Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Zhani Sulioti-Ju rrëfej si e dehu, babai im, Hrushovin me raki mani…

by

Intervistë me vajzën e Artistit të Merituar dhe Tenorit të Shquar korcar-Piro Sulioti/
Bisedoi:Raimonda MOISIU/
Artist i Merituar, Tenor i Shquar korcar, tashmë i ndarë nga jeta, Piro Sulioti, lindi në qytetin e Korcës, në një lagje tipike autoktone korcare, me tinguj serenatash dhe motive nga muzika e lehtë korcare, -në shtator të vitit 1924-ër. Diku aty rreth moshës 20 vjeçare nisi të këndojë tek anketat muzikore të Radio Korcës, dhe ka qenë pjesëmrërrës në të gjitha aktivitetet kulturore, që organizoheshin në qytetin e Korcës, vecmas atë kohë, për artistët e rinj. Ende në moshë të re, largohet nga Korca, dhe shkon me studime në degën e infermierisë, Tiranë, ku diplomohet si ndihmës- mjek. Aty aktivizohet në aktivitete të ndryshme muzikore dhe kulturale, dhe shumë shpejt u bë i njohur në të gjithë vendin, si një këmgëtar i ri nga Korca. Përvec serenatave edhe këngëve ushtarake që artisti korcar Piro Sulioti këndonte, tek asambli ushtarak, ai bie në sy të kompozitorëve të shquar për vokalin e tij të pastër e të kthjellët, dhe më 1954 –ën, kompozitori Kristo Kono do i besonte rolin kryesor të Operetës së parë Shqiptare “ Agimi”, në rolin e “Sokolit”. Rreth këtyre viteve, për dekada do të interpretonte këngët karakteristike korcare dhe arriti të bëhej një nga tenorët kryesorë të Grupit Karakteristik dhe historic, “Lira”, të Korcës, rol që e ruajti deri në fund të jetës së tij. Më pas do të sillte në dritë një buqetë me këngë popullore korcare, (shumica e tyre ende nuk janë kënduar) dhe do të vlerësohej me Cmime të ndryshme nëpër Festivale dhe Anketa muzikore të asaj kohe. Do të këndonte edhe para udhëheqjes së lartë të shtetit socialist, për Enver Hoxhën dhe për udhëheqësit e tjerë të asaj kohe. Ishte këngëtari i vetëm shqiptar që rreth viteve ’60-të, këndoi para Hrushovit në vizitën që ai bëri në qytetin e Korcës. Artisti korcar nuk e “dehu” udhëheqësin sovjetik, vetëm me serenatat, këngët popullore korcare dhe këngët ruse, por e dehu edhe me raki mani Hrushovin, sa do i vinte qeleshen në kokë atij, në qejf e sipër, një lloj “qejfi”, që vetëm këngëtarët gazmorë e të talentuar të Korcës dijnë ta ndezin. Në vitin ’68-ë udhëtoi me Ansamblin e Këngëve dhe të Valleve, krahas legjendës të muzikës shqiptare, ikonës, artistes Vace Zela, dhe me artistë të tjerë në Kinë, për të kënduar para Mao-Ce-Dun-it etj. Në vitin 1978-ë, Piro Sulioti do vleresohej me Cmimin -Artist i Merituar. Inamorimi edhe pasioni për pentagramin, e bëri që të kthejë muzikën edhe artin në një traditë familjare. Djali i tij është Tenor i Famshëm Gjergji Sulioti, gjithashtu edhe vajza Zhani Sulioti, personazhi i kësaj interviste, është mësuese muzike. Serenatat korcare edhe muzika karakteristike korcare, kurrë nuk u ndanë prej Piros, ishin gjithmonë miq duke e shoqëruar atë, deri në momentet e fundit, madje edhe kur sëmundja edhe pleqëria e kishin dobësuar, ai vazhdonte të këndonte.Një jetë që i ngjan një romani apo drame në sprovën e udhëtimit të trishtë e të bukur të jetës. Një rrëfim klasik për një gjeni klasik të artit e të muzikës, për Artistin e Merituar, Tenorin e Shquar korcar, Piro Sulioti, vjen në këtë intervistë nga vajza e tij, znj. Zhani Sulioti. Artistit korcar i ka pëlqyer gjithmonë të luajë me muzikën, herë me serenatën, herë me këngët e lehta, herë me ato populloret dhe herë në Opera, duke dhënë përmes lidhjeve të tyre mesazhe për të tashmen, ruajtjen e vlerave muzikore të traditës dhe kulturës shqiptare. Për më shumë ndiqni intervistën.
***
INTERVISTA/
-Së pari ju falenderoj, që pranuat të jepni këtë intervistë, për të risjellë në kujtesë Artistin e Merituar, një nga tenorët më të shquar të muzikës shqiptare, Piro Sulioti, i ndarë tashmë nga jeta. Si ndjeheni për këtë intervistë- e ndjeni homazh apo një përcjellje të vlerave qytetare, kulturore e historike të Korcës sonë?

Do të dëshiroja t’ju falenderoj përzëmërsisht, për mundësinë që më ofruat, të kujtoj e sjell në vëmendjen e publikut artdashës korcar dhe gjithë shqiptarëve, meritat edhe vlerat e babait tim, që shumica e pushteteve shkojnë e vijnë, por e kanë lënë në harresë, Tenorin e Shquar të grupit historik “LIRA”, të Korcës, sikundër e theksoni edhe ju në pyetjen përkatëse, Artistin e Merituar, Piro Sulioti. Artisti korcar dhe ati im, Piroja, është ndarë vetëm fizikisht nga jeta, se për ne birin dhe bijat e tij, familjarët e e shumtë, ai është këtu, mes nesh. Nga vokali, nga serenatat, nga këshillat, dhe sidomos nga humori i tij plot sqimë, hare dhe i spikatur që e shoqëroi një jetë të tërë. Sigurisht, kjo intervistë është homazh dhe requiem, sepse një artist si Piro Sulioti, me vlerat e tija të jahstëzakonëshme nuk mund të lihet në harresë. Ai na ka lënë një pasuri të madhe artistike. Nuk e ekzagjeroj edhe po të thoja me plot bindje e gojë, se është i pazvëndësueshëm.

– Familja Sulioti është një familje autoktone qytetare dhe intelektuale korcare. Cilat janë kujtimet tuaja që nga fëmijëria, si u gjend Ati Tuaj, tenori i shquar Piro Sulioti në rrugën e bukur të artit të muzikës? E pati të trashëguar genin muzikor, apo ishte dhunti e tij?

Normalisht, që do kishte njëtrashëgimni familjare, fakt që rruhet me fanatozëm deri në ditët e sotme, te familja Sulioti dhe pasardhsit e saj. Ashtu si tenor i mirënjohur, vëllai im Gjergji Sulioti dhe unë, personalisht, nipërit dhe mbesat, vazhdojmë me përkushtim talent dhe dashamirësi, traditën familjare muzikore. Kujtime pa fund nga babai im, por edhe nga shumë qytetarë të tjerë të Korcës sonë, sidomos artistë, që kishin marrëdhënje me babain dhe familjen tonë. Piroja e ka pasur pasion muzikën që në fëmijërinë e tij. Ka nisur të këndojë me shokët që në moshë të hershme, dhe vazhdoi të jetë pjsëmarrës aktiv në anketat muzikore te Radio Korca dhe arriti deri në skenat e Kinës me ansamble të ndryshme të vendit. Gjithashtu, deri në fund pothuajse të jetës së tij, mbeti një nga tenorët kryesorë të Grupit karakteristik të Korcës, të famshmin “LIRA” .

