• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Drama intime e një nëne, dilemat e një shoqërie

November 1, 2026 by s p

Julika Prifti/

“NËNA” – dramë e shkrimtarit të njohur shqiptar Ruzhdi Pulaha po shfaqet në teatrin Metropol në Tiranë. Dramaturgu i suksesshëm i më shumë se katër dekadave po tërheq publikun me historinë e saj njerëzore dhe konfliktin dramatik të peshës së heshtjes dhe të vërtetës. Një histori dashurie që përfundon krejt ndryshe nga sa parashikohej. Besa, një vajzë e re, e bukur mbetet shtatzënë. Por dashuria e madhe e djaloshit simpatik, që, deri atëherë ishte dukur e sinqertë, romantike, e pashkushtëzuar, merr një kthesë të papritur. Ai i kërkon asaj ta abortojë fëmijën sepse lidhja e tyre nuk mund të vazhdojë. Ata vijnë nga botë të ndryshme. Ai është djalë i një familje që jeton në “Bllok”, me status të privilegjuar, dhe e lidhur ngushtë me pushtetin komunist, ndërsa Besa është vajza e një inxhinieri, që ka vdekur në burg, i dënuar për agjitacion e propagandë.

Djali, simpatik e tërheqës, diti të përdorte gjithë “mjeshtërinë” e tij për të fituar zemrën e saj. Por dashuria e tij avullohet sa merr vesh gjendjen e re. Ai nuk do e nuk pranon të marrë përsipër përgjegjësinë, e as pasojat e kësaj marrëdhënie që e kishte kërkuar me shumë këmbëngulje prej një viti. Përkundrazi ai e shantazhon dhe e kërcënon Besën, këtë herë për të arritur një qëllim tjetër, abortin e fëmijës. Besa nuk pranon. Ajo vendos ta sjellë në jetë fëmijën e saj. Për këtë gjen ndihmë tek nëndrejtoresha e ndërmarrjes, që e lejon të largohet nga kryeqyteti për disa muaj “për të mësuar një teknikë të re” në një qytet tjetër.

Në shtëpinë e kushërirës, Besa lind djalin e saj, por është e shtrënguar ta çojë në Shtëpinë e Fëmijës që të mund të adoptohet nga prindër të tjerë. Besa, si nënë e re, i kërkon drejtoreshës së institucionit të takojë nënën që do rrisë fëmijën e saj. Kjo është një nga pjesët më të ndjera e të bukura të shfaqjes, kur dy nëna flasin nga shpirti i tyre. Aty kupton se në atë shoqëri shqiptare ka ende njerëz humanë. Takimi, që përcjell emocione të forta rreth amësisë dhe dashurisë për një fëmijë, është një nga skenat më prekëse të dramës, momenti kur përkushtimi i pakufishëm për të përplaset me dhimbjen e sakrificës për t’ia besuar rritjen dikujt tjetër.

Një dramë e shkruar për një kohë tjetër, por që i flet së sotmes. Ngjarja e dramës i takojnë një periudhës së komunizmit në Shqipëri, kur prejardhja familjare dhe përkatësia shoqërore vendosnin jo rrallë fatet e njerëzve. Megjithatë vepra nuk mbetet e kufizuar në kohë.

Përtej rrethanave historike, ajo prek një problem që është i pranishëm edhe në ditët tona: hendeku mes atyre që kanë pasuri dhe atyre që nuk kanë, mes atyre që kanë pushtet e atyre që janë të pambrojtur para tij, kohët ndryshojnë, format e privilegjit po ashtu, por marrëdhëniet e pushtetin, paragjykimet dhe padrejtësitë shoqërore vazhdojnë të jenë të pranishme.

Drama e Pulahës edhe pse e shkruar për një kohë tjetër nuk e humb aktualitetin. Historia e Besës na fton te shohim se sa shume mund të ndikojë pabarazia dhe privilegjet në jetën e fatin e individit. Autori nuk na paraqet thjesht një dramë dashurie të dështuar, por një përplasje mes dy botëve, të privilegjit dhe përjashtimit, mes interesit vetjak dhe përgjegjësisë njerëzore.

