• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Talentet shqiptare, arti dhe rinia…

April 25, 2026 by s p

Nga Anila Kadija/

Intervistë me Altin Gjonin.

Një histori e shkurtër karriere?

Historia ime filloi si ajo e shumë adoleshentëve që fillojnë të luajnë kitarë dhe pastaj nuk dorëzohen kurrë. Ajo ndjenjë “cool” dhe liri për të luajtur muzikë mbeti me mua dhe më pas e përqendrova tërë jetën time në të. Që nga fillimi në dhomën time të gjumit në Tiranë duke dëgjuar grupe rock, deri më sot shumë gjëra kanë ndryshuar. Si muzikant nuk kam studiuar muzikë formalisht dhe kam pasur dhe kam mënyrën time të frymëzuar nga idhujt e mi në mënyrën se si mendoj për instrumentin dhe muzikën.

Tani, shumë vite më vonë, jam kitarist me grupin londinez Rusty Halo, grupin shqiptar Erina & The Elementals, dhe vazhdoj karrierën time si muzikant midis dy vendeve, Shqipërisë dhe Anglisë, në bashkëpunim me artistë të ndryshëm dhe vepra solo, si dhe me shumë bashkëpunime si muzikant edhe me producent artistë ndërkombëtarë. Gjithçka ndryshoi për mua kur fillova karrierën time të incizimit online nga dhoma e një miku në Tiranë, gjë që më prezantoi me artistë nga e gjithë bota dhe më ndërtoi muzikalisht, por edhe me mundësitë që më u hapën nga vendi ku fillimisht nënshkrova me labelin e Mançesterit 1043 recordings me grupin tim, por edhe si artist solo.

Jeta ime ka qenë gjithmonë një ekuilibër midis performancës, por edhe një prekje biznesi ose mënyrës se si funksionojnë gjërat nga prapa. Kur u transferova në Mbretërinë e Bashkuar, shkove me një bursë Chevening nga Shteti Britanik, ku studiova industrinë muzikore, dhe gjithashtu fillova iniciativën e parë në Shqipëri për një program trajnimi për industrinë muzikore. Isha gjithashtu kryetar i konferencës së parë të industrisë muzikore në Tiranë, e cila mblodhi mbi 50 folës nga Mbretëria e Bashkuar, rajoni dhe bota.

Kohët e fundit, pas një viti si anëtar i bordit të British Albania Culture & Arts, një organizatë misioni i së cilës është të ndërtojë ura kulturore midis Anglisë dhe Shqipërisë, u zgjodha kryetar i organizatës dhe ne vazhdojmë të krijojmë evente, të hapim mundësi të tjera, të mbështesim artistët ashtu siç më kanë mbështetur ata mua. Një anë tjetër e imja është shkrimi i artikujve ose promovimi online, i cili ishte një pasion që më vonë u përzie me pasionin tim tjetër për muzikën dhe më dha mundësinë të shkruaja për marka muzikore si Digitech, Cort Guitars, etj.

Koncerti më emocional?

Në fakt ka pasur shumë, dhe secili për arsyet e veta. I fundit mendoj se ishte në shkurt të vitit 2026 me Sara Payman në Apollo Hammersmith për të mbështetur Alban Skënderajn, ishte i veçantë sepse kishte një kuptim të madh të një skene legjendare, ku nuk mund ta imagjinoja kur isha fëmijë se do të isha në gjendje të shkelja si spektator, e lëre më si muzikant në skenë.

Ndërsa po luaja, mendoja “kjo është e njëjta pamje që ka parë Brian May i Queen ose kushdo që ka luajtur këtu më parë”.

Nata e Kadaresë, e cila ishte vetëm pak ditë më parë në Apollo, ia vlen të përmendet gjithashtu sepse ishte një lloj emocioni tjetër për të përformuar dhe për të drejtuar muzikalisht dhe artistikisht një mbrëmje kaq të veçantë. Ndjesia kur je i rrethuar nga miq në skenë nga vendi në vend, njerëz që i takova rastësisht vite më parë përmes muzikës dhe tani mblidhemi për të luajtur në një skenë në Londër. Do të doja të përmendja edhe finalen e Festivalit të Këngës me orkestrën e RTSH dhe grupin tim në Tiranë ‘Erina & The Elementals’.

E para që të la pa frymë?

