Luan Rama/

Auvers-sur-Oise, një orë larg nga Parisi, është kthyer prej kohëshnë një qëndër turistike. Hoteli i dikurshëm “Auberge Ravoux” ku dikur banonte Van Gogh dhe dhoma e tij janë kthyer në një muze që tërheq mijra turistë në ditë nga vende të ndryshme të botës e po kështu dhe varri i tij në varrezat e vjetra të qytetit ku është varrosur bashkë me vëllain e tij Théo. Kohët e fundi ka filluar dhe “Treni Impresionist” që çdo fundjave lidh Parisin me Auvers-sur-Oise. Kam ardhur shpesh në këtë qytezë të bukur dhe disa ditë më parë shkova të shikoja atelierin e mikut tim piktor Julian Tauland që është bërë banor i hershëm atje prej dy dekadash, një qytet që bashkë me shtëpinë e Claude Monet në Giverny janë khyer vende mitike të impresionizmit francez të shekullit XIX. Por Juliani është një piktor neo-ekspresionist edhe pse ka një dobësi të veçantë për korifejtë e impresionizmit. E veçanta e tij është se si shumë piktorë të njohur të këtij shekulli, edhe ai nga piktura figurative ka kaluar në artin abstrakt me një shprehje të fortë ekspresioniste, çka shihet në shumë nga tablotë e tij që qëndrojnë në atelier, ku ndodhet dhe një seri tablosh të ekspozuar më parë. Është seria e luleve të diellit dhe padyshim një nga më frymëzuese të tij. Sigurisht, kur flasim për «lule diellin” në pikturë, menjëherë na vijnë mendje « luledielli »-t e Van Gogh-ut çka ishte fatlume që ai ia solli pikturës së asaj kohe.

Van Gogh i donte shumë lulet e diellit, ndoshta nga ajo ngjizje natyrale e okrës me të zezën, si një lloj simbioze e natyrës në madhështinë e vet. Dhe është një koinçidencë (por dhe e natyrshme) se kur ky piktor shkelte në këto udhë e fusha të Auvers-sur-Oise në fundin e shekullit XIX, po në këto udhë piktori i ri shqiptar para 20 vjetësh ndiqte shtigjet dhe udhët pikturale të mjeshtrit të madh, tërhequr nga një forcë sa mistike aq dhe reale e gjithçkaje që krijoi artisti me veshin e prerë. Ndryshe nga mjeshtri impresionist, Juliani i pikturon këto lule dielli në një gjendje tjetër, nga një shkundje ere apo stuhie para shiut dhe kjo na kujton historinë e Vang Gogh-ut që pikturoi të njëjtën tablo të Millet, mjeshtrit të shquar të “Ecole de Barbizon” por në një mënyrë tjetër. Në mullarët dhe kompozicionin e Millet, me atë çift të ri pështetur në ta, në një gjendje të paqtë, peneli i Van Gogh-ut është ngjeshur ndryshe mbi telajo dhe ne e ndjejmë sot atë lëvizje të shpejtë dhe forcën e dorës së tij për të krijuar një dinamikë tjetër, duke i dhënë një tjetër nerv gjendjes së tablosë së Millet, një tjetër energji që neve na rrëmben menjëherë.

Tek tablotë e Julianit, në fushat me luledielli ka kaos. Duket se toka është shkundur, dhe mbi të ka lule të përkulura, të mbijetuara s’dihet nga cila furtunë që ka kaluar; ka nga ato që përsëri kthejnë fytyrat nga dielli, shëmbëlltyrës dhe hyjnisë së tyre. Por edhe pse në atë kaos ngjyrash e lëvizjesh të shpejta dhe të forta, gjithnjë në kontraste ato janë gjithnjë aty me ngjyrat e okrës, të zezës, jeshiles, blusë së fortë ngjizur me qiej dhe re apo që ngjasojnë me retë dhe penelata rozë si përshëndetje diellore. Në një nga tablotë, ka një tufë luledielli, në plan më të afërt, pranë njëra-tjetrës, që duket se janë ringritur pas furtunës me një lloj krenarie. Janë të bukura dhe sfiduese, me një qiell sipër tyre ku shquhet e kaltra. Në një tjetër tablo, retë shkojnë për ti lënë vendin blusë së paqtë. Duket se erërat kanë pushuar. Por unë vazhdoj të shoh tablotë njëra pas tjetrës si në një shëtitje në natyrë. Në një kompozim, ku në një krah janë drurët e lartë të një peizazhi, një shteg zbret si një lumë okre. Këtë seri të luleve të diellit, artisti e ka quajtur “Les pensées des tournesols » (« Mendimet e luleve të diellit). Kjo seri e viteve 2021-2022, e ekspozuar dhe në një ekspozitë personale në Mediatekën e Auvers-sur-Oise, është nga më të arrirat në krijimtarinë e tij.

