Nga Hazir Mehmeti, Vjenë/

  

Glauk Konjufca: “Nuk do e harrojmë mbështetjen e Austrisë në ditët më të vështira për popullin e Kosovës”.

“Miku i mirë, në ditë të vështira”- populli. 

Vjenë, 24 shkurt 2026.  Organizuar nga   Ambasada e Republikës së Kosovës në Austri, drejtuar nga Albinot Bimbashi dhe stafi i ambasadës  shënon Ditën e Pavarësisë në Vjenë.
I pranishëm ishte Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës,  Glauk Konjufca, 

   Mbrëmjen festive e hapi i ngarkuari me punë ambasadori në Austri Z. Albinot Bimbashi i cili përshëndeti dhe i uroi të pranishmit. Ai në fjalën e tij falënderoi qeverinë e qytetarët e Austrisë për mbështetjen e gjithanshme dhënë Kosovës në situatat më të vështira të saj.
    Kësaj radhe ishte Filarmonia e Kosovës drejtuar nga dirigjenti Edon Ramadani, e cila entuziazmoi publikun.
  Në ambient të mrekullueshëm në qendër të Vjenë u mblodhën të ftuar për festë diplomat, mike e miq nga shtete të veçanta dhe zyrtarë të shumtë nga vendi nikoqir. Ishin të pranishëm mërgimtarë nga të gjitha rrethet e Austrisë.  Vizioni i pavarësisë i  Dr. Ibrahim Rugovës hapi rrugët gjithandej globit, se Kosova e robëruar kërkon lirinë e mohuar shekujve.  Pas sakrificave gjeneratave, liria u kurorëzua me luftën çlirimtare të UÇK-së drejtuar nga  Komandantit Legjendar Adem Jashari dhe aleatët tanë rreth NATO-së.  17 Shkurti 2008 do mbetet i shkruar me shkronja të arta gjeneratave.    

 Pjesë nga fjala e Glauk Konjufca:  “Falënderojmë organet shtetërore të Austrisë për mbështetjen e gjithanshme që i dha e i jep Kosovës.  “Është nder për mua që këtu në Vjenë të ju dëshiroj mirëseardhje në festimin e tetëmbëdhjetë të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, shtet i lirë dhe i pavarur. Kam kënaqësi të falënderoj autoritet shtetërore austriake dhe qytetarët austriak. Sot dua të përkujtoj, se pikërisht në këtë ndërtesë, në vitin 1992, me nderime të larta shtetërore, së pari herë në botë,  u prit Dr. Ibrahim Rugova, Kryetari i parë i  Kosovës nga Zëvendës Kryeministër dhe Ministri i  Jashtëm i Austrisë,  Alois Mock. Këtu u tha qartë,  se Kosova është çështje kyç e problemit në Ballkan. Ky ishte moment i fillimit të internacionalizimit të Kosovës që nisi pikërisht nga Vjena. Alois Mock ishte Zëvendëskryeministër që mbështeti çështjen e të drejtave të shqiptarëve dhe ne nuk ko harrojmë këtë.  Në vitet e rënda 1998/99, kur Universiteti i Prishtinë u mbyll nga pushtuesi, Austria ishte e para që pranoi studentet e dëbuar dhe njohu diplomat e tyre. Austria i mbështeti fuqishëm në regjistrim dhe studime në universitet e Austrisë.”
Ai përmendi disa nga politikanet/ër austiriak si,  Alois Mock, Franz Vranitzky, Erhard Busek, Andreas Kohl, Heinz Fischer, Wolfgang Schüssel, Wolfgang Petritsch, nga Dinastia e Habsburgve ( shtojmë: Otto Habsburg..), Albert Rohan, Ulrike Lunacek, Lukas Mandl e shumë tjerë. 
“Ne nuk do e harrojmë mbështetjen e Austrisë në ditët më të vështira të popullit të Kosovës dhe ndërmarrjen nga  “Nachbar in Not”, kur Austria ndihmoi popullsinë e dëbuar duke i strehuar në Shqipëri dhe në Austri. ( sh. dhjetë mijë refugjatë).  Austria ishte qendër e bisedimeve për statusin e Kosovës që u mbajtën në Vjenë dhe njëra nga vendet që e mbështeti fuqishëm lirinë e Kosovës.” Miku i mirë dihet në nevojë”, ishte i vërtetuar shekujve, e tillë ishte dhe mbetet Austria. “Marrëdhëniet tona me Austrinë janë shumë të mira në planin politik dhe ekonomik, këto do vazhdojnë edhe në të ardhmen. Mbështetjen që Austria i jep Kosovës në integrimin e saj në Bashkimin Evropian dhe institucionet tjera ndërkombëtare janë me rëndësi  dhe ne e falënderojmë sot në këtë ditë feste. Në planin e marrëdhënieve me vendet tjera, ne si popull dhe si shtet qëndrojmë fuqishëm në anën e Ukrainës, luftën e saj kundër agresorit  rus”, – tha mes tjerash Konjufca. Ishte kjo paraqitja e tij e parë si diplomat jashtë Kosovës. Ai u takua me Ministren Federale për Çështje Evropiane dhe Ndërkombëtare të Austrisë, Beate Meinl-Reisinge, të cilën e falënderoj në emër të Qeverisë së Kosovës, për kontributin e vazhdueshëm që i jep Austria Kosovës në hapat e saj  drejtë pavarësisë dhe shtet- ndërtimit.
Ai vlerësoi rëndësinë e mbështetjes së Austrisë për pranimin e aplikimit të Kosovës për anëtarësim në Bashkimin Evropian, dhënien e statusit të vendit kandidat, dhe hapjen sa më të shpejtë të negociatave për anëtarësim duke vlerësuar, se Austria mbetet një nga partnerët më të afërt dhe më të qëndrueshëm të Republikës së Kosovës në rrugën e saj evropiane.

