Nga: Ramiz TAFILAJ

Hjuston Teksas SHBA, 16 janar 2026/

Në Hagë sot nuk po zhvillohet thjesht një proces gjyqësor. Po zhvillohet një betejë për narrativën e luftës së Kosovës. Në bankën e të akuzuarve nuk janë vetëm katër individë – është vetë legjitimiteti i rezistencës shqiptare kundër një regjimi që përdori represionin, dëbimin masiv dhe krimin sistematik si mjete politike. Për shumë qytetarë të Kosovës, kjo nuk është më çështje e fajësisë apo pafajësisë individuale. Është çështje e drejtësisë selektive. Është çështje e barazisë përballë ligjit. Dhe është çështje e dinjitetit kombëtar.

Le ta themi hapur: sot në Dhomat e Specializuara po gjykohen vetëm ish-udhëheqës shqiptarë të luftës. Nuk ka një mekanizëm të ngjashëm të dedikuar për strukturat shtetërore serbe që operuan në Kosovë. Nuk ka një gjykatë të posaçme për zinxhirin komandues që zbatonte politika të spastrimit etnik.

Po, individë serbë janë gjykuar në procese të tjera ndërkombëtare. Por këtu është thelbi i kritikës: për Kosovën u krijua një mekanizëm i veçantë, i personalizuar, i ndërtuar ekskluzivisht për të hetuar dhe ndjekur penalisht vetëm njërën palë të konfliktit.

A ishte lufta në Kosovë konflikt mes dy palëve të barabarta? Apo ishte përballje mes një aparati shtetëror të organizuar dhe një popullsie që kërkonte mbijetesë?

Nëse forcat serbe përdorën zhvendosjen masive, terrorin dhe vrasjet sistematike si mjet presioni politik, pse sot nuk ekziston një strukturë e njëjtë, me të njëjtën energji dhe përkushtim, për të hetuar përgjegjësinë shtetërore serbe?

Kjo është arsyeja pse shumë qytetarë e shohin procesin në Hagë si thellësisht të njëanshëm.

Dhomat e Specializuara u krijuan mbi bazën e raportit të paraqitur nga Dick Marty, raport që tronditi opinionin publik me akuza për trafikim organesh dhe krim të organizuar në nivelet më të larta të UÇK-së.

Por sot, në aktakuzat konkrete, akuza për trafikim organesh nuk qëndron.

Mekanizmi u ngrit mbi një narrativë të caktuar, ndërsa gjykimi po zhvillohet mbi një tjetër bazë.

Kjo ngre një pyetje legjitime: nëse themeli moral dhe politik i krijimit të kësaj gjykate ishte raporti i Marty-t, dhe nëse akuzat kryesore të atij raporti nuk janë pjesë e aktakuzës aktuale, mbi çfarë qëndron sot legjitimiteti i këtij mekanizmi?

Më tej, një pjesë e madhe e materialeve që përmenden në debat publik thuhet se burojnë nga arkiva dhe struktura serbe – nga i njëjti aparat shtetëror që ishte palë në konflikt. Edhe nëse juridikisht çdo provë duhet shqyrtuar, politikisht kjo krijon një hije të rëndë: a po gjykohen shqiptarët mbi dokumente të hartuara nga kundërshtari i tyre në luftë? Nëse kjo është e vërtetë, atëherë kemi të bëjmë me një paradoks të rrezikshëm: makineria shtetërore që dikur akuzohej për represion, sot shihet si burim materiali për ndërtimin e aktakuzave.

Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit juridik të Kosovës. Ato u themeluan me ndryshime kushtetuese. Pra, juridikisht janë gjykatë e Kosovës.

Por pse në sallat e gjyqit nuk qëndron stema e Republikës së Kosovës? Pse dokumentet shpesh nuk reflektojnë qartë identitetin institucional të shtetit që i ka themeluar? Pse qytetari i Kosovës, kur sheh pamjet nga Hagë, nuk e ndien se kjo është gjykata e vendit të tij?