Pasi ka hedhur sfondin në telejo, ai ka nisur të ndërtojë « kaosin » e tij për të gjetur aty, në atë mjedis trallisës atë çka duhet të spikasë dhe të bëjë thelbin e veprës. « Vështrimi i tij, – shkruhet në një nga revistat që i referohet veprës së tij, – kap dhe detajin më të vogël deri tek shtresat e pafund të horizontit, lart dhe poshtë reales. » Kur Juliani fillon një tablo dhe hedh ngjyrat e para, kjo ndoshta i kujton thënien e vjetër të Da Vinçit : « Bëj pis telajon dhe pastaj fillo të pikturosh mbi të ». « Një vepër, – më thotë ai, duke iu referuar një studimi mbi kaosin dhe krijimin, të cilin e ka shkruar si diplomë kur ishte në Sorbonne për Artet Figurative, – është një veprim njëherësh teknik dhe psikologjik ku krijohen lidhje apo ndërlidhje midis kaosit dhe kozmosit, atë çka e quajmë « chaosmos ». Arti vetë nuk është kaosi, por një kompozim i kaosit që siç thotë dhe Joyce, një « krijim i guximshëm ose i ndërgjegjshëm i artistit për rolin e tij : tu japë formë elementëve të kësaj forme konfuze ». Por në fakt, ai e di që vepra krijohet vetëtimthi si në një thepisje humnere. Për të soditur kaosin, artisti e flak barrierën e opinioneve dhe të shkollave artistike duke marrë mbi vete rrezikun të margjinalizohet, të harrohet dhe të mos kuptohet nga bashkëkohësit. Ai e di se rrezikon të dështojë. Dhe pikërisht, shton ai, në atë çast, përpjekjet e artistit bëhen komplekse dhe beteja e tij bëhet e trifishtë : përballë kaosit, përballë opinionit(kritikës) dhe vetë kozmosit (shoqëror) që na rrethon. » Ishte kjo periudhë kur ai iu kushtua studimit të filozofëve modernë, veçanërisht Sartre, Heidegger, studimit të energjisë kuantike, të kaosit social, duke kërkuar që kur publiku të shohë veprën e tij, të ndjejë pulsimet e vetë pikturës, thelbin, zemrën që pulson në tablo.

Në këtë periudhë 20 vjeçare Julian Tauland e ka gjetur veten të afërt me piktorët e shkollës artistike COBRA që pas viteve ‘50 të shekullit të kaluar i shfaqi botës së pikturës autorë të veriut të Europës përfshirë dhe ata francezë apo italianë. Kaosi tek ta ishte i pranishëm dhe ata guxuan ti thyejnë disa rregulla pikturale për të krijuar një shkollë të re. Një prej tyre, Juliani e ndeshi rastësisht kur sapo ishte vendosur në një atelier të Auvers-sur-Oise, ngjitur me kishën e famshme të pikturuar nga Van Gogh. Ishte Guillaume Corneille, ky flamand i shkollës së dikurshme COBRA që kishte hapur aty një ekspozitë dhe ky ishte pikëtakimi i tyre i parë dhe një hyrje e Julianit në pikturën e vërtetë pasi pikërisht Corneille e mbështeti në prezantimin e veprave të tij në Bruksel në galerinë « Rollebeek » siç ishte dhe në « Muzeun Daubigny, me emrin e një prej bashkëkohësve të Van Gogh i cili gjithashtu pikturoi shumë në Auvers sur Oise. Kështu tablotë e para të Julianit u ekspozuan krahas emrave të mëdhenj të pikturës franceze si Picasso, Daubigny, Masson, Valadon, Fujita etj.