 Të pranishmit përjetuan kënaqësinë e ekzekutimeve mjeshtërore nga orkestra harkore e Filarmonisë së Kosovës, drejtuar me mjeshtëri nga dirigjenti Edon Ramadani.  Sopranot Arta Jashari dhe Zana Abazi-Ramadani entuziazmuan publikun i cili nuk kurse duartrokitjen. Me mjeshtri u luajtën: Simfonia për harqe Nr.10 në h-mol; Drinor Zymberi, Simfonata. Kënga tradicionale shqiptare; Asaman, pastaj Kristo Kono (Ar. Nga Edon Ramadani;  Arta Jashari, Kroi i fshatit tonë; Valton Beqiri, suita për orkestër harkore. Rashid Krasniqi (Ar. Valton Beqiri), mallëngjimi; Avni Mula (Ar.Valton Beqiri) nga soprano Zana Abazi-Ramadani, Agimet shqiptare. Valton Beqiri, Shpirti i traditës etj.   
   Ishte kënaqësi takimi i përzemërt me anëtarët e orkestrës. Komunikimi vëllazëror nisi që në hyrje të pallatit,  mes tyre dalluam violinisten Liridina Kukaj me të cilën pak minuta biseduam rreth Vjenës, Filarmonisë e jetës mërgimtare.  Në fytyra e secilit dukej shkëlqimi i lirisë në marshimin e  Kosovës  sigurt drejtë progresit, drejt Bashkimit Evropian, aty ku e ka vendin me trup e shpirt.  

Urime stafit të Ambasadës së Republikës së Kosovës në Austri dhe veçanërisht ndaj Albinot Bimbashit, Ushtrues Detyre i Ambasadorit të Republikës së Kosovës në Austri, për punën e tyre të mirë organizative.