Një gjykatë që buron nga Kushtetuta e Kosovës, por që nuk mban simbolet e saj, krijon përshtypjen e një strukture të shkëputur nga sovraniteti që pretendon ta përfaqësojë. Simbolet shtetërore nuk janë dekor – ato janë shenjë autoriteti dhe përgjegjësie.

Nëse kjo është gjykatë e Kosovës, ajo duhet ta mbajë identitetin e saj pa ekuivok.

Një nga pikat më të debatueshme është ekzistenca e një zyre ndërlidhëse në Beograd. Një gjykatë që juridikisht është e Kosovës, që operon në Hagë, por që ka përfaqësi në kryeqytetin e shtetit me të cilin Kosova ka qenë në luftë.

Argumenti formal është bashkëpunimi për prova. Por simbolika politike është e fortë dhe e pakëndshme. Për shumë qytetarë, kjo duket si një përmbysje logjike: një mekanizëm që duhet të forcojë sovranitetin e Kosovës, funksionon edhe brenda territorit të shtetit që mohon atë sovranitet.

Kjo nuk është vetëm çështje teknike. Është çështje perceptimi, besimi dhe dinjiteti institucional.

Në këtë proces po gjykohen figura që për shumë shqiptarë simbolizojnë rezistencën: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi.

Askush nuk duhet të jetë mbi ligjin – ky është parim universal. Por asnjë proces nuk duhet të jetë mbi dyshimin publik. Kur paraburgimi zgjat me vite, kur aktakuzat ndryshojnë në thelb nga narrativa fillestare, kur gjykata perceptohet si e njëanshme, atëherë lind pyetja: a kemi të bëjmë me drejtësi apo me menaxhim politik të historisë?

Legjitimiteti nuk buron vetëm nga vota e parlamentit. Ai buron nga besimi i qytetarëve. Dhe sot, për një pjesë të madhe të shoqërisë në Kosovë, ky besim është i thyer.

Kur një gjykatë krijohet nën presion ndërkombëtar, kur operon jashtë territorit të vendit, kur nuk mban simbolet e shtetit që e ka themeluar, kur ka përfaqësi në Beograd dhe kur gjykon vetëm një palë të konfliktit – atëherë kritika nuk është vetëm emocionale. Ajo është politike, morale dhe juridike.

Si autor i këtij teksti, e them qartë: Dhomat e Specializuara, në këtë formë dhe në këtë mënyrë funksionimi, e kanë humbur legjitimitetin moral në sytë e një pjese të madhe të qytetarëve të Kosovës. Një mekanizëm që nuk bind popullin për paanshmërinë e tij, nuk mund të shërbejë si themel i drejtësisë.

Nëse procesi vazhdon të perceptohet si selektiv dhe i ndërtuar mbi balanca politike, atëherë ai nuk e forcon shtetin e Kosovës – e dobëson atë.

Nëse nuk provohet fajësia me standarde të pakontestueshme dhe të barabarta, atëherë lirimi i të akuzuarve duhet të jetë i plotë dhe i qartë. Jo si kompromis politik, por si akt drejtësie.

Kosova nuk kërkon imunitet për askënd. Por nuk mund të pranojë një drejtësi që duket e njëanshme. Sepse drejtësia selektive nuk është drejtësi – është padrejtësi me vulë zyrtare.

Dhe një padrejtësi e tillë, sado e sofistikuar, nuk mund të mbijetojë përgjithmonë përballë së vërtetës dhe ndërgjegjes së një populli.

Julika Prifti/

Në 15 shkurt 1976, në Teatrin e Operas dhe Baletit në Tiranë u dha premiera e operas “Zgjimi”. Qysh në fëmijëri, mua më pëlqente të shkoja në Teatrin e Operas dhe Baletit. Ajo pjesë e Pallatit të Kulturës, me shkallët e gjera dhe kolonat e larta prej mermeri në gjithë anën ballore, me dritare të mëdha prej xhami, si asnjë ndërtesë tjetër në Shqipëri, kishte diçka solemne e madhështore që të bënte të ndiheshe sikur po hyje në një tempull të shenjtë arti. Më vonë e mendoja veten sikur po hyja në La Scala apo në Operën e Parisit a vende të tjera që i kisha parë vetëm në kartolina apo revista të huaja.

Aty ku kisha parë shfaqje opere e balete si dhe transmetimet e Festivaleve të Këngës në Radiotelevizion, natën e 15 shkurtit, do të shihja një vepër të lidhur drejtpërdrejt me krijimtarinë e babait. Do ketë qenë një përjetim i veçantë edhe për atë, si autori i dramës Mulliri i Kostë Bardhit, që kishte frymëzuar libretin e operës, ndonëse, si pjesë teatrale, ishte rrezikuar të mos vihej fare në skenën shqiptare.

Në kujtimet e tij për veprat skenike, Naum Prifti shënon se tek “Mulliri i Kostë Bardhit” trajtoi tentativën e grabitjes së kullotave verore të fshatit nga një bej i fuqishëm i krahinës, por “duke i sjellë ngjarjet pak më afër kohës sonë.” Pasi e dorëzoi dramën pranë Teatrit Popullor, autori kujton entuziazmin e aktorëve si Sandër Prosi për dialogët plot jetë dhe vërtetësi tek mjedisi i mullirit. Mirëpo pas disa ripunimeve për skenë, që nuk patën efektin e dëshiruar, Naumi shkruan se ju kthye dhe e përfundoi redaktimin e dramës së tij të dytë, të cilën, vendosi ta çoi për botim te buletini “Teatër.”

Pas botimit, Pandi Stillu, aktor dhe regjisor shqiptar nga Korça, i spostuar nga Teatri Popullor në Teatrin Aleksandër Moisiu, deshi të bashkëpunonte me kolegun Vangjel Heba për ta vënë në skenë në Durrës. Shfaqja u rrezikua në provën e përgjithshme, kur, sipas traditës komuniste, partiakët e besuar e gjykojnë veprën me parametra, që nuk kanë të bëjnë me kritere estetike dhe artistike. Pas mosmiratimit të dramës nga Sekretari i Kulturës i Durrësit Jorgji Sota, “në provën tjetër të përgjithshme erdhi Rita Marko. Me nofullat mbështetur mbi bërryla nuk ia ndante sytë skenës. Vetëm pas aktit të dytë e çtensionua duke mbështetur shpinën në kolltuk. Si korçar, ai i njihte ngjarjet e dramës, aq sa gjatë pushimit, iu tha kolegeve: “More, ai beu i dramës tëpkë si Maliq beu i Korçës.” Kështu, premiera u dha qysh të nesërmen në teatrin profesionist të Durrësit,” shkruhet në kujtimet e autorit.

Pikërisht kjo dramë e vazhdoi rrugëtimin deri në skenën e operës pasi mjeku dhe poeti pogradecar Mirush Markaj (Misto Marku) e pëlqeu shumë dhe shkroi libretin për një opera të re shqiptare. Opera “Zgjimi” është një nga krijimet skenike të kompozitorit Tonin Harapi. Realizuesit e saj ishin regjisori Luigj Gurakuqi, dirigjent Rifat Teqja, skenografi Hysen Devolli dhe kori nga Rozmari Jorganxhi. Në rolet kryesore interpretonin artistët e mëdhenj Lefter Besho, Pëllumb Katroshi, Fitore Mamaqi, Ibrahim Tukiçi, Zeliha Sina, Gjoni Athanas, Rozmari Jorganxhi, Gaqo Çako, Emine Gjata, Janaq Mici, Ramiz Kovaçi. #OperaHistori

Opera “Zgjimi” e 50 viteve më parë mbetet një kujtim i veçantë dhe i papërsëritshëm jo vetëm sepse i përket një periudhe të rëndësishme të artit shqiptar, por edhe si pjesë e krijimtarisë së babait. Ajo mbrëmje nuk ishte thjesht një ngjarje artistike. Ishte një takim intim mes familjes sonë dhe skenës së operës që i jepte një dimension tjetër veprës së tij përtej librave, ekranit dhe teatrit.

