Kronike – Page 89 – Dielli

LAMTUMIRË YLL, IRINI PAPA LELEKU (IRENA PAPAS)!

September 17, 2022 by s p

Hazir Mehmeti, Vjenë

Irena është një nga aktoret më të mira në historinë e kinemasë – K. Hepburn.

Aktorja e madhe me origjinë arvanitase kaloi në amshim në moshën nëntëdhjetë e gjashtë vjeçare. E ëma e saj ishte nga Epiri kurse i ati nga Shqipëria. Ajo u lind në Athinë më 3 shtator 1926. Që nga mosha fëmijërore e nisi karrierën artistik si këngëtare dhe kërcimtare e talentuar. Talenti i saj i dha mundësi të regjistron studimet në Shkollën e Teatrit Kombëtar në Athinë. Që nga roli i saj parë në vitin 1950 në “Engjëjt e humbur” deri në fund të jetës, Irena luajti në shumë filma të producentëve të njohur botëror Italian, italo-amerikan, anglo-amerikan, pra thjesht në kinematografinë botërore, duke u bërë e famshme në gjithë botën.

Irene Papas gebürtig Iríni Lelékou (griechisch Ειρήνη Παππά Iríni Pappá, * 3. September 1926 in Chiliomodi bei Korinth als Ειρήνη Λελέκου Iríni Lelékou; † 14. September 2022 ebenda^[1]) war eine griechische Film- und Theaterschauspielerin und Sängerin mit arvanitischen Wurzeln, wie sie selbst in einem Gespräch mit ihrem Kollegen Bekim Fehmiu aus der Verfilmung “Die Odyssee“ bekannt gab. Sie gehörte zu den führenden Tragödiendarstellerinnen ihres Landes und wirkte auch an internationalen Filmproduktionen mit“ (Wikipedia)

Irena luajti në 80 filma role të karaktereve të ndryshme duke ngritur lartë figura të heroinave nga tragjeditë e klasikes greke. Me bukurinë e saj, zgjuarsinë e saj, përkushtimin e saj, ajo shkëlqeu si yll në kinematografinë botërore krahas aktoreve të mëdha të kohës, si Katin Paksinou, Melina Merkuri, Greta Garbo, Sofia Loren… . Irena Papas luajti shumë role në filma të njohur në botë ku luajtën aktorë me famë botërore, mes tyre Marlon Brando, Katerinë Hepbërn, Zhan Maria Volonte, Antoni Kuin, Bekim Fehmiu. Ishte pjesë e filmave të regjisorëve të njohur botëroe Mihail Kakojanis, Robert Wise, Elio Petri, Alberto Latuada, Ay Guerra Françesko Rosi, Kosta Gavra…

Irini Papa Leleku la pas një botë të tërë veprash filmike e tetrore që e bëjnë të pavdekshme gjeneratave . Për rolet e saja mori çmime të shumta ndërkombëtare: Në Selanik (1962) Ajo shpallet aktorja më e mirë për rolin e saj të Elektres në festivalin ndërkombëtar; aktorja më e mirë në rolin e dytë në filmin “Z” nga New York-u. Aktorja më e mirë e filmit “The Trojan Women” nga National Board of Rewiew, 1971. 1985; aktorja më e mirë në filmin “Island” nga Australian Film Institute, 1989. Çmimin Distinguished Achievement Award nga Hamptons International Film Festival (1993); çmimin e karrierës për interpretim në Teatër, (1993) “ Flaiano” ; çmimin e karrierës nga Madrid National Arts Institution, viti 2000. Çmimin e karrierës nga International Festival Women’s films, (2000). Në vitin 2001, merr titullin Doktor i Arteve nga Universiteti i Romës. Në vazhdim sërish me çmimin e karrierës Woman of Europe. Çmimin ndërkombëtar “Fennecus”, si aktorja në filmin “Into the Night”etj. Irini u dekorua me titull nderi “Gruaja e Evropës” si grua e suksesshme duke ndihmuar civilizimin evropian.

Aktroja e madhe Katherinë Hepburn, fituese e dy titujve “Oskar” me të cilën Irini luajti në filmin “The Trojan Woman”, rreth Irenës mes tjerash tha: “Irena është një nga aktoret më të mira në historinë e kinemasë”

“I ngjaj sime mëje. Nëna ime, është esmere si unë. Ajo vjen nga Epiri, ndërsa im atë vinte sipas gjasave nga Shqipëria. Ndoshta jam Shqiptare, ose gjysmë Shqiptare. Peloponezi është përplot me Shqiptarë. Edhe nëna ime, mësonte greqishten”.

