros dhe PhD në Universitetin e Durhamit në Angli. Aktualisht është sociolog në Departamentin Shkencave Politike dhe Studimeve Ndërkombëtare, Drejtor i Programeve të Kombinuara pranë Shkollës së Qeverisjes dhe Shoqërisë në Universitetin e Birminghamit, anëtar i Shoqatës Sociologjike Britanike (Grupit Studimor Weber), dhe anëtar i bordit të disa revistave shkencore, përfshirë revistën ‘Celebrity Studies’, që botohet nga Routledge. I specializuar për Modernizëm, Alpion boton kryesisht për sociologjinë e fesë, suksesit, mediave dhe nacionalizmit. Ai konsiderohet nga kritika si autori më autoritar për Nënë Terezën në gjuhën angleze. Librat e Alpion janë botuar në anglisht dhe italisht në Angli, Amerikë, Kanada, Itali, Indi dhe së shpejti në Irlandë. Studimet e tij janë botuar në disa revista të mirënjohura shkencore. Dy dramat e Alpion janë vënë në skenë me sukses në një numër qytetesh në Angli në vitin 2002, 2006 dhe 2008. Aktualisht, Alpion po studion errësirën shpirtërore të Nënë Terezës në kontekstin post-modernist.
Botimet kryesore të Alpion janë: ‘Mother Teresa: Saint or Celebrity?’ (Routledge 2007; Routledge India 2008; Salerno Editrice 2008), ‘Encounters with Civilizations: From Alexander the Great to Mother Teresa’, (Transaction Publications 2011), dhe ‘If Only the Dead Could Listen’ (Globic Press, 2008). Shkrimet e tij për aspekte të ndryshme të politikës, kulturës dhe identitetit në kontekstin e Britanisë së Madhe, Ballkanit, Indisë dhe Lindjes së Mesme janë botuar në nje numër gazetash përfshirë ‘The Guardian’, ‘The Middle East Times’, ‘The Birmingham Post’, ‘The Hürriyet Daily News’ dhe ‘Hindustan Times’. (Bisedoi:Keze ZYLO)