Juliani më tregon furçat si dhe një paletë të mjeshtrit flamand që familja e tij ia kishte dhuruar mikut shqiptar pas vdekjes së Corneille, bashkë me një tablo origjinale të mjeshtrit të COBRA-s.

Është interesante se ky piktor edhe pse ka ekspozuar në Francë, Hollandë, Gjermani, Zvicër etj, kujtimin e studimeve rinore në Shqipëri e mban gjallë me një respekt të veçantë për profesorët e tij të artit në liceun e Korçës si Vladimir Topi apo dhe Vladimir Kaçaku. Ai më flet me pasion për Vangjush Mio-n apo tablonë e Guri Madhit « Dorëzimi i shpatave” që e kishte impresionuar në mënyrë të veçantë në ato vite. Pastaj ishte ëndrra e studimeve të larta në Institutin e Lartë të Arteve por ngjarjet e stuhishme të viteve të para të « nëntëdhjetës » e bëri të largohet shpejt nga Instituti ashtu si dhe piktorë të tjerë shqiptarë që nuk i mbaruan studimet dhe morën rrugët drejt Italisë, Francës, Gjermanisë.

Iku thjesht me një bllok ku kishte vizatimet e tij, pasaporta e tij e vërtetë pasi në atë kohë shumë emigrantë i kthehin. Por kur shihnin artistin, krijohej mundësia e qëndrimit. « Ishte arti që më shpëtoi », tregon me të qeshur ai, duke më folur për atë bllok vizatimesh dhe rojet franceze që nuk mund ti kthenin këta artistë. Në bisedë e sipër më tregon se një nga stacionet e para ishte Valdet Hamidi, piktorin kosovar për të cilin kishte dëgjuar dhe patin fati që dikush e çoi një ditë në atelierin dhe shtëpinë e tij në Fontenay-les-Roses. Një nga këshillat e tij të para ishte : « Unë s’ta mësoj dot artin, atë duhet ta mësosh vetë ». Dhe padyshim tablotë e Valdetit të asaj kohë ishin një mësim i vërtet arti me një origjinalitet të jashtëzakonshëm. Madje, një ditë, me të qeshur, Valdeti i kishte treguar dhe historinë e një njeriu që donte ta bënte djalin e tij rrobaqepës. Një ditë e kishte marrë dhe e kishte çuar në një mjeshtër që e njihte. Djali vështronte mënyrën se si priste cohën mjeshtri dhe një moment, i ati i tha në sy të mjeshtrit të vjetër: “Duhet ta vështrosh me vëmendje si punon dhe duhet të dish t’ia « vjedhësh » gërshërët ! » Pastaj ata u larguan dhe rrugës papritur i biri nxorri gërshërët që i kishte marrë fshehurazi, duke iu krenuar të atit : « Arrita t’ia vjedh gërshërët, siç më the ti… » Ishte ky një mësim popullor… Dhe duke më treguar këtë, Juliani më thotë : « Unë qëndrova 7 muaj në atelierin dhe shtëpinë e Valdetit dhe për mua ishte një shkollë e vërtetë arti. Duke vëzhguar linjat dhe kompozimet e tij mjeshtërore, mënyrën si krijonte sfondet në fillim, ai ndikoi shumë tek unë. Edhe tani këtë seri, – shtoi ai duke më treguar serinë e tablove të sapo filluar, e kam nisur me krijimin e sfondeve, si ai.”