Është krenari për secilën shqiptare e shqiptar kur dy aktorët me famë botërore Irini Papa Leleku dhe Bekim Fehmiu luajnë në filmin “Odiseu”. U treguan shumë episode nga intervistat e dy aktorëve të mëdhenj gjithë andej shtypit shqiptar e botëror. Që të dy vepruan në shtete ku jetojnë miliona shqiptarë të robëruar e persekutuar nga urrejtja më e ulët shoviniste. Vet jeta e këtyre dy aktorëve flet shumë mbi tragjiken shqiptare shekujve e shoqëruar me asimilim. Irini një arvanitase, kurse Bekimi një kosovarë që të dy shqiptarë që provuan kthetrat e urrejtjes shoviniste greke e jugosllave. Vet jeta e tyre është tregues i jetës së vështirë e të qenit shqiptar, vet jeta e tyre porosi gjeneratave për të mos harruar kurrë truallin e dheun e të parëve tanë.

Prehu e qetë në altarin e veprave tuaja me vlerë për njerëzimin!

“VITI I GJUHËS LETRARE SHQIPE”

September 13, 2022 by s p

Me rastin e 50 – të vjetorit të Kongresit të Drejtshkrimit, Këshilli Koordinues i Arsimtarëve në Diasporë (KKAD), në mbledhjen e tij, të rregulltë, më 9 shtator 2022, mori vendim që aktivitetet për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës kombëtare t`i zhvilloj nën hijen e këtij përvjetori jubilar, me moton “Viti i Gjuhës Letrare Shqipe”.

Në shenjë respekti për të gjithë ata, të cilët punuan dhe vepruan në shërbim të njehsimit të gjuhës letrare shqipe ftojmë të gjitha Shkollat Shqipe, Shoqatat në Mërgatë apo në Atdhe, që ta shënojmë këtë datë në mënyrë sa më të denjë. Duke pasur parasysh rëndësinë e Kongresit i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe dhe përkushtimin e albanologëve, mësuesve, veprimtarëve, delegatëve nga të gjitha trevat shqiptare; nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Arbëreshët e Italisë, të cilët me punën e tyre realizuan ëndrrën kombëtare “Një gjuhë, një komb, një atdhe”, iu bëjmë thirrje të gjithë shqiptarëve, jo vetëm në Mërgatë por edhe në Atdhe, që të gjithë së bashku t`i kushtojmë më shumë rëndësi gjuhës letrare shqipe.

KKAD-ë që nga fillimi i aktivitetit të saj ka ngritë idenë e njehsimit të shkollave shqipe kudo qofshin ato, në Atdhe apo në Mërgatë, të cilat duhet te jenë me programe dhe tekste shkollore të njëjta. KKAD-ë shumë shpejtë do të dal me programin e saj dhe aktivitetet, të cilat do të vihen në përkujtim të kësaj date historike. Në rend të parë gjuhëtarët, mësuesit dhe të gjithë ne si shoqëri shqiptare e kemi për obligim moral dhe kombëtar. që të punojmë në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës letrare shqipe.

Në emër të KKAD-së

Dr. Vaxhid Sejdiu – kryetar

Ein Bild, das Text, Person, Gruppe, alt enthält.

Automatisch generierte Beschreibung

MBRETËRESHA DHE SHENJTËRESHA

September 12, 2022 by s p

Dy ikona të shekullit XX: Nëna Tereza dhe Mbretëresha Elizabeth

A person standing at a podium

Description automatically generated with medium confidence

Nga Frank Shkreli

Javën që kaloi ndërroi jetë në moshën 96-vjeçare, Mbretëresha Elizabeth II e Britanisë së Madhe, pas 70-vjet në fronin mbretëror të Anglisë – një periudhë kjo më e gjata në historinë e Mbretërisë britanike. Ndërkohë që bota shqiptare dhe bota mbarë shënuan 25-vjetorin e kalimit në amshim të Nenë Terezës, si dhe 6-vjetorin e shenjtërimit të saj.

Gjatë mbretërimit prej 7-dekadash, Mbretëresha Elizabeth ka takuar shumë ikona dhe personalitete historike, por nuk besoj të ketë takuar ndonjë personalitet botëror më frymëzues për miliona njerëz anë e mbanë botës dhe më të shenjtë se Nenë Terezën shqiptare, e njohur për përkushtimin e saj, gjatë gjithë jetës, ndaj njerëzve më në nevojë – të varfërve, ndër më të varfërve të botës. Siç dihet, Nenë Tereza — murgesha legjendare dhe misionarja shqiptare – një prej humanistëve më të njohur të shekullit XX, ishte një rreze shprese për të gjithë ata, të lenë e të harruar nga shoqëria, përfshir të moshuarit, të varfërit e më të varfërve, të papunësuarit, të sëmurët, e të tjerë, të përjashtuar dhe të harruar nga shoqëria ku jetojnë.