-A mund të na përshkruani momente nga eksperienca e tij?Kur ka filluar të këndojë ?Cila ështëkënga e parë që ka kënduar?

Ka filluar të këndojë qysh herët, sikundër e theksova më lart, por si këngëtar amator fillon tënjihet afro viteve ’40-ë. Fati i babait tim, ishte që këndonte në shumë repertorë, si; serenata, këngë të muzikës së lehtë, këngë popullore, këngë të huaja, por edhe këngë lirike nga Opera. Këngët e para të tij, vecmas ato që patën sukses të madh, dhe interpretohen ende edhe sot (por jo ai lloj interpretimi i babait tim), ka qenë“Jorgjica”, “I pabesë”, “Dje mbrëma” etj.

-C’mund të na thoni për influencat e tij muzikore në muzikën e lehtë, popullore dhe serenatat? Po në opera?

Për muzikën lirike më 1954-ën, i madhi Kristo Kono do i besonte rolin kryesor të “Sokolit” tek opereta e parë shqipe “Agimi”, e cila pati një sukses të jashtzakonshëm. Madje, atë rol historic, ma dedikoi mua, bijës së tij, që sapo kisha lindur. Por, muzika lirike ende s’kishte hedhur rrënjët tek kultura e vendit, shkak që largoi shumë artistë midis tyre edhe Piron. Këngët popullore i këndonte zakonisht nëpër dasma edhe nëgëzime familjare, duke mbajtur kështu, gjallë, traditën e qytetit. Sa për këngët e lehta edhe serenatat ato ishin gjith’ jeta e tij, nuk i ndau kurrë nga vetja, ishte gjithmonë në formë për t’i kënduar cdo cast.Kujtoj ditët e fundit të jetës të tij, aty në shtratni shtrirë këndonte gjithmonë serenatat e veta. Ashtu si atëhere me të njëjtin ritëm, por me vokal të dobësuar nga pleqërija.

-Ati Tuaj është i njohur kryesisht si një nga tenorët kryesorë të Grupit karakteristik korcar “Lira” dhe si një adhuruese e hershëme e tij, vija re një mirëkuptim mes dinamikës së muzikës, të kënduarit dhe interpretimit emocional, e cila u jepte fuqinë e tingujve, melodisë së serenatave, të këngëve popullore, të lehta, baladat apo ato me ritëm ushtarak. C’mund të na thoni për këtë?

Piroja kishte një emocion të jashtëzakonshëm përsa i përket këngës dhe muzikës në tërësi. Për cdo këngë frymëzoheshe ndryshe, nuk edi se si arrinte të interpretonte gjithmonë në bazë të frymëzimit. Cuditërisht i ndryshonte mimika e fytyrës, qëndrimi në skenë, etj. Buzëqeshja ose trishtimi vizatoheshin dhe rrezatonin tek publiku.Adhuronte gjithmonë duartrokitjet edhe gazin e publikut. Dashuria për serenatat edhe qytetin e lindjes, Korcës, e bëri që t’i këthehej, “Qytetit të Ëndrrave”, dhe të mos vazhdonte karrierën në Tiranë. Shprehej gjithmonë, që;- “serenatat me Korcën, janë si peshku me ujin. Nuk mund të rrojë jashtë tij”.

– Në televizione të ndryshme e rrjete sociale qarkullojnë këngë dhe filmim të arkivave, të koncerteve që tenor i shquar Piro Sulioti ka dhënë brenda e jashtë atdheut. C’mund të na thoni për këtë?

Është një pjesë e vogël e tyre, sepse shumica gjendet e mbuluar nga “pluhuri i harresës”tek arkivat e ndryshme të radios e të televizionit. Normalisht, që pjesa më e madhe, nuk është e filmuar ose e incizuar, sepse atëhere, ka qenë një tjetër kohë, shtypi i shkruar dhe media vizive puthuajse kanë qenë inekzistente, kështqë producenti ishte vet artisti ose shteti. Për dekada vitesh tëra, koncertet që babai dha në Jugosllavi, në Greqi, në Kinë, në Bashkimin Sovjetik, në Rumani, etj., ishin të bllokuara për hatër të sistemit socialist të vendit. Por të gjitha këto, babai na i kaloi në memorje dhe ne nuk i harrojmë kurrsesi shumicën e aktiviteteve apo të historive të ndryshme të tij.

-Cilat kanë qënë koncertet dhe takimet me personalitete të rangut të lartë, që i patën lënë më shumë mbresa, Atit Tuaj? Ndonjë eksperiencë të vecantë gazmore apo të trishtë, ju ka treguar babai?

Babai im ka dhënë koncerte para shumëpersonaliteteve të rangut të lartë të sistemit dhe rregjimit të kohës, kur arti dhe muzika bënin shumë për realizmin socialist, miqësinë sovjetiko-shqiptare, dhe revolucionin kulturor kines. Ka dhënë dhjetra koncerte për Enver Hoxhën, për Mehmet Shehun, për Ramiz Alinë, për Mao-Ce –Dun-in, Hrushovin etj. Eksperiencat gazmore e të trishta që ai na rrëfente ishin pothuajse të përditëshme dhe vija re si artist në shpirtv e talent, babai i ndjente dhe i vuante më shumë se kushdo tjetër. Më kujtohen historitë me humor që tregonte nga Kina, mallëngjimi edhe përlotjet në Kosovë, por edhe shumë raste të ndryshme për kolegët e tij këngëtarë.

– Kam dëgjuar dikur të flitej për Atin Tuaj dhe artistin korcar, Piro Sulioti, se aty rreth viteve ’60 -ë për vizitën e Hrushovit në Korcë, ai jo vetëm këndoi para tij këngët e famëshme ruse por edhe në qejf e sipër kërceu me të. A mund të na i përshkruani atë moment? A pati kritika më pas apo vlerësime?

Ky episode, në fakt ështëshumë i vecantë, interesant e tejet mbresëlënës, por edhe për vetë “bujën” që bëri atë kohë, sa përflitej për një kohë relativisht të gjatë mes vetë artistëve dhe publikut korcar. Vizita Hrushovit në Shqipëri në qershor të 1959-ës, ishte një nga vizitat më të rëndësishmet për sistemin e kohës. Organizatorët e një koncerti special për nder të tijnë ditën e fundit të qëndrimit të Hrushovit në Shqipëri, thirrën Piron për të kënduar aty në atë concert. Babai e përshkruante Hrushovin shumë njeri të thjeshtë edhe gazmor me aq sa ai komunikoi dhe e njohu atë Hrushovi pasi hëngri peshkun ‘krap” të porositur nga vetë ai, piu edhe rakinë e manit, u bë cakërqejfdhe nisi të kërcejë vallen karakteristike ruse me babain, kur Piro për një moment ekzaltimi ia rrëmben një valltari qeleshen dhe ja vendos në kokë Hrushovit. Ndërsa kërcenin të dy të përqafuar dhe Hrushovi me qeleshen shqiptare në kokë qeshte e thërriste; “ Spasiba, spasiba”! Ky ishte një veprim i pa papritur dhe befasues për zyrtarët e kuadrot e partisë. Një pjesë e tyre u alarmua, duke kërcënuar Piron për dënime të mëtejshme. Por u desh ndërhyrja e Enverit persoanalisht, që shmangën peripecitë dhe pasojat politike për babain.

