---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 8 Mars 2026

Revista belge “Le Soir Illustré” ka botuar, me 19 maj 1934, në faqen n°3, një shkrim asokohe rreth emërimit ambasador të Ekrem Libohovës në Belgjikë, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Ekrem Libohova, ministër i Shqipërisë

Ministri i ri i Shqipërisë në Belgjikë, Ekrem Libohova, i dorëzoi të martën letrat kredenciale mbretit Leopold.

Ekrem Libohova nuk është i panjohur për ne, pasi një pjesë të studimeve të tij i ka kryer në Bruksel.

I lindur në vitin 1882 në një fshat të jugut të Shqipërisë, pasi mësoi gjuhën e vendit të tij, ai u kthye në Kostandinopojë. Pasi përfundoi studimet e mesme në liceun e Galata-Serait, u nis për në Belgjikë dhe vazhdoi studimet atje.

Pas Luftës Ballkanike që i dha fund sundimit osman në Ballkan, dhe pasi Shqipëria shpalli pavarësinë e saj, Ekrem Libohova zgjodhi të shërbejë për vendin e tij.

Shumë i vlerësuar, ai iu përkushtua me zemër Shqipërisë, duke vënë në shërbim të saj njohuritë e tij të shumta. I pajisur me një talent të jashtëzakonshëm, Ekrem Libohova, pas një misioni të rëndësishëm diplomatik në Romë, u thirr nga mbretëria e re dhe u bë një nga përfaqësuesit kryesorë të shtetit shqiptar.

Në vitin 1929, Ekrem Libohova u caktua për të përfaqësuar mbretin Zog në Paris. Disa muaj më parë, diplomati i shquar u thirr gjithashtu në postin e rëndësishëm në Bruksel.

Vdekja e mbretit Albert e vonoi udhëtimin e Ekrem Libohovës, i cili u detyrua të ndryshonte në Tiranë letrat kredenciale që fillimisht ishte ngarkuar t’ia dorëzonte sovranit tonë të ndjerë.

Ministri i ri i Shqipërisë në Belgjikë, me të cilin patëm një bisedë të gjatë, na shprehu gjithë gëzimin e tij që përfaqëson vendin e tij në Bruksel, ku ka ruajtur kaq shumë miq.

“Dëshiroj,” na tha ai, “dhe të gjitha përpjekjet e mia do të synojnë këtë qëllim, të zgjeroj marrëdhëniet ekonomike, tregtare dhe kulturore midis dy kombeve. Megjithë distancën që i ndan, Belgjika dhe Shqipëria janë të destinuara të kuptohen mirë me njëra-tjetrën.”

Ekrem Libohova na kujton më pas se në vitin 1929 ai erdhi personalisht për t’i dorëzuar mbretit Albert « le Collier d’Albanie », dekoratën më të lartë të vendit të tij.

R. C.

Violeta Allmuça

Shkrimtare
Vjenë/

“E lindur për të qenë shembull, Vlora i kishte të gjitha cilësitë e një studiueseje të madhe: ndjeshmëri, inteligjencë, qëndrueshmëri, kuriozitet shkencor dhe etikë të lartë profesionale. Ajo nuk ishte vetëm një studente brilante, por edhe një shoqe e dashur, një motër shpirtërore për njerëzit, një urë lidhëse mes kulturave dhe zemrave. (Prof. Dr. Rrahman Ferizi)