Ishte viti 1983. Nenë Tereza dhe urdhëri i saj, Misionarët e Dashurisë, ishin të njohur tanimë, botërisht, si një kujdestare e më të varfërve anë e mbanë botës, përfshir Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku Nenë Tereza kishte hapur disa qendra të Urdhrit të saj dhe ku ishte dekoruar me disa nga çmimet më të larta që u akordon ky vend personaliteteve më të njohura të botës për vepra të dalluara, për të mirën, jo vetëm të shoqërisë amerikane, por mbarë njerëzimit. Shën Nënë Terezës: “Me gjak, unë jam shqiptare…” | Gazeta Telegraf. Ndërkaq, viti 1983 shënon gjithashtu takimin midis Mbretëreshës Elizabeth dhe Nenë Terezës. Atë vit, Mbretëresha Elizabeth ka bërë një vizitë në Nju Delhi të Indisë për të marrë pjesë në takimin e nivelit të lartë të kryetarëve të qeverive dhe shteteve anëtare të “Commonwealthit” britanik. Në kryeqytetin e Indisë ishin mbledhur gjithashtu disa nga udhëheqsit më të lartë të botës për të festuar edhe 50-vjetorin e pavarësisë së Indisë. Ishte pikërisht, gjatë kësaj vizite, pothuaj 40-vjetë më parë, që Mbretëresha Elizabeth II i dorëzoi Nenë Terezës — njerës prej figurave më të njohura fetare të kohërave moderne — dekoratën e lartë të Britanisë së Madhe, “Urdhri i Meritave”, që Britania e Madhe u akordon personave që kanë dalluar veten për shërbimin ndaj të tjerëve në nevojë, me veprimtarinë e tyre të vazhdueshme, në fusha të ndryshme të aktivitetit.

May be an image of 2 people and people standing

Kur Mbretëresha takoi Shenjtëreshën, Nju Delhi, 1983 dhe i dorëzoi Dekoratën e lartë të vendit të saj duke deklaruar se veprimtaria e Nenë Terezës dhe motrave të saja, “po ndryshojnë botën nepërmjet bamirësisë” dhe kauzave të shumta që kanë ndërmarrë për të ndihmuar më nevojtarët e shoqërive, kudo. (From Her Majesty’s Facebook Page)

Pas atij takimi, Mbretëresha Elizabeth gjithmonë ka folur me admirim për Nenë Terezën dhe veprimtarinë e saj ç’prej atij takimi në Nju Delhi në vitin 1983, e deri në ditët, para se të ndërronte jetë Mbretëresha britanike, javën që kaloi. Por, më kujtohet se ndryshe nga ceremonitë e tjera të dekorimit të Nenë Terezës, anë e mbanë botës, gjatë dekadave të fundit të shekullit të kaluar, ceremonia e dorëzimit të Çmimit në shërbim të njerëzimit nga Mbretëresha Elizabeth II në Nju Delhi në vitin 1983, ishte shumë e thjesht në krahasim me ceremonitë e tjera që ishim mësuar të shihnim anë e mbanë botës kur dekorohej Nenë Tereza. Në përputhje me thjeshtësinë që karakterizonte Nenë Terezën, në atë ceremoni morën pjesë jo më shumë se 10-15 veta, përshir disa prej bashkpunëtorëve të afërm tëNenë Terezës. Me sa më kujtohet, as nuk u mbajtën fjalime me atë rast, qoftë nga Mbretëresha, qoftë nga Nenë Tereza, ndonëse Nenë Tereza u shpreh shkurtimisht se e pranonte Dekoratën nga Mbretëresha Elizabeth, “për lumturinë e Zotit dhe të punës tonë”.

Megjithkëtë, pas atij takimi, Mbretëresha Elizabeth ka kujtuar shpesh Nenë Terezën duke shprehur admirimin e saj për ‘të. Si për shembull, në mesazhin e saj me rastin e Krishtlindjes në vitin 2016, ajo ka shprehur mirënjohjen ndaj gjithë veprimtarisë së Nenë Terezës duke thenë se njerëz të thjesht, “mund të kryejnë vepra të jashtzakonshme”, nepërmjet përkushtimit të tyre për të ndihmuar njerëzit në nevojë. Mbretëresha ka theksuar, me rastin e shenjtërimit të Nenë Terezës se nga njerëz të tillë, “ajo merr shembull dhe fuqi”. Dhe se njerëz të tillë, për ‘të dhe për të gjithë që i njohin, “ata janë një frymëzim”, për ne. “Jeta e tyre shpeshëherë mishëron të vërtetën e shprehur nga Nenë Tereza – nga sot e tutje, Shën Nenë Tereza”, ka thenë me atë rast Mbretëresha Elizabeth e II, në vitin 2016.