–A ka shkruar poezi apo tekste këngëshdhe serenata Ati Tuaj?

Jo babai nuk ka shkruar poezi apo tekste këngësh.Piro ka ndihmur poetët dhe kompozitorët, thjesht nga eksperienca e tij si këngëtar, por nuk mund të them se ka qenë poet. Serenata, mund të them -po –se shkruanin dhe u këndonin cupave korcare, gjith’ meshkujt e dashuruar të Korcës, dhe ma merr mendja, që brenda tyre është edhe babai im. Më 1967-ën nisi të shkruajë një roman, (diku e kam ruajtur), por që nuk e mbaroi kurrë.

-Përpos portretit dhe staturës intelektuale, por edhe talentit e kontributit të tij në muzikë, ai i keni mbledhur ato në CD-apo album? Nëse po, cili është roli hulumtus i tyre?

Këtu më jep mundësinë të hap një tjetër cështje madhore për diskografinë shqiptare. Në shumicën e rasteve, këngët, koncertet, filmimet etj. janë siundër përmenda edhe më lart, janë të arkivuara dhe as kush nuk mund t’i marrë. Kjo më duket vëertet absurd, sepse edhe autori vetë nuk mund t’i tërheqë nga arkivi. Shumica e këngëve janë në “errësirë”, se askush nuk merr krajon, guximin dhe inisiativën që këto pjesë të cmuara të kulturës shqiptare të dalin në dritë, për të parë për të parë jo vetëm këtë trashëgimi dhe identitet të artit e muzikës shqiptare, por edhe dritën që ato kanë lënë pas për brezat e ardhshëm, për kulturën dhe historinë e saj, qoftë qytetare korcare por edhe kulturës shqiptare në ytërësi.Vërtet nuk ndjehem mirë për këte dhe me vjen shumë, se babai im, Piro u mundua për vite të tëra, por arriti vetëm të mbledhë dy copë. Shumica e tyre janë bërë ilegalisht ne CD-i në treg, pa u ditur të drejtat e autorit dhe pa marrë lejë nga askush. Unë ju bëj thirrje: Ju lutem, na jepni ato që i përkasin babait tonë!

–Cili është mesazhi tuaj në vlerësimin e mosharresën e vlerave të tilla?

Vlerësimet, janë subjektive, vijnë dhe ikin me kohën, modën, rregjimin etj dhe boshllëqet duhet t’i zgjidhim, traditën, ta vazhdojmë dhe të përhapim sa më shumë kulturë e muzikë. Artistët duhet të inkurajohen jo vetëm për të identifikuar artin, kulturën muzikën dhe zgjidhjen e situatave jo të këndshme në dëm të artit, traditës e trashëgimesë kulturore e muzikore. Për këtë nuk duhet të kemi as frikë, as zemërim, as xhelozi . Duhet të kemi urtësi ashtu sikundër kanë pasur kjo elitë e shquar e brezit të artë të artistëve që nga Vace Zela, Ramiz Kovaci, Avni Mula, Gaqo Cako, Kristo Kono, Piro Sulioti, etj, etj, ndjesë po nuk kam përmendur ndokënd se janë shumë. Të përmendim, të sjellim në vëmendje dhe të kujtojmë historinë dhe ikonat e artit për art, -dhe jo për treg. Të mundohemi të bindim shoqërinë shqiptare dhe trupat e ndryshme të muzikës për drejtësi artistike. Dhe jo vetëm kaq! Të mos harrojmë se dikur në këtë vend ka pasur artistë, që kanë shkrirë shpirtin, vrullin, talentin dhe dëshirën, vetëm për një duartrokitje, për një buzëqeshje, për një dinjitet, pa klipe, pa menaxhere, pa intervista, pa social media, dhe studio me aparatura, jo për tregëti –por për të bërë histori-Dhe ia dolën! Ata bënë historinë!