Rikujtim rasti…
Marrëdhëniet shqiptaro-austriake janë të vjetra shekullore.  Austro-Hungaria i dha mbështetje të fuqishme pavarësisë së Shqipërisë dhe mbrojti tokat shqiptare nga gllabërimi i mëtejmë i tyre nga shtet fqinjë.
Në Austri ishte disa herë edhe gjeniu i letrave shqipe,  Fan Stilian Noli. Ai dy vjet para vendosjes së tij përfundimtare në  Amerikë e vlerëson objektivisht politikën e suksesshme të Austro-Hungarisë ndaj shqiptarëve e mbështetur tek shqiptarët patriot:
“ I vetmi shtet që ka mbajtur një politikë të mençur në Shqipëri ka qenë Austria merhume e Habsburgëve. Austria e bazonte politikën e saj mi shqiptarët nacionalistë. Ja arsyeja e parë dhe ja arsyeja e dytë: Austria ngarkonte me punët e Shqipërisë ata njerëz që e dinin shqipen më mirë se çdo arnaut.” (Fan Stilian Noli)

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 16 shkurt 2026

Gazeta neozelandeze “The Auckland Star” ka botuar, të mërkurën e 11 majit 1938, në faqen n°7, intervistën ekskluzive asokohe të Myzejen, Ruhije dhe Maxhide Zogut në Londër, të cilën Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Vajza moderne. Princesha elegante. Motrat e Mbretit Zog. Diskutojnë planet e dasmës.

“Ne besojmë në të qenit vajza moderne — dhe po bëjmë më të mirën për ta modernizuar Shqipërinë.”

Tri motrat e vogla brune dhe elegante të Mbretit Zog — Princeshat Myzejen (28), Maxhide (26) dhe Ruhije (24) — e thanë këtë kur së fundmi pritën një gazetare në suitën e tyre në stilin Louis XVI në Hotel Ritz, Londër.

“Megjithëse vendi ynë është gjysmë oriental,” thanë ato, “ne nuk kemi pasur ndrojtje në prezantimin e risive të tilla si të shkuarit rregullisht në kinema, veshja e kostumeve të shkurtuara të banjës dhe pizhamave të plazhit, përdorimi i makijazhit dhe heqja dorë nga ferexhja.”

Princesha Myzejen kishte veshur një fustan georgette ngjyrë blu Oxford, të stolisur me një dantellë të bardhë të hollë rreth qafës, të mbërthyer me një yll diamanti.

Princesha Ruhije kishte veshur një kostum të zi korb, me spirale më të trasha zbukurimi që shtriheshin nga kyçet e duarve deri te shpatullat e saj elegante.

Princesha Maxhide ishte gjithashtu e veshur në të zeza, me zbukurime bizantine të arta mbi shpatulla.

Të tria kishin veshur këpucë të zeza me taka të vogla rreth 5 cm, me përmasa aq të vogla sa nuk mund të ishin më shumë se numri 35. Të gjitha ishin të kuruara në mënyrë të shkëlqyer, deri edhe te thonjtë e lyer me një nuancë të lehtë.

Princesha Myzejen, e cila nuk e kishte vizituar më parë Anglinë, zbuloi se nuk do të ketë rite fetare kur Mbreti Zog të martohet me të fejuarën e tij të bukur dhe bjonde 22-vjeçare, Konteshën Geraldinë Apponyi, më 27 prill.

Ajo tha: “Martesa do të zhvillohet në pallatin e vjetër në Tiranë dhe do të jetë tërësisht civile—po sikurse një martesë civile në çdo vend tjetër. Edhe pse feja e Shqipërisë është myslimane dhe Kontesha Apponyi do të mbetet katolike romake, kjo procedurë është plotësisht kushtetuese.

“Për më tepër, kjo shmang vështirësinë e marrjes së një leje papale. Nuk bëhet fjalë që vëllai im dhe mbretëresha të vizitojnë Papën gjatë muajit të mjaltit për të marrë bekimin e Tij.”

Princesha Maxhide shtoi: “Kur u nisëm nga Nju Jorku me anijen Queen Mary, nuk kishim ndërmend të vizitonim Londrën.