Herën e parë që zbulova vërtet Pink Floyd, veçanërisht solon e David Gilmour në këngën ‘High Hopes’, ishte ndoshta momenti më i rëndësishëm i jetës sime si i rritur që më çoi aty ku jam sot, jo si një nivel suksesi, pasi nuk mendoj se ekziston në fushën tonë siç e perceptojnë njerëzit, por si një zgjedhje që bëra në jetë.

Fakti që jam në Mbretërinë e Bashkuar vjen gjithashtu nga një rastësi kur u punësova për të regjistruar kitara në internet për një producent anglez i cili pa se kisha veshur një bluzë të Pink Floyd dhe më punësoi. Ai producent është tani një nga miqtë e mi më të ngushtë i cili performoi gjithashtu me mua në Natën Kadare, një anëtar i bordit të BACA dhe personi që më ftoi në Mbretërinë e Bashkuar për herë të parë si lektor i ftuar në universitetin ku punon ‘Future Works’ në Mançester.

Njerëz interesantë në art që keni takuar?

Do të thoja se njerëzit me të cilët bashkëpunoj sot janë të gjithë interesantë sepse më sfidojnë të kem një qasje të ndryshme ndaj muzikës ose vetë bashkëpunimit. Kam takuar njerëz të famshëm në art, siç kanë bërë shumë të tjerë, për mus secili prej tyre ishte “interesant” në atë që unë vlerësoj, kështu që mendoj se ndikimi vjen nga personi që ju ndikon më shumë.

Të rrugëtosh me kolegë?

Sot, nuk mund të bëhesh as shkrimtar vetëm, më tha dikush dikur, dhe unë i besoj. E njëjta gjë vlen për gjithçka në muzikë apo kudo në art. Edhe ata muzikantë që kanë karrierë solo nuk kanë realisht karrierë solo, sepse është bashkëpunim në muzikë, dhe ndonjëherë mosmarrëveshjet në grupe janë ato që krijojnë këngët ose albumet më të vlefshme.

Sipas përvojës sime, kur kalova vite duke punuar me muzikantë ose në sipërmarrje të ndryshme artistike ose biznesi, momentet kur mësova të lija egon time dhe të isha më fleksibël ose i hapur ndaj mendimeve ose ndërhyrjeve të të tjerëve ishin kur pata rezultatet më të mira.

Është gjithmonë e vështirë në art, sepse ka shumë mënyra se si gjërat mund të jenë të drejta. Por mendoj se është e rëndësishme të jesh i hapur, por edhe të dish se cili është thelbi i asaj që po krijon dhe pse po e krijon atë. Kjo të ndihmon të kuptosh se çfarë është diçka që përmirëson punën tënde, ose çfarë është diçka që e largon atë nga emocioni origjinal.

Diçka e çmendur me adrenalinë që të bën të ngresh pesha?

Kafe në mëngjes me muzikë! Muzika nuk ka shumë rëndësi në zhanër, por nëse është ajo për të cilën jam i apasionuar në këtë moment, më bën të ndihem i ngarkuar gjatë gjithë ditës. Pastaj, sigurisht, çdo performancë live me band të plotë elektrik ka atë efekt.

Kur ke kitarën në dorë, çfarë ndodh?

Përpiqem të shkëputem nga e kaluara ose e ardhmja dhe të jem në moment. Të jem ‘në zonë’ dhe të transmetoj atë që kam brenda, i lirë në instrument.

Kur jam vetëm duke luajtur kitarë akustike ose edhe elektrike, gjithmonë synoj të mos luaj këngë, por të krijoj diçka në moment që nuk tingëllon si një ‘bllokim’ ose improvizim pa ndikim, por si muzikë që përcjell diçka.

Ndërsa në studio si muzikant studioje ose producent, jam aty për t’i shërbyer këngës, për ta drejtuar muzikalisht aty ku duhet dhe për të qenë i saktë, pa dyshime në atë që bëj. Në skenë është një qasje e ndryshme, emocioni dhe momenti janë më të rëndësishëm dhe e gjej veten më të lirë dhe më të vërtetë se në çdo moment tjetër.

Njerëz të mirë?

Pafund për të qenë i sinqertë. Mendoj se fati im më i madh është që jam i rrethuar nga njerëz të tillë që më mbështesin sepse më duan vërtet. Nëse do të filloja me emra, do të zgjaste shumë sepse në vite të ndryshme ka pasur gjithmonë njerëz të tillë, si në Shqipëri me muzikantët e parë që më pranuan si pjesë të tyre.