Bisedoi:Raimonda MOISIU

Gjoke Deckaj: Ju tregoj tmerret e familjes sime ne kampet e Enver Hoxhes

by

Deshmia ekskluzive per Gazeten “Koha Jone” e shqiptaro-amerikanit, Gjok Pjeter Deckaj, me origjine nga fshati Kushe i Hotit, i cili pasi provoi kampet e Tepelenes dhe Savres, ne vitin 1954 u arratis nga Shqiperia dhe perfundoi ne SHBA/
Intervistoi Dashnor Kaloci/*
“Nje nate, nje grua e re nga Tropoja e cila priste te lirohej, shkoi naten per te hapur varrin e femijes se saj i cili i kishte vdekur para 8 muajve ne moshen 5 vjecare. Duke hapur varrin me lugen qe hanim supen, ajo fshinte eshtrat me fustanin e saj dhe i thoshte: “Nuk te le nena ketu ty jo”. E shkreta grua, u detyrua t’i thyente eshtrat e te birit me qellim qe t’i fshihte ne rrobat e trupit pa u diktuar nga rojet e kampit, pasi nuk lejohej qe t’i merrte. Ate nate, bashke me te ka qene dhe nena ime duke e ndihmuar dhe me pas ajo mundi t’i merrte eshtrat e te birit dhe t’i varroste ne Theth”. Deshmia e mesiperme e cila duket sikur eshte pjese e ndonje skenari te filmave horror, nuk eshte as me shume dhe as me pak, por nje ngjarje krejt e vertete e ndodhur gjysem shekulli me pare ne kampet e tmerrshme te regjimit komunist te Enver Hoxhes. Njeriu qe e rrefen kete histori tragjike, eshte 62 vjecari, Gjoke Pjeter Deckaj, i cili ka pasur vete fatin tragjik te provonte keto kampe qe porsa kishte ardhur ne jete. Per keto dhe te tjera ngjarje nga jeta e tij, ai rrefen ne kete interviste.
Cila eshte origjina e familjes suaj?
Origjina e familjes sone eshte nga fshati Kushe i Hotit ne Malesine e Madhe. Ne nuk kemi qene familje shume e madhe, por babai im, Mark Pjeter Deckaj, ka qene shume i njohur si burre i urte dhe me emer te madh ne te gjithe ate krahine. Si gjate kohes se Zogut dhe ne periudhen e Luftes, baba nuk eshte perziere fare me politike, por ka qene i njohur si nacionalist dhe patriot.
Po me ardhjen e komunisteve ne pushtet ne vitin 1944, cfare ndodhi me familjen tuaj?
Kur erdhen komunistet ne pushtet, ne nuk na pane me sy te mire, dhe baba, Marku, shihej si njeri i dyshimte. Kjo per faktin se ne vitin 1945, ai ishte mobilizuar forcerisht nga nje repart special i forcave partizane, dhe gjate asaj kohe, duke pare krimet e shumta qe bente ai repart, me arrestime, vrasje, tortura, djegie shtepish etj, kishte fituar nje urrejtje te madhe per ta. Pak kohe pasi u lirua nga ai repart, diku nga viti 1948, babai dhe gjyshi im, Pjeter Deckaj, u arratisen nga Shqiperia.
Si ndodhi arratisja e tyre?
Ate vit, pra ne 1948-en, u arratisen plot 30 vete nga Hoti ne nje dite te gjithe se bashku dhe dolen ne Jugosllavi. Kjo ndodhi pasi nje oficer i postes se kufirit, u shkoi dere me dere dhe i njoftoi te gjithe keta persona se ishin ne liste per t’u arrestuar. Dhe kjo kishte qene e vertete, pasi nje ore pasi ata u arratisen, forcat komuniste u shkuan shtepi me shtepi duke kerkuar per t’i pushkatuar. Nga keta 30 burra, me te njohurit ishin; Prek Gjeto Marku, Nikoll Luc Doka, Mark Doshi Frangaj, Pjeter Gjon Luka etj. Bashke me keta 30 persona, u arratis edhe komandanti i postes se kufirit.
Cfare ndodhi me familjen tuaj pas arratisjes se babes dhe gjyshit?
Une linda me 17 shtator ne 5 te mengjesit (dy jave pas arratisjes se babes dhe gjyshit) dhe ne ora 9, kur nena ime (File Pashk Ademi) ishte akoma me zorre neper kembe, erdhen dhe na moren forcerisht duke na cuar ne burgun e Koplikut. Gjyshja ime shkoi te Kol Maci i cili nderhyri tek komunistet dhe ne na kthyen prape ne fshat. Por nuk na lane me shume se 3 muaj dhe me 23 prill 1949, na internuan ne Tepelene. Ate dite qe ne moren per te na cuar ne Tepelene, baba kishte ardhur afer fshatit me dy shoke te tij, trima, me qellim per te na marre me vete, e me dal ne Jugosllavi. Ai eshte afruar jo me larg se 500 metra nga ne, duke me degjuar edhe mua qe qaja pa pushim, por nuk mundi te na ndihmonte dot. Ata dy shoket i thane: Medet Mark c’ka te bejme? Dhe baba iu pergjigj: Me ngushte nuk e kam pa veten kurre. Kam frike se ma vrasin djalin, prandaj nuk mundemi te nderhyjme. Pas nje udhetimi te gjate ne rruge pa rruge, ne na cuan ne kampin e Tepelenes. Djepi ku isha une ishte duke u rrezuar nga shpina e kalit dhe e ka mbajt Bora e Prek Gjeto Markut, se ndryshe do kisha rene ne gremine. Ne Tepelene gjetem edhe familje te tjera nga Hoti e Kastrati dhe midis tyre edhe 13 prifterinj katolike te internuar. Une kam qene i vogel ne ate kohe, por nena me pas me ka treguar per vuajtjet dhe tmerret e paimagjinueshme qe kemi kaluar aty. Me kan treguar kur u rrita se Kryetari i Kooperatives se fhsatrave per rreth kampit dhe sekretari i partise kishin porositur fshataret e ketyre fshatrave te Tepelenes, qe femijet e tyre ti shanin dhe tu gjuanin me gure te interrnuarve. Dhe ka pas disa raste qe kur ktheheshin nga mali u dilnin perpara fshataret dhe shanin e gjuanin te interrnuarit.

Konkretisht cfare mbani mend nga ai kamp?

Aty vdisnin njerez cdo dite nga uria dhe semundjet, ku me se shumti femije te vegjel. Puna ishte mjaft e rende dhe sfilitese. Te internuarit punonin ne transportim lendesh drusore nepermjet Lumit Vjose dhe kur lumi ishte shume i rrembyeshem, qellonte qe lenda drusore t’i godiste dhe i linte te vdekur ne vend. Nga Gjirokastra aty sillnin qen te ngordhur dhe qelbej i gjithe kampi. Vec ketyre nje tmerr i vertete i kampit te Tepelenes ishte nje kapter me emrin Tomi, i cili i ndiqte vajzat dhe nuset e reja duke i futur forcerisht ne nje magazine per t’i perdhunuar. Mua me kujtohet se kur kam qene 5 vjec, kapter Tomi me mbajti disa minuta ne uje te ftohte, me qellim per t’i bere presion nenes sime. Aq shume zullume beri kapter Tomi me grate e vajzat e internuara, saqe vete komanda u detyrua dhe e hoqi. Nena me lidhte me brezin e djepit tek krevati qe te mos bija, pasi ne flinim ne krevate me tre kate. Here pas here nenen e nxirrnin para te gjithe kampit dhe i shanin baben, Markun, duke thene se ai ishte kriminel e lloj-lloj sharjesh te tjera. Por nena ua kthente duke iu thene: Une e njoh per burre shume te mire. Po kete gje ia benin edhe Bores se Prek Gjeto Markut (Lulaj), por ashtu si nena edhe ajo nuk fliste asnje fjale te keqe per burrin e saj, perkundrazi e lavderonte. Po te mos kishim pasur ndihmen e dajave te mi dhe gjyshes Katrine Prela, te cilet na vinin dhe na sillnin ushqime te thata ne Tepelene, ne do te kishim vdekur urie si shume nga bashkevuajtesit tane.

Cfare kujton ndonje ngjarje tjeter nga ai kamp?

Nje nate, nje grua e re nga Tropoja, (gjyshja e nenes se Gezim Nikes, kengetarit te njohur) e cila priste te lirohej, shkoi naten per te hapur varrin e femijes se saj i cili i kishte vdekur para 8 muajve ne moshen 5 vjecare. Duke hapur varrin me lugen qe hanim supen, ajo fshinte eshtrat me fustanin e saj dhe i thoshte: “Nuk te len nena ketu ty jo”. E shkreta grua, u detyrua t’i thyente eshtrat e te birit me qellim qe t’i fshihte ne rrobat e trupit pa u diktuar nga rojet e kampit, pasi nuk lejohej qe t’i merrte. Ate nate bashke me te ka qene dhe nena ime duke e ndihmuar dhe me pas ajo mundi t’i merrte eshtrat e te birit dhe t’i varroste ne Theth.

Kur u liruat nga ai kamp?