Unë e gjeta Julianin në një moment të ethshëm të krijimit të një serie tablosh të mëdha. Biseduam për pikturën dhe konceptet e tij, mënyrën si punon dhe rëndësisë që ai i jep gjestit piktural. Pastaj u ulëm në oborrin e shtëpisë ku gardhi plot pemë prek lumin e Oise, një lumë i paqtë ku shpesh mes gjelbërimit pikturonin impresionistët e famshëm. Anije të vogla kalojnë herë pas here në një mjedis mjaft poetik dhe mbushur me cicërimat e zogjve. Kur fillon të punojë në atelier, në një hapësirë të madhe dhe plot diell, ai punon shpejt edhe pse është i ndërgjegjshëm se duke e lëvizur penelin shpejt, i përqëndruar në atë marramendje bojrash e “kaosi”, ai e di se një lëvizje e gabuar e prish lëvizjen, gjendjen brenda pikturës. Në atelier tani e presin shumë tablo të mëdha ku ka hedhur fillimthi sfondet me dimensione 120×70 apo 220×200. Eshte tema e shatërvaneve dhe burimeve, “La fontaine des champs fleuri ». Pak kohë më parë ai kishte dërguar tek një koleksionist në Montreux të Zvicrës, disa tablo të tij të cilat atij i kishin pëlqyer shumë. Dhe pikërisht aty Juliani kishte parë një shtarvan dhe me kujtimet e çezmave të Korçës, me të cilat është rritur, tashmë po i rikrijon në pikturë. « Është uji i jetës », më thotë ai.

Ekspozitën e parë të tij ai e hapi në galerinë “Glazart” të Parisit më 2001 duke vazhduar pastaj me ekspozita në Val d’Oise si në 2009, në « Palace Thatre », 2010, në Kështjellën e Auvers-sur-Oise po në 2010, në Bois-Colombes « Theo de Seine Gallery » më 2011, në Rollebeek » Bruksel më 2016, në Galerinë e Artit Bashkëkohor në Auvers-sur-Oise, 2017 dhe dy ekspozita neo-ekspresioniste në 2022-2023 në Mediatekën e qytetit. Sigurisht, pjesmarrja në shumë ekspozitat kolektive e kanë bërë gjithashtu të njohur pikturën e tij. Ndahem me të duke menduar gjithnjë për bredhjet e Van Gogh në Oise, madje dhe tek shtegu i shtëpisë së tij buzë lumit apo në kështjellën lart, e veçanërisht kodrinën sipër ku çdo vizitor do të shohë atë fushë gruri me korbat rrotull duke menduar për një nga tablotë më të bukura të botës. Dhe korbat janë gjithnjë aty. Nga larg, gjithë këto mjedise më ngjajnë me një atelier i madh natyror dhe shumë joshës për çdo piktor.

Muzeu Kokalari/

Më 18 Dhjetor 1908, me nismën e Bajo Topullit u shpall në Gjirokastër krijimi i Klubit “Drita”. Anëtarët e klubit përfaqësonin shtresa të ndryshme shoqërore dhe ishin kryesisht intelektualë. Ideali dhe qëllimi i përbashkët ishte çlirimi dhe përparimi i mëmëdheut. Në seancën e parë Klubi zgjodhi si kryetar avokatin Petro Poga dhe komisionin për hartimin e statutit. Klubi luajti rol të rëndësishëm në përhapjen dhe mësimin e gjuhës shqipe, hapja e shkollës së parë shqipe në Gjirokastër që u quajt “Liria”.

Klubi e vazhdoi veprimtarinë edhe pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, duke pasur ndikim edhe në ngjarjet politike.

Në vitin 1920 del edhe numri i parë i gazetës “Drita”, drejtuar nga Veli Hashorva, një prej anëtarëve të Klubit, i njohur për prirjet demokratike dhe përparimtare.

Programi kombëtarist i gazetës “Drita”, ndihmoi në edukimin kombëtarist të lexuesve, por edhe në emancipimin e shoqërisë tradicionale, duke mbështetur dhe popullarizuar mendimet e ideologut të Rilindjes sonë Kombëtare, Sami Frashëri.

Në foton që po publikojmë, janë anëtarët e Klubit “Drita” në vitin 1924.