Sot brendësia e Teatrit të Operës dhe Baletit është rinovuar e tjetërsuar. Unë nuk mund të them për mirë a për keq. Por gjithsesi kur hyj në atë sallë, kur dritat zbehen dhe perdja fillon të hapet ngadalë, më duket sikur edhe babai është atje me mua. Në atë hapësirë, kujtimi i tij nuk është mungesë, është prani. Dhe opera “Zgjimi” i 15 shkurtit 1976 është një kujtim i rrallë për mua që shpalos lidhjet shpirtërore me artin dhe dashurinë atë e bij.

Foto: Naum Prifti dhe vajza Julika, vitet ’70, Tiranë

Fotot Opera Zgjimi, Teatri Kombëtar i Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor.

Ambassador, Dr. Blerim Reka speech at the Ceremony on 18th anniversary of Kosova’ s Independence (NY State Senate, Albany, 5 February 2026)

Honorable Jessica Scarcella- Spanton, NY State Senator

Honorable Charles D. Fall, NY State Assembly Member

Të dashur bashkatdhetarë….

Thank you all for your warm hospitality.

It is a great honour for me to be in Albany again, for such a joyous occasion: together, celebrating the historical event of the 18th anniversary of Kosova’s independence.

As we reflect on 18 years since Kosova became the youngest European state, after the Parliament declared it as an independent and sovereign state, today, we can proudly state that the Republic of Kosova is a successful democratic nation-building story.

The liberation war against Serbia leads by UÇK and supported by USA and NATO, brought an end to a century of Serbia’s colonial ruling, apartheid and genocide against the Albanians of Kosova.

We are forever grateful to the USA and our Euro-Atlantic allies for their continuous support towards our statehood, while never forgetting that friends in need are friends indeed.

Today, The Republic of Kosova is the most democratic country in the Balkans, and the most pro- American nation in Europe, recognized by 121 member states of United Nations.

Kosova is certain in its path toward UN membership despite Russia’s veto, which goes against the clear opinion of the International Court of Justice (2010) that “the declaration of independence of Kosova did NOT violate international law”.

We stand strongly in our belief that Kosova belongs in the great UN family, and the path towards membership will be guided by adhering to the human rights and freedoms’ principles. Kosova continues to be one of the only countries in the region, applying advanced human rights models: with only 4 % of Serb minority, the Serb language is an official language, and 10 reserved seats in the parliament.

Hoping that our path will be long and independence anniversaries countless. And in this path, we know we are not alone.

While expressing my sincere gratitude to the Senate and the Assembly of the State of New York, here’s to wish many more years of independence for Kosova!

God Bless the United States of America,

God Bless Kosova!

Arben Iliazi/

Dy studiues par exsellence të genit shqiptar nga Shkupi, si rrallëkush të dimensionuar në jetën prej intelektuali kombëtar, Qerim Lita, një emër i spikatur i historiografisë shqiptare, dhe Shkëlzen Halimi, shkrimtar dhe eseist i shkëlqyer, sapo kanë publikuar librin e tyre dyvëllimësh “Tragjedia Çame”, një botim me një interes të jashtëzakonshëm historik dhe shkencor dokumentar. U takuam në Tiranë mbrëmjen e 29 janarit, pas promovimit të përbashkët nga dy fondacionet, ALSAR (botues i librit) dhe Fondacioni Çamëria “Hasan Hasini”, mbështetës relevant i çështjes çame dhe promovues i kulturës dhe historisë së Çamërisë. E lexova dhe rilexova këtë libër me vëmendje të tendosur. Një libër i jashtëzakonshëm, një kronologji e tragjedisë çame, nga dy studiues të kompletuar me dituri dhe pasuri të jashtëzakonshme shpirtërore. E them pa mëdyshje se ky libër është një testament dokumentar, i pafalsifikueshëm, për të gjitha kohërat. Një mori e pafund dokumentash për ferrin e gjenocidit që ka ndodhur në Çamëri në vitet 1913-1945. Mision i madh, por dhe tejet i vështirë për të zhvlerësuar tërë butaforinë e shpifjeve, startegjinë e destruktimit dhe të zhdukjes së shqiptarëve me një mentalitet primitiv kolonialist. Hulumtime me ditë e muaj të tërë nëpër arkiva, deri në Beograd, për të gjetur dhe shpalosur të vërtetën, për të rrëzuar shpifjet dhe brutalitetin.