Mbretëresha britanike dhe Shenjtëresha shqiptare, dy ikona të shekullit të kaluar, kanë lenë pas një trashëgimi – secila në mënyrat e veta të ndryshme sipas vokacioneve të tyre dhe mënyrës së veprimit – por që në një mënyrë ose një tjetër, do të frymëzojnë brezat e ardhëshëm, jo vetëm të dy kombeve të tyre respektive, por edhe brezat në mbarë botën.

Frank Shkreli

MEETING WITH NEW YORK GOVERNOR KATHY HOCHUL

September 11, 2022 by s p

On Wednesday evening, Governor Kathy Hochul met with members and representatives of the Albanian community at Patsy’s Pizzeria in East Harlem. Patsy’s Pizza is a premier pizza chain of our compatriot Frank Brija.

The meeting reinforced the Governor’s commitment to ensure that the Albanian community has a seat at the table. The Pan Albanian Federation of America Vatra stands firmly in support of her collaborative approach to governing.

Vatra President Elmi Berisha thanked Governor Hochul for the Kosovo Independence Day ceremony, which is expected to be a continual event by the community. Earlier this year, the commemoration of the 14th Anniversary of Kosovo’s Independence Day marked the first time the Governor’s Office through its Bronx Representative at the time Sophia Zayas jointly with local elected officials hosted the event in the Bronx.

In keeping with the making-history theme, Kathy Hochul is New York’s first female Governor. Prior to winning state-wide office, Kathy was elected to and served at the U.S. House of Representatives as a Western New York Democrat in Congress from 2011 to 2013. Hochul has served as Lieutenant Governor of New York State from 2015 to 2021.

At the end of July, Governor Hochul visited with the members and representatives of the Albanian community. In her address, she acknowledged the “great Albanian community of over 100,000”, its respectable traditions and prominent figures, many of whom escaped the harsh realities of their home country like her own ancestors. Putting it in the context of the “American dream’, Governor Hochul said that the presence of communities like this strengthen our resolve to reach for bigger goals.

The July event, held on the newly dedicated Gjergj Kastrioti Skendyerbeu Street in the Bronx, was covered by Dielli.

76 vjet më parë, në Postribë u organizua kryengritja e parë antikomuniste në Shqipëri

September 9, 2022 by s p

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave/

Zona e Shkodrës kishte filluar organizimin për një rezistencë antikomuniste me shpresën se do të kthehej në një kryengritje të madhe popullore. Në pjesën më veriore të vendit, komunizmi ende nuk kishte lëshuar rrënjë dhe qendronte dobët. Në Postribë filloi të organizohej një lëvizje e nxitur kryesisht nga kleri me mbështetjen e elementëve nacionalistë. Mbledhjet e para patën si qëllim pjesëmarrjen e gjerë të fshatrave dhe të banorëve të qytetit të Shkodrës.

Në korrik, u mbajt një mbledhje në shtëpinë e Cin Serreqit. Në Shegaj të Ibros në Postribë, nën drejtimin e Osman Haxhisë, u mblodhën përfaqësuesit kryesorë të fiseve, edhe nga Hoti i Ri. Në këtë takim merrte pjesë edhe përfaqësuesi i njohur i fisit të Kazazëve, Jup Kazazi, i cili kishte një autoritet shumë të madh në Shkodër dhe në fshatrat rreth saj. Forcat nacionaliste të Ndoc Kol Bibës në Iball të Pukës dhe të Mark Gjonmarkaj në Mirditë, u solidarizuan me këtë mbledhje kuvendi nëpërmjet një letre që i dërguan atij. Në kuvend u cilësua data e fillimit të kryengritjes, e cila do të kishte karakter të përgjithshëm dhe do të fillonte me çlirimin e të burgosurve politikë në burgjet e Shkodrës e më gjerë. Thirrja e djemve ushtarë, më datë 09.09.1946, nxiti mbledhjen e datës 07.09.1946 në shtëpinë e Abdullah Sahitit në fshatin Kullaj, ku u la që të nesërmen pas dreke të mblidheshin bajraktarët e paria e popullit, rreth 150 vetë në fshatin Kodër Boks në vendin e quajtur Shegat e Ibros. Prijësi Osman Haxhia i bindi pjesëmarrësit që kryengritja të fillojë më 09.09.1946. Kryengritja e Postribës u shtyp nga regjimi duke dërguar forca të shumta. Osman Haxhia, u kap dhe u dënua, ndërsa Jup Kazazi i rrethuar nga forcat shtetërore, u vetëvra dhe kufomën e tij e shëtitën rrugëve të Shkodrës për të dhënë një mesazh.

Në imazhet e bashkëngjitura këtij postimi, paraqitet një raport i Komitetit Qendror të Partisë mbi kryengritjen e Postribës. Në foto shfaqen anëtarë të çetave të Ballit Kombëtar, ndër ta edhe Jup Kazazi, një nga drejtuesit kryesor të kësaj levizje.