Nga personat e identifikuar, në foto janë Sami Dalipi, Tahsin Reso, Muhedin Kalo, Ramiz Harxhi, Beso Nishani, Bastri Çuçi, Victor Cotan, Hajrulla Harxhi, Enriette Coutan, Javer Hurshiti, Liozen, Thoma Papapano, Hysni Babameto, Mehmet Sako, Adem Kallajxhi, Haki Shtino, Pano Hido, Veli Hashorva, Vesim Kokalari, Selaudin Çabej, Muntaz Kokalari, Arshi Çabej, Beçe Budo, Qemal Hashorva, Remzi Karalli, Qemal Kokalari, Elmaz Çani, Kalo Shapllo, Vangjel Koça.

***

Foto nga arkivi i Muzeu Kokalari.

Prof. Emil LAFE/

Një “mëkat” i Asdrenit

Rasti më i ri kur kam dëgjuar nga afër Himnin e Flamurit të kënduar nga një kor, ka qenë më 21 nëntorin e shkuar, ditën e hapjes së Kuvendit Kombëtar për Gjuhën shqipe në Pallatin e Brigadave. I kisha përballë dhe fare pranë vajzat dhe djemtë e Liceut Artistik “Jordan Misja”, që e kënduan me shumë ndjenjë e ngazëllim zemre, ndoshta për herë të parë në atë sallë dhe përpara kryeministrit. Te vargjet 5-6 të strofës së parë:

Prej lufte veç ai largohet
Që është lindur tradhëtor…

vajzat dhe djemtë e korit dhanë gjithë frymën dhe frymëzimin e tyre për të arritur atë kreshendo, siç quhet në gjuhën e muzikës, dhe që kulmon te fjala tradhëtor. E kënduar te himni ynë ajo kumbon aq solemne, aq madhështore, aq sublime, saqë të duket sikur nuk është fjala për tradhëtorin, po për të kundërtën e tij, për trimin që vdes si hero legjendar duke mbajtur betimin që ka bërë mbi të shenjtin e të shenjtëruarin “O flamur gjak, o flamur shkabë, O vend e vatr’, o nën’ e babë!”. Pse duhet ta kemi dhe ta ekzaltojmë në himnin tonë (që është më parë një himn kombëtar i gjithë shqiptarëve e pastaj edhe i shtetit) fjalën tradhëtor? Kjo pyetje më ther së brendshmi sa herë e dëgjoj dhe më shkon mendja ta quaj Një mëkat i Asdrenit. 

Dihet se teksti i himnit tonë është frymëzuar nga kënga patriotike rumune “Pe-al nostru steag e scris unire” (“Në flamurin tonë është shkruar bashkimi”), për të cilën shkroi muzikën kompozitori Ciprian Porumbescu (1853–1883):

Acel ce-n luptă grea se teme

Ce singur e rătăcitor,

shqip:

Ai qe ka frike nga lufta e rrepte

Eshte vetem endacak (d.m.th. pa atdhe)

Për këtë “mëkat” të Asdrenit ka rënë fjala edhe në raste të ndryshme me kolegë filologë, po edhe me njerëz të muzikës. E kemi njohur si një “cen” të himnit tonë dhe që “s’ke ç’i bën”! Por duke vrarë mendjen se si mund të kapërcehet ky cen, ka dalë edhe një propozim, që kam dëshirë ta bëj të njohur për atë që quhet “opinioni publik” e veçanërisht për njerëzit e botës së letrave e të muzikës:

Prej lufte kurrë nuk largohet
Kush është lindur arbëror!

Kush është burrë nuk frikohet,
Po vdes, po vdes si një dëshmor! 

Ose, për të shmangur përsëritjen kush … kush në krye të vargjeve 2 e 3:

Prej lufte kurrë nuk largohet
Ai që lindet arbëror!

Kush është burrë nuk frikohet,
Po vdes, po vdes si një dëshmor! 

dhe kështu ai kumbim aq solemn, aq madhështor, aq sublim i muzikës së atij vargu, tani i vishet fjalës arbëror, emrit të popullit tonë në kohën e Motit të Madh, prej nga na vjen edhe Flamuri që kemi, prej nga na ka ardhur edhe frymëzimi e guximi për një “Shqipëri të lirë e të mosvarme”. 