Ne vitin 1954, ai kamp u mbyll dhe ne na derguan ne kampin e Savres ne Lushnje. Bashke me te tjeret dhe nena ime, punonte deri ne brez ne uje ne tharjen e Kenetes se Terbufit. Ne nje rast nenen e sulmuan shume ushunjezat dhe asaj i ra te fiket sapo shoqet e saj e nxoren ne breg duke e ditur te vdekur. Tone Nuthi me kunatat e saj nga Pjetroshani i Bajzes se Kastratit, u perleshen me policet, te cilet donin ta fusnin nenen ashtu gjysem te vdekur me punu ne uje duke i thene: “Coju dhe puno moj kriminele”. Ne ate pune nena punoi plot 3 vjet. Aty nga viti 1956, nje dite kur erdhi aty nje oficer madhor per inspektim, Rrok Kont Marashi, me mesoi mua t’i dilja perpara dhe t’i thoja se isha i pafajshem. Konti m’i kishte shkruar ne nje leter se cfare do t’i thoja oficerit dhe une ashtu bera. I thashe se baba me kishte lene ne bark te nenes kur ishte arratisur dhe c’faj kisha une. Ai u prek nga fjalet e mia dhe tha se do e studionin punen time. Mbas disa kohesh erdhi letra dhe une u lirova kur isha 8 vjec, ndersa nena mbeti aty. Erdhen kusherinjte dhe me moren aty ne kamp e me cuan ne fshat. Por edhe aty nuk me lane te jetoja, pasi fshati ishte zone kufitare dhe me cuan ne Kastrat, ku beja cdo dite nga 2 ore rruge per te shkuar ne shkolle dhe 2 ore per t’u kthyer ne shtepi. Shkollen 8-vjecare e mbarova shkelqyeshem duke qene nxenesi me i mire dhe bera nje kerkese qe te shkoja ne Konviktin “Tom Kola” ne Shkoder, por me thane: “Rri urte e mbyll gojen se ti je djali i kriminelit Mark Deckaj. Shtrengo fort kazmen dhe mos u ndiej”. Keshtu, deri ne moshen 16 vjecare mua me rriten dajat. Ne ate kohe une isha i rritur dhe duke e kuptuar se nuk kisha asnje shprese per jeten, fillova te mendoj qe te arratisesha nga Shqiperia dhe te shkoja tek baba.

Ku ndodhej babai juaj ne ate kohe?

Deri ne ate kohe, baba ishte ne Itali, ndersa gjyshi ne Tuz te Malit te Zi dhe ne komunikonim me letra me ta.

A kishit provokime dhe a u ndiqnin njerezit e Sigurimit?

Nje person i quajtur Ndue Nikoll Markhelli, i cili ishte i dekoruar nga Kadri Hazbiu, me provokonte vazhdimisht duke vene radion te Zeri i Amerikes gjoja se do fliste baba im. Po keshtu here pas here ai me thoshte te arratiseshim se bashku. Une e kuptoja ate gje dhe nuk i lashe kurre te kuptonte se doja te arratisesha. Nje dite i thashe nenes (ne 1959 ajo u lirua nga internimi) qe te arratiseshim se bashku, por kur ajo pyeti nenen e saj, gjyshja tha: “Mos e len se do na vrasin djalin dhe do na marri ne qafe te gjitheve”. Keshtu nena me tha se ajo nuk vinte dhe une nuk duhet te ikja. Por une e kisha vendosur se bashku me dy shoket e mi, Kol dhe Gjelosh Narkaj dhe keshtu u arratisem.

Si mundet te arratiseshit nga Shqiperia?

Me 13 qershor 1966, diten e festes se Shen Ndout, i thashe nenes se do shkoja ne kishe. Ne fakt, se bashku me shokun tim, Kol Narkaj, (Gjeloshi nuk erdhi se martonte vellane) qe ishte nje vit me i madh se une, morem rrugen dhe ne fshehtesi dolem tek Leqet e Hotit, poshte ne Grabam dhe kaluam kufirin duke dale ne Jugosllavi. Aty u dorezuam te nje shtepi ku i treguam te verteten dhe ata na priten shume mire. Ajo shtepi kishte lidhje miqesie me familjen tone dhe gjeten mundesine te lajmeronin se ne ishim dorezuar tek ata. Me pas, sipas rregullave ata na dorezuan tek ushtaret, te cilet na moren dhe na derguan ne burgun e Leshkopoljes, ku na mbajten 2 muaj ne hetuesi duke na pyetur. Gjate asaj kohe, me nderhyrjen e Rroko Keqit (nga Tuzi), tek autoritetet jugosllave, ne nuk na kthyen ne Shqiperi, por na liruan dhe une shkova tek gjyshi im, Pjeter Deckaj i cili ishte ne Tuz. Me gjyshin qendrova 9 muaj ne Tuz dhe ne ate kohe, baba qe ndodhej ne SHBA, kishte bere letrat dhe me 27 shkurt 1967, me doli azili politik per ne Amerike. Keshtu nga Beogradi u nisa per ne New Jork, ku me priste baba me nje foto timen ne dore, te cilen ia kisha derguar me poste. Ka qene nje takim prekes ai me baben ne aeroportin Xhon Kenedi te New Jorkut. Baba me shikonte dhe une e shikoja. Kur m’u afrua une i thashe: “A ti je baba im?” Po tha, vetem njehere ta kam degjuar zerin. Te kam lene ne bark te nenes dhe thosha se do jete djale. Lotet na kishin mbuluar te dyve. Une i thosha: “O Mark Deckaj. Behu i forte pse qan”? Baba me pyeste se pse kisha ardhur dhe une i thosha se kisha pritur 17 vjet dhe doja t’i shikoja syte e ballit babes tim. Ndersa ai me puthte, une i thoja: Tash nuk jam ma i varfen, nuk jam i pababe.

Po pas arratisjes suaj, cfare ndodhi me nenen?

Pasi ika une, diku nje vit me vone, ndersa nena ishte ne bjeshke, spiuni Ndue Nikoll Markhelli, lajmeroi policine se nena donte me u arratis, dhe ata erdhen e moren dhe e internuan ne Hajmel, ku qendroi per 19 vjet me radhe.

Gjate kohes qe babai juaj Marku jetonte ne Amerike, a eshte marre me politike?

Me politike babai eshte marre qe kur ishte ne Itali, ku u zgjodh kryetar i Bllokut Indipendent Kombetar duke bashkepunuar ngushte me Ernest Koliqin, Gjon Markagjonin, Ismail Verlacin, Kol Bibe Mirakajn etj. Gjate asaj kohe, njerezit e Sigurimit te Shtetit Shqiptar i bene babes nje atentat me pistolete, por ai mundi te shpetonte i plagosur ne krah. Por edhe ne spital ate deshen ta helmonin me disa biskota te cilat i solli aty nje grua e veshur si murgeshe e cila pas hetimeve te Ernest Koliqit, rezultoi se kishte dale nga Ambasada Shqiptare ne Rome. Pas kesaj, baba u detyrua dhe shkoje ne Amerike.

Po me nenen tuaj kur u bashkuat?