Puna regjisoriale e Milto Kutalit me asistentet Klodian Çelmeta dhe Enes Ajazi e pasuron intensitetin e dramës duke ndihmuar spektatorin të ndiejë jo vetëm ngjarjet, por edhe botën e brendshme te personazheve. Regjia ka ndërtuar një rrjedhë skenike të harmonizuar, duke ndërthurur veprimet që zhvillohen para syve të spektatorit me digresionet dhe kalimet në situata të tjera pa krijuar ndërprerje apo shkëputje në rrjedhën e dramës. Mizanskenat duken të thjeshta, por i shërbejnë me finesë dramës. Tërësia artistike arrihet në sajë të skenografisë nga Beqo Nanaj, koreografia nga Renard Ahmeti, muzika nga Jurgen Muharremi, dhe kostumografia nga Frenci Gjerasi.

Trupa e aktorëve në role si të bëra për ta manifestojnë talentin dhe fuqinë e tyre artistike. Aktoret e afirmuara Marjeta Ljarja, Yllka Mujo, Klea Konomi, Elia Zaharia mishërojnë bindshëm personazhet duke u dhënë atyre individualitet, vërtetësi dhe ngarkesë emocionale. Aktorët më të rinj, me talent dhe aftësi shprehëse të spikatura, qëndrojnë natyrshëm përkrah aktoreve të konfirmuara. Xhino Musollari, Roerd Toçe, Joana Omeraj krijojnë një ansambël plot gjallëri, ku secili i jep personazhit të vet një individualitet dhe vërtetësi të veçantë.

Është kënaqësi të shohësh se si aktorët e brezave të ndryshëm arrijnë të krijojnë një tërësi skenike, në ndërtimin e atmosferës dhe të përçimit të veprës tek publiku që përlotej ndërsa ndiqte rrjedhjen e dramës, e cila fal një komunikim të drejtpërdrejtë e të fuqishëm njerëzor. Kur arti skenik bashkon dy breza të së njëjtës familje, Yllka Mujo me vajzën e saj, Elia Zaharia, dhe kur përvoja e një aktoreje te konfirmuar e të mirënjohur takohet me energjitë dhe talentin e një aktoreje më të re, nuk është thjesht një rastësi familjare, por një vazhdimësi e bukur artistike e teatrit si art që jeton përmes njerëzve dhe brezave që ia përcjellin atë njeri-tjetrit.

EMOCION PËRTEJ SKENËS Takimi me autorin e dramës, Ruzhdi Pulaha, pas shfaqjes, më çoi pas në kohë, te shfaqja e dramës tjetër, “Mësuesi i Letërsisë” në vitet 80-ta në Tiranë, e më tej tek kujtimet e premierave të dikurshme, kur Ruzhdiu dhe babai im ishin miq e kolegë. Por këtë herë, një kujtim tjetër e bëri takimin edhe më të veçantë. Bashkëshortja e tij, Myzejen Pulaha, më kujtoi se ka redaktuar disa libra të babait në Shtëpinë Botuese Naim Frashëri. Për një çast, teatri dhe arti, miqësitë e shkuara dhe e tashmja u bashkuan në një takim të ngrohtë njerëzor.

“NËNA” është një dramë që të bën të mendosh, të emocionohesh dhe të reflektosh. Një histori që pasi mbaron në skenë, vazhdon të jetojë në mendje dhe në ndjeshmërinë e spektatorit, është art i vërtetë dhe e tillë është kjo dramë.

Filed Under: Kulture

Kushtetuta e zgjimit kombëtar shqiptar: Anastas Kullurioti dhe manifesti patriotik për gjuhën, arsimin dhe vëllazërinë shqiptare

October 31, 2026 by s p

Prof. Dr. Pal Nikolli/

Në historinë e Rilindjes Kombëtare Shqiptare, zgjimi i vetëdijes kombëtare nuk u zhvillua vetëm në trojet shqiptare, por edhe në mjediset e diasporës, ku intelektualë, shkrimtarë, veprimtarë dhe atdhetarë u përpoqën të ruanin gjuhën shqipe dhe të afirmonin identitetin e përbashkët kombëtar. Një vend të veçantë në këtë histori zë veprimtaria e Anastas Kulluriotit, intelektualit dhe atdhetarit arvanitas, i cili u angazhua për përhapjen e shkrimit shqip, arsimimin në gjuhën amtare dhe kapërcimin e ndarjeve që pengonin bashkimin e shqiptarëve rreth një ideali kombëtar.