Në botën akademike nga shkencat natyrore kanë bërë emër studiues shqiptarë e shqiptare në të gjithë globin. Bota jonë informative është e ngathët me shkrime rreth këtij grupi mërgimtarësh që kanë vlera kombëtare e ndërkombëtare. Në mesin e tyre, pa dyshim, është edhe Dr. Vlora Mehmeti- Tërshani studiuesja e shkencave farmaceutike e mikrobiologjike në Vjenë dhe Tokushima të Japonisë. Nga dokumentet e shumta të regjistruara konferencave e kongreseve shkencore në fushën e farmacisë dhe biologjisë molekulare takohemi me emrin e shkencëtares austriake me kombësi shqiptare nga Kosova, Dr. Vlora Mehmeti-Tërshani, e cila përfaqësoi Universitetin e Vjenës dhe Universitetin Tokushima Bunri në Japoni, në shumë kongrese e konferenca shkencore. Jeta e saj ishte e shkurtër, por e mbushur me suksese që mahnitën botën e shkencës dhe njerëzimin. Njohim figura madhore që jetuan pak, por botës i dhanë shumë. Dhe në botën e shkruar shqiptare, po ashtu, kemi disa figura madhore kombëtare që jetuan pak, por dhanë shumë për artin, shkencën dhe historinë e kombit. Po ta studiosh jetën e të gjithë atyre, kanë një emërues të përbashkët: përkushtimin, modestinë dhe shkëlqimin e tyre njerëzor. Ashtu ishte dhe jeta e shkencëtares për të cilën bën fjalë shkrimi ynë. 

Dr. Vlora Mehmeti-Tërshani ishte pjesëmarrëse aktive me punimet e saj shkencore hulumtuese në kongrese dhe konferenca të organizuara nga Asociacione shkencore europiane e botërore. Ajo ishte në grupin përfaqësues të Universitetit të Vjenës dhe projekteve të veçanta studimore me hulumtimet e saj shumë të suksesshme në Tokushima të Japonisë me profesorin e njohur në të gjithë botën Dr. Yoshinori Asakawa. I entuziazmuar me hulumtimet e Vlorës e rekomandon atë t’i prezanton ato në kongrese botërore nga fusha e biologjisë molekulare akoma pa e përfunduar zyrtarisht magjistraturën. Në disa kongrese Prof. Dr. Asakawa mori pjesë krahas shkencëtarëve nga universitetet e njohura të botës dhe ishte krenar me hulumtimet që kishte bërë studentja shqiptare nga Vjena. Ai tha edhe këtë: Asnjë studiues i ardhur nga Austria nuk ka punuar me kaq përkushtim! Ju jeni vërtetë “tigër” në punën tuaj. Asnjë studiues nga vende të tjera nuk e ka respektuar rrethin tonë dhe mua personalisht, më shumë se ju”. Këto dhe shumë përshtypje tjera janë të shkruara në letrat që la Vlora për prindërit e saj, me të cilët ndante kënaqësitë e sukseseve të saj. Edhe në Japoni, Vlora ngjalli respektin e studiuesve të tjerë. Ajo diti gjithmonë të përshtatej edhe në rrethana jo të pa njohura me shkencëtarë që kishin mendime ndryshe.

Në disa kongrese të njohura në botë ku prezantoheshin rezultatet e hulumtimeve molekulare  ishte i pranishëm vetë Prof. Asakawa, krahas kolegëve të tij nga e gjithë bota. Njëri nga këto prezantime më i njohuri në botë, ishte Konferenca  në Washington (SHBA), ku në qershorin e vitit 2012 mori pjesë Vlora Mehmeti me hulumtimet e saj.

Nga hulumtimet e shumta rreth shkencëtares së re shqiptare, mësohet se ajo ishte e ftuar në mesin e shkencëtarëve të shquar ndërkombëtar, ku mbajti me sukses kumtesa nga hulumtimet e saj në universitete botërore në UN e Vjenës, Austri dhe në UN Tokushima, Japoni. 

Jeta dhe vepra e saj ishte krenaria shqiptare e laboratorëve më modernë të fushës dhe kongreseve gjithandej globit.
          Disa prej këtyre kongreseve ku Dr. Vlora Mehmeti-Tërshani mori pjesë me rezultatet e saj hulumtuese janë: Kongresi në Kosovë, Prishtinë, 28 maj – 01 qershor 2008; Kongresi në Itali, Torino, qershor 2009; Kongresi në Kosovë, Prishtinë,  23-24.04.2010; Kongresi në Shqipëri, Tiranë, 31 maj 2010; Konferenca shkencore për biologji Illmiz, Austria 03-05.06 2010; Kongresi në Holandë, Amsterdam, 27.05- 01.06.2010; International Metabolomics Austria, Vienna, Austria, 29.08-03.09.2010; Kongresi në Zvicër -Gjeneva, 09.09.2010; Kongresi në Maqedoninë e Veriut Shkup, 09 -13 maj 2012; International Conference of the  Metabolomics Society, 8th, Washington, USA, 24.06.2012; European Nitrogen Fixation Congress (ENFC) Munich, Germany 2-5.09.2012; Kongresin në Kosovë, Prishtinë KISCOMS, 2013 etj.
Ne do të ndalemi te Konferenca Ndërkombëtare në SHBA. 