Midis tyre do të përmendja mikun tim, producentin dhe kitaristin, Dario Meci i cili më mësoi gjithçka që di për regjistrimin dhe më hapi derën çdo mbrëmje për të regjistruar në shtëpinë e tij kur nuk kisha mundësi të blija pajisje, ose në Mbretërinë e Bashkuar ku jo vetëm artistë, por edhe miq dhe mentorë si Tomorr Kokona ose ndonjë anëtar tjetër i BACA më kanë ndihmuar dhe ende vazhdojnë të më mbështesin.

Këta njerëz janë edhe disa që nuk i kam takuar kurrë, por arti i tyre dhe mënyra se si e përcjellin atë ka qenë arsyeja pse tani kam një kitarë në dorë. Midis tyre, do të veçoja kitaristin Tom Bukovac nga Nashville, i cili vitet e fundit ka qenë mentori im muzikor, jo vetëm në kitarë.

Familja?

Familja ime gjithmonë më ka mbështetur në mënyrën e vet. Ajo që dua të them është se unë nuk vij nga një familje muzikantësh, por vij nga një familje që e vlerëson të bukurën dhe e kupton përpjekjen time për ta ndjekur atë. Mendoj vërtet se nëse ata do të kishin pasur drejtimin në rininë e tyre ose nëse do të kishte qenë e mundur, të dy prindërit e mi do të kishin qenë muzikantë. Vëllai im është gjithashtu artist në zemër, në fund të fundit, ai ishte personi që solli kitarën time të parë në shtëpi kur unë nuk e dija se çfarë ishte.

Gjëja që kam vlerësuar më shumë është liria për të zgjedhur atë që dua dhe se ata më kanë dhënë vlera që mendoj se më bëjnë të ndihem krenare për veten time.

Të rinjtë shqiptarë?

Mendoj se janë të etur për gjëra që mund t’i prekin vërtet emocionalisht dhe t’i përfshijnë më shumë në njohjen e vetvetes. Mendoj se mungesa e artit si një gjë parësore në Shqipëri ka lënë një boshllëk që nuk kam përshtypjen se ata nuk e kuptojnë dhe që i ka bërë të pandjeshëm dhe të painteresuar për bukurinë ose arritjen e më të mirës për veten e tyre.

Do të thoja se ekziston një rreze drite krijuese midis të rinjve dhe në shumë aktivitete me Kulturën dhe Artet Britanike-Shqiptare e kemi zbuluar këtë, por mendoj se nevojitet më shumë ndihmë në gjërat themelore, si ofrimi i artit në shkolla, skena të vogla për të performuar, etj.

Bashkëpunime?

Aktualisht, bashkëpunimi i fundit ishte me pianistin francez Julian Gaiffe me të cilin publikuam EP-në ‘Clouds’ me regjistrimet tona live në studio në Londër.

Jam në përgatitje për një vazhdim të atij projekti, një bashkëpunim me një kitarist nga Tirana, Xhon Treni, si dhe publikime të reja me grupin britanik ‘Rusty Halo’.

Vështirësia, ku keni ngecur ndonjëherë?

Unë shpesh dhe vazhdoj të përballem me atë ndjesi të “humbjes së kuptimit” në përpjekjet e mia artistike. Kishte një periudhë kur isha më i ri kur nuk luaja kitarë për javë të tëra dhe periudha e “kthimit” ishte gjithmonë sfiduese. Gjithashtu, periudha kur isha i bllokuar në një skenë të vogël muzikore kur isha i vendosur vetëm në Tiranë më bëri të mos zhvilloja veten si muzikant. Këto janë gjithmonë sfida, mendoj se ato gjithmonë përsëriten në çdo nivel ose vend, mendoj se thjesht jam bërë më i mirë në përballimin e tyre.

Një mesazh i fortë rock?

Krijimi i vërtetë, ai që vjen nga një vend i sinqertë dhe i pastër, është gjithmonë ai që do të mbijetojë dhe do të mbetet. Pavarësisht faktit se mediat sociale ose çdo presion për të qenë “i shpejtë”, “të bëjmë atë që dëshiron publiku” ose për të qenë gjithmonë “online” ka hedhur një hije mbi ne sot, sepse humbasim mundësinë. E vërteta është se bota do që ne të jemi ata që jemi, jo kopje të të tjerëve ose “produkte” të shpejta që ndjekin trendet.

Filed Under: Kulture

Legacy on the Runway

April 25, 2026 by s p

Join the Albanian American Club of Westchester for an unforgettable evening at our Legacy on the Runway: Spring Fashion Showcase. Experience a stunning celebration where tradition meets modern style, highlighting the beauty of Albanian heritage through both traditional veshje and contemporary fashion.