Vetëm Myzejeni, e cila nuk kishte qenë kurrë këtu më parë, na bindi. Nga një kapriço e çastit dërguam një mesazh te Legata jonë duke u kërkuar të rezervonin akomodim për ne.

Princesha Ruhije dhe unë kishim kaluar më parë dy javë këtu dhe, pasi kishim lexuar historinë e Britanisë së Madhe, menduam se ishte një mundësi që nuk duhej humbur. Duhet të nxitojmë të kthehemi në Shqipëri për të provuar fustanet tona. Duhet gjithashtu të vendosim me vëllanë tonë sa shoqëruese të nuses do të ketë. Ne të tria do të jemi shoqëruese — gjithashtu mbesa jonë, Princesha Danushe, vajza e motrës sonë më të madhe, Princeshës Adile. Fustanet tona do të jenë të gjitha të bardha, por nuk do të mbajmë vello.”

“Shumë moderne.”

“Do të jetë një dasmë shumë moderne.”

Princesha Ruhije shpjegoi se ajo dhe motrat e saj janë ngarkuar nga vëllai i tyre, Mbreti Zog, me detyrën për të udhëhequr modernizimin e grave shqiptare.

Ajo tha: “Ne të tria jemi lejtnante në ushtrinë e grave shqiptare. Unë jam përgjegjëse për udhëheqjen e lëvizjes moderne artistike në Shqipëri. Myzejen është pioniere e sporteve për gratë, ndërsa Maxhide është përgjegjëse për turizmin.”

Besnik Fishta/

Marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës përbëjnë një nga kapitujt më të rëndësishëm në historinë moderne të kombit shqiptar. Kjo miqësi, e ndërtuar mbi vlerat e lirisë, demokracisë dhe vetëvendosjes, nuk ka mbetur vetëm në dokumente diplomatike apo në fjalime historike, por është pasqyruar edhe në universin filatelik shqiptar. Pullat postare dhe Zarfat e Dites Pare (FDC) janë bërë dëshmi të domethenese artistike që ruajnë kujtesën e kësaj miqësie të veçantë.

Fillimi zyrtar i marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe SHBA-së daton në vitin 1922. Por rrënjët e kësaj miqësie janë edhe më të hershme, kur Presidenti amerikan Woodrow Wilson, në Konferencën e Paqes në Paris më 1919, kundërshtoi planet për copëtimin e Shqipërisë dhe mbrojti të drejtën e saj për të ekzistuar si shtet i pavarur. Për shqiptarët, Wilson mbetet një figurë historike me peshë të jashtëzakonshme, simbol i mbrojtjes së çështjes kombëtare në një moment kritik.

Pas periudhës së izolimit komunist, rivendosja e marrëdhënieve diplomatike në vitin 1991 shënoi një epokë të re bashkëpunimi. SHBA u bë një nga mbështetëset kryesore të Shqipërisë në procesin e demokratizimit dhe integrimit euroatlantik.

Një moment kulmor në marrëdhëniet dypalëshe ishte vizita e Presidentit amerikan George W. Bush në Tiranë, më 10 qershor 2007. Ishte hera e parë që një president amerikan vizitonte Shqipërinë. Pritja entuziaste popullore dhe deklaratat e tij në mbështetje të pavarësisë së Kosovës e kthyen këtë vizitë në një ngjarje historike.

       

                                                                                                 

Fig.1 Vizita me !0 Qershor 2007 e George W. Bush ne Tirane

Filatelia shqiptare e përjetësoi këtë moment me një emetim të veçantë pullash dhe FDC-je me temë miqësinë Shqipëri–SHBA. Në to paraqiten elemente simbolike si flamujt e dy vendeve, portreti i Presidentit Bush dhe motive që theksojnë partneritetin strategjik. Këto emetime nuk janë vetëm objekte koleksionimi, por dokumente historike në miniaturë.