Me 16 gusht 1990, kur isha 42 vjec, une erdha ne Shqiperi dhe takova nenen e cila ne ate kohe banonte e vetme ne Shtoj. Baba dhe gruaja ime me thoshin te mos vija se akoma nuk kishte rene komunizmi, por une e kisha vendosur dhe me mua erdhi dhe gruaja. Ne Rinas me nxoren shume probleme dhe nuk donin te me vulosnin pasaporten dhe pas nje debati prej 15 minutash, ma vulosen. Nenes i kerkova falje dhe ajo me tha se ma kishte bere hallall. Pas 5-javesh munda t’i bej letrat nenes dhe e mora me vete ne Itali, ku me pas erdhi dhe baba. Keshtu pas 42 vjet e 3 muajsh, ata u takuan ne Rome. Ka qene nje takim prekes ku vetem lot kishte. Baba dhe nena jetuan 3 muaj ne Itali dhe me pas erdhen ne SHBA ku u beme te gjithe bashke. Une i shihja kur ata qanin per njeri-tjetrin. Kur nena e pa se sa mire jetonim, tha: Tani jam gati me vdek. Dhe ashtu ndodhi vertete: Me 2 korrik 1991, dite e marte, ata te dy humben jeten ne nje aksident automobilistik.
Po ju kur e krijuat familjen?
Une jam martuar me 22 tetor 1971 me Lajde Mark Gjonajn, babai i se ciles, Pashuk Markgjonaj rrjedh nga nje familje nacionaliste mjaft e persekutuar nga regjimi komunist, njesoj si ne. Une kam 3 djem: Robertin, Palin dhe Tomin, i cili eshte asistent-regjisor dhe producent filmash ne Hollivud ku ka bashkepunuar ne 34 filma.
*E dergoi per DIELLIN, Beqir SINA

INTERVISTË E SUPERSTARIT RITA ORA TEK “20 FRIDAY” ZVICËR

by

Pas yjeve të futbollit Zviceran, Rita Ora është një personazh shumë i njohur në Zvicër, me përmasat e një ylli botëror të krahasueshëm me Mbretëreshën e Muzikës pop – vetë Madonën. Kësaj jave ajo kishte pushtuar kopertinën dhe faqet e revistës zvicerane më të lexuar në Konfederatën Helvetike – një suplement javor 20 Minuten, gazetës gratis që gjendet në çdo cep të Zvicrës.
RITA ORA NJË SUPERSTAR NGA KOSOVA – PAS ALBUMIT TË PARË ORA I CILI ISHTE NË MAJË TË ÇARTSEVE BRITANIKE – ASHTU SI EDHE ME SINGELIN AKTUAL « I Will Never Let You Down», NË SHTATOR VJEN ME ALBUMIN E DYTË
Me flokë të lyer në biond platin së bashku me Gwen Stefani, Michelle Williams, duke u cilësuar nga eksperti Eddine Belaid – si perfekte në look – Rita Ora e çmend rininë zvicerane me magjinë e saj – prandaj ajo është e kudogjendur në shtypin helvetik, gati për çdo ditë, ku lexuesi merr informacion për çdo të re që vjen prej Planetit Rita Ora. Lexuesit shqiptar po i sjellin pjesë nga intervista që ajo dha për redaktorin e Friday Marc-André Capeder.
SUPERSTAR-I RITA ORA ISHTE VETËM 1 VJEÇ KUR PRINDËRIT E SAJ U VENDOSËN NË LONDËR
Rita Ora sot 23 vjeç, ishte vetëm një vjeçare, më 1991, kur bashkë me familjen u vendos në Londër për shkak të konfliktit në ish-Jugosllavi. Më 2009 ajo nënshkroi një kontratë me Jay-Z, të cilin e konsideron mentorin e saj, që do t’i hapte asaj dyert e suksesit në të gjithë botën. Suksesi në muzikë i Rita Orës shoqërohet edhe me pamjen e saj fantastike, në look dhe veshje, duke e bërë që të jetë sa sfiduese aq e kërkuar nga bota e lartë e modës dhe firmave më të famshme të sportit – si Donna Karan, Met Gala, Rimmel DKNY, Adidas etj. Të gjitha dyert janë të hapura për të. Dhe ajo në çdo intervistë nuk harron të tregojë kurrë se vjen me prejardhje nga Kosova, fakt që e bën të ndihet krenare. Më poshtë po ju sjellim pjesë nga intervista që i dha redaktorit të 20 minuten Friday Marc-André Capeder.
«Asnjë pyetje për marrëshëniet e saj me Calvin Harris». Ky ishte mesazhi që mori gazetari nga Shtëpia diskografike e superyllit përpara se ai të vinte këmbën në dhomën ku do t’i merrte intervistë Rita Orës. Në fakt, gazetari i Friday dëshironte të mësonte nëse në vilën e saj, Rita kishte një dhomë të mbushur me albumet dhe fotot e Calvin Harris. Gjithësesi ajo u tregua shumë miqsore me gazetarin, ashtu si tregohen njerëzit me miqtë e tyre, duke i treguar foto nga celulari i saj ku ajo bënte grimasa dhe në fund duke i thënë se „Ajo është gjithmonë Rita ora – njëlloj si ka qenë dy vite më parë“. „Superylli britanik me rrënjë kosovare.“ Kështu shkruan gazetari zviceran.
INTERVISTA
Rita, ti je shumë kohë e ikur nga shtëpia me aktivitete, çfarë bën ti kur ke një pauzë?
Rita Ora: Qendroj gjithë ditën në krevat, duke parë Realityshows si «The Real Housewives of Atlanta». Në këto ditë nga krevati ngrihem vetëm kur më duhet të gatuaj e të ha.
Do të kesh ti një Realityshow?
Rita Ora: Kurrë. Nuk mund ta duroj, do të rraskapitesha krejt nëse rreth meje do të sillej një ekip me kamera.
Po më habit.
Rita Ora: Përse kështu?
Sepse ti je shumë ekstroverse, një person që dukesh se merr energji kur rrethohesh nga njerëzit. A nuk pozove ti për Terry Richardson (fotograf amerikan i famshëm) me BH thuajse transparente.
Rita Ora: Terry Richardson është një legjendë. Unë duhej patjetër të punoja me të…
Prandaj interpreton ti në filmin «50 Shades of Grey» (një romancë erotike) ?
Rita Ora: Po interpretoj këtu, por askush nuk më sheh të zhveshur. Luaj rolin e motrës të Christian Grey…
Ju tregoni shumë lehtë, diçka që ngjan rrallë tek yjet.
Rita Ora: Unë jam gjithnjë e çiltër në intervista. Por ne mund të flasim edhe për Albumin tim të ri apo jo.
Okay. Përse jo?
Rita Ora: Albumi përmban këngë dashurie – në kohën më të bukur të një raporti dashurie, të muajit të mjaltit, kur jemi të dashuruar marrëzisht dhe bota e gjithçka të duket me ngjyrë rozë. Ky Album del në shtatorin që vjen.
Ka Albumi diçka të veçantë?
Rita Ora: Po, Prince është në Album. Ndaj jam unë kaq krenare.
Ti i dhe fund shkollës në moshën 16 vjeçare për t’u bërë një Star. Cili ka qenë qëndrimi i prindërve të tu?
Rita Ora: Babait tim nuk i pëlqente kjo gjë. Ndërsa mamaja më ka mbështetur. Ajo më thoshte gjithmonë:«Rita, a ke ëndërruar ndonjëherë në gjumë, sikur ndodhesh përpara një turme prej 20’000 njerëzish, ku të gjithë ulërasin emrin tënd. Kjo ëndërr do të bëhet realitet.» Ajo kishte të drejtë.
Si je përfshirë me karrerën tënde?
Rita Ora: Tashmë kam themeluar Firmën time. Shumë shpejt do të dalin në treg produkte të Rita-Ora-Beautyprodukte. Motra ime Elena e drejton këtë firmë së bashku me prindërit. Dua të ndërtoj një Ora-Imperum të vogël.
Ke të një shtëpi edhe në Kosovë?
Rita Ora: Ende jo, por shpejt do të kem. Por tashmë kam investuar në një skuadër futbolli të Kosovës.
A mund të qarkullosh lehtë nëpër rrugë atje?
Rita Ora: Natyrisht, njerëzit atje janë kaq të natyrishëm. Kur jam në Prishtinë, njerëzit më thërrasin në rrugë «Hey Rita, ç‘kemi?». Unë jam si ata, njëra prej tyre.
Më 23 Korrik Rita Ora jep koncert live në Festivalin Blue Balls Festival në Luzernë.
(Shqipëroi dhe përgatiti për botim Elida Buçpapaj)