Vepra Albanika Parerga (ΑΛΒΑΝΙΚΑ ΠΑΡΕΡΓΑ), e botuar në Athinë më 1884, përfaqëson një dëshmi të rëndësishme të këtij angazhimi. Ajo lidhet me fjalimin e mbajtur nga Kullurioti më 4 qershor 1883 në shoqërinë letrare «Parnassos» dhe me përpjekjet e tij për organizimin e një lëvizjeje patriotike arvanitase në mbështetje të gjuhës dhe çështjes shqiptare. Në materialin e paraqitur për këtë vepër përfshihen edhe aktet e shoqërisë «Vëllezërit Shqiptarë» (Οι Αλβανοί Αδελφοί), e konceptuar si një instrument organizativ për realizimin e objektivave arsimore dhe kulturore.

Rëndësia historike e kësaj ndërmarrjeje qëndron në ndërthurjen e tri ideve themelore: gjuha si themel i identitetit kombëtar, arsimi si rrugë drejt emancipimit dhe organizimi shoqëror si kusht për shndërrimin e idealit patriotik në veprim konkret. Në këtë kuptim, programi i Kulluriotit mund të lexohet si një manifest i zgjimit kombëtar shqiptar, ndërsa shprehja «kushtetuta e zgjimit kombëtar» duhet kuptuar në kuptimin metaforik, si një përmbledhje e parimeve mbi të cilat mbështetej veprimtaria e tij, dhe jo si një akt kushtetues në kuptimin juridik.

I. Gjuha amtare, themeli i ekzistencës kombëtare.

Në shekullin XIX, kur çështja e kombësive dhe e gjuhëve amtare po fitonte rëndësi të veçantë në Evropën Juglindore, gjuha shqipe përballej me pengesa të shumta në rrugën drejt institucionalizimit të saj si gjuhë e arsimit, e botimeve dhe e jetës publike. Për shqiptarët, mungesa e një sistemi të gjerë shkollor në gjuhën amtare dhe kufizimet e përdorimit të shqipes në institucionet arsimore e kulturore e bënin çështjen e gjuhës një problem jo vetëm kulturor, por edhe kombëtar.

Në këtë kontekst, thirrja e Anastas Kulluriotit për të shkruar, lexuar dhe mësuar shqip merr një domethënie të veçantë. Ajo shpreh bindjen se një popull nuk mund ta zhvillojë plotësisht kulturën e vet, nëse nuk ka mundësi ta përdorë gjuhën amtare për të përvetësuar dijen, për të edukuar brezat e rinj dhe për të përcjellë përvojën historike nga një brez te tjetri.

Gjuha, në këtë këndvështrim, nuk është thjesht një mjet komunikimi. Ajo është bartëse e kujtesës historike, e traditave, e mënyrës së të menduarit dhe e përvojës së përbashkët të një bashkësie njerëzore. Nëpërmjet saj ruhen emërtimet, rrëfimet, këngët, zakonet dhe format e shprehjes që i japin një populli vazhdimësi kulturore.

Prandaj, përpjekja për të shkruar shqip nuk mund të kufizohej vetëm në një veprimtari letrare. Ajo kishte edhe një dimension emancipues: t’u mundësonte shqiptarëve të hynin në botën e dijes pa qenë të detyruar të hiqnin dorë nga gjuha e tyre. Përhapja e shkrimit shqip nënkuptonte krijimin e kushteve për një kulturë kombëtare më të gjerë, për një komunikim më të drejtpërdrejtë ndërmjet krahinave dhe për formimin e një hapësire publike shqiptare.

Kjo është arsyeja pse çështja e alfabetit, e abetares, e librave dhe e shkollave zinte një vend qendror në programet e Rilindjes Kombëtare. Pa mjete shkrimi, pa tekste mësimore dhe pa mësues që mund ta përhapnin gjuhën, ideali kombëtar rrezikonte të mbetej një aspiratë e kufizuar në rrethe të vogla intelektualësh.

Kullurioti e vendoste, kështu, gjuhën në themel të emancipimit. Ajo duhej të kalonte nga përdorimi i përditshëm dhe trashëgimia gojore në një gjuhë të kultivuar, të shkruar dhe të aftë për të shërbyer si mjet i arsimit e i zhvillimit kulturor.

II. Arvanitasit dhe lidhja me çështjen kombëtare shqiptare.

Një aspekt me rëndësi të veçantë i veprimtarisë së Kulluriotit është mjedisi në të cilin ajo u zhvillua. Arvanitasit, bashkësi historike shqipfolëse në Greqi, ruajtën për një kohë të gjatë elemente të rëndësishme të gjuhës dhe të traditave të tyre. Megjithatë, përkatësia gjuhësore, identiteti kulturor dhe vetëidentifikimi kombëtar nuk kanë qenë gjithmonë të njëjtë për të gjithë arvanitasit. Për këtë arsye, veprimtaria e Kulluriotit duhet kuptuar si përpjekje e një rryme patriotike për të forcuar lidhjen ndërmjet trashëgimisë arvanitase dhe çështjes kombëtare shqiptare, pa e paraqitur këtë qëndrim si përvojë të njëjtë të çdo anëtari të kësaj bashkësie.

Për Kulluriotin, gjuha e përbashkët dhe origjina historike përbënin baza të rëndësishme për ndërtimin e një ndjenje solidariteti ndërmjet shqiptarëve, pavarësisht vendbanimit të tyre. Në këtë mënyrë, hapësira arvanitase mund të shndërrohej në një pikë mbështetjeje për përhapjen e ideve të Rilindjes Kombëtare përtej kufijve politikë të kohës.

Kjo qasje kishte rëndësi strategjike. Në kushtet kur shqiptarët jetonin në territore të ndryshme dhe përballeshin me realitete politike, fetare e shoqërore të ndryshme, krijimi i një vetëdijeje të përbashkët kërkonte ura komunikimi përtej kufijve krahinorë. Diaspora mund të kontribuonte me njohuri, botime, mjete financiare dhe lidhje me qarqet intelektuale evropiane.

Veprimtaria e Kulluriotit dëshmon pikërisht përpjekjen për ta shndërruar këtë potencial në veprimtari të organizuar. Ai nuk e trajtonte gjuhën vetëm si trashëgimi të së kaluarës, por si një burim për të ndërtuar të ardhmen. Të flisje shqip nuk mjaftonte; duhej edhe të shkruaje shqip, të botoje libra shqip, të arsimoje fëmijët në shqip dhe të krijoje institucione që do ta mbanin gjallë këtë veprimtari.

Në këtë këndvështrim, arvanitasit që u angazhuan në lëvizjen kombëtare shqiptare luajtën rolin e ndërmjetësve kulturorë ndërmjet botës shqiptare dhe mjediseve intelektuale ku jetonin. Historia e tyre na kujton se lëvizjet kombëtare nuk ndërtohen vetëm brenda kufijve shtetërorë, por edhe nëpërmjet rrjeteve të diasporës, të botimeve dhe të bashkëpunimit ndërmjet njerëzve që ndajnë një trashëgimi gjuhësore e kulturore.

III. Arsimi shqip si mjet emancipimi.

Në programin e lidhur me Albanika Parerga, arsimi shqip shfaqet si një prej objektivave themelore të veprimtarisë patriotike. Ky orientim lidhej me një bindje të përhapur ndër rilindësit: emancipimi i një populli nuk mund të mbështetet vetëm në ruajtjen e kujtimeve historike apo në shprehjen e ndjenjave atdhetare; ai kërkon përhapjen e dijes dhe krijimin e mundësive për arsimim.

Shkolla në gjuhën amtare kishte një funksion të dyfishtë. Së pari, u mundësonte fëmijëve të mësonin në një gjuhë që e kuptonin natyrshëm. Së dyti, ndihmonte në zhvillimin e një kulture të përbashkët, duke u dhënë brezave të rinj mjete për të lexuar, shkruar dhe komunikuar përtej kufijve të komuniteteve të tyre lokale.

Për këtë arsye, botimi i një abetareje shqipe dhe i teksteve të tjera mësimore përbënte shumë më tepër se një projekt botues. Abetarja ishte mjeti fillestar për përhapjen e shkrim-leximit; librat ndihmonin në zgjerimin e fjalorit dhe të njohurive; shkolla krijonte mundësinë që këto njohuri të përvetësoheshin në mënyrë të qëndrueshme.

Nëse gjuha ishte themeli, arsimi ishte mekanizmi që e kthente atë në një instrument të zhvillimit shoqëror. Një gjuhë që përdorej vetëm në komunikimin familjar rrezikonte të mbetej jashtë fushave të dijes dhe të administrimit. Një gjuhë që shkruhej, mësohej dhe botohej mund të zgjeronte funksionet e saj dhe të bëhej pjesë e jetës kulturore të një populli.

Kjo ide e lidhte çështjen kombëtare me përparimin shoqëror. Patriotizmi nuk duhej të kufizohej te deklaratat për atdheun, por duhej të dëshmohej në punën konkrete për arsimimin e fëmijëve, formimin e lexuesve dhe përhapjen e librave. Në këtë mënyrë, veprimtaria kulturore fitonte një karakter të drejtpërdrejtë qytetar.

Për Kulluriotin dhe veprimtarë të tjerë të së njëjtës prirje, lufta për gjuhën ishte, në thelb, luftë për të drejtën e një populli që të marrë pjesë në qytetërimin e kohës pa u shkëputur nga identiteti i vet.

Filed Under: Kulture

34th Albanian Festival at SUNY Purchase on November 1st, 2026

October 29, 2026 by s p

Join us for the 34th Albanian Festival at SUNY Purchase on November 1st, 2026. Doors open at 4 pm and the show runs from 5 pm to 8 pm.

You can buy tickets now at the Our Lady of Shkodra church and by calling any of the ticket managers listed below.

We’ll have plenty of new music, dances, and costumes for you to enjoy! Don’t miss out on this year’s show!

Filed Under: Kulture

FILATELIA NUK MUND TË QËNDROJË JASHTË REALITETIT SHQIPTAR

October 27, 2026 by s p

Besnik Fishta/

Kur mbrojtja e natyrës bëhet çështje qytetarie, edhe pulla postare duhet të flasë për kohën në të cilën jetojmë. Filatelia nuk është vetëm mbledhja dhe studimi i pullave postare. Ajo është një formë e veçantë e dokumentimit të historisë, kulturës, zhvillimit shoqëror dhe marrëdhënies së njeriut me mjedisin. Nëpërmjet imazheve të vogla të pullave, një vend paraqet vlerat që dëshiron të ruajë, figurat që nderon dhe trashëgiminë që synon t’u përcjellë brezave. Por, nëse filatelia ka këtë funksion dokumentues dhe edukues, lind një pyetje e rëndësishme: a duhet ajo të pasqyrojë edhe problemet e shoqërisë në të cilën jetojmë?

Në Shqipërinë e tranzicionit, kjo pyetje merr një domethënie të veçantë. Pas më shumë se tri dekadash ndryshimesh politike, ekonomike dhe shoqërore, vendi përballet me sfida që lidhen jo vetëm me mirëqenien e qytetarëve, por edhe me mbrojtjen e pasurive natyrore, përdorimin e territorit dhe përgjegjësinë institucionale. Në këtë kontekst, problematikat mjedisore nuk mund të shihen si çështje të shkëputura nga jeta e përditshme. Ato lidhen me zhvillimin ekonomik, cilësinë e jetës, interesin publik dhe të drejtën e brezave të ardhshëm për të trashëguar një vend të shëndetshëm.

Shqetësimet për Zvërnecin, ishullin e Sazanit, Rrjollin, ndërhyrjet në lumenj përmes hidrocentraleve dhe shfrytëzimin e kodrave e maleve në emër të investimeve strategjike kanë nxitur debat publik dhe kundërshtime qytetare. Këto çështje, përtej veçorive të secilës, shtrojnë një dilemë themelore: si mund të pajtohet zhvillimi ekonomik me ruajtjen e biodiversitetit dhe të trashëgimisë natyrore? Kur vendimmarrja për territorin perceptohet si e shkëputur nga interesat e komuniteteve, shqetësimi për natyrën mund të shndërrohet në një pakënaqësi më të gjerë ndaj mënyrës se si qeveriset vendi.

Në këtë klimë, mobilizimi qytetar, veçanërisht përfshirja e të rinjve në protesta dhe diskutime publike në Tiranë dhe në zona të tjera të vendit, tregon se mbrojtja e mjedisit nuk është vetëm një interes i specialistëve apo i organizatave mjedisore. Ajo është bërë pjesë e një kërkese më të gjerë për transparencë, përgjegjësi dhe respekt ndaj interesit publik. Kur të rinjtë ngrihen për të mbrojtur një hapësirë natyrore, ata nuk mbrojnë vetëm një peizazh; ata shprehin edhe shqetësimin për Shqipërinë që do të trashëgojnë. Pikërisht këtu filatelia mund të gjejë një rol më të rëndësishëm. Pullat postare shqiptare që paraqesin florën, faunën, peizazhet, liqenet, ligatinat dhe zonat e mbrojtura nuk duhet të konsiderohen thjesht objekte të bukura koleksionimi. Ato mund të shërbejnë si dokumente vizuale të pasurisë natyrore dhe si mjete për edukimin ekologjik.

Një pullë që paraqet pelikanin kaçurrel, një shpend me rëndësi të veçantë për ligatinat shqiptare, merr vlerë të dyfishtë kur shoqërohet me informacion për habitatin e tij, kërcënimet që e rrethojnë dhe nevojën për mbrojtjen e tij. E njëjta gjë vlen për bimët endemike, faunën e egër dhe ekosistemet e brishta. Vlera e një emetimi filatelik nuk duhet të matet vetëm me cilësinë artistike, tirazhin apo interesin që ngjall te koleksionistët. Ajo mund të vlerësohet edhe nga aftësia për të përcjellë njohuri, për të nxitur reflektim dhe për të krijuar një lidhje ndërmjet trashëgimisë natyrore dhe përgjegjësisë qytetare.

Pullat, vulat postare, zarfet e ditës së parë dhe materialet e tjera filatelike mund të përdoren në shkolla, klube filatelike dhe ekspozita tematike për të afruar të rinjtë me ekologjinë dhe historinë e mjedisit shqiptar. Megjithatë, filatelia nuk duhet të kufizohet vetëm te paraqitja e bukur e natyrës. Ajo mund të ndihmojë edhe në ngritjen e pyetjeve që shoqëria nuk duhet t’i shmangë: çfarë ndodh me një habitat kur ndërhyrjet njerëzore e dëmtojnë atë? Çfarë vlere ka një zonë e mbrojtur nëse mbrojtja mbetet vetëm në dokumente? Si mund të sigurohet zhvillimi ekonomik pa shkatërruar burimet natyrore? Dhe çfarë përgjegjësie kanë institucionet, bizneset dhe qytetarët përballë këtyre sfidave?

Këto pyetje e zgjerojnë kuptimin e filatelisë nga një veprimtari koleksionimi në një formë të komunikimit kulturor dhe shoqëror. Ato nuk kërkojnë që pulla postare të shndërrohet në mjet propagande apo në instrument të një qëndrimi partiak. Përkundrazi, kërkojnë që ajo të ruajë karakterin e saj dokumentues, të mbështetet në fakte dhe të pasqyrojë me përgjegjësi çështjet që kanë rëndësi për shoqërinë. Tranzicioni shqiptar ka treguar se zhvillimi nuk mund të vlerësohet vetëm përmes ndërtimeve, investimeve dhe treguesve ekonomikë. Ai duhet të matet edhe me aftësinë për të ruajtur lumenjtë, pyjet, brigjet, biodiversitetin dhe hapësirat që përbëjnë pasuri të përbashkët. Në këtë kuptim, mbrojtja e natyrës është pjesë e kulturës demokratike dhe e përgjegjësisë ndaj brezave të ardhshëm.

Filatelia shqiptare duhet të jetë në përputhje me problematikat e tranzicionit, sepse ajo nuk dokumenton vetëm atë që kemi qenë, por mund të na ndihmojë të reflektojmë edhe mbi atë që po bëhemi. Nëse pullat postare na tregojnë bukurinë e Shqipërisë, studimi dhe interpretimi i tyre duhet të na kujtojnë edhe detyrimin për ta ruajtur atë. Në një kohë kur të rinjtë kërkojnë të dëgjohen dhe qytetarët kërkojnë më shumë përgjegjësi për të mirën e përbashkët, filatelia mund të bëhet një urë lidhëse ndërmjet historisë, edukimit dhe ndërgjegjes qytetare. Sepse një vend nuk e dëshmon dashurinë për natyrën vetëm duke e paraqitur atë në pullat e veta postare, por edhe duke ditur ta mbrojë në jetën reale.

Filed Under: Kulture

Luljeta Lleshanaku nderohet me çmimin Horst Bienek nga Akademia Bavareze e Arteve të Bukura në Gjermani

October 26, 2026 by s p

Me 20 Tetor në mbrëmje, Akademia Bavareze e Arteve të Bukura (Bayerische Akademie der Schönen Künste) në Mynih, Gjermani, shpalli poeten Luljeta Lleshanakun fituese të çmimit Horst‑Bienek 2026.