Washington
Do të ndalemi me shënime nga  Konferenca Ndërkombëtare në Washington, SHBA, 25-29.06. 2012    
Tema hulumtimit të Vlorës: “Molecular Changes in the Metabolome of Medicago truncatula Induced by Short Term Salt and Drought Stress” 8th International Conference of  the       Metabolomics Society, Washington, USA. 

Nga intervista e studiueses për RTK po nxjerrim disa fjali:
Vlora Mehmeti rreth: “Punimeve të fundit. 

Isha e ftuar dhe isha e dominuar nga organizatori që ta mbaj ligjëratën nga hulumtimet e mia para gjithë pjesëmarrësve në kongres. Kongresi i Washingtonit është kongresi më i madh botëror lidhur me hulumtimet shkencore nga mikrobiologjia dhe biologjia molekulare, ku marrin pjesë profesorët e universiteteve më të njohura nga SHBA, Japonia, Gjermania, Austria, Kina, Britania, Italia … nga të gjitha vendet ku shkenca e thotë fjalën e fundit të saj.”  

Grupi ku bënte pjesë Vlora Mehmeti nga Vjena, Austri përbëhej nga këto/ këta shkencëtarë/ të rinj:
Than to the Team! (Faleminderit grupit prezantues!) 

Doris Dell’mour, Alexander Seidel, Cristiana Staudinger, Vlora Mehmeti, Wolfgang Höhenwarter, Lena Fragner, Luis Recuenco-Munoz, David Lyon, Voker Egelhofer, Wolfram Weckwerth, Pierre Offre (Dept. Ökonetk), Mette Hanak, Robecca Hood-Nowotny. Und, Green Team: Thomas Joch, Andreas Schroll.  Universitet Publica… Estibalz Larrainzer, Esther Gonzalez, Cesar Arrese-Igor.  

Vlora Mehmeti nga Beçiqi i Drenicës nuk kufizohet vetëm me studimet e saj hulumtuese, por ajo merr pjesë në konferenca, kongrese kryesore të shkencës botërore dhe universiteteve më të njohura në SHBA, Japoni, Gjermani, Austri, Kinë, Britani, Itali …  me shkencëtarë nga të gjitha vendet, ku shkenca thotë fjalën e fundit të saj.  Kam prezantuar në Itali rezultatet e analizave nga hulumtimet e mia të masterit në Japoni dhe një pjese që e kam punuar në Austri në Insititutin Ekogjenetikës dhe Biologjisë Molekulare në Vjenë. Në Amsterdam të Holandës ishte Kongresi i Metaboliteve  paraqitur në International Conference of the Metabolomics  Society, Amsterdam, Netherlands. 27.05 -1.06. 2010 

Burimet: 

-University of Vienna, Dept. Of Molecular Systems Biology, Wienna, Austria

Vlora Mehmeti, Christiana Staudiner, Wolfram Weckwerth and Wienkoop

P144 Comparative metabolomics of Medicago truncatula roots and shoots under salt stres and recovery. 

-International Conference of the Metabolomics    Society, Amsterdam, Netherlands. 27.05 -1.06, 2010. “Comparative metabolomics of Medicago truncatula roots and shoots under salt stress and recovery” 6th 

-International Conference of the  Metabolomics Society, Washington, USA. 

“Molecular Changes in the Metabolome of Medicago truncatula Induced by Short Term Salt and Drought Stress” 8th. 25-29.06. 2012

-RTK, intervistë, emision nga Ragip Ramaj, 01.10.2018.

-H. Mehmeti, Studiues austriakë e shqiptarë në Austri”, 2021 

Alketa Xhafa Mripa/

Here we stand in Dag Hammarskjöld Plaza, a historic site for human rights and social justice movements, on the doorstep of the United Nations. It has long been an ambition of mine to bring Thinking of You to this profoundly significant place—especially during the United Nations Commission on the Status of Women, the largest global gathering dedicated to gender equality and women’s rights.

