Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Kujtesa historike 1994 – rrëmbimet e shqiptarëve të Kosovës prej serbëve alarmuan Shtetet e Bashkuara të Amerikës

by

Sokol Paja/

Një ndër torturat më të tmerrshme që Serbia ka ushtruar ndaj popullsisë shqiptare në Kosovë ka qenë ajo e rrëmbimit, torturës e burgosjes pa shkak. Arrestime të jashtëligjshme, mbajtje në burgim pa prova, keqtrajtime, frikë e presion me çdo mjet kanë qenë të organizuara nga aparati shtetëror serb me qëllim mbajtjen nën panik, frikë, terror, shtypje të shqiptarëve në Kosovë. Historia e Profesor Lek Përlleshit përbën një ndër ngjarjet më të frikshme dhe më flagrante të shkeljes së të drejtave e lirive themelore të njeriut. Regjimi gjenocidal serb në shkurt të vitit 1994 e rrëmbeu Prof. Lek Përlleshin duke e mbajtur të burgosur e nën tortura padrejtësisht. Në atë kohë Prof.Lekë Përlleshi ishte drejtor shkolle në Jagodë ku mësimdhënësit dhe drejtoria e arsimit mbanin pushtetin paralel me Serbinë. Në atë kohë filloi diferencimi prej shtetit serb duke mos paguar arsimin shqip. Mësuesit shqiptarë rrëfen për Diellin Prof. Leka punonin pa pagesë. Në ndihmë të tyre e mësimit shqip në Kosovë filluan aksione për grumbullimin e të hollave nga populli dhe mërgata shqiptare në Europë dhe Amerikë. Kjo ishte një ndihmësë e madhe për arsimin shqip sidomos pasi vullneti dhe këmbëngulja nuk humbej por rritej duke i dhënë kurajo dhe vullnet zhvillimit e përhapjes së arsimit ship në Kosovë. Shkolla ku Prof. Lekë Përlleshi punonte kishte emrin e serbo-malazezit: Petar Petroviç Njegosh me fotografi 2 metra të lartë. Asokohe tregon Prof. Leka në Kosovë filloi aksioni për ti larguar emrat e shkrimtarëve serbo-malazezë nga shkollat shqipe. Në krye të emërimit në shkolla të emrave ishte Prof.Dr. Fehmi Agani. Në shkollën e Jagodës u vu emri AT GJERGJ FISHTA, që ishte kundërvënia më e përshtatshme kundrejtë Petar Petroviç Njegosh. Pas këtyre aksioneve filloi të ashpërsohet gjendja e arsimit shqip në Kosovë ku armiku serb filloi me tortura të mëdha kundrejt punonjësve të arsimit shqip dhe popullit që i përkrahte. Drejtorët e shkollave merreshin në pyetje nga UDB-ja jugosllave, duke i keqtrajtuar psikologjikisht dhe fizikisht me qëllim për të ngjallur nënshtrim, panik e frikë. Pas burgosjes e dhunimit barbar prej forcave serbe, falë ndërhyrjes së Shteteve të Bashkuara të Amerikës u arrit lirimi i Profesor Lekë Përlleshit. Ndërkombëtarizimi i kësaj çështje nga SHBA dhe metodave fashiste të regjimit serb mbi shqiptarët në Kosovë, kthey sytë e botës demokratike mbi situatën e shqiptarëve nën regjimin serb. Vëllezërit e Prof.Lekë Përlleshit, menjëherë pas arrestimit të tij njoftuan Kryetarin e Ligës Shqiptaro-Amerikane JOE DIOGUARDIN i cili vuri në lëvizje Senatorë e Kongresmenë ku BENJAMIN GILLMAN i cili ishte udhëheqës për Drejtat e Njeriut në Europë dhe Kosovë e solli fuqishëm në Kongresin Amerikan. Pas letrës së z.Gillman, Presidenti Bill Clinton u informua në detaje për shkeljen e të drejtave të shqiptarëve prej regjimit serb në Kosovë dhe reagoi kundër propagandës së Millosheviçit se populli shqiptar janë terrorista dhe njerëz me bisht si majmunët. Asokohe kujton Prof. Leka, Presidenti Klinton iu drejtua ashpër Millosheviçit duke i thënë se regjimi serb po ndëshkonte familjet shqiptare me reputacion dhe që nuk kanë të bëjnë as me terrorizmin as me majmunët por me civilizimin, lirinë, zhvillimin e botën demokratike.

Dokumenti zyrtar amerikan dhe reagimi shtetëror i SHBA parashikoi rrezikun serb në rritje në Kosovë e Ballkan. Metodat fashiste të serbëve mbi popullsinë shqiptare sollën edhe luftën e përgjakshme të vitit 1998.

Dokumenti më poshtë sqaron gjithçka. Edhe pse kanë kaluar 25 vite prapë se prapë pas hekurave në Hagë janë luftëtarët e lirisë së Kosovës dhe kriminelët serb shëtisin në botën e lirë. Bota demokratike duhet ta dënojë e ndëshkojë Serbinë për gjenocidin në Kosovë.

#SiSot, më 17 gusht 1911, ndërroi jetë veprimtari i Rilindjes Kombëtare, Petro Nini Luarasi

by

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave/

Mësimet e para në gjuhën shqipe i mori kur ishte nxënës në shkollën e Qestoratit nga mësuesi Koto Hoxhi. Në vitin 1887 hapi në Ersekë shkollën e parë shqipe dhe përgjatë vjetëve 1892-1893, shkollat shqipe në krahinën e Kolonjës dhe të Vakëfeve. Ishte mësues dhe drejtor i Mësonjtores Shqipe të Korçës (1893) dhe më vonë i shkollës së Negovanit (1909-1911).

Mërgoi në Amerikë dhe u bë nismëtar i shoqërive patriotike “Malli i Mëmëdheut” dhe “Pellazgu”. Ishte deleagat në Kongresin e Dytë të Manastirit. Bashkëpunoi me organet “Bashkimi i Kombit” (Manastir), “Drita” (Sofje), “Kombi” (Boston), “Iliria” (Selanik). Në veprën “Mallkimi i shkronjave shqipe dhe çpërfolja e shqiptarit” (Manastir, 1911) mbrojti të drejtat e popullit shqiptar për kulturë kombëtare, duke e quajtur dijen dhe kulturën “shpirtin e mëmëdheut”. Për shkak të veprimtarisë patriotike, arsimore, shoqërore dhe propaganduese, u përndoq nga Xhonturqit dhe Patriarkana e Stambollit.

Bashkëlidhur, dekreti për t’i dhënë Petro Nini Luarasit titullin “Mësues i Popullit” dhe Urdhrin eLirisë të Klasit të II-të.

#ArkivatKujtojnë

#ArkivatFrymëzojnë

#PetroNiniLuarasi

#AQSH

PSE JO, REPUBLIKA E DARDANISË!?

by

Nga Frank Shkreli

A person standing at a podium with a flag behind him Description automatically generated with medium confidence

“Një zbulim që formëson historinë, një dedikim i fuqishëm nga Perandori Justinian është zbuluar në Lokalitetin Arkeologjik Ulpiana”. Kështu e ka cilësuar Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, i Republikës së Kosovës, Hajrulla Çeku, njoftimin e ditëve të fundit të një ekipi të përbërë nga arkeologë të Kosovës dhe francezë, I cili po bën hulumtime arkelogjike në Ulpianë, nja 10-kilometra larg nga Prishtina.

Grupi i arkeologëve që përbëhet nga francezi Christophe Goddard, Arben Hajdari e Milot Berisha nga Kosova, gjatë hulumtimeve të kryera shkencore kanë zbuluar një mbishkrim monumental me rëndësi të jashtëzakonshme historike nga Perandori Justinian (527-565) i qytetit Justiniana Secunda.  Ai e përshkruan këtë qytet si një qytet Dardan, në krahinën e Dardanisë. Qyteti dhe kisha, të themeluar nga paraardhësi i tij, Diokleciani në fillim të shekullit IV. Ekspertët thonë se mbishkrimi paraqet një dëshmi shumë të rrallë ndërsa dëshmon afërsinë e perandorit Justinian ndaj provincës së origjinës së tij. Kisha e atjeshme, paraqet një prej zbulimeve më të mëdha të Perandorisë së vonshme romake dhe perandorëve më të rëndësishëm të saj, thuhet në njoftimet për media.

Me të drejtë ky zbulim me rëndësi historike dhe identike për shqiptarët ka tërhequr vëmendjen dhe interesimin e autoriteteve më të larta të Republikës së Kosovës dhe disa përfaqsuesve ndërkombëtarë në Kosovë.

“Ulpiana është një udhëtim nëpër kohë që zbulon thesaret e fshehura të së kaluarës sonë. Çdo gërmim zbulon fragmente të qytetërimit tonë të lashtë”, është shprehur presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani.  “Nga Mbretëria e Dardanisë e deri te Perandori Justinian janë shekuj të trashëgimisë sonë të prekshme, e cila ndërlidhë të tashmen tonë me të kaluarën e largët. Zbulimet e fundit në Ulpianë (Justiniana Secunda), paraqesin evidenca të rëndësishme për historinë e Dardanisë dhe dardanëve gjatë Antikitetit të vonë-Mesjetës së hershme”, është shprehur e para e shtetit të Kosovës, Zonja Osmani, në lidhje me zbulimet arkeologjike të ditëve të fundit në Ulpianë, pasi vizitoi hapësirat e hulumtimve arkeologjike jo shumë larg Prishtinës.

Ndërkaq, edhe kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti ka reaguar pas njoftimit për zbulimin e mbishkrimit monumental në qytetin Ulpianë, ndërsa ka thënë për media se ky zbulim dëshmon lidhjet e Perandorit Justinian me vendin e origjinës së tij — Dardaninë.  Punën e sukseshme arkeogjike në Ulpianë të ekipit të lartë-përmendur, Kryeministri Kurti e lavdëroi këtë zbulim si një dëshmi e bashkpunimit të suksesshëm ndërkombëtar — midis arkeologëve nga Kosova dhe Franca, ka shkruar në portalin e tij, Kryeministri Kurti.

Jo se kjo histori nuk dihej. Dihej dhe mbrohej nga historian dhe eskpertëtë huaj dhe vendas gjatë dekadave të shekullit të kaluar e deri në ditët e sotëme. Për fat të mirë, zbulimet e këtyre ekspertëve në të kauarën si veprat dhe botimet historike të tyre – përfshir Profesor Dr. Zef Mirditën, babain e Dardanisë Antike — Frank Shkreli/ Ndërroi jetë Apostulli i Dardanisë | Gazeta Telegraf, tani po vërtetohen dhe po dokumentohen nga zbulimet e fundit, të ekspertëve shqiptarë të Kosovës në bashkpunim me ekspertët e huaj.

Ndonëse zbulimi arkeologjik i ditëve të fundit në Ulpianë është shumë i rëndësishëm, sipas ekspertëve, nuk besoj që ky të jetë më i rëndësishmi as më i fundit. Janë bërë dhe po bëhen hulumtime anë e mbanë trojeve dardane — Frank Shkreli: Këtu i thonë Dardani, o bir! | Gazeta Telegraf — të cilat, më në fund, po tregojnë dhe dëshmojnë para botës, se – megjithë propagandën serbo-greke dhe kundërshtimeve  të tyre  — më në fund po rpovohet historikisht dhe shkencërisht nga grupe eskepertësh me përvojë e reputacion, se trojet shqiptare kanë qenë dhe janë dardane dhe se ajo krahinë është quajtur Dardani. Prandaj, si përfundim, ashtu duhet të quhet edhe sot, me qëllim për t’a çuar në vend të VËRTETËN historike, njëherë e përgjithmonë: Republikën e Dardanisë me flamurin e saj shtetëror, propozuar nga i ndjeri President Dr. Ibrahim Rugova, në vitin 2001. Pse jo? 

 “Ajo është nje kërkesë e gjithë popullit dhe nuk mund ta injoroj askush”. (Ibrahim Rugova).

Frank Shkreli

Ibrahim Rugova - Memories of a War

                      “Oh moj Dardani antike, gjuje vellon e lashtësisë,
                      Rrok lahutën ti kreshnike, për babain e Pavarësisë!

                                                 DARDANIAMay be an image of grave stone, monument and text

May be an image of 10 people, people standing, shovel and text

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani me ekipin e arkeologëve në Ulpianë

May be an image of 10 people and souvlakia


Perandori Justiniani i I-rë ose Justiniani i Madh i lindur në Dardani – Perandori gjigand ilir që drejtoi Romën e Bizantin, që rishkroi, Kodin Civil Romak dhe vuri gurëthemelin e ligjësisë moderne. Njëri prej perandorëve të historisë që cilësohet si një prej perandorëve më të mëdhenj të historisë romake e bizantine. Justiniani i I-rë, sipas historianëve, ka Ilirizuar kastën perandorake dhe i ka dhënë Ilirisë një status të veçantë dhe më të privilegjuar se rajonet e tjera, nën jurisdiksionin e tij administrative-perandorak.Mosaic of Flavius Justinian dressed in a royal purple chlamys and jeweled stemma

Kryeministri Kurti takoi ekipin udhëheqës të gërmimeve në lokalitetin arkeologjik “Ulpiana”

by

Prishtinë, 15 gusht 2023/

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, i shoqëruar nga Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Hajrulla Çeku, dhe këshilltarja e ministrit, Nora Arapi Krasniqi, ka pritur në takim ekipin udhëheqës të gërmimeve në lokalitetin arkeologjik “Ulpiana”, në përbërje të Christophe Goddard nga Universitetit “Ecole Normale Supérieure” në Paris, Arben Hajdari, profesor në Universitetin e Prishtinës dhe arkeolog, dhe Milot Berisha, arkeolog në Institutin Arkeologjik të Kosovës.

Kryeministri Kurti falënderoi për punën dhe përkushtimin në projektin “Gërmimet në lokalitetin arkeologjik Ulpiana” që po zhvillohet në bashkëpunim të ngushtë ndërmjet Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Universitetit të Prishtinës dhe atij francez, “Ecole Normale Supérieure”, ndërsa u informua për punën e deritanishme dhe zbulimin e fundit me rëndësi historike në këtë lokalitet.

Në takim u theksua se mbishkrimi monumental paraqet një dëshmi shumë të rrallë, një dedikim perandorak nga Perandori Justinian (527-565) i qytetit Justiniana Secunda, i përshkruar si qytet Dardan, në provincën e Dardanisë (krijuar nga paraardhësi i tij Diokleciani në fillim të shek. IV pas e.s) dhe kishës së tij. Zbulimi dëshmon afërsinë e perandorit me provincën e origjinës, ndërkaq Kisha paraqet një strukturë arkitektonike të klasit botëror sikurse ndërtimet e S. Sophia në Konstandinopojë dhe S.Vitale në Ravenë. Kjo kishë po ashtu paraqet një prej zbulimeve më të mëdha të Perandorisë së vonshme romake dhe perandorëve më të rëndësishëm.

Projekti “Gërmimet në lokalitetin arkeologjik Ulpiana” po realizohet në bashkëpunim të ngushtë ndërinstitucional në mes të Ministrisë dhe Institutit Arkeologjik të Kosovës, Universitetit të Prishtinës – Fakultetit Filozofik, Departamenti i Antropologjisë, dhe Universitetit në Paris, “Ecole Normale Supérieure”. Në korrik të vitit të kaluar ishte nënshkruar vazhdimi i marrëveshjes fillestare të bashkëpunimit nga viti 2017. Projekti ka një shtrirje kohore tre vjeçare dhe buron nga ligji për ratifikimin e “Marrëveshjes financiare për IPA 2020 në mes të Republikës së Kosovës dhe Bashkimit Evropian”, dhe financohet nga fondet IPA II të Bashkimit Evropian në vlerë prej 1 milion euro. Përmes tij është siguruar mbështetje teknike, shkencore dhe financiare për zhvillim të lokaliteti Arkeologjik Ulpiana si aset me vlera të rëndësishme historike, artistike, shkencore dhe ekonomike. Përpos mbështetjes teknike dhe shkencore, ky bashkëpunim ndikon në ngritje të kapaciteteve profesionale shkencore, përmes programit të shkëmbimit të studiuesve, profesorëve, arkeologëve dhe studentëve, dhe trajnimeve të përbashkëta.

Kryetari Glauk Konjufca priti në takim Senatoren e Nju Jorkut, Nathalia Fernandez

by

Kryetari i Kuvendit të Republikës së Kosovës, Glauk Konjufca, i shoqëruar nga shefi i Stafit, Ilir Kërçeli, priti sot në takim Senatoren e Shtetit të Nju Jorkut, Nathalia Fernandez.

Duke i uruar mirëseardhje në Republikën e Kosovës, kryetari Konjufca falënderoi Senatoren Fernandez për kontributin e pakrahasueshëm të Shteteve të Bashkuara dhe Shtetit të Nju Jorkut ndaj vendit tonë, si dhe për meritat e Senatit dhe Kongresit Amerikan në intensifikimin e bashkëpunimit dhe forcimin e marrëdhënieve ndërmjet shteteve tona.

Kreu i Kuvendit shprehu mirënjohje për punën e saj të jashtëzakonshme ndër vite me komunitetin e gjerë shqiptaro-amerikan në Nju Jork, komunitetin që, siç tha kryetari Konjufca, është simboli më i mirë i raporteve të ngushta historike mes popujve tanë, interesave dhe synimeve tona të përbashkëta.

Fokus i bisedës ishin marrëdhëniet e shkëlqyera midis dy vendeve mike dhe aleate, si pikënisje nga ku merr kahje vazhdimësia dhe thellimi i mëtejmë i raporteve miqësore.