Sikur t’i kishte shkrepur në mendje Asdrenit fjala arbëror kur shkroi tekstin e këngës ”Betimi mbi flamur”, sa bukur e sa madhështor do të tingëllonte himni ynë, që i këndon simbolit të bashkimit, të krenarisë, të vendosmërisë e të qëndresës së paepur! A mund të ndreqet ky “mëkat” i Asdrenit në vjershën e tij që ka qenë dhe mbetet himni kombëtar i shqiptarëve para se të bëhej himni i shtetit? Them se e kemi lejen dhe mirëkuptimin e tij për ta ndrequr! Duhet pak vullnet i mirë ndërmjet nesh dhe mirëkuptim e interesim edhe nga institucionet që kanë tagrin për veprimet përkatëse ligjore.

General Sponsor:

Fotini Allteni Kokeri

Supporting Organization:

Albanian-American Women Organization “Motrat Qiriazi”

Artistic Directors:

Inva Mula

Deshira Ahmeti

Author :

Nevila Dudaj & Belisa Vneshta

At Cipriani NYC, stars unite to celebrate the life and birthday of a cultural icon.

It was a night that shimmered with emotion, artistry, and deep cultural pride inside the grand walls of Cipriani at 25 Broadway in New York City. The occasion: a gala honoring the life, legacy, and birthday of Fadil Berisha-a world-renowned photographer and cherished cultural icon in the Albanian community. More than a celebration, the Fadil Berisha Gala became a musical love letter to a man whose camera has captured global stars, presidents, supermodels, and royalty-but whose heart has always remained rooted in his culture. Over the years, Fadil has not only chronicled beauty through his lens but has played a pivotal role in uplifting Albanian artists around the world. Fittingly, many of those artists-some internationally famous, others rising voices-came together and performed without compensation, offering their voices as a tribute to the man who has done so much for them, and for Albanian art.

The evening began with the powerful soprano Inva Mula, who delivered a stunning rendition of “Shqipëri O Vendi Im”-her voice soaring through the opulent venue, stirring national pride and setting an emotional tone for the night ahead. Later, she joined renowned violinist Olen Cezari and pianist/composer Genc Tukiçi for “Te Volio Bene Assai,” blending classical mastery with heartfelt emotion. Olen and Genc followed with a passionate performance of Vittorio Monti’s Czardas, which drew enthusiastic applause from the crowd. Renowned soprano Deshira Ahmeti graced the stage with elegance and power, delivering a stirring performance of “O Mio Babbino Caro”. She followed with “Baresha,” accompanied by a stunning visual backdrop of Rugova and Kosovo landscapes. Her voice, rich with experience and emotion, created one of the night’s most evocative moments-celebrating homeland, heritage, and heart.

Later, famed Albanian singer Elsa Lila performed while a slideshow of Fadil’s own portraits of her played in the background-an emotional, full-circle moment. Elsa then introduced Dea Krliu, a rising talent who delivered a powerful version of “Listen”. Her poise and vocal strength left the audience breathless, marking her as one to watch. In one of the evening’s most emotional highlights, Parashqevi Simaku returned to the stage after years away from public performance. The moment she appeared, the entire room rose to its feet. Her performance was met with a standing ovation, a tribute to her enduring place in Albanian music and memory. A deeply personal moment came when Genc Tukiçi and Inva Mula performed an original composition, written by Genc as a musical gift to Fadil. They presented him with the framed lyrics on stage-a heartfelt gesture between artist and muse, friend and visionary.

Igli Tuga, on clarinet, and Genc Tukiçi, on piano, honored Albania’s musical roots with a soul-stirring Kaba performance, rich in emotional depth. Celebrated vocalists continued to light up the stage throughout the evening: ● Merita Halili and her husband Raif Hyseni performed together with signature warmth and passion. ● Alberie Hadergjonaj, Yllka Kuqi, Mira Konçi, and Arian Krilou & his band added their voices to the celebration, each bringing unique styles and stories to the stage. ● Gezim Nika delivered a moving performance of “Shqipëri O Nena Ime,” a heartfelt ode to homeland and heritage. To close the night, all of the evening’s performers returned to the stage for a collective rendition of “Xhamadani Vija Vija.” It was a powerful finale-voices rising together, in harmony and unity, to honor not only Fadil Berisha, but the community he continues to inspire. The Fadil Berisha Gala was more than a birthday-it was a tribute to a life dedicated to elevating others. Through his lens, Fadil has told the stories of his people. And through this night, those very people told his. It was a night of gratitude, music, and memories. And above all, it was a reminder that when art meets heart, legacy lives on.