“Njohja e së vërtetës historike është një nga shprehjet autentike të lirisë, jo vetëm për një popull si çamët, që ka pësuar një gjenocid unik, por për gjithë bashkësinë e popujve, thotë Shkëlzen Halimi, në bisedën e lirë që patëm si miq e kolegë. Zgjidhja më e keqe, argumenton Halimi, qëndron pikërisht në fshehjen e historisë kur, në mënyrë fatale, ajo mohohet si vlerë, që mund t’i bashkojë popujt dhe jo t’i lerë të ndarë dhe në armiqësi. Historia mund të jetë vetëm një krijim i përbashkët i njerëzve të lirë”.

“Ne jemi kundër historisë alibike, për një histori të vërtetë”, thotë Qerim Lita, dhe vazhdon ligjëratën e tij të bazuar në fakte dhe dokumenta autentikë: “Ka ndodhur një moskomunikim i pashembullt. Një absurditet i qëllimshëm, i kobshëm, siç është mohimi dhe mungesa e ndjesës për atë që ka ndodhur. Në dokumentat e shumta që ne disponojmë, shihet qartë se Çamët u dëbuan nëpërmjet vrasjeve, nuk është se i morën dhe i dëbuan nga vendi. Masakra mbi çamët është bërë për dy arsye: së pari, se qenë shqiptarë, së dyti, se qenë myslimanë, domethënë mbi baza etnike dhe fetare, por edhe sociale. Në këtë mënyrë u përzunë nga vendi i tyre, prandaj ishte gjenocid.

Sipas një Konvente të miratuar nga Kombet e Bashkuara në vitin 1948 “Mbi parandalimin e gjenocidit”, në momentin që ky veprim konsiderohet gjenocid, ke të drejtë jo vetëm të kërkosh pronën, por edhe një dëmshpërblim. Madje, edhe shteti shqiptar ka të drejtë t‘i kërkojë Greqisë një dëmshpërblim, për faktin se këta ishin të gjithë shtetas grekë, që Enver Hoxha u dha nënshtetësinë shqiptare, pasi atë greke ua hoqi. Shteti shqiptar në vitin 1945, u detyrua të strehojë, të ushqejë 30 mijë persona. Të gjitha këto ishin shpenzime të buxhetit të shtetit në atë kohë. Ka një moment që është shumë i rëndësishëm; që çamët akuzohen për “bashkëpunim me fashizmin” gjë që, sipas zyrtarëve grekë, përjashtohen nga mundësia për të përfituar tokën e tyre…

A ka pasur në të vërtetë një bashkëpunim të çamëve me fashistët? Me të drejtë penale, përgjegjësia është gjithmonë individuale. Nuk ke të drejtë të akuzosh një popull të tërë, vetëm pse 10 veta mund të kenë bashkëpunuar me këtë, apo me atë. Ka dokumenta që tregojnë se në gjyqet ndaj çamëve grekët u treguan masivë në gjykime. Madje, grekët i kanë zhdukur dosjet e atyre gjyqeve. Nuk ekziston asnjë dëshmi. Ato janë gjyqe farsë të zhvilluara në mungesë, gjyqe të paapeluara dhe sipas Kodit Grek janë të falur.

Palës greke, që flet për “kolaboracionizëm”, duhet t’i bëhet e qartë se, më 29 shtator 1976, në vendimin me nr. Prot. 1837 për 1200 personat e dënuar në mungesë, Gjykata e Diktimit të Janinës, duke i konsideruar këto vendime si asnjëherë të komunikuara dhe qe nuk kanë qenë aspak në fuqi si të tilla, pra jo si përfundimtare (për rrjedhojë bëjnë pjesë në përshkrim të dënimit Penal), anuloi zbatimin e mëtejshëm të Vendimit nr. 344 dt. 27 Maj 1946.