Installing Thinking of You here, where public voices meet global power, places survivors’ stories directly within the sphere of international decision-making.

In doing so, it continues the plaza’s long tradition as a place of moral activism rather than passive observation. Opening this exhibition on International Women’s Day carries profound meaning. While this day celebrates the achievements of women, it is also a reminder that the struggle for equality, safety, and justice continues.

For many women around the world, this is still a day of protest, of resilience, and of demanding to be heard.

Thinking of You began in 2013, when I saw a TV interview of one survivor of wartime sexual violence in my country, Kosova. Her face was hidden in shadow to protect her identity, but her words were clear. She spoke about the shame and trauma she carried every day, and about the justice she longed for. She was one brave woman speaking on behalf of an estimated twenty thousand survivors of sexual violence from the Kosovo war. She said: “No one is thinking of us.”

Those words pierced my heart. I wanted to tell her: I am thinking of you. We are thinking of you. You are not alone. I wanted survivors to feel the solidarity of a community coming together. A simple act—donating a dress, hanging on washing lines, an everyday domestic image was transformed into a public act of remembrance, resistance, and care. Survivors came forward. Society began to acknowledge their truth.

And together, we began a process of healing.

Over the past decade, Thinking of You has continued to grow, expanding beyond borders. Today, the dresses you see represent survivors from across the world—from Colombia to Sudan, from Bosnia and Herzegovina to Japan. They have been installed in places that shape justice and human rights.

Today, this collection stands here—on its most visible stage yet—on International Women’s Day.

Each one of these dresses represents a human being with a story like that first woman’s story: a story of harm endured, dignity defended, and justice too often delayed. I place Thinking of You in this space as both an offering and a reminder: that peace cannot exist without the full recognition of the survivors’ life, and that accountability begins with acknowledgment.

This New York installation exists because of extraordinary collective support. I want to thank the Albanian community in New York, thank you to each one of you for your support.

My appreciation also extends to the partners and institutions who made it possible for these voices to be here, to the embassies, missions and foundations whose support affirmed that survivors’ stories belong not at the margins, but at the very heart of our global conversations. I am so deeply grateful to the small crew whose belief in this work and generosity went above and beyond. Sokol, Fiona, Djellza, Richard, Viosa, Uran— Faleminderit. All we ask is that you hear their voices. That you recognize them. That you think of them. Thinking of You began when listening turned into action. And today, standing here together, that action lives on in all of us.

Foto: Gazeta “Dielli”

Prof.as.dr. Afrim Krasniqi/

E kam njohur herët, diku nga fundi i vitit 1991. Gjatë viteve 1992-1995 edhe më shumë. Foto duhet të jetë e asaj periudhe. Herën e fundit që e takova, më ftoi për të folur rreth me Roza Dostin dhe projektin e saj në SHBA për të Drejtat e Njeriut (AHRP) me qindra 100 dëshmi të të persekutuarve politikë gjatë regjimit komunist, koleksioni më i madh jashtë Shqipërisë. Kemi komunikuar më pas me shkëmbime urimesh.

E dini? Dosti është një prej familjeve më të persekutuara politike dhe me një histori të jashtëzakonshme. Babai i Tomorit, Hasan Dosti ishte një nga autorët kryesorë të Kodit të ri Civil në fundin e viteve ’20 dhe më vonë ishte edhe drejtues i Gjykatës së Diktimit. U zgjodh kryetar i Komitetit për Shpëtimin e Kombit në Mukje (1943). Sipas konceptit ideologjik u shpall armik nga regjimi i ri. Emigroi më 1949 në SHBA dhe ndërroi jetë në shkurt 1991, vetëm pak javë pas lejimit të pluralizmit politik. Tomori më tregonte se pas disa dekadave burgim e internim politik në kushtet e reja të 1991 arriti të lidhet një herë në telefon me babain e tij. Një histori e shumëfishtë tragjike dhe simbolike për fatet dhe dramat shqiptare të shekullit të kaluar. Por edhe një histori dinjiteti dhe integriteti, dy cilësi që i shkojnë përshtat jetës, aktivitetit dhe kujtimeve që la pas Tomor Dosti.