               

                                                         

Fig.2 Zarfi special numer1 ne dedikim te vizites Presidentit G.W.Bush

               

                                     

Fig.3 Zarfi special numer2 

Në vitin 2022, Shqipëria dhe SHBA shënuan 100-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Ky përvjetor u pasqyrua në një emision të posaçëm filatelik, ku dominojnë simbolet e miqësisë, bashkëpunimit dhe aleancës strategjike. Pullat dhe FDC-të e këtij përvjetori theksojnë vijimësinë historike të marrëdhënieve, nga viti 1922 deri në ditët tona, duke përçuar mesazhin e një partneriteti të qëndrueshëm, pasi sintetizon një shekull bashkëpunimi diplomatik dhe politik.

                 

                             

Fig.4 Zarf special ne dedikim te 100 vjetorit te vendosjes mardhenive diplomatike Shqiperi-USA

Përveç emisioneve zyrtare të Postës Shqiptare, edhe koleksionistët shqiptarë, nëpërmjet shoqatës së tyre, kanë realizuar një përkujtim të veçantë me rastin e përvjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Një ekspozitë e tillë u organizua në Tiranë nga koleksionisti i shquar Dr. Jovan Basho, ku u paraqitën produkte filatelike interesante dhe të rralla, që përkonin me 101-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike Shqipëri–SHBA (1922-2023) dhe me 80-vjetorin e emetimit të pullës amerikane me flamurin shqiptar (09.11.1943–09.11.2023), e cila përcillte mbështetjen ndaj rezistencës antifashiste të popullit shqiptar.

                     

                                           

Fig.5 Zarf special i krijuar nga filatelisti  Jovan Basho dedikuar pervjetorit te vendosjes mardhenisve diplomatike Shqiperi-USA

Një dimension thelbësor i miqësisë shqiptaro-amerikane është roli vendimtar i SHBA-së në çështjen e Kosovës. Ndërhyrja e NATO në vitin 1999, e udhëhequr kryesisht nga SHBA, i dha fund një periudhe të errët për popullin e Kosovës. Më 17 shkurt 2008, Kosova shpalli pavarësinë, e cila u njoh menjëherë nga Shtetet e Bashkuara.

Filatelia shqiptare dhe ajo e Kosovës kanë pasqyruar këtë mbështetje përmes emetimeve që simbolizojnë lirinë, paqen dhe miqësinë me SHBA-në. Flamujt, shqiponja dykrenare dhe elementet e aleancës euroatlantike janë motive të shpeshta në këto seri.

Filatelia nuk është thjesht një pasion koleksionistësh; ajo është një formë arti dhe dokumentimi historik. Çdo pullë apo FDC me temë miqësinë Shqipëri–SHBA përçon mesazhe të qarta, mirënjohje për mbështetjen amerikane në momentet kyçe të historisë sonë. vlerësim për partneritetin strategjik në NATO, theksim të rolit të SHBA-së në pavarësinë dhe konsolidimin e shtetit të Kosovës, besim në një të ardhme të përbashkët në familjen euroatlantike.

Miqësia Shqipëri–SHBA mbështetet në vlera të përbashkëta dhe interesa strategjike. Në të ardhmen, bashkëpunimi pritet të thellohet në fusha si siguria, investimet ekonomike, energjia, teknologjia dhe arsimi. Filatelia shqiptare do të vazhdojë të pasqyrojë këtë marrëdhënie, duke e shndërruar çdo përvjetor, vizitë zyrtare apo arritje të përbashkët në një kujtesë të përhershme në miniaturë.

Nga qëndrimi historik i Woodrow Wilson-it në mbrojtje të Shqipërisë, te vizita e Presidentit George W. Bush në Tiranë dhe mbështetja e vazhdueshme për Kosovën, SHBA ka qenë një aleate strategjike dhe një mike e veçantë e shqiptarëve. Filatelia shqiptare e ka fiksuar këtë miqësi në mënyrë dinjitoze, duke e kthyer në pjesë të trashëgimisë sonë kulturore dhe historike.