SHBA TERHEQ VEMENDJEN E FORCAVE POLITIKE NE KOSOVE

by

Hooper: Lufta politike në Kosovë të mos dalë jashtë kontrollit/
VOA: Në Kosovë, zgjedhjet e parakohshme parlamentare u vlerësuan pozitivisht për mënyrën si u zhvilluan. A rrezikon ky imazh pozitiv të dëmtohet nga mosmarrëveshjet që filluan menjëherë pas daljes së rezultatit paraprak, se kush duhet ta formojë qeverinë e ardhshme?
J. HOOPER: Në radhë të parë dua të përgëzoj popullin dhe autoritetet e Kosovës që organizuan zgjedhje që u vlerësuan si të lira e të drejta. Kritikat ishin të pakta dhe zgjedhjet u cilësuan si një hap i madh përpara. E papritura e këtyre zgjedhjeve ishte formimi i menjëhershëm i një koalicioni. Tani duhet të respektohen dispozitat e kushtetutës. Nuk u pa ndonjë ndërhyrje nga diplomatë amerikanë ose të huaj tjerë, nuk pati manovra politike pas skene për qeverinë, gjithshka u bë nga vetë shqiptarët. Një e veçantë tjetër është se Vetvendosja doli mirë dhe duket se nuk do të jetë pjesë e qeverisë, por do ta mbështesë atë. Unë nuk e prisja që Vetvendosja të luante një rol të tillë.
VOA: Kolaicioni u krijua që të nesërmen dhe kryeministri Thaçi u kundërpërgjigj se i takon atij e drejta për të formuar qeverinë e re. A pritet që kjo situatë të acarohet më tej?
J. HOOPER: Përshkallëzimi i retorikës dhe një lloj tensioni është më se normal, përsa kohë nuk del jashtë kontrollit. Unë nuk jam ekspert i Kushtetutës për zgjedhjet, por ajo duhet të respektohet, përndryshe Kosova rrezikon të humbasë gjithë vlerësimin pozitiv për fushatën e lirë dhe të drejtë të zgjedhjeve. Presidentja duhet të ushtrojë autoritetin e saj dhe t’i japë të drejtën e formimit të qeverisë palës që i takon me kushtetutë dhe në se ka nevojë për këshillën e Gjykatës Kushtetuese, atëhere duhet t’i drejtohet asaj. Unë mendoj se kjo është një ditë e re për Kosovën, është shumë pozitive dhe do ta përmirësojë imazhin e saj, përsa kohë që tensionet dhe lufta politike se kush do ta marrë mandatin nuk del jashtë kontrollit.
VOA: Komuniteti ndërkombëtar, në të kaluarën e ka ndihmuar më se njëherë klasën politike të Kosovës për formimin e koalicioneve qeverisëse. A mendoni se ka ardhur koha që komuniteti ndërkombëtar të ketë një rol më pasiv dhe t’i lërë, në një farë mënyre, politikanët vendas të mësojnë nga gabimet e tyre?
J. HOOPER: Kosovarët janë të aftë vetë dhe nuk kanë nevojë të mëtejshme për një ndihmë të tillë. Demokracia atje është më e pjekur. Mënyra si u zhvillua fushata zgjedhore dhe shpejtësia me të cilën u formua koalicioni, flet për një nivel pjekurie demokratike që është mbresëlënës. Shtetet e Bashkuara dhe Evropa duhet t’i lënë udhëheqësit e Kosovës të vendosin dhe ta drejtojnë vetë procesin.
VOA: Pak përpara zgjedhjeve, udhëheqësit e Kosovës, ndonëse me hezitim, miratuan ligjin për krijimin e Gjykatës së Posaçme për të hetuar rreth akuzave për krime lufte. A mendoni se kjo gjykatë do ta trondisë skenën politike të Kosovës kur të fillojnë hetimet?
J. HOOPER: Përsa kohë kosovarët respektojnë përfundimet e hetimeve dhe ata që paditen të shkojnë para gjykatës, nuk mendoj se domosdoshmërisht do të tronditet vendi. Rreziku do të lindë, në se ndonjë figurë politike e akuzar, do të përpiqet të mbrohet me flamurin e patriotizmit dhe t’i shmanget gjykatës. Unë nuk do të kisha preferuar këtë formë, por ai që akuzohet, duhet të jetë i përgatitur të përballojë shijen e hidhur dhe të shkojë para gjykatës për t’iu nënshtruar procesit. Kosova është një vend i vogël, që varet nga marrëdhëniet e mira me komunitetin ndërkombëtar dhe nuk mund të rrezikojë t’i prishë ato duke i rezistuar kësaj nisme të komunitetit ndërkombëtar. Nga ana tjetër kryeprokurori amerikan John Clint Williamson është një njeri me integritet të lartë, shumë serioz, i pakorruptueshëm, që nuk do akuzojë individë për të cilët hetimet e gjata të kryesura prej tij nuk kanë nxjerrë prova të mjaftueshme.
VOA: Gjatë vitit të fundit kemi parë bisedime intensive mes Prishtinës dhe Beogradit, Serbia ndërkohë ka filluar negociatat e anëtarësimit me BE-në, a prisni që kjo klimë e re marrëdhëniesh mes Kosovës dhe Serbisë, të shërbejë si nxitje, që pavarësia e Kosovës të njihet edhe nga 5 vendet e tjera të BE-së?
J. HOOPER: Mundet, pasi ky është një ndryshim i rëndësishëm. Por këtu qëndron edhe rreziku më i madh i këtyre zgjedhjeve. Sfida më e madhe për koalicionin, në se ata do ta formonin qeverinë e ardhshme, është se Kosova është një vend i vogël, pa pasuri të shumta, pa fusha nafte, apo miniera ari dhe që varet nga marrëdhëniet e mira me komunitetin ndërkombëtar. Ajo duhet të mendojë në këtë formë, në nivel ndërkombëtar, në se udhëheqja e ardhshme përqëndrohet në nivel provincial, si një vend i vogël, ata do të rrezikojnë të humbasin mbështetjen dhe të mos sigurojnë njohjet që dëshirojnë në botë, të mos hyjnë dot në OKB-së apo BE. Kryeministri Thaçi ka disa anë të forta, ai nuk mendon lokalisht, ai e kupton si funksionion udhëheqja, si funksionon komuniteti ndërkombëtar dhe ai bashkëpunon me të në këtë nivel të gjerë. Në se koalicioni do të formojë qeverinë e ardhshme, ai duhet të lëvizë me shpejtësi dhe të krijojë imazhin që di të merret me problemet në nivel ndërkombëtar. Unë jam për shembull i shqetësuar, nga këmbëngulja e vazhdueshme e Albin Kurtit për ndërprerjen e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë si një kusht për mbështetjen e qeverisë së re. Ky do të ishte një gabim shumë i madh. Kosova dhe Serbia jetojnë pranë njera tjetrës dhe duhet të kenë marrëdhënie sa më konstruktive, që të jetë e mundur. Dialogu duhet ushqyer e forcuar që situata të mos përkeqësohet. Pra cilado qoftë forca që do të qeverisë Kosovën duhet ta çojë dialogun përpara.
Në se mundem të them edhe një mendim tjetër. Nuk e di se ç’do të ndodhë me qeverinë e re, por në se zoti Thaçi do të zëvendësohej nga koalicioni, nuk është herët për të, që të fillojë të mendojë për trashëgiminë e tij. Ai duhet të hedhë një hap pas dhe të mendojë se sa ka bërë për vendin, para lufte, gjatë negociatave, dhe më pas, për të siguruar pavarësinë. Pas lufte ai nuk u zgjodh kryeministër, siç prritej, dhe doli në opozitë. Ajo që mësoi ishte disiplina e të qënit në opozitë, ai mësoi si të ishte udhëheqësi i një partie në opozitë dhe si të luajë rolin e një opozite besnike, kjo ndikoi mbi të dhe ai doli prej saj si një politikan më i mirë, më i pjekur, dhe një udhëheqës më i mirë. Duhet mësuar nga mënyra si ai është sjellë me komunitetin ndërkombëtar. Nuk është e lehtë të merresh me Shtetet e Bashkuara, nuk është e lehtë të merresh me shtetet evropiane, është një veprimtari e përhershme manovrimesh dhe balancash dhe kushdo që do të vijë në pushtet, kushdo që do ta zëvendësojë, në se do të zëvendësohet, do ta provojë se sa e vështirë është kjo.
VOA: Kohët e fundit ju jeni përfshirë me konfliktin në Siri. Sipas njoftimeve të shtypit, në Siri ka një numër personash me kombësi shqiptare që luftojnë përkrahë forcave ekstremiste. A ka vend për shqetësim?
J. HOOPER: Po, ka vend për shqetësim, si për Kosovën, për Shqipërinë apo Maqedoninë. Nuk e di konkretisht nga janë ata, besoj se shumica janë nga Shqipëria, por rreth 30 – 40 janë nga Kosova. Ata nuk përbëjnë ndonjë rrezik për Sirinë dhe nuk kanë ndonjë ndikim për rezultatin e luftës atje, por rreziku është kur të kthehen në vendin e tyre, pasi do të jenë të radikalizuar, do të jenë njohës të mirë të armëve. Në të kaluarën nuk ka patur terrorizëm të brendshëm në Kosovë dhe në se një terrorizëm i tillë i brendshëm, do të lindte tani, ai do të minonte emrin e mirë dhe përparimin e Kosovës. VOA: Gjatë luftës në Kosovë ju keni punuar nga afër me lëvizjen e rezistencës atje, dhe sot ju po punoni me opozitën siriane. A shihni paralelizma?
J. HOOPER: Opozita siriane, të moderuarit, po shqyrtojnë mundësi si të krijojnë sisteme paralele në disa qytete, si për shembull në arsim. Kosova e ka bërë këtë. Ka një numër personash në Kosovë që dinë si të ngresh një sektor paralel arsimor ose shëndetësor dhe opozita e moderuar siriane, jo xhihadistët, mund të mësojnë nga Kosova. Shpresoj të gjenden forma për t’i vendosur këto lidhje. Do të ishte shumë përfituese në se Kosova do t’ia kalonte këtë njohuri opozitës siriane, në vend të eksportimit të terroristëve të mundshëm. Ka shumë mësime që mund t’u shërbejnë të tjerëve nga përvoja e Kosovës.(Bisedoi:Arben XHIXHO-VOA)

Wizner: Zgjedhjet e se dieles, moment kyç në historinë e Kosovës

by

New York- 07 qershor 2014 /
Në prag të zgjedhjeve në Kosovë, korrespondenti ynë në Nju Jork, Halil Mula, zhvilloi një intervistë me ambasadorin Frenk Vizner. Ambasadori Vizner kërkoi nga kosovarët që nesër të shfrytëzojnë të drejtën e tyre për të votuar, duke i cilësuar zgjedhjet e nesërme si moment kyç për historinë e Kosovës.
RTV21: Zoti Vizner, sërish faleminderit që më pranuat, pasi që sap o jeni kthyer nga një udhëtim i gjatë. Populli I Kosovës do të votojë nesër për përfaqësuesit e vet kombëtarë. Cila është porosia e juaj për kosovarët?
Vizner: së pari, sapo mora lajmin tragjik për shpërthimin në Korporatën Energjetike të Kosovës, për humbjen e jetëve, shkatërrimin e pronës, tragjedi që preku para se gjithash punëtorët e KEK-ut dhe familjet e tyre. I shprehu ngushëllimet e mia të gjitha familjeve, të gjithë atyre që vuajtën për shkak të këtij incidenti të tmerrshëm. Së dyti, të dielën, Kosova do të votojë. Është me rëndësi tejet të madhe që të gjithë kosovarët të shfrytëzojnë këtë moment dhe që nesër të shkojnë në qendrat e votimit dhe të votojnë. Në një demokraci, është zgjedhja dhe vendimi i juaj se për kë do të votoni. Por votoni. Demokracia nuk është një sport i shikuesve, por sport i pjesëmarrësve. Sikur edhe ekipi juaj lokal i futbollit, ju duhet të kyçeni në lojë, duhet të lëvizni përpara. E gjithë bota do ta përcjellë dhe shikojë këtë ngjarje, do t’iu shikojë juve duke e shfrytëzuar të drejtën tuaj për të votuar. Dhe do të vëzhgohet një nga përvojat e juaja të hershme në Republikën tuaj të re, do të vëzhgohet se si do të jepet vota, korrektësia, liria dhe pjesëmarrja juaj në zgjedhje. Të gjitha këto gjëra do të shënohen dhe do të definohet se nga po shkon shteti juaj gjatë disa viteve të ardhshme. Keni bërë një punë të madhe gjatë disa viteve të kaluara, keni vendosur pavarësinë, keni shtuar numrin e njohjeve anembanë botës, keni filluar të ndërtoni paqen brenda rajonit tuaj, në veçanti me Serbinë. Të gjitha këto gjëra janë të arritura të jashtëzakonshme. Por këto të arritura mund të lëvizën përpara vetëm nëse ekziston një mandate i ri demokratik, dhe kjo nënkupton se vota e nesërme do të jetë tejet e rëndësishme. Duhet të kemi një pjesëmarrje të lartë, një votim paqësor, të rregullt dhe të kemi një epilog të hershëm dhe të pastër, në mënyrë që të formohet qeveria dhe të vazhdojnë aktivitetet shtetërore. Ende duhet bërë shumë, për ta bërë Kosovën një shtet të prosperuar, por këto zgjedhje janë një moment kyç në historinë tuaj. Prandaj apeloj tek të gjithë miqtë e mi në Kosovë që nesër të dalin për të votuar dhe të marrin pjesë në këtë përvojë demokratike./Halil Mula/