Nga Frank Shkreli/

Më duket sikur Shqipëria ka “arritur” kulmin e krizave ciklike politiko-ekonomike të këtyre 35-viteve tranzicion, si pasojë e skandaleve, korrupcionit dhe polarizimit politik, duke rezultuar në një mungesë besueshmërie të thellë të shqiptarëve ndaj klasës politike të periudhës së tranzicionit të pafund.

Mungesa e besimit të shqiptarëve ndaj politikës aktuale nuk është thjesht pasojë e skandaleve të fundit apo e krizave ciklike. Ajo i ka rrënjët më të thella, në shekullin e kaluar. Një pjesë e kësaj krize lidhet me faktin se Shqipëria nuk u përball kurrë plotësisht me trashëgiminë e hidhur të krimeve të regjimit të Enver Hoxha. Për pothuaj 20-vjetë tani jam përpjekur që me dyzina shkrimesh modeste, herë pas here, të sjellë në vëmendjen e publikut, anë e mbanë trojeve shqiptare dhe në diasporë, rrezikun — e mos-distancimit zyrtar të Shqipërisë nga e kaluara komuniste — ndaj lirisë dhe demokracisë së vërtetë në vend, duke paralajmëruar se Demokracia nuk pret! Me ndihmën e (ai), po sjell, shkurtimisht, në vija të përgjithshme, një përmbledhje të mendimeve të mia modeste dhe paralajmërimet e hershme në lidhje me këtë çeshtje, përball krizës aktuale politike në vend.

Rënia e sistemit zyrtar komunist në Shqipëri, në vitin 1991 shënoi fundin formal të diktaturës, por jo fundin e kulturës së saj politike. Nuk pati një proces të mirëfilltë lustracioni. Nuk pati një gjykim të gjërë moral dhe institucional të së kaluarës. Dosjet u hapën pjesërisht dhe me vonesë. Për shumë vite, tranzicioni u fokusua më shumë në stabilitet politik, pjellë e një autoritarizmi individual qeverisë dhe jo në drejtësi historike dhe në të drejtat të njeriut, të lirisë e demokracisë. Me shembjen e Murit të Berlinit, 1989, shqiptarët besuan se edhe në Shqipëri do shembej kultura e pushtetit të pakontrolluar diktatorial komunist prej pothuaj një gjyësm shekulli. U premtua demokraci, treg i lirë, shtet ligjor. Parulla ishte, “E duam Shqipërinë si gjithë Evropa.” Por tre dekada më pas, një pjesë e brezit të ri politik – të pakën ai që mendohet se nuk mban mbi supe përgjegjësinë direkte të krimeve të diktaturës komuniste – ndonëse nën rrethana të reja politike, duket se ka rënë në të njëjtin pus të errët: korrupsionin e thellë dhe kapjen e shtetit. Propozimi i fundit RAMA-VUÇIQ, botuar ditët e fundit në gazetën gjermane Frankfurter Allgemaine Zeitung, duket se varros përgjithmonë këtë ëndërrë të vjetër të shqiptarëve: Shqipërinë si gjithë Evropa. E kam thenë vazhdimisht besimin tim se tranzicioni shqiptar nuk ishte as nuk është një shkëputje radikale nga e kaluara e ish-regjimit dhe as nga mentaliteti komunist, por ka provuar gjatë viteve se në të vërtetë, ishte një riciklim i asaj kulture të flliqt politike konfliktuale, por në forma të reja. Përfshir, mentalitetin e pushtetit komunist si pronë private që nuk u zhduk por thjesht ndërroi gjuhë dhe kostum.

Kjo krijoi një paradoks: ndryshoi sistemi, por jo plotësisht mentaliteti politik. Edhe nga klasa e re politike që e quan veten “jo komuniste”, pushteti vazhdoi të perceptohej si privilegj, jo si përgjegjësi e shërbim për qytetarët. Besnikëria partiake, ashtu si në kohën e diktatorit komunist Enver Hoxha, vazhdoi të mbetej jo mbi meritën individuale, as mbi interesat dhe mirëqenjen ekonomike të shqiptarëve duke lënë pas dore dukshëm interesat e shënjta madhore afat-gjata kombëtare. Ndërkohë që transparenca publike, pjesë e pandarë e një shoqërie të lirë e demokratike është zëvendësuar nga kontrolli i informacionit nga entet mediatike të pushtetit në fuqi. Në këtë terren politik dhe atmosferë të dështuar të tranzicionit politik “post-komunist”, korrupsioni, në të gjitha nivelet e qeverisë, të shtetit dhe të shoqërisë, (“kap ç’a të kapësh”), në Shqipërinë “post-komuniste”, nuk është, në kuptimin e vërtetë të fjalës, një devijim nga e kaluara, jo. Por, ishte dhe mbetet një vazhdimësi e një kulture komuniste ku shteti shihet dhe përdoret si pronë e atyre që e zotërojnë, përkohësisht, ose për periudha më të gjata qeverisjeje. Si rrjedhim, shpesh herë në shkrimet e mia modeste gjatë viteve ia kam “lënë të dera”, fajin për pothuaj të gjitha dështimet politike, ekonomike dhe shoqërore dhe krimet barbare, regjimit të Enver Hoxhës. Megjithëkëtë, bazuar në përvojën politike të tranzicionit “post-komunist” të tre dekadave të fundit “pluralizëm” politik, ndoshta do të ishte e padrejtë dhe e pasaktë të fajësohej vetëm e kaluara komuniste për dështimet e politikës së sotme, po të merret parasysh niveli dhe përmasat e krizës aktuale politiko-ekonomike e shoqërore, në pëgjithsi.

Ndonëse kanë kaluar më shumë se tre dekada “pluralizëm”, brezi i ri politik — ai që u formua pas viteve ’90 — ka pasur kohën e nevojshme dhe mundësinë të ndërtojë institucione të forta dhe standarde të reja etike. Në shumë raste, kjo mundësi, jo vetëm, është shpërdoruar, për të mos thënë ka dështuar, krejtsisht dhe mizorisht, nga një klasë që tani mund të quhet e dështuar politikisht dhe ekonomikisht. Ndërkohë që mungesa e ndëshkueshmërisë ka krijuar bindjen e vazhueshme se politika aktuale është zonë imuniteti. Por për këtë gjëndje të krijuar, nuk është krejt faji as i politikës. Shoqëria shqiptare, e lodhur nga tranzicioni i pafund dhe i pa shpresë, shpesh ka relativizuar korrupsionin duke justifikuar me fjalët se “të gjithë politikanët vjedhin”, “edhe ata të mëparshmit bënin njësoj”, e tjera. Kjo filozofi e barazimit të fajit është armiku më i madh i ndryshimit të pritur për aq shumë kohë nga shqiptarët e vuajtur, por që, fatkeqsisht, një ndryshimi të pritshëm, por që nuk po ndodh.

Sot, ndërsa reforma në drejtësi dhe veprimet e Struktuës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) duket se ka krijuar deri diku një klimë të re llogaridhënieje dhe ndëshkueshmërie. të pakën tani për tani, por mbetet përtu parë. Ndërkohë që përplasja mes kulturës së vjetër politike komuniste, përfshir drejtësinë dhe kërkesës për standarde moderne qeverisëse, është më e dukshme dhe më e egër se kurrë më parë. Kjo përplasje shpjegon tensionet, rezistencën, polarizimin ekstrem politik dhe mbi të gjitha largimin masiv të shqiptarëve thellësisht të shqetësuar për të ardhmen e vet dhe të familjeve të tyre në një vend të qeverisur nga klasë politike që për 35-vjet refupon me kryeneçsi t’i përshtatet rrethanave politike vendore, rajonale dhe botërore të shekullit XXI.

Mosbesimi dhe zhgënjimi i thellë qytetar nuk lind vetëm nga korrupsioni faktik ose nga polarizimi politik. Për më tepër, mos-besimi dhe zhgënjimi shumicës së shqiptarëve ndaj pushtetit të shfrenuar dhe të pa kontrolluar, ushqehet edhe nga mungesa e një narrative të qartë morale e kombëtare. Kur e kaluara relativizohet, zyrtarisht, patjetër që edhe e tashmja do të relativizohet. Kur krimet e djeshme të komunizmit nuk dënohen, ndërkohë që trajtohen me ambiguitet me qëllim që të hidhen në harresë, atëherë edhe shkeljet e sotme flagrante — përfshir korrupsionin zyrtar në të gjitha nivelet e shoqërisë — minimizohen me justifikimin se, “këto ndodhin kudo”, edhe në Amerikë.

Prandaj besoj se problemet e sotëme ndër shqiptarët janë, thelbësisht, jo vetëm politike, por edhe të një natyre morale të dështuar shoqërore. Sepse një shoqëri që nuk e ndan qartë vijën e kuqe midis autoritarizmit të pa kontrolluar dhe demokracisë, e gënjeshtres nga e vërteta, ajo shoqëri rrezikon ta mbajë atë vijë të paqartë në vazhdimsi, sidomos në praktikën e përditshme të pushtetit qendror e lokal, duke i dhënë një goditje të rëndë besueshmërisë së shumicës së shqiptarëve ndaj atyre që janë në krye të qeverisë e të shtetit, e nga të cilët populli pret ndershmëri, llogaridhënie dhe ndëshkueshmëri.

Prandaj, më duhet të them me keqardhje sa u përket ndryshimeve të fundit në qeverinë shqiptare, mos të pritet ndonjë ndryshim i madh, përsa i përket ndikimit të tyre në jetën e përditshme të shqiptarëve. Sepse besimi ndaj qeverisë dhe ndaj politikës në përgjithsi, përfshir opozitën, nuk vendoset me ndryshime të herë-pas-hershme emrash të rinj as të vjetër. Pas 35-vjetësh të kësaj politike dështuese, shqiptarët kanë nevojë për një shkundje të fortë të kësaj kulture politike dhe shoqërore në Shqipërinë, “post-komuniste” si vend anëtar i NATO-s. me ambicje për antarësim të plotë edhe në Bashkimin Evropian, nëse zgjedhim t’i besojmë propagandës së kësaj klase politike ndër vite, pa asnjë prove a rezultati konkret deri më tani. Sepse besimi i qytetarëve ndaj pushtetit, qoftë edhe ai shqiptar, kërkon standarde të qëndrueshme demokratike, me ndarje reale pushtetesh, me drejtësi të pavarur dhe me një kulturë ku dorëheqja dhe përgjegjësia, por edhe ndëshkueshmëria janë norma dhe jo përjashtime. Prandaj, pa një ndarje të qartë njëherë e mirë — jo vetëm një distancim politik, por edhe moral nga e kaluara komuniste, Shqipëria do ta ketë të vështirë të ndërtojë një të ardhme me institucione të besueshme me standard demokratike. Sepse besimi, krydesisht, është produkt i kujtesës së ndershme, ndëshkueshmërisë dhe i përgjegjësisë së vazhdueshme të pushtetit në shërbim të qytetarve.

Për të përmbyllur — këtë përmbledhje të mendimeve të mia të shprehura gjatë viteve në shkrimet e mia modeste mbi zhvillimet politike në Shqipëri — me një notë shprese se kurrë nuk është vonë për një shkundje të vërtetë politike duke u distancuar njëherë e mirë nga e kaluara, në përputhje me kërkesat e kohës të këtij brezi të shqiptarëve. Megjithë horizontin e errët politik, unë gjithnjë jam i besimit se çdo periudhë i qet njerzit e vet të nevojshëm për ndryshimet e duhura të një shoqërie. Besoj pra se edhe brezi i ri politik i shqiptarëve ka ende mundësi të zgjedhë një të ardhme më të mirë, më shpresëdhënse, për të gjithë shqiptarët, pa dallim: Që jetë një vazhdimësi e një tranzicioni të korruptuar e autoritar, apo themel i një republike funksionale, vërtetë të lirë e demokratike. Koha e justifikimeve ka mbaruar. Koha e përgjegjësisë së vërtetë morale dhe kombëtare, sapo ka filluar!