Por të mos harrojmë edhe diçka tjetër, që në Çamëri ka pasur një lëvizje partizane, rezistencë kundër italianëve dhe kundër gjermanëve, që ka nisur qysh në vitin 1942. Ka pasur një çetë në Filat, ku u krijua çeta e parë, pastaj ka qenë Batalioni “Çamëria”. Do të thosha që shumë më tepër bashkëpunim ka pasur në krahun grek me gjermanët dhe vetë Napoleon Zerva ka qenë një bashkëpunëtor i gjermanëve, në dijeni edhe të aleatëve”.

***

Dokumentat që përfshihen në këtë libër tregojnë vitet më intensive ku është trajtuar çështja çame nga diplomacia, por edhe politika shqiptare, ka qenë në vitet ‘20, kur ishin përpjekjet më të mëdha për të ndaluar shpërnguljen e popullsisë çame. Me tej, ka pasur një heshtje që me ardhjen e Luftës së Dytë Botërore, gjenocidin e egër që pasoi, dhe ardhjen e çamëve këtu. Regjimi parashikonte që çamët të ktheheshin, por në kuadër të një aleance për kthimin e tyre si forcë ushtarake për të ndihmuar në ardhjen e të majtës në Greqi, pra në funksion të diçkaje që në fund të fundit nuk ishte dhe nuk kishte të bënte me popullsinë çame. Pas 1949 ka pasur një heshtje totale, përveç rasteve kur Greqia ndërhynte. Për t’u theksuar është se Mbreti Zog bëri presion për çështjen e shkollave, për të futur shkollat shqipe në Çamëri, gjë që nuk është bërë pas vitit 1990.

Në këto 35 vjet të postkomunizmit u krijua një simbolikë e re shpresëdhënëse se diplomacia e re, në emër të logjikës së pakundërshtueshme të historisë dhe të dinjitetit, do të lëvizte drejt zgjidhjes së problemit. Ka pasur kontakte diplomatike jo publike, për shkak se Greqia është konsideruar një lloj partneri strategjik, me të cilin problemet nuk duhen diskutuar në publik, por kjo nuk është bërë në mënyrë institucionale, në mënyrë të koordinuar, që do t‘i krijonte presione të mjaftueshme Greqisë për ta çuar këtë problem drejt zgjidhjes.

“Është një evolucion për keq, që lidhet me dobësimin e Shqipërisë në planin ndërkombëtar, thotë Shkëlzen Halimi: -Një Shqipëri që nga 1991 ka ecur duke u dobësuar në planin ndërkombëtar e ka vënë Greqinë në një pozicion më komod që të mohojë ekzistencën e problemit çam. Nuk mund të injorohet një komunitet kaq i madh dhe të lihet çështja çame. Demokracia është dimension human, por të dyja shtetet respektive, ai i Shqipërisë dhe Greqisë, e injoruan forcën autoritarive të arsyes, duke humbur në shumë raste shansin historik për të avancuar drejt kësaj çështjeje. Qeveritë greke, të gjitha pa përjashtim, mesa duket nuk e konsiderojnë të përmbyllur misionin e tyre të helenizimit të plotë të kësaj treve.Tani problemi çam është një emergjencë historike kombëtare. Asnjë teori e së drejtës ndërkombëtare, asnjë teori e humanizmit dhe e ekzistencës njerëzore nuk mund ta mohojë çështjen çame dhe çështjen shqiptare në përgjithësi, thotë Shkëlzen Halimi.

Çështja çame nuk është thjesht çështje e harruar e një toke të harruar, por e një toke të premtuar, që të vjetrit ua lanë të rinjve amanet ta shohin dhe jo vetëm. Apo ashtu siç ka thënë edhe shkrimtari Ismail Kadare: “Çamëria nuk është një fantazmë që ngrihet për të rrëzuar miqësinë midis grekëve dhe shqiptarëve, përkundrazi, kur popujt lehtësojnë ndërgjegjen e tyre nga peshat e vjetra, ato afrohen dhe e duan më shumë njëri-tjetrin”.

