Oborri Mbretëror Shqiptar ka kënaqësinë e veçantë të njoftojë martesën e Lartësisë së Tij Mbretërore, Leka II, Princ i Shqiptarëve, me Zonjushën Blerta Celibashi.

Martesa u kremtua në një ceremoni private, duke ruajtur karakterin e saj intim dhe solemn.

Fotografia zyrtare e publikuar me këtë rast është realizuar në Kështjellën Apponyi në Sllovaki. Përzgjedhja e këtij mjedisi historik, rezidencë e familjes fisnike të Lartmadhërisë së Saj Mbretëreshës Geraldinë, u bë për të nderuar trashëgiminë e saj të çmuar dhe origjinën hungareze, e cila mbetet një pjesë e pandarë e historisë së Familjes Mbretërore Shqiptare.

Pas martesës, Princeshë Blerta do të mbajë mbiemrin e familjes Zogu dhe titullin Princeshë e Shqiptarëve.

Familja Mbretërore e ndan këtë lajm të gëzueshëm me kombin shqiptar dhe me miqtë e saj anembanë botës.

Oborri Mbretëror Shqiptar

Tiranë, 15 mars 2026

Nga Rafael Floqi/

Dita e Verës, që festohet më 14 mars, është një nga festat më të vjetra dhe më autentike të kulturës shqiptare. Ajo shënon fundin e dimrit dhe ardhjen e pranverës, momentin kur natyra zgjohet nga gjumi i gjatë i stinës së ftohtë dhe jeta rifillon me një ritëm të ri. Për shqiptarët, kjo ditë nuk është vetëm një festë sezonale; ajo është një simbol i shpresës, i rinovimit dhe i vazhdimësisë së jetës. Studiuesit e folklorit dhe antropologjisë e shohin këtë festë si një relikt të një kalendari shumë të lashtë diellor, i cili lidhej me ciklin astronomik të natyrës dhe me ritmet e bujqësisë tradicionale.

Në traditën e vjetër shqiptare, viti ndahej në dy gjysma të mëdha: dimri dhe vera. Dita e Verës shënonte pikërisht fillimin e gjysmës së ngrohtë të vitit, kur jeta bujqësore dhe blegtorale fillonte të merrte gjallëri. Gjuhëtari dhe historiani i kulturës shqiptare Eqrem Çabej ka vënë në dukje këtë ndarje arkaike të vitit, duke theksuar se “në traditën shqiptare viti ndahej në dy pjesë: dimër dhe verë. Dita e Verës shënonte pikërisht fillimin e stinës së ngrohtë.” Kjo ndarje, që gjendet edhe në kultura të tjera të lashta evropiane, tregon se festa është shumë më e vjetër se ndikimet e mëvonshme fetare dhe lidhet me një koncept të hershëm të kohës dhe të natyrës.

Studiuesit e mitologjisë shqiptare e lidhin Ditën e Verës me kultin e diellit dhe me festat pagane që shënonin ringjalljen e natyrës. Antropologu Mark Tirta thekson se “Dita e Verës është një ndër festat më të lashta të kalendarit popullor shqiptar dhe lidhet me kultin e diellit dhe të vegjetacionit.” Sipas tij, shumë nga ritualet që kryhen në këtë festë – si ndezja e zjarreve, zbukurimi me degë të gjelbërta dhe përgatitja e ushqimeve rituale – janë mbetje të një sistemi shumë të vjetër simbolesh që lidhen me pjellorinë dhe me ciklin e jetës. Këto rite janë pjesë e një tradite të gjerë indoevropiane, ku pranvera festohej si triumfi i dritës mbi errësirën dhe i jetës mbi vdekjen e dimrit.

Edhe albanologu Robert Elsie e përshkruan këtë festë si një mbetje të besimeve pagane që kanë mbijetuar në kulturën shqiptare. Në studimin e tij mbi mitologjinë dhe traditat shqiptare, ai shkruan: “Dita e Verës është një festë pagane që kremton ardhjen e pranverës dhe ringjalljen e natyrës.” Sipas Elsie, kjo festë është një nga shembujt më të qartë të vazhdimësisë kulturore në Shqipëri, ku elemente të lashta të besimeve para-kristiane kanë mbijetuar përmes traditave popullore dhe zakoneve familjare.

Një nga përshkrimet më poetike dhe më të njohura për këtë festë e ka dhënë Faik Konica në shkrimin e tij të vitit 1911 “Ç’ është Dita e Verës?”. Konica e shihte këtë festë si një kujtim të lashtë të njerëzimit, që lidh shqiptarët me një traditë shumë të vjetër të festimit të natyrës. Ai shkruante:

“Është dita në të cilën stërgjyshërit tanë, kur s’kish lindur edhe krishtërimi, kremtonin bashkë me Romanët dhe me Grekët e vjetër perënditë e luleve, të shelgjeve e të krojeve.”

Ky përshkrim i Konicës e vendos Ditën e Verës në një kontekst më të gjerë kulturor mesdhetar, duke treguar se festa ka rrënjë të përbashkëta me traditat e tjera të lashta të Evropës jugore.

Në të njëjtin shkrim, Konica përshkruan edhe ndjesinë e çlirimit që sjell ardhja e pranverës:

“Kur çkrin dimëri, kur qaset vera buzëqeshur e hollë e e gjatë si në pikturë të Botticelli, zemra e njeriut çgarkohet nga një barrë dhe shijon një qetësi, një lumturi të ëmbël.”

Në këtë përshkrim poetik, pranvera shfaqet jo vetëm si një ndryshim stinor, por si një përvojë emocionale dhe shpirtërore. Sipas Konicës, pikërisht ky gëzim i natyrës dhe i jetës është burimi i festës:

“Në këtë gëzim stërgjyshërit tanë ndjenë një detyrë t’u falen perëndive që sillnin këto mirësira. Dhe ashtu leu festa hiroshe që quajmë Dit’ e Verës.”

Kjo lidhje mes festës dhe ciklit diellor është vërejtur edhe nga studiues të huaj që kanë hulumtuar kulturën shqiptare. Albanologu austriak Johann Georg von Hahn, një nga studiuesit e parë të Shqipërisë në shekullin XIX, vuri re se shumë nga zakonet shqiptare lidhen me kultin e diellit dhe me festat e pranverës. Ai shkruante se “shqiptarët kanë ruajtur një numër të madh ritesh që lidhen me kultin e diellit dhe me festat e pranverës, të cilat janë shumë më të vjetra se krishterimi.” Ky vëzhgim tregon se traditat e Ditës së Verës janë pjesë e një trashëgimie shumë të hershme që ka mbijetuar në kulturën popullore.

Edhe etnografja britanike Edith Durham, e cila udhëtoi në Shqipëri në fillim të shekullit XX, vuri re se shumë rite pranverore ndër shqiptarët mbajnë gjurmë të besimeve të lashta pagane. Në librin e saj të njohur “High Albania”, ajo shkruan se “ritet e pranverës ndër shqiptarët mbajnë gjurmë të qarta të besimeve shumë të lashta që lidhen me ciklin e diellit dhe me pjellorinë e tokës.” Për Durham, këto rite janë një dëshmi e gjallë e vazhdimësisë së traditave popullore në një rajon ku historia ka sjellë shumë ndryshime politike dhe fetare.

Një nga elementet më të dukshme të kësaj feste janë zjarret e pranverës. Në shumë zona të Shqipërisë, veçanërisht në Malësinë e Veriut, në mbrëmjen para 14 marsit ose në mëngjesin e festës ndezen zjarre të mëdha në oborre, në sheshe apo në kodra pranë fshatit. Rreth tyre mblidhen banorët, ndërsa fëmijët dhe të rinjtë shpesh kapërcejnë flakët. Ky ritual interpretohet si një simbol i pastrimit dhe i largimit të së keqes. Besohej se zjarri djeg sëmundjet, fatkeqësitë dhe energjitë negative të dimrit, duke hapur rrugën për një pranverë të begatë.

Në disa zona të Malësisë, në zjarr hidhen degë dëllinje ose barishte aromatike, të cilat sipas besimit popullor pastronin ajrin dhe sillnin fat të mirë për familjen dhe bagëtinë. Studiuesit e folklorit i shohin këto zjarre si mbetje të kulteve të lashta të diellit dhe të dritës, që festonin triumfin e pranverës mbi dimrin. Në shumë kultura indoevropiane, ndezja e zjarreve pranverore ishte një mënyrë simbolike për t’i dhënë forcë diellit dhe për të siguruar pjellorinë e tokës.

Një tjetër simbol i rëndësishëm i kësaj feste janë veroret – byzylykë të thjeshtë me fije të kuqe dhe të bardhë që lidhen në dorë ose në degë pemësh. Këto fije simbolizojnë jetën, shëndetin dhe energjinë e re që sjell pranvera. Në disa zona, verorja mbahet deri në momentin kur shfaqen dallëndyshet ose kur pemët fillojnë të lulëzojnë, dhe më pas lidhet në një degë peme si një shenjë e lidhjes së njeriut me natyrën.

Qendra historike e kësaj feste është Elbasani, ku tradita është ruajtur më fort se kudo tjetër. Prej shekujsh, familjet elbasanase përgatisin bollokumen, ëmbëlsirën simbolike të kësaj dite. Bollokumja është një biskotë tradicionale e bërë me miell misri, gjalpë dhe sheqer, dhe përgatitet sipas një rituali të vjetër familjar. Në shumë shtëpi, gratë dhe vajzat mblidhen së bashku për përgatitjen e saj, ndërsa receta ruhet me fanatizëm si një trashëgimi e çmuar. Për elbasanasit, bollokumja nuk është thjesht një ëmbëlsirë; ajo është një simbol i identitetit dhe i vazhdimësisë së traditës.

Në ditët tona, Dita e Verës është shndërruar në një festë të madhe popullore që festohet në shumë qytete shqiptare. Rrugët mbushen me njerëz, organizohen koncerte, panaire dhe aktivitete kulturore. Në Elbasan, qytetin që konsiderohet zemra historike e kësaj feste, atmosfera është veçanërisht e gjallë. Aroma e bollokumeve përhapet në çdo cep të qytetit, ndërsa njerëzit dalin në rrugë për të festuar së bashku ardhjen e pranverës.

Megjithatë, edhe në këtë formë moderne, festa vazhdon të ruajë thelbin e saj të lashtë. Zjarret e pranverës, veroret dhe ushqimet rituale janë dëshmi të një tradite që ka mbijetuar ndër shekuj. Në thelb, Dita e Verës është një festë e jetës dhe e shpresës. Ajo i kujton shqiptarëve se, ashtu si natyra që ringjallet çdo pranverë, edhe njeriu dhe shoqëria kanë gjithmonë mundësinë për një fillim të ri.

Bollokumet, veroret dhe zjarret e Malësisë janë më shumë se zakone folklorike. Ato janë shenja të një identiteti kulturor që ka mbijetuar përmes kohërave dhe që vazhdon të jetojë në kujtesën dhe në jetën e përditshme të shqiptarëve. Në këtë kuptim, Dita e Verës nuk është vetëm një festë pranverore; ajo është një lidhje e gjallë mes së kaluarës dhe së tashmes, një kujtesë e rrënjëve të thella kulturore që formojnë identitetin shqiptar.

Behgjet Pacolli/

Ideja për zgjedhjen e Presidentit të vendit drejtpërdrejt nga populli ka qenë BINDJA IME që nga viti 2007. Mua atëherë askush nuk më mbështeti. Nese shiqoni në retrospektivë, e shifni se kolegët e mi të atëhershëm ( disa nga ata edhe sot janë deputet ), me akuzoni se “ po du me imponuar sisteme të lindjës” Qe tani ku jemi!

Në një sistem demokratik të mirëfilltë, posti i Presidentit duhet të jetë shprehje e vullnetit të qytetarëve dhe jo rezultat i marrëveshjeve të mbyllura ndërmjet partive politike. Kur Presidenti zgjidhet nga qytetarët, ai merr një legjitimitet të drejtpërdrejtë demokratik dhe përfaqëson gjithë popullin, jo vetëm interesat e një shumice të përkohshme parlamentare.

Sot, kur fati i Presidentit vendoset nga deputetët dhe nga të ashtuquajturit “vota të sigurta” apo kalkulime partiake, institucioni i Presidentit rrezikon të reduktohet në një instrument të politikës së ditës. Në vend që të jetë figurë unifikuese dhe garant i Kushtetutës, Presidenti shpesh shihet si produkt i pazareve politike, marrëveshjeve të fshehta dhe interesave të ngushta partiake. Kjo jo vetëm që e dobëson autoritetin moral të këtij institucioni, por gjithashtu e largon atë nga qytetarët që ai duhet të përfaqësojë.

Është paradoksale që institucioni që duhet të simbolizojë unitetin e kombit të varet nga votat e një grupi të kufizuar deputetësh, të cilët ( nuk logjikojnë ) dhe janë të lidhur ngushtë me kërkesat dhe interesat e udhëheqjeve të partive të tyre.

Në këto rrethana, zgjedhja e Presidentit nga Parlamenti mund të shndërrohet lehtësisht në një proces formal, ku rezultati dihet paraprakisht dhe ku mungon çdo element i vullnetit të drejtpërdrejtë qytetar.

Për më tepër, një praktikë e tillë rrezikon ta degradojë institucionin e Presidentit në një post simbolik pa peshë reale morale dhe demokratike. Kur qytetarët nuk kanë mundësi të shprehin drejtpërdrejt vullnetin e tyre për këtë figurë të rëndësishme shtetërore, krijohet një ndjenjë distancimi dhe mosbesimi ndaj institucioneve.

Prandaj, nëse duam që Presidenti të jetë vërtet përfaqësues i unitetit kombëtar dhe garant i Kushtetutës e jo kukëll, mënyra më e drejtë dhe më demokratike është që ai të zgjidhet drejtpërdrejt nga populli. Vetëm kështu ky institucion mund të fitojë legjitimitetin e plotë demokratik dhe të çlirohet nga varësia ndaj kalkulimeve të ngushta partiake.

Ndryshe, vazhdimi i praktikës aktuale rrezikon ta kthejë procesin e zgjedhjes së Presidentit në një farsë politike, ku institucioni që duhet të jetë mbi partitë në fakt mbetet peng i tyre.

Sokol Paja/

Editorët e gazetës Dielli janë kronikanët më të besueshëm të shkrimit të historisë së Federatës Vatra dhe të mërgatës shqiptare në Amerikë. Me qëndrimet e tyre, analizat, raportimet, kritikat, reportazhet dhe shënimet e publikuara në gazetën e Vatrës, janë dëshmitarët më të vërtetë jo vetëm se si u zhvillua Vatra dhe emigracioni te shqiptarët e Amerikës, por edhe për ndikimin që patën në mëmëdhe, si dhe për lidhjet e pashmangshme e të përjetshme me atdheun. Ndër drejtuesit e Diellit e të Vatrës në dekadën e saj të parë, pa dyshim Bahri Omari zë një vend të veçantë. Ai ishte editor i Diellit nga korriku i vitit 1916 deri në nëntor 1919, duke drejtuar 1074 numra të Diellit. Këto vite ishin të mbushura me ngjarje e histori të rëndësishme, ku Vatra ka luajtur një rol të rëndësishëm dhe shumë specifik në ndërkombëtarizimin e çështjes shqiptare dhe trajtimin e problemit të brendshëm shqiptar në raport me fqinjët dhe mërgatën e Amerikës.

Në fokus ishte njohja e pavarësisë së Shqipërisë dhe mos cenimi i territorialitetit, si dhe funksionimi i shtetit në një periudhë delikate historike. Veprimtaria publicistike dhe atdhetare e Bahri Omarit si editor i gazetës Dielli, si zëri më kurajoz, dinjitoz e i fuqishëm në Amerikë, u kthye për shqiptarët në vetëdije politike dhe kombëtare në kohë të vështira për Shqipërinë. Si editor i Diellit, Bahri Omari me shkrimet e tij forcoi vijën kombëtare dhe formësoi ndërgjegjen patriotike te shqiptarët e mërguar, duke analizuar thellë rreziqet që kërcënonin Shqipërinë dhe raportin e saj ndërkombëtarisht.

Nën drejtimin e Bahri Omarit, gazeta Dielli dha kontribut të fuqishëm për mbrojtjen e pavarësisë dhe tërësisë territoriale të Shqipërisë, denoncimin e pretendimeve territoriale të fqinjëve armiq të kombit tonë, informimin e opinionit publik amerikan mbi padrejtësitë ndaj shqiptarëve në Ballkan, duke qenë zë i fuqishëm denoncues e kundërshtues ndaj çdo të keqeje që kërcënonte shqiptarët. Editorialet e Bahri Omarit kishin një ton e vizion të qartë jo vetëm se si duhej të mbrohej e zhvillohej Shqipëria, si të lulëzonte e përparonte kombi ynë, por ai e ktheu Diellin në një instrument të fuqishëm diplomatik, kulturor e patriotik për mbarë shqiptarët e diasporës. Bahri Omari jo vetëm e informoi, por e frymëzoi dhe mobilizoi diasporën shqiptare të Amerikës, sidomos rreth fateve të Shqipërisë.

Përgjatë kohës që drejtoi Diellin, Bahri Omari ishte institucional, duke kërkuar që shqiptarët e Amerikës të bashkoheshin rreth Vatrës e Diellit si institucione patriotike në diasporën e Amerikës; ndikoi në bashkimin e shqiptarëve të Amerikës dhe kontribuoi duke nxitur ndërgjegjen kombëtare te patriotët për të ndihmuar Shqipërinë në fushatat kombëtare financiare dhe politike që Vatra zhvilloi për shtetin shqiptar.

Bahri Omari, më 28 gusht 1916, shkroi editorialin “Përse kemi nevojë më shumë?”, teksa shprehet se: “Çdo atdhetar sot, pas diturisë që të ketë në çdo degë, të përpiqet të na përgatitë libra. Kjo është mënyra më e mirë për ndihmën e atdheut. Na lipsen libra nga çdo farë dege, se nga të gjitha jemi të varfër. Vërtet është një fakt i pamohuar që sot e kemi gjuhën të parrahur dhe për të shkruar libra në çdo farë shkence lipset mundim i madh”. Ruajtja e zhvillimi i gjuhës shqipe dhe përparimi kulturor kombëtar që vjen prej arsimit ishin baza të zhvillimit të kombit sipas Bahri Omarit.

Më 21 mars 1917, Bahri Omari shkroi editorialin “Arsimi në Shqipëri”, teksa shprehet se: “Një nga nevojat që të na ngacmojë mendjen, kudo që jemi e nga do që vemi, duhet të jetë arsimi. Gjithë lumturia, gjithë pasuria që shohim në popujt e qytetëruar, i detyrohet arsimit të tyre. E para detyrë e Qeverisë Shqiptare duhet të jetë të mbrojë me çdo mënyrë detyrën e domosdoshme për mësimin e çupave dhe të djemve. Shqiptarët duhet me çdo mënyrë ta tregojnë që janë një element përparimtar; kësisoj do t’i kalbëzojmë gjykimet e dobëta që janë në Evropë. Një komb, që të mund të rrojë dhe të përparojë, duhet të mbështetet në favorin e më të mëdhenjve”.

Më 24 shtator 1917, Bahri Omari shkroi editorialin “Shqipëria dhe fqinjët e saj”, teksa shprehej se: “Fqinjët dhe sidomos Serbia është një rrezik i madh, se asnjëherë nuk është përfillur Kosova e mjerë, që iu dha peshqesh serbëve. A ka zemër shqiptari që të kujtojë Kosovën dhe të mos tronditet nga mjerimet e saj? Kosova ishte ajo që e gjëmojti zërin e kushtrimit për vetëqeverimin e Shqipërisë, ajo ishte e para që ngriti flamurin e kryengritjes dhe qëndroi e patundur përpara ushtrive turke. Jo! Kosova është e Shqipërisë, për të cilën derdhi gjakun. Nuk do të ketë padrejtësi më të madhe se sa ndarja e Kosovës trime nga gjiri i mëmës së saj. Kosova është mëmë e atyre luanëve që luftuan besnikërisht për Shqipërinë gjer në orët e fundit”.

Bahri Omari e shihte gazetarinë si mision kombëtar e kulturor. Në historinë e shtypit shqiptar jashtë atdheut, në historinë e Federatës Vatra e të gazetës Dielli, Bahri Omari do të mbetet përjetësisht si një ndër penat më të nderuara, më të vlerësuara e më të respektuara falë mençurisë së tij, mprehtësisë, stilit, vizionit, shpirtit krijues dhe forcës së argumentit.

Foto: wikipedia.org

“Gjykata e Strasburgut për herë të parë ka regjistruar padinë të cilën e kam dorëzuar kundër Serbisë, lidhur me pasivizimin e adresave të shqiptarëve që jetojnë në Luginë të Preshevës, Medvegjë dhe Bujanoc.

Padia është dorëzuar për shkeljet e të drejtave të njeriut që kanë ndodhur ndaj Teuta Fazliu.

Serbia është angazhuar në spastrim etnik administrativ ndaj shqiptarëve, duke i pasivizuar adresat jo vetëm të atyre që punojnë jashtë, por edhe të atyre që jetojnë brenda vendit. Ky pasivizim nuk është simbolik, i detyron shqiptarët të largohen, pasi qytetarët humbasin të drejtën për të marrë letërnjoftim/pasaportë të re, të drejtën e pensionit, sigurimin shëndetësor, të drejtën e votës, etj.

Regjistrimi i padisë dhe pajisja me numër aplikimi nga Gjykata e Strasburgut është një hap procedural shumë i rëndësishëm, duke marrë parasysh se kjo Gjykatë refuzon mbi 90% të rasteve që në fazën fillestare.

Qëllimi im kryesor është që përmes këtij rasti, Gjykata të zbatojë procedurën e vendimit pilot (rregulla 61). Kjo do të thotë që vendimi të mos mbetet vetëm për Teutën, por të detyrojë Serbinë të ndalojë këtë praktikë sistematike për të gjithë dhe të aplikohet në të gjitha rastet e ngjashme.

Në të njëjtën kohë, u bëj thirrje të gjithë të prekurve nga pasivizimi që të ndjekin procedurat e brendshme ligjore në Serbi, pa marrë parasysh faktin se Serbia i refuzon ato.

Kjo është një fitore fillestare, dhe do të jem i përkushtuar që të përfundojë me fitore të plotë” – shkruan avokati Drini Grazhdani.