Izabela Krosi/

Albanian Eagles Dance, nën drejtimin e Izabela Krosi, pati nderin të performojë në ArtFest Fort Myers, duke përfaqësuar me krenari Shqipërinë dhe trashëgiminë tonë kulturore në një nga eventet më të rëndësishme artistike në Southwest Florida. Ne u ftuam të marrim pjesë në këtë aktivitet në emër të Cultural Heritage Center of Southwest Florida nga zonja Pearl Cruz, për të ndarë me komunitetin e gjerë bukurinë, historinë dhe traditat shqiptare.

Gjatë këtij eventi, grupi ynë performoi Vallën e Pipzave, të udhëhequr nga Joen Sherifi, me një duet të veçantë nga Teos dhe Wendy Daci, si dhe Vallën e Rrajcës, të udhëhequr nga Elisa Qytyku.

Grupi ynë përbëhet kryesisht nga fëmijë të diasporës shqiptare, shumë prej tyre të brezit të parë në Amerikë. Përmes valleve tradicionale, kostumeve kombëtare dhe muzikës, ata krijojnë një lidhje më të fortë me rrënjët e tyre dhe zhvillojnë krenarinë për identitetin shqiptar. Çdo performancë është një mundësi për të edukuar, për të ndërtuar ura kulturore dhe për të treguar se kultura jonë vazhdon të jetojë edhe larg atdheut.

Albanian Eagles Dance performon në të gjithë Southwest Florida me misionin për të ruajtur dhe promovuar kulturën shqiptare tek brezat e rinj. Evente si ArtFest Fort Myers janë shumë të rëndësishme sepse u japin të rinjve një platformë për të shprehur veten, për të përfaqësuar komunitetin tonë dhe për të kontribuar në diversitetin kulturor të zonës.

Jemi mirënjohës për këtë mundësi dhe krenarë që përfaqësojmë Shqipërinë dhe komunitetin shqiptar në çdo skenë ku performojmë.

Tefta Tashko‑Koço lindi më 2 nëntor 1910 në qytetin e Faiyumit në Egjipt, në një familje me origjinë shqiptare, ku tradita patriotike dhe dashuria për atdheun gërshetoheshin natyrshëm me edukiminz kulturor dhe human. Babai i saj, Thanas Tashko, njihej në komunitetin shqiptar të Egjiptit për gjykimin e gjerë, integritetin moral dhe përkushtimin ndaj ruajtjes së identitetit kombëtar, ndërsa nëna, Eleni Zografi, ishte e njohur për edukimin e thellë kulturor dhe njohuritë e fuqishme të gjuhës dhe artit. Fëmijëria e Tef­tës u shoqërua me tingujt e gjuhës shqipe dhe me përpjekjet për të mbajtur të gjallë identitetin dhe traditat shqiptare në diasporë. Pas vdekjes së të atit në vitin 1915, familja vendosi të kthehej në atdhe, dhe në vitin 1921, Tefta, së bashku me nënën, u vendos në Korçë, qytet i cili për shumë breza do të njihej si qendër ku kultura, arsimi dhe patriotizmi ndërthureshin në një energji krijuese të pashoq.

Qysh moshë e hershme, Tefta tregoi talent të rrallë për zërin dhe interpretimin vokal. Ajo u rrit në një mjedis ku artet e bukura filluan të zinin vend shumë më herët se moshat e zakonshme; të gjithë ata që e dëgjonin në muzikë ose recitim mbeteshin të impresionuar nga shkathtësia dhe ndjeshmëria e natyrshme e zërit të saj. Në 26 qershor 1926, në moshën vetëm 15‑vjeçare, Tefta Tashko u ngjit për herë të parë në një skenë publike në Korçë, ku interpretimi i saj jo vetëm që fitoi duartrokitje të zjarrta, por shënoi frymëmarrjen e një karriere që do të ngrihej shumë shpejt deri në majat e artit liriko‑muzikor. Ajo u shqua për kombinimin e teknikës, artikulimit dhe interpretimit emocional, duke bërë që zëri i saj të dëgjohej me respekt dhe admirim nga auditorë të ndryshëm, jo vetëm në Shqipëri por edhe më gjerë.

Në shtator 1927, në kërkim të një formimi më të thellë profesional, Tefta u nis drejt Francës, ku filloi studimet në konservatorin e Montpellier, ku u njoh me repertorin operistik dhe liriko‑muzikor evropian. Ajo praktikoi me një disiplinë të jashtëzakonshme, duke përvetësuar bazat e teknikës vokale në një mjedis që kërkonte perfeksion dhe rigorozitet artistik. Nga viti 1932 deri në vitin 1936, Tefta ndoqi studimet në Conservatoire National de Musique et de Déclamation në Paris, duke qenë nën drejtimin e pedagogëve më të shquar të kohës, si André Gresse dhe pedagogë të tjerë me famë ndërkombëtare. Ajo studioi intensivisht teori muzikore, teknikë vokale, interpretim liriko‑muzikor dhe deklamacione dramatike, duke u bërë një interpretese e kompletuar, gati të përballet me çdo repertor dhe skenë të rëndësishme të artit muzikor.

Në vitin 1930, Tefta regjistroi incizimet e para muzikore pranë shoqërisë diskografike “Pathé” në Paris, një hap që e bëri atë një prej interpretesve të para shqiptare që hyri në botën e muzikës diskografike ndërkombëtare. Këto regjistrime, bashkëpunimet me muzikantë të shquar dhe prezenca në studio të njohura të kohës shërbyen për të theksuar profesionalizmin e saj dhe për ta bërë zërin e saj të dëgjohej në nivele botërore. Ajo kombinoi repertorin liriko‑muzikor evropian me këngë urbane dhe popullore shqiptare, duke treguar se arti i saj mund të bashkojë traditën dhe modernitetin në një mënyrë të jashtëzakonshme.

Pas përfundimit të studimeve, në vitin 1935, Tefta u rikthye në Shqipëri, ku aktiviteti i saj artistik u zhvillua me një intensitet të jashtëzakonshëm. Më 26 nëntor 1935, ajo shënoi një koncert të madh në Tiranë, ku repertori i zgjedhur, interpretimi brilant dhe prezenca e saj skenike fituan admirim të publikut dhe kritikës. Ajo filloi një turne artistik që përfshiu qytete të shumta të vendit — Shkodër, Korçë, Elbasan, Gjirokastër, Berat, Vlorë dhe vende të tjera — duke sjellë zërin liriko‑muzikor edhe në komunitete që rrallëherë kishin pasur mundësi të përjetonin një interpretim të tillë.

Në vitet 1937 dhe 1942, Tefta realizoi regjistrime historike për Columbia Records në Milano, duke regjistruar disa prej veprave më të dashura të repertorit të saj. Regjistrime të tillë përfshijnë tituj si “Il cuore e la mano”, “Follie… follie”, “La serenata”, si dhe këngë tradicionale si “As aman moj lule”, të cilat sot konsiderohen thesare të muzikës shqiptare. Këto incizime jo vetëm ruan zërin e saj, por edhe metaforizojnë lidhjen mes identitetit kombëtar dhe artit muzikor, duke kaluar përtej kohës dhe hapësirës.

Gjatë viteve të para të karrierës së saj në Shqipëri, Tefta u angazhua fuqishëm edhe në aktivitete patriotike dhe kulturore. Ajo interpretoi jo vetëm opera lirike dhe repertor klasik, por edhe këngë me motiv kombëtar, duke bashkëpunuar me figura të njohura të muzikës shqiptare si Lola Gjoka e Kristo Kono, dhe u bë pjesë e nismave që synonin të forconin ndjenjën e identitetit kombëtar përmes artit. Në 2 nëntor 1938, në teatrin “Luks” në Korçë ajo dha një koncert madhështor ku interpretimet e saj bashkë me krijimet e Kono­s shënuan një moment kulmor të muzikalitetit shqiptar, duke ngjallur emocione të thella dhe ndjenja pride për trashëgiminë kulturore.

Në 30 maj 1939, Tefta përfaqësoi muzikën shqiptare në Festivalin e Folklorit në Firence të Italisë, së bashku me artistë të rëndësishëm si Marie Kraja, Adem Mani dhe Xhevat Boriçi, duke demonstruar përpara një audience ndërkombëtare se muzika shqiptare kishte zë dhe identitet të fortë, gati për të konkurruar me tradita të tjera muzikore evropiane.

Që nga themelimi i Radio Tirana në vitin 1938, Tefta u bë prezente e rregullt e këtij mediumi, ku zëri i saj liriko‑muzikor u dëgjua nga mijëra dëgjues në të gjitha qoshet e vendit. Këtu, me interpretimet e saj interpretative dhe emocionuese, ajo frymëzoi breza të rinj artistësh, duke u bërë simbol i interpretimit të pastër dhe i misionit të artit muzikor kombëtar.

Ndonëse artistja e përkushtuar për muzikën lirike dhe për promovimin e identitetit kulturor shqiptar, Tefta gjithashtu u bë pjesë e përgjegjësive sociale dhe edukative. Ajo mbështeti iniciativa për zhvillimin e arsimit muzikor, u angazhua me shoqata kulturore dhe artistike, dhe kontribuoi në ngritjen e standardeve të interpretimit muzikor në shkolla, teatro dhe institucione të ndryshme kulturore. Në interpretimet e saja lirike, ajo nuk lëshonte asnjëherë dorë nga pasioni për trojet shqiptare, duke i përfshirë këngë dhe motive muzikore që reflektonin tradita dhe ndjenja patriotike të kombit.

Në jetën personale, Tefta u martua me Kristaq Koçon, me të cilin pati një djalë, Eno Koçon. Eno më vonë u shqua si një prej figurave më të shquara të muzikës shqiptare si dirigjent, pedagog dhe studiues, duke vazhduar traditën artistike dhe pasionin për artin liriko‑muzikor të nënës së tij. Trashëgimia e Teftës vazhdoi përmes tij dhe përmes brezave të artistëve që u frymëzuan nga interpretimet e saj.

Megjithatë, më 22 dhjetor 1947, në moshën vetëm 37 vjeçare, Tefta Tashko‑Koço u nda nga jeta në Tiranë, duke lënë pas një boshllëk të madh në skenën muzikore shqiptare dhe një humbje të pashlyeshme për artdashësit dhe qytetarët që e adhuronin për interpretimet e saj magjike. Ajo u varros me nderime solemne dhe emocionuese, ndërkohë që figura e saj artistike mbeti si një simbol i pashlyeshëm i entuziazmit, pasionit, devotshmërisë për artin dhe për identitetin shqiptar.

Për kontributin e saj të jashtëzakonshëm artistik dhe patriotik, Tefta Tashko‑Koço u nderua pas vdekjes me titullin e lartë “Artistes së Popullit” dhe emri i saj vazhdon të kujtohet dhe nderohet në gala koncertesh, manifestimesh kulturore dhe festivale muzikore, sidomos gjatë përkujtimit të 100‑vjetorit të lindjes së saj, ku u organizuan evente madhore për të nderuar jetën dhe veprën e një prej zërave më të rëndësishëm të historisë muzikore shqiptare.

Trashëgimia e Tefta Tashko‑Koços, e ndërtuar në art, identitet dhe mision kulturor, është një udhërrëfyes i thellë për brezat që vijnë, duke dëshmuar se muzika, pasioni dhe përkushtimi ndaj atdheut janë vlera të pashlyeshme që bashkojnë kombin dhe historinë e tij.

Gjon F. Ivezaj