Harrimi është i pamundur pasi Çamëria ekziston atje prej shekujsh, ndonëse në shekuj ka pasur fatin e keq të jetë nën strukura politike e shtetërore të huaja, që janë përpjekur të shpërbëjnë dhe denatyruar. Por nuk kanë mundur dot ta shpërbëjnë plotësisht. Shqiptarët ende gjallojnë në ato vise. Shqiptarofagitë e shovenëve të Ballkanit nuk do të kenë sukses, thotë në vijim Shkëlzeni. Ata që nuk e kuptojnë se çështja shqiptare është thelbi i gjërave, ose e quajnë çështje romantike të tejkaluar….duke ndenjur “sus” përballë apelacionit të Megali Idesë shumë shpejt do të përjetojnë tjetërsimin e brendshëm semantik të vet emrit dhe reputacionit të tyre. Servilizmi është shërbëtori i tiranisë, ka thënë Sami Frashëri.

Institucioni përfaqësues: Kosova Global Talent Center – Prishtinë Përfaqësuese ekskluzive për Kosovën e Neo Science Olympiad (USA): Merita Aliçkaj Lezi, Themeluese & Drejtoreshë Ekzekutive Lokacioni i garës: Orlando, Florida, Shtetet e Bashkuara të Amerikës Data:10-15 janar 2026

Përmbledhje Delegacioni i nxënësve nga Kosova ka shënuar rezultate të jashtëzakonshme në Neo Science Olympiad 2026, një nga garat më prestigjioze ndërkombëtare në fushat Matematikë, Shkencë, Biologji, Kimi, Inteligjencë Artificiale (AI) dhe Kodim. Organizimi, përzgjedhja dhe përgatitja akademike e nxënësve është realizuar nga Kosova Global Talent Center, nën udhëheqjen e znj. Merita Aliçkaj Lezi. Arritjet kryesore – “Best of the Best (Gold Medal)”  Adri Vila (Klasa 9) – Biologji (Vendi i Parë, Best of the Best), Kodim  Nil Kelmendi (Klasa 3) – Matematikë (Vendi i Parë, Best of the Best), Shkencë  Jeton Sylejmani (Klasa 7) – Shkencë (Vendi i Dytë, Best of the Best), Matematikë  Gjin Rrahmani (Klasa 10) – Biologji (Vendi i Tretë, Best of the Best), AI, Matematikë  Tana Camaj (Klasa 10) – Kimi (Vendi i Dytë, Best of the Best), Matematikë  Aulona Demolli (Klasa 10) – Kimi (Vendi i Tretë, Best of the Best), Biologji  Harun Hondozi (Klasa 6) – Shkencë (Vendi i Tretë, Best of the Best), Matematikë Medalje të tjera  Qazim Osaj (Klasa 7) – Matematikë, Shkencë  Molos Gashi (Klasa 5) – AI, Shkencë, Matematikë, Kodim  Lum Rrahmani (Klasa 6) – AI, Matematikë  Asija Vitaku (Klasa 8) – Matematikë, Kodim  Amar Halimi (Klasa 8) – Kodim,Bronze AI Bronze  Lum Paçarada (Klasa 9) – Matematikë, Kimi.

Përfundim: Këto rezultate përfaqësojnë një sukses të rëndësishëm për arsimin dhe talentin e të rinjve nga Kosova, duke dëshmuar se me mbështetje institucionale, bashkëpunim dhe përgatitje profesionale, nxënësit tanë mund të konkurrojnë denjësisht në nivel global.Vlenë me u përmend se shpenzimet për biletat e udhetimit u mbështeten nga Qeveria e Kosovës,poashtu shumë bashkëatdhetar nga Amerika na kanë përkrah përmes kampanjes qrmes kampanjes që kemi pas active para udhetimit.