Odeta Xheka/

Pothuaj një vit më parë, në datat 18-19 Prill, 2024, u shfaq në Tiranë, në skenën e Teatrit Kombëtar Eksperimental “Kujtim Spahivogli”, një performancë e veçantë dhe eksperimentale për skenën shqiptare. Nje vit më vonë, shfaqja, e konceptuar dhe e krijuar nga Drejtori Artistik dhe performuesi Julian Bulku dhe autoret e teksit, Jora Vaso dhe Kleitia Vaso, erdhi në një skenë tjetër, atë të Tampa City Ballet, në Tampa, Florida nën kujdesin e veçantë të OXH Gallery drejtuar nga Odeta Xheka. Në versionin fillestar, muzika origjinale është kompozuar nga Alban Laro. Regjia skenike është e Inis Gjonit dhe teksti lexohet mjeshtërisht nga aktorët e mirënjohur Rajmonda Bulku dhe Bujar Asqeriu. Kjo performancë shënoi shfaqjen e parë personale në Shqipëri te Julian Bulkut pas vitesh në skenat e Athinës dhe Londrës, ndër të tjera, si edhe pjesëmarrjes me sukses si koreograf në Eurovizion, ku ka përfaqësuar Shqipërinë dhe Greqinë dy vjet rradhazi. Pikënisja e shfaqjes është teksti origjinal i shkruar nga motrat Vaso, i cili përfshin edhe shumë elemente folklorikë shqiptarë krahas referencave të shumta letrare dhe filozofike e eksperiencat e jetës së tre krijuesëve. Gjithashtu, muzika e Alban Laros, i biri i ikonës së muzikës së filmit shqiptar, kompozitorit Kujtim Laro, është krijuar enkas për performancën dhe përpunuar e masterizuar nga muzikanti dhe kompozitori Arsen P., i njohur në skenën ndërkombëtare për bashkēpunimet e tij me figura si Hans Zimmer, ndër të tjerë. “Nga pafajësia në pafajësi” sjell në skenë për herë të parë edhe një djalë shumë të talentuar, Gean Arbanën, i cili është lexues dhe performues në shfaqje.

Është pikërisht zëri i Geanit që hap shfaqjen në Tampa ku ndonëse shumë pak në audiencë kuptojnë fjalët në shqip, të gjithë perceptojnë emocionet e përçuara nga zëri i tij fëminor e kumbues po aq fuqishëm sa ç’i ndjen e ri-interpreton edhe trupa e balerinëve profesioniste të Tampa City Ballet të cilët ndërveprojnë në skenë me projeksionin e “Nga Pafajesia në Pafajësi” xhiruar ne Tiranë. Ndonëse për shumë nga ta, Tirana, Shqipëria, është një vend i largët në prag të së panjohurës, dhimbja e emigracionit, jeta ndarë midis asaj që lihet pas e asaj ç’ka kërkohet me ngulm diku tjetër, është gjithashtu realiteti i përditshëm i shumë prej tyre, ku si për ironi të fatit, historia e Julianit, të riut të dikurshëm shqiptarë që iku larg me shpresat ngërthyer me talentin, përsëritet te John Delgado, Marta Ortega, Brian Gonzalez e të tjerë të cilët ndonëse veteran turnesh në Europë e USA mbartin mallin e Kubës, mall që i bën njësh me Julianin, Jorën, Kleitian e gjithë brezat që ndonëse i ndan koha e gjeografia, i bashkon tharmi i të qenit “të pafajshëm” në thelbin e tyre njerëzor.