Çmimi Horst Bienek për Poezinë (Horst-Bienek-Preis für Lyrik) është një çmim letrar ndërkombëtar, që mban emrin e romancierit dhe poetit Horst Bienek dhe u jepet poetëve si vlerësim për veprën e plotë. Ai u themelua në vitin 1991, fillimisht një herë në vit, dhe një herë në dy vjet duke filluar nga viti 2010. Disa nga fituesit më të njohur të këtij çmimi në vite janë: John Ashbery (1991),Tomas Tranströmer (1992), Robert Creeley (1993), Seamus Heaney(1994), Inger Christensen(1998), Adam Zagajewski(2002), Charles Simic (2003), Yves Bonnefoy(2007) dhe fituesja e fundit Agi Mishol (2024). Ky çmim shoqërohet me një vlerë monetare prej 10,000 Euro. Çmimi inkurajues prej 5,000 Eurosh iu dha poetes ukrainase Halyna Kruk. Ceremonia e dorëzimit të çmimit do të mbahet me 2 dhjetor në Mynih.

Sipas argumentit të jurisë të përbërë nga Daniela Danz, Wolfgang Matz, Holger Pils, Elisa Primavera-Lévy, Beate Tröger dhe Jan Wagner: “Luljeta Lleshanaku shkruan poezi me një qartësi të madhe, në të cilat kujtesa vetjake dhe përvoja historike gërshetohen në mënyrë të pandashme. Gjuha e saj është e saktë dhe e përmbajtur, por mbart një tension të veçantë, i cili bën që e përditshmja të kalojë papritur në rrafshin ekzistencial. Me një ndjeshmëri të mprehtë ndaj thyerjeve, humbjeve dhe pasojave të dhunës politike, ajo bën të dukshme mënyrën se si historia gdhendet në trup, marrëdhënie dhe histori jetësore. Krijimtaria e saj përbën një nga zërat më të spikatur në poezinë bashkëkohore evropiane dhe meriton vëmendje shumë më përtej botës shqipfolëse.”

Deri tani, Lleshanaku ka dy përmbledhje me poezi të botuaranë gjuhën gjermane nën përkthimin e Andrea Grill: “Kinder der Natur” (Edition Korrespondenzen, 2010)“) dhe “Die Stadt der Äpfel (Carl Hanser Verlag GmbH, 2021).

© BalkanWeb

Filed Under: Kulture

  • « Previous Page
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • …
  • 582
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • 𝗣𝗮𝘀𝗶𝘃𝗶𝘇𝗶𝗺𝗶 𝗶 𝗮𝗱𝗿𝗲𝘀𝗮𝘃𝗲 𝘁𝗲̈ 𝘀𝗵𝗾𝗶𝗽𝘁𝗮𝗿𝗲̈𝘃𝗲 𝗻𝗲̈ 𝗦𝗲𝗿𝗯𝗶
  • Arbëreshët e Argjentinës – Një histori e dy emigrimeve dhe e mbijetesës së identitetit shqiptar
  • SKËNDERBEU, VASAL APO ALEAT I ALFONSIT TË ARAGONËS?
  • HIJESHIA LIGJËRIMORE DHE APOTEOZA E SHQIPTARISË NË KËNGËT E NIKOLLË NIKPRELAJT
  • LEGJITIMITETI DHE PUSHTETI
  • SPECIAL THANK YOU!
  • “ONOMASTIKË DHE ETNOLINGUISTIKË”
  • DEMOCRATS WON. BUT HAS DEMOCRACY?
  • MIHAL GRAMENO – ATDHETAR E KRIJUES AKTUAL
  • GJERGJ FISHTA – PERSONALITET I IDENTITETIT DHE I KRENARISË KOMBËTARE
  • NDARJET ADMINISTRATIVE QË RREZIKOJNË COPËTIMIN E HAPËSIRËS ETNIKE SHQIPTARE NË MAL TË ZI
  • DY SHTETE, NJË HORIZONT KOMBËTAR: SHQIPËRIA, KOSOVA DHE SFIDA E PËRGJEGJËSISË STRATEGJIKE
  • SHKRIMTARI SHQIPTAR PËRBALLË POLITIKAVE KULTURORE PËRÇMUESE
  • Kongresi i ri demokrat: Si do të kufizohet pushteti i Trumpit?
  • KUR NJË IDE BËHET INSTITUCION

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT