Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Takimet e Mynihut 2022 – Simposium shkencor

by

Enela Markja

Nëntor 2022/

Mynih 19.11.2022 – Shoqëria e akademikëve shqiptarë DIJA e.V., në bashkëpunim me Institutin shkencor mbarëkombëtar Alb-shkenca si dhe Ministrin e Punëve të Jashme dhe Diasporës të Republikës së Kosovës organizuan në Mynih simposiumin shkencor me temë: „Sfidat dhe mundësite e inkuadrimit te Diasporës në bashkëpunime shkencore kombëtare dhe mbarkombëtare“

Në Qendrën Internacionale të Takimeve Shkencore (IBZ) në Mynih u takuan më tepër se 100 pjesmarrës, profesor të Institutit Alb-shkenca dhe drejtues të institucione me objektivën e konkretizimit të projekteve në dobi të vendeve tona të origjinës nëpërmjet rrjetizimit dhe bashkëpuninimit shkencor.

Takimi hapet me fjalën përshëndetëse të Kryetarit të Shoqërisë së akademikeve dhe njëherit zëvëndësdrejtorit të përgjithshëm të Institutit Alb-shkenca Dr. Eshref Januzaj, i cili theksoi domosdoshmërinë e transferit te dijes si dhe rëndësinë e bashkëpunimit të Diasporës akademike me vendet e origjinës. Gjithashtu Dr. Januzaj përmendi rritjen e numrit të Diasporës në Gjermani dhe njëkohësisht fokusoi problematikat dhe arsyet pse ndodh ky migrim.

Pjesmarrësit e siposiumit u përshëndetën nga konsulli i Republikës. së Shqipërisë Dr. Dashnor Ibra dhe Konsulli i Përgjithëshëm i Rep. së Kosovës z. Afrim Nura.

Për të qenë konkurues duhet të ketë një lidhje të Diasporës shkencore. 

Prof. Dr. Gentian Zyberi që ushtron veprimtarinë e tij akademike dhe shkencore në fushen e shkencave juridike në Universitetin e Oslos në Norvegji, parashtroi problematikat aktuale të Universiteteve në rajon. Ai thekson mangësine e botimeve shkencore si dhe rëndësinë e mbështetjes financiare të bibliotekave. Kanalizimi i duhur i fondeve si p. sh. krijimi i një reviste online për punime shkencore do të ishte motiovues. Mungesa e fondeve për kërkime shkencore është pengesë thelbësore. Kjo ilustrohet edhe me faktin se buxheti për shkencë që shteti shqiptar e ndanë përbën vetem 0,2 % të GDP-së.

Prof. Zyberi theksoi gjithashtu rëndësinë e angazhimi të Diasporës akademike për të rritur nivelin e punës shkencore në nivele europiane dhe ndërkombëtare.

Disa nga impulset e tij rreth temës së simpoziumit vunë kështu para përgjegjësive institucionet tona në vendet e origjinës:

  • krijimi i një programi ERASMUS+ për vendet tona në rajon
  • Shkenca dhe kërkimet shkencore duhet të jenë shumë afër studetëve
  • Rritja e stafit akademik në universitete tona
  • stimulim ekonomik në cilësi dhe në sasi
  • përmendja e shembujve të mirë 
  • mbeshtjetje morale e studiuesve të rrinj

Integrimi i venedeve tona në familjen europiane ka nevojë dhe do të përshpejtohet nëse cilësia e Diasporës do të rritet, citoi Prof. Zyberi në fjalën e tij. Me këtë impuls ai parashtroi një platformë për krijimin e urave të bashkëpunimit.

Nje komb nuk ka zhvillim nëse nuk zhvillon dhe nuk mbështet shkencën! 

Nga Shteti i Washington-it në ShBA përshëndeti gjithashtu nëpërmjet platformës ZOOM me një Keynot edhe Prof. Dr. Niko Qafoku. Ai theksoi rëndësine e themelimit të Institutit Alb-Shkenca para 17 viteve me bashkëthemeluesit Prof. Dr. Bajram Berisha, Dr. Januzaj dhe Prof. Dr. Gentian Zyberin nëpërmjet të cilit u krijuan urat e bashkëpunimit të Diasporës shkencore. Prof Qafoku foli për nevojën e ndërtimit të një infrastrukture për studimet shkencore duke spikatur rolin e Diasporës shkencore me fjalët: Ne flasim shqip!

Në panelin e parë „Bashkëpunimi dhe rrjetizimi i shkencës” u takuan Prof. Dr. Bajram Berisha, Prof. Dr. Evan Rroco, Prof. Dr. Bashkim Ziberi dhe Prof. Dr. Lulzim Dragidella. Në bashkëbisedim ata trajtuan problemet nga dy këndvështrime, si Akademikë në Universitetet gjermane dhe në vendet e origjinës. Duke vënë në pah problematikat, si: 

  • Mungesën e një qëndrueshmërie në kërkimet shkencore
  • Financimi jo i mjaftueshëm
  • Mungesa e regjistrimit të Diasporës shkencore

Njëkohësisht u shyrtuan dhe ide për konceptimin e stukturave të qëndrueshme të bashkëpunimit. Konceptimi i një Masteri të përbashkët në vëndet shqipfolëse dhe ndërtimi i laboratorëve me nivel te lartë shkencor, do të ndikonin si indikatorë për më shumë rrjetizim dhë bashkëpunim. 

Dobësia e Diasporës shkencore është, që ajo nuk është ë organizuar në rrjete dhe organizata

…theksoi në ligjëratën e tij Dr. Ilir Gëdeshit nga Qendra për Studimet Ekonomike e Shoqërore, i cili bëri një pasqyrë të Diasporës bazuar mbi statistika. Sipas shifrave konstatohet që 97% e doktorantëve që kanë promovuar jasht vëndevë të origjinës, punësohen në institutet dhe universitetet ku kanë promovuar. Nga këta vetëm 21% marrin pjesë në organizata dhe rrjete sociale. Gjithashtu rezulton që patriotizmi është motivacioni i angazhimit të Diasporës shkencore kosovare për ndërtimin e shtetit të Kosovës. Ajo është tepër e lidhur me Kosovën dhe beson në kompetencat sociale, drejtësinë sociale dhe të pa korruptuar. 
Edhe në këtë ligjeratë u theksua domosdoshmëria e Diasporës shkencore dhe zgjerimi I rrjeteve të tyre nëpërmjet njësive Diplomatike.

Në panelin e dytë me teme „Projektet dhe strategjitë institucionale“ diskutuan znj. Liza Gashi – zëvendësministre për Punët e Jashme e Diasporën e Republikës së Kosovës, Drejtoresha e Agjensisë Kombëtare të Diasporës në Shqipëri znj. Sonila Hysi dhe Nenkryetarja e Këshillit Koordiniues te Diasporës znj. Anila Hyka.

Identiteti jonë ndërlidhet me gjuhen shqipe

Znj. Gashi pasi bën një analize themelore të Diasporës duke vlerësuar kontributin e saj në rrugëtimin e Kosovës. Pasi vë ne dukje heterogjinitetin dhe shpërndarjen e Diasporës si dhe vakuumin mes dijes së vjetër dhe te re, pranoi mungesën e strukturave të përshtatshme bashkohore për bashkëpunim e rrjetizim. 

Ajo që znj. Gashi kërkon nga Diaspora shkencore është KOHA për ndërtimin e prototipave dhe krijimin e strukturave të bashkëpunimit per sfidimin e pengesave.

Misionet tona – vazhdon znj. Gashi – duhet të jenë çelësi I hyrjes në Diasporë. Me 32 Misione Diplomatike dhe 16 Konsullata u krijua bazamenti i pionierve të Diplomacisë kosovare.

„Ne nuk duhet t‘i largohemi por duhet të ballafaqohemi me të vërteten tone“ – me këto fjalë hapi znj. Gashi dyert për cdo bashkëpunim e rrjetizim të mundshëm në ndihmnë të ndërtimit të stukturave për konsolidimin e transferit te dijes.

Bashkëpunimi me Shoqërinë DIJA është i domosdoshëm

Znj. Hysi prezanton strukturat e ngritura për organizimine Diasporës si dhe strategjinë e organizimit të një baze tëdhënash për regjistimin e Diasporës. Pasi u vu re mungesa e një Këshilli Koordinues për Diasporën shkencore, ajo vendosi në bashkëpunim me znj. Gashi realizimin e shpejtë të këtij projekti.

Me qëllim thellimin e bashkëpunimit drejt integrimit të diasporës shkencore dhe profesional në procese të zhvillimit të vendeve tona si dhe për të hapur edhe rrugen institucionale të bashkepunimit, Drejtoresha e Agjensisë Kombëtare të Diasporës të Shqipërisë, znj. Sonila Hysi dhe Kryetari i Shoqërisë së akademikëve shqiptarë DIJA e.V., z. Eshref Januzaj, nënshkruan marrëveshje bashkëpunimi në mes të Agjencisë Kombëtare të Diasporës dhe Shoqërisë DIJA nga Mynihu.

Kjo marrëveshje do të krijoj hapësira për rrjetizimin e expertëve dhe angazhimin e Diasporës shkencore dhe profesionale në zhvillimin e projekteve në vendet e origjinës.

Të ushtrojmë metodologjinë e bashkëpunimit në grup

Në fjalën e saj gjatë diskutimit në panel, Anila Hyka theksoi rëndësine e Këshillit të Koordinimit të Diasporës dhe mundësite që ofrohen përmes tij.

Në panelin e tretë „Shembuj nga praktika“ u diskutua mbi praktikat konkrete të bashkëpunimit e rrjetizimit me znj. Suela Kalia dhe Xhelal Dërgutoi nga Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH, zyrat në Shqipëri dhe Kosovë, z. Rrahim Trepça nga Qendra Gjermane e Informacionit për Migrim, Aftësim Profesional dhe Karrierë (DIMAK), Zyra Kosovë, znj. Sihana Bejtullahu nga GERMIN, znj. Shegë Bahtiri nga Instituti i Europës Juglindore për Politikat shëndetësore dhe sociale dhe znj. Dr. Aurora Dollenberg, Kryetare e Federatës së Mjekëve shqipëtarë në Europë. 

Simposiumi u mbyll duke hapur rrugën për struktura e platforma bashkëpunimi, të cilat do të kontribuojnë në mobilizimin e Diasporës shkencore për konkretizimin e projekteve në vendet e origjinës. Bashkëpunimi ose edhe „Themra e Akilit“, siç u gjuajt gjatë simposiumit, është sfida me të cilën duhet të ballafaqohemi. 

Kemi shumë për të thënë, por shumë më tepër kemi për të bërë!

Nga DIJA për Ju

Enela Markja

Nëntor 2022

Faleminderit secilit prej jush që e bët këtë projekt kaq magjik

by

Sokol Demaku/

Nga vizita një javore e dy shoqatave kulturore nga Republika e Kosovës nga qyteti Obiliq dhe Pejë dhe një nga qyteti Kumanovë e Maqedonisë së Veriut në Suedi në organzim të Albakos Qendres së të rinjëve shgqiptar në qytetin Hässleholm të Suedisë. 

Albakos Qendra e të rinjëve nga Hässleholm i Suedisë është një ndër ato pak shoqata kulturore shqiptare e cila është e angazhuar në krijimin e  kontakteve dhe vizitave reciproke me shoqata si motra në Kosovë dhe Maqedonin e Veriut, ku rezultatet e punë shihen dhe janë evidente  përmes realizimit të projekteve kulturore përmes Projektit Erasmus të Bashkimit Europian.

Kësaj radhe tema e projektit ishte: Diversiteti dhe shkembimi i përvojave në udhëheqjen e grupeve nga shoqatat e përfshira në projekt madhor për kulturën dhe traditën shqiptare.

Albakos edhe me heret kishte të përfshira në projektet e tij edhe dy shoqtata sportive nga Republika e Kosovës dhe ate Klubin futbiollistik Trepca 89 dhe Klubin e Volejbollit për femra nga komuna e Skenderajt të cilët në ketë vjeshtë ishin mysafirë të Albakos dhe zhvilluan ndeshje miqesore me klube futbolli dhe volejbolli e ku pritet qe në pranverë ekipet suedeze dhe suedezo shqiptare të cilat janë pjesë e Albakos të  ua kthejnë vizitën këtyre klubeve kosovare dhe edhe atje të zhvillojnë ndeshjet e tyre miqësore.

Tani për një javë rrjesht qendruan në Hässleholm dy shoqata kulturorere nga Republika e Kosovës si ”Qendra rinore Obiliq” dhe ”Qendra për emancipimine  femrs-Alma” nga Peja dhe Qendra Kulturore ”Bajram Shabani” nga qyteti i Kumanovës i Maqedonise së Veriut. Ky ishte serish një projekt i Albakos finansuar nga Bashkimi Europian konkretisht nga Erasmus programet. Tema e projektit është: Diversiteti dhe shkembimi i përvojave në udhëheqjen e grupeve nga shoqatatë kulturore. Një temë shumë interesante dhe me vlerë për shoqatatë kulturore nga te trija vendet. Një ide e realizuar me mjaft sukses nga anetar të Albaskos e Hässleholm të Suedisë dhe pjesërmarresve ne aktivitete dhe biseda te anetareve te te tri shoqatave nga Kosova dhe Maqedonia e Veiriut. Në këto biseda dhe aktivitete brena javes në truallin suedez ishin të inkuadruara edhe shoqata shqiptare nga qytete të ndryshme të Suedisë pjesë e aktiviteve te Albakos. Përfaqësusit e tyre kanë prezentua punen dhe aktivitet e tyre në kuadër të shoqatave në të cilatë ata kryejnë aktivitetet kulturore e kjo ishte me vlerë për pjesëmarresit kosovar dhe ata nga Kumanova. Puna idelae dhe aktivitete e shumta të ketyre shoqatave zgjuan kurreshtjen e mysafirëve të pranishëm në këto aktivtete dhe kjo ishte një përvojë e mirë për ta për ta zbatua në puën e shoqatave të tyre. Ata ishin të impresionuar nga bashkëpunimi mes këtyre shoqtave kulturore shqiptare në mërgatë e që ka vlerë të madhe kulturore për ruajtjen dhe kultuvimine gjuhës, kulturës dhe traditës sonë në mërgatë.

Ishin ditë me plotë punë dhe angazhim edhe për të rinjët kosovar dhe ata nga Kumanova por edhe për mikëpritësit shqiptar në Suedi sepse ishte me interes kembimi i pervojave dhe angazhimeve në udheheqjen e jetes kulturore në shoqata kulturore e këtu në Suedi këto kanë vlerë dhe mbeshtetje pamas edhe nga shteti por edhe nga ata të cilët merren me qeshtjet e jetës kulturore këtu. Besojmë se përvoja e shoqtave shqiptare në Suedi do jetë një udhërrefyes dinjitoz dhe i mbar për punën e shoqatave si motra në Kosovë e Maqedonin e Veriut. U tha naga ana e pjesëmarrësve se të gjithë do angazhohen në një krijim të një atmosfere bashkëpunimi me shoqatatë mysafire dhe se do jetë një pune kreative kjo në të ardhmen në realzimine  qellimit të projektit të bashkëpunimit.

Në fund të vizitës dhe mbremjes lamtumirëse për shoqtata mysafire u organizau një takim përshendetës ku u analizua puna dhe rezultati i viztës dhe nga të gjithë aktorët e projektit u degjuan fjalë miradie për punënb e bërë dhe u degjuan fjalë falenderimi edhe për:

-Faleminderit Bashkimit Evropian për sponsorizimin dhe të gjitha organizatave pjesëmarrëse dhe sigurisht faleminderit të gjithë pjesëmarrësve.

-Faleminderit secilit prej jush që e bët këtë projekt kaq magjik.

Një falenderim i veqant në këtë rast shkon për udhëheqjen e Albakos Edona Sejdia dhe Agim Spahiu për një relazimin kaq të mire të këtij eventi bashkëpunimi.

-Të mbushur me frymëzim, gëzim dhe motivim për projektet e reja shkojmë tutje në realzimin e projekteve të reja me të gjitha shoqatatë pjesëmarrëse.

VATRA PROMOVON “LINCOLN” TË XHEVAT KALLAJXHIUT MË 3 DHJETOR 2022

by

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës VATRA në bashkëpunim me Teqen Bektashiane Shqiptare të Amerikës, me rastin e 100 vjetorit të marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, do të promovojnë librin “Lincoln” të ish-Editorit të Diellit Xhevat Kallajxhiu.

Promovimi zhvillohet më 3 Dhjetor 2022 ditën e Shtunë ora 11 Am në Selinë Qendrore të Federatës Vatra në adresën: 2437 Southern Blvd, The Bronx, NY 10458.

Ftohet komuniteti dhe mediat të marrin pjesë.

Kosova e Shqipëria duhet të frenojnë shpopullimin e vendit

by

Mhill Gjuraj/

Shpopullimi i Kosovës dhe Shqipërisë është një plagë e rëndë kombëtare. Shtetet tona duhet të veprojnë urgjent në marrjen e masave për parandalimin e kësaj plage shfarosëse. Ikja e rinisë dhe intelektualëve plakë e varfëron kombin tonë. Ikja e njerëzve nga vendet e tyre ndodh si pasojë e korrupsionit dhe dobësimit të forcës së shtetit. Investitorët e huaj e vendas në Kosovë e Shqipëri duhet me pas garanci ku investojnë. Burokracitë shtetërore duhet të zhduken. Shteti duhet të mbrojë qytetarin, ti krijojë shanset dhe të shpallë luftë pa kompromis ndaj korrupsionit. Shteti duhet të bëjë transparencë në menaxhimin e fondeve publike, në investimet e huaja. Kombi është në rrezik. Nuk po mbetet askush në trojet tona. Njerëzit ikin nga halli jo nga qejfi. Të gjitha institucionet, feja, organizatat duhet të punojnë fort ta luftojnë këtë depresion masiv. Diaspora shqiptare e Amerikës duhet të investojë më shumë në Kosovë e Shqipëri. Është detyrë patriotike të investosh në shtetin tënd, në atdheun tënd.

Vatra pranë shqiptarëve të Medvegjës

by

Kryetari i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, Elmi Berisha, gjatë ditës së mërkure ka qëndruar në Medvegjë, ku ka pasur një varg vizitash tek shqiptarët në Medvegjë. Berisha atje u prit nga biznesmeni shqiptarë që jeton në Itali, Muharrem Salihu.

Biznesmeni shqiptar e njoftoi kryetarin e Vatrës më shumë për ecurinë e punës në fabrikën e tij të çorapëve në Medvegjë.

Pas kësaj, vizita e Berishës vazhdoi edhe në shtëpinë e veprimtarit Xhem Xhema në fshatin Tupallë, duke vazhduar tutje në shkollën fillore “Zenel Hajdini” në fshatin Gjylekreshtë.

Vizitën njëditore, Berisha e përmbylli me një takim shumë të veçantë me deputetin e vetëm shqiptarë në parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi.

Në takim u fol për situatën aktuale në vend, sfidat që po përballen shqiptarët në Luginë e me vështirësitë që po ballafaqohen çdo ditë shqiptarët në atë vend.

Kreu i Vatrës shprehu vullnetin e tij për t’i ndihmuar bizneset në Medvegjë, ndërkaq Kamberi e falënderoi për vizitën që i bëri.

Në ketë vizitë i pranishëm ka qenë edhe Drejtori gjeneral i RrBDSh-së, Naim Dedushaj. Për më shumë gjatë kësaj vizite në Medvegjë do të shihni nesër në videon e realizuar gjatë gjithë ditës së sotme./arbresh.info/