The event will take place on Thursday May 14th at 6:00 PM, hosted at Lotus Threads New York in Tuckahoe. Guests will enjoy an elegant and vibrant atmosphere filled with culture, style, and community, as models take the runway showcasing pieces from different regions of Albania alongside modern designs.

Come celebrate with us, connect with the community, and immerse yourself in a night that honors our roots while embracing today’s fashion. The evening will also include raffles, with proceeds supporting our AACW College Scholarship Fund.

Event Highlights:

• Live fashion showcase featuring traditional Albanian costumes and modern styles

• Cultural celebration bringing together community and heritage

• Raffles supporting the AACW College Scholarship Fund

• Elegant, social, and high-energy atmosphere

Pricing:

$60 AACW Members

$80 Non-Members

How to Attend:

CLICK HERE to reserve your ticket or send payment via Zelle to:

home@albanianamericanclub.com

Spots are limited—secure your ticket today and be part of a night celebrating culture, fashion, and legacy.

Filed Under: Kulture

Skënder KAMBERI – Mjeshtri i Madh i pikturës

April 24, 2026 by s p

Vepra që na vënë në mendime 

 Viron Kona

Shkrimtar e studiues

      Skënder Kamberi, “Piktor i Popullit”, “Mjeshtër i Madh”, ndër piktorët e  spikatur të vendit tonë në 30 vitet e fundit të shekullit të kaluar dhe në vazhdim të mijëvjeçarit të ri, derisa mbylli  sytë në prill të këtij viti (2026). Ai ishte kurdoherë mbresëlënës me karakterin e tij të papërsëritshëm, por mbi të gjitha me vlerat e larta artistike, kolorin dhe origjinalitetin e pikturave të tij. 

Skënder Kamberi

    (1939 – 2026)

      Në pikturat e Kamberit, pothuajse të gjithë elementët tërheqin vëmendjen, të vënë në mendime sa herë që ndodhesh përpara tyre: edhe kompozicioni, edhe vizatimi, edhe kolori… dhe, shpejt, shikuesi arrin  në konkluzionin se ka përpara një piktor të kompletuar të kohëve moderne. Veprat e  tij janë tashmë të njohura dhe gurë themeli në historinë e pikturës shqiptare: “Buka e duarve tona”, “Kthimi i nëndetëseve”, “Betimi i Vrana Konti”, “Vajza e valëve”, “Kosovarja”, “Në Belvederë në Vjenë sikur pashë Skënderbenë“,“Otranto, 1997”, portreti i luftëtarit Sali Vranishti…etj. etj. Lista e veprave të tij është e pafund, numërohen mbi 1400 piktura… 

1.Tabloja “Në Belvederë në Vjenë…”                    

2.Tabloja “Buka e duarve tona”

      Skënderi nuk përsëriste asnjëherë vetveten, por krijonte vazhdimisht, ai kishte zërin e tij, mendimin  tij, penelin dhe kolorin e tij. Të njihje Skënder Kamberin, duhej të njihje shpirtin e tij krijues, impulset shpërthyese, energjitë e pandalshme që vrullonin nëpërmjet “armës” së tij, penelit të magjishëm skënderian.  

      Kam pasur kënaqësinë dhe privilegjin ta njihja Skënder Kamberin që në rininë time. I mblidheshim përqark në studio, bashkëbisedonim dhe shfaqnim mendimet tona për veprat  e tij, teksa Skënderi, duke punuar, na dëgjonte me një buzagaz të lehtë, shikim të çiltër  dhe me ndjenjë respekti, i bindur se  ne  që i vinin në studio dhe shprehnim dëshirën t`i qëndronim pranë kur ai punonte, ia donim dhe ia vlerësonim punët e shkëlqyera që realizonte me penelin e tij të magjishëm, sikurse e donim Skënderin edhe si shokë e mik, si njeri të formuar dhe me kulturë. E teksa ne shfaqnim respektin ndaj tij për shfrytëzimin në maksimum të kohës, ai hiqte një çast vështrimin nga piktura:

-E dini se ç`më thoshte Çabej në një bisedë: ”Po të flesh 1 orë apo, qoftë  edhe gjysmë ore pasdite, ditën e ndanë në dy ditë dhe punon i freskët deri në orët e vona”.

-Po ja, ti Skënder po mëson edhe gjermanisht, ku e gjen kohën? – e pyesnim.

-T`ju them një sekret! Ja më dëgjoni: sa herë që rruhem në mëngjes, përpara pasqyrës ngjisë disa fjalë e fjali në gjermanisht dhe gjatë gjithë kohës që rruhem, i përsëris ato me zë pa pushim. Dhe,  kini parasysh se, unë, rruhem çdo ditë…”

Hëm! Vërtetë i çuditshëm ky Skënderi! Ku s`i vete mendja! – thoshim ne me njëri-tjetrin.

Nestor Jonuzi, Viron Kona, Skënder Kamberi, 

                             Vlorë 1979      

     Uniteti i Skënder Kamberit dhe Piktorit tjetër të Popullit  Nestor Jonuzi, ndihmuan shumë në krijimin rreth viteve 70 dhe 80 të shekullit të kaluar, në krijimin e “Shkollës vlonjate të pikturës”. Ky unitet, shkathtësoi atëherë degën e shkrimtarëve dhe artistëve krijues vlonjatë, të cilët duke respektuar krijimet e njëri – tjetrit, jo vetëm në pikturë, por edhe në muzikë, letërsi, skulpturë, qeramikë etj., mblidheshin vazhdimisht, bashkëbisedonin, shfaqnin mendime, debatonin dhe largoheshin me përshtypje dhe emocione të reja nga studiot e  punës të kolegëve të tyre. 

       Karakteri tepër i veçantë i  Skënderit, në njohje të parë,  të bënte të vije buzën në gaz për pasionin me të cilin ai fliste, vullnetin që tregonte, dëshirën e mirë dhe botën e tij të pasur, humanizmin dhe kulturën e veçantë. I vëmendshëm në bisedë, një njeri që të shihte në sy kur flisje me të, Skënderi ishte i drejtpërdrejtë, e shprehte gjithnjë hapur atë që mendonte, pa u druajtur se çdo të mendonin të tjerët për fjalët dhe mendimet e  tij. Edhe atëherë, para viteve 90-të, edhe në vitet e demokracisë, kur punonte me ritëm dhe shpaloste vrulle të reja të pasionit të tij krijues, ishte po ai Skënder, energjik dhe vital, aspak xheloz, por gjithnjë kërkues në rrugën e  tij. 

        Duke hedhur këto shënime, sjellë në kujtesë edhe disa nga pyetjet dhe përgjigjet  që i mora atij në një intervistë, para shumë vitesh, më saktë më 16. 06. 2000, të cilën atëherë e  botova te gazeta “Pasqyra’.

-Ndjeni konkurrencë në pikturën tuaj? – ishte kjo njëra nga pyetjet që  i bëra atëherë. 

Skënderi m`u përgjigj: 

“-Nuk konkurroj kurrë. Bilbili këndon për qejf të vetë. E jo për të konkurruar me ndonjë zog tjetër. Lulet kanë secila ngjyrat e veta e nuk konkurrojnë me ferrat. Ngjyrat e peshqve dhe të fluturave, u përkasin atyre e jo për të konkurruar me kafshë e insekte të tjera. Konkurrenca është rudiment i njeriut, që e ndalon të bëhet njeri i së ardhmes. Unë jam pak xheloz për muzikën, e cila është më superiore se figurativi, por në asnjë mënyrë të konkurroj. Fusha  e muzikës ka shumë konkordanca me pikturën. Madje janë bërë eksperimentime shkencore që puqen me figurativin, po prapë se prapë mua më çudit sesi veshi të superoj syrin! Ai të jetë më i rëndësishëm se të parit? Po mallkimi bëhet: “Mos paç sy!”, “U bëfsh qorr!” e, nuk thotë:  “Mbetsh shurdh!” Muzika është diçka hyjnore, piktura: shpirtërore, njerëzore.

Dega e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të rrethit të Vlorës, 1984.

-Sa ka ndikuar Vlora, njerëzit dhe natyra e saj në krijimtarinë tuaj?

-Vlora është qyteti i fëmijërisë sime, i rinisë, i burrërisë, është qyteti i paraardhësve të mi, qyteti ku u linda dhe krijova familjen time, e, mbi të gjitha është krijimtaria ime pjellore në fushën e pikturës. Vlora më ka frymëzuar për qindra peizazhe. Po, përse e lashë Vlorën? Kur bëhej luftë në Firence, Mikelanxhelon e  gjeje në Romë. Arti kërkon një qetësi shpirtërore specifike, gjë që pjesërisht kohët e  fundit më mungoi. Vlonjatët e  dinë mirë se jam i lidhur tepër me artin e, për hir të tij, mund të më justifikojnë që u largova prej Vlorës dhe erdha këtu në Tiranë.

-Keni ndonjë pikturë të kohës së monizmit për të cilën sot do të kishit dashur të mos e kishit bërë? Sa i lirë ose i penguar jeni ndjerë në atë kohë?

-Asnjë. Të gjitha i kam bërë me ndjenjë e racionalitet: Kultura të bën të lirë e jo skllav. Mua s`më kanë penguar kurrë konceptet e shumta patriarkale me të cilat ndeshesha përditë në shkollë, në studio e ambiente të ndryshme. Rrotat e mia për progres nuk janë ndalur nga askush edhe pse kanë vënë cipenj nën rrota. Pra çdo gjë e kam bërë me vetëdije e dashuri. Nuk kthej kokën prapa, s`jam nga ata që bëhen pishman për atë që kam nxjerrë nga studioja ime. E kam ndjerë veten të lirë, sepse  e vlerësoja artin tim. Ndofta më quani mendjemadh, – por edhe modestia e tepruar është mendjemadhësi. Si artist kam reflektuar me art kohën e bashkëkohësve të mi, detyrë imperative për çdo krijues. Më vjen keq që u zgjata, por edhe pyetja provokon për një epokë që ka shumë e shumë për të folur e shkruar…Koha që kalon Shqipëria në tranzicion prek edhe artin. Artistët e vendit, më të shumtët janë larguar, sidomos të rinjtë, por këta që janë punojnë e krijojnë këtu me shumë sforco e strese, nën diktaturën financiare. E ardhmja e artit është në dorë, jo vetëm të artistëve, por edhe të zhvillimit total të vendit”.

Zemra e “Mjeshtrit të Madh” dhe “Piktorit të Popullit”  Skënder Kamberi ka ndalur, por arti ynë, Vlora dhe populli ynë fisnik, do t`i ruajë në kujtesë veprat e piktorit të madh, pikturat e mrekullueshme skënderiane. 

Filed Under: Kulture

Ramë Dardania dhe fluturimi i bletëve në Carroussel du Louvre

April 22, 2026 by s p

Luan Rama/

Ekspozita ndërkombëtare e Artit Pamor në Carroussel du Louvre sapo është mbyllur. Artistë të ndryshëm nga bota prezantuan veprat e tyre e mes këtyre artistëve ishte dhe Ramë Dardania. Ishte miku im Saimir Strati, fitues i 11 çmimeve Giness me mozaikët dhe teknikat e tij i cili ma prezantoi: një artist nga Kosova ! Punimet e tyre ishin pranë e pranë. Ai kishte lindur dhe rritur në Ferizaj dhe më pas ishte marrë shumë me teatrin, aktrimin si videoast gjithashtu, dhe më pas është vendosur në Gjenevë të Zvicrës duke iu rikthyer ëndrrës së parë, pikturës, figurës, atëherë kur fëmijë luante me baltën duke krijuar figurat por kur kthehej në shtëpi dëgjnote gjithnjë qortimet e nënës për rrobat gjithë njolla të tij. E pra, në këto ekspozime ishte përsëri bota fëminore: Rozi nga Kosova, një vajzë 12 vjeçare që e magjepsur nga bleta puntore dhe kosherja si një organizëm i gjallë dhe i perfeksionuar, e kishte bërë për vete dhe tashmë ajo kishte vendosur të merrej me rritjen e bletëve, një ëndërr që donte ta bënte realitet.

Një art i lashtë i njeriut dhe mjaft fisnik. Ishte pikërisht kjo histori që e shtyu Ramën të pikturonte këtë pasion fëminor, ndoshta i kujtoi fëmijërinë pasionante të tij, duke kërkuar kështu të hyjë në botën fëminore. Por është interesante se kur Rozi e mori vesh se tablotë e tij do të vinin në Paris, ajo erdhi menjëherë ta takonte bashkë me prindërit e saj. Një takim i bukur jo vetëm për Rozin por dhe për artistin. Ky pikëtakim si në Carroussel du Louvre ndodh rrallë. Ja pse kur Rama flet, ka një ndjesi ngazëllimi, pasi tema ka poetikë në thelbin e vet. Kjo më kujtoi një film mjaft të bukur « Rritësi i bletëve » e njëkohësisht, duke qenë se i pëlqej bletët, një nga personazhet kryesore të romanit tim « Gruaja që vinte nga mjegulla » e bëra bletërritës… Kështu bletët e artistit në muret e Carroussel du Louvre duket se ende fluturojnë.

Ramë Dardania është audidakt. Në fillim ishte bota e ngjyrave që e ka sugjestionuar dhe e ka bërë për vete dhe kështu bota e pikturës filloi të pasurohej me elementët e figurave : një pikturë optimiste, e gëzuar, shpesh bota fëminore me naivitetin e vet të pastër human. Të gjitha këto na bëjnë ta pëlqejmë pikturën e tij, ti afrohemi tablosë dhe ta shohim pikturën gjatë për të zbuluar akoma më shumë botën humane, jetën, herë-herë dramën, fytyrën njerëzore, që siç thotë ai, « fytyrat janë pasqyrat e shpirtit ». Dhe dihet që një fytyrë e tillë është e vështirë në proçesin e krijimit artistik. Ky artist tashmë i vendosur në Gjenevë këto vite ka krijuar një eksperiencë të mirë artistike duke ka hapur ekspozita jo vetëm në Zvicër por dhe në Itali, Spanjë e gjetkë, madje dhe në Ballkan apo në Shkodër. Duket që piktura e tij e kërkon formatin e madh.

Ngjyrat janë të ndezura dhe kjo e shtyn të komunikojë menjëherë me publikun. Dhe është gjithnjë humania e veprës që e bën të mundur këtë. Në stilin e tij është origjinal por nuk mungon ti drejtohet dhe kërkimit të trupit njerëzor, aty ku është trupi që flet, që mban dramën, nudo që ka një histori dhe që vjen nga diku. Një tripik i tillë në format të madh para disa kohësh është padyshim një kërkim me vlerë të veçantë artistike çka më shtyn të them se aty pikëtakova taablotë e piktorit të famshëm francez Ernest Pignon, i cili trupin njerëzor në format të madh e nxjerr nga atelieri dhe e vendos në muret e vjetra të rrugëve apo shesheve me një ide të përcaktuar.

Ramë Dardania ka tablo të mëdha që vërtet të tërheqin dhe të bëjnë të mendosh, të kërkosh të deshifrosh mendimin e artistit, siç eshtë dhe një tablo e ndërtuar bukur me elemente figurative që të kujtojnë embrionin njerëzore dhe që të bëjnë ti referohesh zanafillës së jetës. Në tone gri ku spikat e bardha dhe bluja, tabloja të tërheq në imazhin e saj enigmatik.

Filed Under: Kulture

Fan Noli dhe Faik Konica, arkitektët e diplomacisë shqiptaro-amerikane që shpëtuan Shqipërinë nga copëtimi

April 21, 2026 by s p

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Në historinë moderne të kombit shqiptar, rrallëherë gjejmë një bashkëveprim kaq të fuqishëm ndërmjet vizionit kombëtar dhe mbështetjes ndërkombëtare sa ai që u ndërtua në Boston në fillim të shekullit XX. Në këtë qendër të rëndësishme të botës së lirë, Fan Noli dhe Faik Konica hodhën themelet e një diplomacie shqiptare moderne, e cila për herë të parë artikuloi me qartësi dhe dinjitet çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare.

Në një kohë kur shteti shqiptar, i dalë nga Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, ishte ende i brishtë dhe i kërcënuar nga pretendimet territoriale të fqinjëve, veçanërisht nga qarqe politike në Serbia dhe Greqia, diaspora shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës mori mbi vete një mision historik: mbrojtjen e ekzistencës politike të Shqipërisë.

Ky mision nuk do të ishte i mundur pa krijimin e një infrastrukture të mirëfilltë kombëtare në diasporë. Themelimi i Vatra dhe funksionimi i gazetës Dielli shënuan lindjen e një platforme të organizuar, përmes së cilës shqiptarët jo vetëm që ruajtën identitetin e tyre, por u shndërruan në një faktor ndikues në politikën dhe opinionin publik amerikan.

Fan Noli, me vizionin e tij të gjerë politik dhe kulturor, arriti ta përkthejë çështjen shqiptare në një gjuhë të kuptueshme për elitën amerikane. Ai ndërtoi ura komunikimi me qarqet vendimmarrëse, duke shfrytëzuar në mënyrë të zgjuar hapësirën demokratike që ofronte Amerika. Në prag të Konferenca e Paqes në Paris, aktiviteti i tij dhe i strukturave që ai drejtonte u materializua në memorandume dhe dokumente të mirëstrukturuara, të cilat mbronin të drejtën e shqiptarëve për shtetësi dhe integritet territorial, në përputhje me parimet e vetëvendosjes.

Në anën tjetër, Faik Konica përfaqësonte dimensionin e sofistikimit intelektual dhe diplomatik. Ai e ngriti diskursin shqiptar në nivelin e standardeve evropiane dhe amerikane, duke kundërshtuar me argumente të forta propagandat që synonin delegjitimimin e Shqipërisë. Si përfaqësues diplomatik në Washington, ai kontribuoi në ndërtimin e një imazhi serioz dhe të besueshëm të shtetit shqiptar në sytë e institucioneve amerikane.

Roli i Shtetet e Bashkuara të Amerikës në këtë proces mbetet historikisht i pazëvendësueshëm. Nën frymën e parimeve të artikuluara nga Woodrow Wilson, politika amerikane në atë periudhë kontribuoi në ruajtjen e Shqipërisë nga skenarët e copëtimit. Në një kohë kur interesat gjeopolitike të fuqive të tjera shpesh anonin drejt ndarjes së territoreve shqiptare, qëndrimi amerikan krijoi një balancë vendimtare në mbrojtje të së drejtës së një kombi për të ekzistuar.

Megjithatë, një analizë e drejtë kërkon të theksojë se ky “shpëtim” nuk ishte një akt i njëanshëm. Ai ishte rezultat i një sinergjie të fuqishme ndërmjet përpjekjes shqiptare dhe mbështetjes amerikane. Pa veprimin e organizuar të diasporës, pa vizionin e Nolit dhe Konicës, dhe pa artikulimin e qartë të interesit kombëtar, edhe mbështetja ndërkombëtare do të kishte qenë e pamjaftueshme.

Bashkëveprimi i Fan Noli dhe Faik Konica në Boston përfaqëson një model të rrallë të harmonizimit të interesit kombëtar me parimet universale të drejtësisë ndërkombëtare. Ata e shndërruan diasporën shqiptare në një aktor të besueshëm dhe të respektuar, duke dëshmuar se edhe një komb i vogël mund të ndikojë në rrjedhat e historisë kur vepron me vizion, unitet dhe profesionalizëm.

Në kohën tonë, kur sfidat ndaj çështjes shqiptare marrin forma të reja, ky model mbetet një udhërrëfyes i qartë. Ai na mëson se forca e një kombi nuk qëndron vetëm në territorin e tij, por edhe në aftësinë për të ndërtuar aleanca të drejta, për të artikuluar me dinjitet interesat e veta dhe për të qenë pjesë aktive e rendit ndërkombëtar.

Kjo është trashëgimia e Bostonit shqiptar—një trashëgimi që nuk i përket vetëm së kaluarës, por që vazhdon të jetë një thirrje për veprim në të tashmen dhe në të ardhmen.

Filed Under: Kulture

  • « Previous Page
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • …
  • 559
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • SHUHET VATRANI KUJTIM FUNICI, VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI
  • Ditëlindja e Skënderbeut, kujtesë, frymëzim dhe thirrje për bashkim
  • Lavdi luftës çlirimtare dhe respekt për çlirimtarët e kombit!
  • Kujtojmë në ditën e lindjes shkrimtarin Vath Koreshi, një zë origjinal i letërsisë dhe kinemasë shqiptare
  • PROF. DR. JUSUF ZEJNELI – REKTOR ME VIZION NDËRKOMBËTAR DHE ARKITEKT I MODERNIZIMIT TË AKADEMISË SHQIPTARE NË MAQEDONINË E VERIUT
  • Përtej së mirës dhe së keqes: Morali si strategji e vetëmbrojtjes
  • “Kosova në NATO, kështjellë e interesave të ShBA në rajon”!
  • PA AMERIKË NUK KA KOSOVË
  • MEMORIALI I “VATRES” DREJTUAR PRESIDENTIT, WILSON DHE ‘ÇËSHTJA E ADRIATIKUT”
  • Ndarja në vilajete e territoreve shqiptare si përpjekje e osmanëve për të penguar vetëdijen e përbashkët kombëtare të shqiptarëve
  • JETËSHKRIMI I GJERGJ KASTRIOTIT
  • NJË KUJTIM PËR PROFESOR FEHMI AGANIN
  • Kujtojmë në përvjetorin e ndarjes nga jeta shkrimtarin arbëresh të Italisë, Lekë Matrënga
  • Albanian Roots Parade, Saturday, June 20
  • DEBATI NË WASHINGTON — PSE FINANCOHET SHOQËRIA CIVILE JASHTË VENDIT?

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT