Nga Frank Shkreli

Pothuaj 7-vjetë më parë (Tetor, 2019) Kosova kishte nevojë për një ndryshim të madh politik. Kosova e lodhur nga politikanë të vjetër nga mosha dhe më të vjetëruar nga idetë politike.  Shpresa ime në atë kohë ishte se çifti politik Osmani/Kurti — njëra Presidente e tjetri Kryeministër — të dalur nga zgjedhjet parlamentare të atij viti, bazuar në marrveshjen për koalicion midis Levizjes Vetvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës. Që, më në fund, përfaqësonte një brez të ri politikanësh shqiptarë, që pritej të bënte ndryshimin e madh dhe shumë të nevojshëm në politikën mbarë shqiptare. Frank Shkreli: Zgjedhjet në Kosovë: A është ky ndryshimi i madh në politikën shqiptare? | Gazeta Telegraf 

Siç dihet, periudhë e mandatit të tyre nuk qe aspak e lehtë për, shtetin e qeverinë as për popullin e Kosovës, por besoj se nuk kanë zhgënjyer. Bënë atë që ishte mundur, nën rrethanat politike dhe ekonomike, shpesh jashtë kontrollit të tyre.  Rezultati i zgjedhjeve të fundit në Kosovë, besoj se tregon se ky është edhe gjykimi i sovranit, i shumicës së votuesve vendas të Kosovës dhe votave të diasporës. Them se nuk kanë zhgënjyer duke marrë parasysh situatën e mbrendshme politike, zhvillimet ndërkombëtare dhe “shpaten e Demokleut” të Serbisë fashiste gjithmonë mbi kokën dh fatin e Kosovës. Kam shprehur bindjen time, vite më parë, se ky brez i ri politikanësh shqiptarë do të dijë t’u dalë përpara këtyre sfidave duke i menaxhuar si është më mirë dhe se do të përballonte me sukses rreziqet që i kanoseshin Kosovës dhe Kombit në fillim të mandatit të tyre. 

Ndërkohë që në zgjedhjet e fundit, sovrani i besoi shumicën e votave Kryemistrit Albin Kurti, duke e mundësuar atë të formojë qeverinë e re të Republikës së Kosovës, rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani në detyrën e kreut të shtetit të Kosovës nuk është e qartë — për shkak të pazarlleqeve të flliqta ndër-partiake — ndërkohë që ajo po i afrohet mandatit të saj të ardhshëm presidencial. Vazhdimësia në detyrë e Presidentes Vjosa Osmani nuk është luks politik. Në këtë moment të historisë së Kombit kjo është një domosdoshmëri shtetërore, sidomos përabll realitetit politik në Kosovë ku politika kosovare shpesh lëkundet nga interesat dhe kalkulimet fatzeza partiake, në dëm të interesave të vendit. Në sytë e shumë ekspertëve të brendshëm dhe të jashtëm, Zonja Osmani ka mishëruar parimin e shtetit mbi partinë, duke e kthyer Presidencën — ashtu si në kohën e Presidentit Ibrahima Rugova — në një institucion përfaqsues të unitetit, e jo të pazareve politike partiake. 

Natyrisht se vazhdimësia ka rëndësi për stabilitetin e mbrendshëm, por sidomos në ruajtjen e një kursi insstitucional që i ka dhënë Republikës së Kosovës  besueshmëri ndërkombëtare si asnjpherë mëparë, veçanërsiht në marrëdhëniet e Kosovës me vendet kryesore mike, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Evropian. Në një shkrim për anglisht folësit — President Vjosa Osmani and the Strategic Value of Continuity in U.S.–Kosovo and EU–Kosovo Relations– para dy ditësh, sugjerova me modesti, se rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani do t’i shërbente jo vetëm zhvillimit demokratik dhe forcimit të unitetit të shtetit të Kosovës, por edhe reputacionit të Republikës së Kosovës në nivel ndërkombëtar dhe se, njëkohsisht, një vendim i tillë do pritej mirë edhe nga vendet mik, në përputhje edhe me interesat strategjike të Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian në Ballkanin Perëndimor. Prandaj me plot gojë e them se Presidentja Vjosa Osmani duhet të rizgjidhet në detyrën e saj sepse gjatë mandatit të saj, në sytë e popullit të Kosovës dhe të botës, ajo i ka dhënë Kosovës diçka të rrallë — besueshmërinë, dinjitetin shtetëror dhe qartësinë politike — si asnjëherë më parë, qoftë në zhvillimet e mbrendshme politike, por sidomos në arenën ndërkombëtare. 

Prandaj unë besoj se për të çuar përpara arritjet e deritanishme të Kosovës, brenda dhe jashtë vendit, më shumë se kurrë më parë, sot Kosova ka nevojë për Presidenten Vjosa Osmani, në krye të shtetit të Republikës së Kosovës.  Se është e qartë, se në një kohë sfidash të brendshme dhe presionesh të jashtme, vendi ka nevojë për stabilitet, vazhdimësi institucionale, përkushtim ndaj Kushtetutës dhe mbi të gjitha, përfaqësim dinjitoz në arenën ndërkombëtare. Presidentja Osmani është e ndërgjegjëshme, se siç është shprehur dikur Presidenti historik i Kosovës, Dr Ibrahim Rugova, “Shtëpia nuk mbahet pa miq.” 

Gjatë mandatit të saj, Presidentja Osmani ka dëshmuar se udhëheqja duhet të jetë parimore, në mmbrojtje të interesave të vendit e përgjegjshme dhe larg interesave të ngushta personale dhe partiake. Sipas disa vërejtësve të brendshëm dhe të jashtëm, në mandatin e saj, Vjosa Osmani, jo vetëm që ka mbrojtur shtetin e së drejtës, por ajo ka forcuar edhe kredibilitetin e Kosovës tek aleatët strategjikë dhe se brenda vendit ka përfaqësuar zërin e qytetarëve me seriozitet dhe integritet personal dhe zyrtar. S’do mend se një rajon të trazuar dhe në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme, vazhdimësia e këtij vizioni është jetik për të ardhmen demokratike dhe euroatlantike të shtetit të ri, Republikës së Kosovës. Kosova ka nevojë për një udhëheqëse në krye të shtetit, si një faktor bashkues që i shërben interesit publik dhe interesave të vendit në nivel kombëtar dhe jo kalkulimeve politike partiake të radhës. Edhe njëherë, në një kohë pra kur institucionet shpeshherë vihen në provë, Kosova ka nevojë për një Presidente që garanton vazhdimësi, seriozitet dhe besueshmëri shtetërore, larg interesave të ngushta partiake.

Përtej kësaj, dihet mirë roli i diasporës shqiptare në periudhat më të vështira por vendimtare për Kosovën dhe popullin e saj. Diaspora shqiptare e njeh mirë rëndësinë e stabilitetit politik dhe të përfaqësimit të denjë ndërkombëtar të Kosovës. Gjatë mandatit të saj, Presidentja Osmani ka forcuar lidhjet e Kosovës me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, duke e paraqitur shtetin e Kosovës si një partner serioz dhe demokratik.  Mund të them me bindje të plotë se ç’prej kohës së Presidentit historik, Dr Ibrahim Rugovës, si asnjë udhëheqës tjetër i Kombit shqiptar nuk ka gëzuar respekt dhe adhurim në radhët e diasporës shqiptare pa dallim, e që të ketë forcuar lidhjet e Kosovës me bashkatdhetarët në mërgim, sa Dr Vjosa Osmani. E nepërmjet diasporës të ketë shtuar lidhjet me faktorë të rëndësishëm politikë të qeverisë federale, shtetërore dhe vendase, sidomos, këtu në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Diaspora, si gjithmonë, ka rol kyç në mbështetjen e institucioneve që garantojnë stabilitet, demokraci dhe dinjitet kombëtar në nivel ndëkombëtar, para botës perëndimore.

Zgjedhja, mendoj unë, është e qartë për Kosovën dhe për përfaqsuesit e saj politikë. Sot nuk është koha që Kosova — një shtet ende në konsolidim e sipër — të vendosë të bëjë ndryshimin, vetëm për hir të ndryshimit. Mendoj se një vendim i tillë do të ishte është një luks i rrezikshëm me pasoja të paparishkueshme për të ardhmen e afërtë të Republikës së Kosovës. Kosova nuk besoj se mund ta përballojë në këtë kohë. Prandaj, vazhdimësia në detyrë e Presidentes Vjosa Osmani mbetet e vetmja zgjedhje e pranueshme, sot për sot, për të siguruar garanci, besueshmëri dhe orientim perëndimor për Republikën e Kosovës në vitet në vijim.

Frank Shkreli

*Sa për transparencë për lexuesin, opinioni i shprehur në këtë shkrim modest është i autorit dhe nuk pasqyron, domosdoshmërisht, qëndrimet e ndonjë personi tjetër, institucionesh amerikane as të Kosovës

President Vjosa Osmani: Sepse Aleanca me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është e vetmja rrugë për Kosovën – 22 Janar, 2026 – Davos

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani në Bruksel: Takimet intensive gjatë tubimit, “EU-Western Balkans Summit in Brussels”, 18 Dhjetor, 2025, prodhuan rezultate konkrete për vendin tonë.

Presidentja Vjosa Osmani: “Një ditë e paharruar në Akademinë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në West Point, Nju Jork, ku breza të tërë udhëheqsish ushtarakë amerikanë dhe nga Kosova janë formuar në frymën e shërbimit, integritetit dhe sakrificës 

                             Thank you for honoring the Republic of Kosovo!

Nga Frank Shkreli/

27 janari, Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit, nuk është vetëm një datë për hebrenjtë dhe tragjedinë unike të tyre. Është me të drejtë një kujtesë universale për atë që ka ndodhur kur urrejtja ideologjike, pushteti absolut dhe heshtja kolektive, bashkohen për krime të tilla kundër njerëzimit. Pikërisht, për këtë arsye, kjo ditë fton edhe shoqërinë shqiptare të ballafaqohet me krimet e veta historike – veçanërisht me terrorin sistematik të regjimit komunist të Enver Hoxhës ndaja kundërshtarëve politikë të regjimit të tij sllavo-komunist.

Në mbarë botë e qytetëruar, Holokausti përfaqëson kulmin e së keqes shtetërore: shfarosje e planifikuar, dehumanizim, kampe përqendrimi, zhdukje fizike e morale. Regjimi i Enver Hoxhës nuk kreu Holokaust, por përdori të njëjtën logjikë totalitare: armikun e shpikur, ndëshkimin kolektiv, burgjet politike, kampet e internimit, pushkatimet pa gjyq, shkatërrimin e elitës intelektuale dhe fetare, si dhe kontrollin absolut mbi jetën dhe mendimin e shqiptarëve.

Është absolutisht shumë me vend dhe e drejtë që sot Shqipëria dhe shqiptarët, si gjithë bota, të kujtojnë Holokaustin. Por sim und të heshtësh për Spaçin, Burrelin, Tepelenën, Qafë-Barin apo për mijëra familje të internuara, për mendimin tim, kjo është një hipokrizi politike dhe morale, pore dhe mbarë kombëtare. Nuk ka hierarki të vuajtjes, por ka detyrim ndaj së Vërtetës. Ashtu siç bota thotë sot “Kurrë më” për Holokaustin, edhe Shqipëria, Kosova dhe të gjithë shqiptarët duhet ta thonë qartë “Kurrë më” për komunizmin, se nazizmi dhe komunizmi kishin shumë gjëra të përbashkëta. Në këtë pikëpamje, Shqipëria dhe shumica e shqiptarëve janë unik sa I përket të kaluarës komuniste në trojet shqiptare.

Problemi është se në Shqipëri, ndryshe nga Gjermania pas nazizmit, dhe ndryshe nga shumica e vendeve ish-komuniste të Evropës Qendërore e Lindore pas shembjes së Murit të Berlinit, krimet e komunizmit nuk u dënuan kurrë zyrtarisht as seriozisht. Përkundrazi, në Shqipëri e deri diku edhe enë Kosovë, ende sot shihen përpjekje për rehabilitim të Enver Hoxhës, nostalgji publike, relativizim i krimeve dhe heshtje institucionale. Kjo heshtje është një formë bashkëfajësie morale.

Sot kujtimi i Ditës së Holokaustit, jo vetëm për hebrenjtë, na mëson se harresa është gjithmonë aleate e krimit. Dhe kujtesa, nga ana tjetër, nuk është hakmarrje, por drejtësi. Siç kam theksuar shpesh kur kam folur për këtë subjekt tepër të pakëndshëm, por shumë i nevojshëm për tu diskutuar — se pa njohur dhe dënuar krimet e regjimit komunist, Shqipëria mbetet peng i së kaluarës së vet. Për fat të keq, arsyeja se status-kuoja e zhvillimeve politike në vend sot 35-vjet tranzicion, provon këtë fakt – Shqipëria mbetet peng i së kaluarës komuniste përderisa nuk përballet me të vërtetën e krimeve të së kaluarës së saj komuniste. Demokracia nuk ndërtohet mbi mite, por mbi të Vërtetën hkistorike – sado e dhimbshme të jetë ajo, për të gjithë. Por heshtja nuk është zgjidhje!

Të kujtojmë Holokaustin do të thotë edhe të refuzojmë çdo formë totalitarizmi, autoritarizmi dhe krimet e tyre kundër njerëzimit, sot dhe në të kaluarën, përfshirë rastin e Shqipërisë dhe të shqiptarëve anë e mbanë trojeve të veta në Ballkanin Perëndimor. Të cilët për një gjysëm shekulli kanë pësuar pasojat kriminale anti-njerzore të një ideologjie krejtësisht e huaj dhe anti-shqiptare në thelb, e që për dekada shkatërroi jetët e shqiptarëve dhe të familjeve të tyre, në emër të një ideologjie çnjerëzore sllavo-aziatike. Kujtesa sot në Ditën Ndërkombëtare të Holokaustit është detyrim moral. Ndërsa heshtja është mohim i historisë.

Por heshtja nuk është neutrale. Ajo është zgjedhje personale dhe politikë zyrtare shtetërore. Dhe kur bëhet fjalë për historinë, heshtja shndërrohet në mohim. Jo thjesht në harresë rastësore, por në një akt të qëllimshëm për të fshirë role, figura dhe kontribute që nuk i përshtaten narrativës zyrtare të radhës. Kujtimi i Holokaustit sot duhej të na kujtonte dhe të na mësonte – të pakën nga historitë e popujve të tjerë, në rend të parë hebrenjve — se Historia nuk deformohet vetëm me gënjeshtra të hapura; ajo deformohet edhe me atë që lihet pa u thënë. Me arkiva që nuk hapen, me emra që nuk përmenden, me përvjetorë që kalojnë pa zë. Kjo heshtje prodhon një kujtesë të rreme kolektive dhe edukon breza të tërë me një të kaluar të amputuar.

Sidomos në hapësirën shqiptare, heshtja institucionale ndaj figurave të caktuara historike ka qenë po aq e dëmshme sa propaganda e dikurshme komuniste. Kur shteti, akademia apo media zgjedhin të mos flasin, ata nuk po tregohen të kujdesshëm, por marrin anë — anën e të keqës – anën e gabuar të historisë. Po legjitimojnë një version të cunguar të historisë dhe po vazhdojnë një padrejtësi morale e intelektuale ndaj Kombit shqiptar.

Prandaj, po të jemi serioz për tu përballur me krimet barbare anti-njerëzore të nazizmit dhe komunizmit, Dita e Holokaustit sot, na detyron të thyejmë heshtjen. Kjo është detyrë qytetare! Është një kërkesë për të Vërtetën, për dinjitetin e kujtesës dhe për një histori që nuk i shërben pushtetit, por faktit. Sepse një shoqëri që pranon heshtjen si normë, pranon edhe mohimin e vetvetes. Për fat të keq një pjesë e establishmentit politik, akademik e mediatik – mbeturina të nomenklaturës së vjetër komuniste — sidomos, në Shqipëri, ende e sheh njohjen zyrtare të fakteve historike të krimeve të regjimit komunist si rrezik politik dhe ekonomik për ta. Kam drojë se përderisa kjo elitë administrative – njësoj si në kohën e komunizmit edhe sot në pseudo-demokracinë shqiptare – drejton qeverinë, shtetin, ekonominë dhe kulturën – nuk mund të pritet ndonjë ndryshim i madh prej tyre as sot në Ditën Ndërkombëtare të Holokaustit. Besnikëria e tyre ishte dhe mbetet diku tjerë dhe jo ndaj të Vërtetës historike dhe përballimit me krimet e sistemeve totalitare të së kaluarës.

U.S. Embassy Tirana/

Në Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, ne nderojmë gjashtë milionë viktimat hebreje të Holokaustit dhe ritheksojmë përgjegjësinë tonë të përbashkët për të kujtuar të kaluarën dhe për të punuar drejt një të ardhmeje pa dhunë dhe urrejtje.

Siç ka thënë Sekretari Rubio, “Antisemitizmi nuk ka vend në këtë botë”. Shtetet e Bashkuara mbeten të përkushtuara për t’u përballur me antisemitizmin dhe shtrembërimin e Holokaustit. Ne e njohim historinë e veçantë të Shqipërisë si një nga të paktat vende të pushtuara nga nazistët ku hebrenjtë gjetën strehim, falë guximit të shqiptarëve të zakonshëm. Ne mirëpresim partneritetin e vazhdueshëm të Shqipërisë në luftën kundër antisemitizmit, siç është miratimi i saj vitin e kaluar i Praktikave më të Mira për Parimet e Konferencës së Uashingtonit mbi Artin e Konfiskuar nga Nazistët, të cilat çojnë përpara drejtësinë dhe kompensimin për pronën kulturore të periudhës së Holokaustit.

On International Holocaust Remembrance Day, we honor the six million Jewish victims of the Holocaust and reaffirm our shared responsibility to remember the past and work toward a future free from violence and hatred.

As Secretary Rubio has said, “Antisemitism has no place in this world.” The United States remains committed to confronting antisemitism and Holocaust distortion. We recognize Albania’s unique history as one of the few Nazi-occupied countries where Jews found refuge, thanks to the courage of ordinary Albanians. We welcome Albania’s continued partnership in combating antisemitism, such as its endorsement last year of the Best Practices for the Washington Conference Principles on Nazi-Confiscated Art, which promote justice and restitution for Holocaust-era cultural property.

https://www.state.gov/…/best-practices-for-the…

Dr. Nikollë Loka/

Në periudhën që pasoi shpërthimin e Revolucionit Grek, një shqetësim i madh për Portën e Lartë ishte dyshimi rreth besnikërisë së krerëve shqiptarë. Sipas disa dokumenteve,krerë shqiptarë të Toskërisë dhe veçanërisht Ismail Beu i Vlorës, dyshoheshin për lidhje dhe aleanca me revolucionarët grekë, 

Që nga fillimi i pushtimeve osmane, shqiptarët trajtoheshin si mercenarë të zakonshëm, që luftonin për para dhe pushtet, pa një angazhim të vërtetë për kauzat e tyre etnike. Ky mentalitet vazhdoi edhe në periudhën kur në Ballkan shpërthyen lëvizjet për pavarësi. Megjithatë, rast pas rasti, osmanët e kishin njohur si forcën dhe aftësitë ushtarake, ashtu dhe besnikërinë shqiptare që mund të kthehej në tradhti, për shkak të përfitimeve personale. Sidoqoftë, gjatë luftës për pavarësinë greke, kur Qeveria osmane ndodhej nën kërcënimin e lëvizjes kombëtare greke dhe kaosin që ajo shkaktoi, filloi ta perceptonte një grup të veçantë krerësh shqiptarë si një rrezik të mundshëm për unitetin e Perandorisë, pasi ata mund të ishin lidhur jo vetëm me interesa lokale, por edhe me një ideologji kombëtare, që minonte rendin osman. 

Ndërsa grekët po luftonin për pavarësinë e tyre, disa krerë shqiptarë me ndikim, mund të ishin të shqetësuar për të njëjtën ide të autonomisë dhe lirisë. Mendohet se ata kishin mundësi të ndikonin mbi popullin e tyre, për të zvilluar ato ndjenja që do të çonin në një “komplot kombëtarist”, duke përdorur të njëjtën gjuhë dhe ideologji me atë të grekëve. Ky ishte një zhvillim i papritur për osmanët, të cilët nuk mund ta mendonin se shqiptar kishin ambicie kombëtare të ngjashme me grekët.

Pas shpalljes së revoltës greke nga Alexander Hypsilantis, disa liderë shqiptarë si Ali Pashë Tepelena u dhanë mbështetje grekëve, ndërsa të tjerë preferuan të nxirrnin përfitime prej një lufte të tillë, për të forcuar pozitat e tyre personale. Duke pasur shumë lidhje me shqiptarët, Kollokotroni, një nga komandantët më të njohur arvanitas të Greqisë, ndërtoi marrëdhënie të veçanta me krerët shqiptarë, duke i cilësuar ata “vëllezër” dhe duke kërkuar besnikëri prej tyre. Një letër e Kollokotronit drejtuar krerëve shqiptarë, ku kërkonte besën dhe bashkëpunimin e tyre, shfaqte një lidhje të mundshme midis qëllimeve të grekëve dhe interesave të shqiptarëve për autonomi. Ai, duke qenë vetë arvanit, kishte ndjenja të natyrshme afërsie me shqiptarët dhe e shfytëzoi afërsinë për t’i mobilizuar shqiptarët kundër Perandorisë Osmane. Ai ishte bërë vëllam me Ali Farmaqin. Teodor Kollokotroni dhe Ali Farmaqi shkuan edhe në Arbëri dhe grumbulluan mbi 3000 mijë ushtarë myslimanë shqiptarë, që i sollën në Greqi, për të luftuar kundra osmanëve turq. Të dy ata kishin menduar të luftonin për realizimin e një mbretërie të bashkuar greko-shqiptare, me flamurin e përbashkët me gjysmë hëne dhe kryq. Duke marrë dijeni për ngjarje të tilla, autoritetet osmane nisën të shfaqnin një dyshim të madh ndaj shqiptarëve. 

Në letrën, që Mehmed Reshit Pasha e dërgoi në Stamboll, ishte shprehur se “shqiptarët mund të kenë aspirata për autonomi ose pavarësi”. Ky duket si një pohim i ri për kohën, sepse deri atëherë Perandoria Osmane ishte mjaft e fuqishme në kontrollin e territoreve shqiptare. Deklarata e Pashës reflektonte një perceptim se shqiptarët kishin filluar të zhvillonin një ndjenjë të vetëdijes kombëtare dhe një dëshirë për të patur një formë qeverisjeje që ishte më e pavarur nga osmanët. Kjo ishte shfaqja më e hershme e një lëvizjeje kombëtare, e cila do të ishte më e dukshme pas shumë dekadash. 

Pas luftës greke, për shkak të ndikimit të nacionalizmit dhe kërkesave për autonomi, shumë udhëheqës shqiptarë mund të kenë parë mundësinë e krijimit të një shteti shqiptar të pavarur, duke shfrytëzuar boshllëkun që kishte krijuar lufta e grekëve për pavarësi. Në atë klimë dyshimesh, marrëdhëniet mes udhëheqësve shqiptarë dhe Perandorisë Osmane u bënë gjithnjë e më të tensionuara. Për osmanët, lufta greke për pavarësi shërbeu si një moment kyç për të formuluar politikën e tyre ndaj shqiptarëve. Osmanët e panë këtë periudhë si një mundësi për të pastruar çdo dyshim mbi besnikërinë e krerëve shqiptarë dhe për të ruajtur integritetin e Perandorisë. Raportet zyrtare që përcillen në Stamboll tregojnë një ndjenjë të vazhdueshme të frikës nga përhapja e nacionalizmit në Shqipëri dhe mundësinë e shpërthimit të një lëvizjeje të ngjashme me atë greke.

Në vitin 1822, pas vrasjes së Ali Pashë Tepelenës, Ismail Pashë Vlora filloi të udhëhiqte përpjekjet për të fituar më shumë autonomi për shqiptarët. Ai kërkoi që shqiptarët të kishin më shumë kontroll mbi territorin e tyre, duke u larguar nga autoriteti i Portës së Lartë, duke shfrytëzuar lëvizjen greke si mundësi për të forcuar pozitat e tyre. Krijimi i një mendimi politik shqiptar konsiderohej rrezik për Perandorinë Osmane, e cila e mendonte këtë si një përpjekje për të krijuar një shtet të pavarur. Nga një deklaratë e Mehmet Reshid Pashës,del se shqiptarët kërkonin një lloj vetëqeverisjeje, madje pavarësie. Edhe pse është e vështirë të vlerësohet sa e vërtetë ishte kjo akuzë, mjafton për të kuptuar se osmanët shqetësoheshin për mundësinë e një lëvizjeje separatiste, të ngjashme me atë që po ndodhte në Greqi. Është e qartë se osmanët po e kuptonin rrezikun që mund t’u vinte nga shqiptarët me zhvillimin e ndjenjave të tyre kombëtare. Ky shqetësim për identitetin dhe aspiratat shqiptare është tregues i rëndësishëm i zhvillimeve të mëvonshme të kombit shqiptar dhe i lëvizjes për pavarësi. Edhe pse ata mund të mos i shihnin ende në mënyrën e sotme të nacionalizmit modern, përpjekjet e Kollokotronit dhe të tjerëve, për të krijuar një aleancë me shqiptarët, ky veprim ishte një hap drejt një ndjenje afrie, që do të çonte në zhvillimin e nacionalizmit shqiptar. 

Në periudhën kur përpjekjet për shtypjen e kryengritjes greke po vazhdonin, Mehmet Reshit Pasha kritikon sjelljen e krerëve shqiptarë, të cilët, sipas tij “ishin të interesuar më shumë për përfitime personale dhe për pozita të larta, sesa për mbrojtjen e Perandorisë”. Kjo është një vërejtje e rëndësishme, sepse ajo reflekton një ndjenjë të thellë të zhgënjimit dhe ndoshta frikës që kishin autoritetet osmane ndaj shqiptarëve. Sipas raportit të tij dërguar Portës së Lartë “një marrëveshje e fshehtë ishte arritur në mes të liderëve shqiptarë dhe grekëve, nëpërmjet Shahin Beut të Delvinës dhe Kontit Kapodistria. Kjo marrëveshje sekrete dhe ndarjet që po formoheshin mes shqiptarëve dhe osmanëve tregon një rënie të besnikërisë ndaj Perandorisë, që mund të ishte shenjë e fillimit të një procesi të gjatë të krijimit të vetëdijes kombëtare shqiptare”. 

Sipas Everest Beqirit “Ismail Bej Vlora, i emëruar nga qeveria osmane për të luftuar revolucionarët grekë, kundërshtoi të luftonte kundër grekëve dhe shqiptarëve, duke u tërhequr nga fronti dhe duke marrë rreth 4 000 ushtarë me vete”. Ky akt rebelimi solli dy fermanë nga Sulltani, në vitin 1822, një që parashikonte internimin dhe një tjetër që kërkonte ekzekutimin e tij e të vëllait Beqir Bej Vlora, në rast se ata nuk dorëzoheshin. Në vitin 1827, vëllai i Kapodistrias, udhëheqës i shtetit grek, hyri në bisedime me Ismail Bej Vlorën, për të trajtuar qëndrimin e shqiptarëve ndaj kryengritjes greke. Pas këtyre bisedimeve, u arrit një marrëveshje që garantonte respektimin e paprekshmërisë territoriale të njëri-tjetrit. Everest Beqiri shkruan: “Më pas, në vjeshtën e vitit 1828, udhëheqësit shqiptarë të Toskërisë, nën drejtimin e Ismail Bej Vlorës, u mblodhën në një kuvend në Berat, ku diskutuan për rikthimin e të drejtave të klasës udhëheqëse shqiptare nën sundimin osman. Kuvendi i Beratit, që u mbajt nga 6 deri më 8 nëntor 1828, themeloi “Lidhjen Shqiptare” me Ismail Bej Vlorën në krye. Kjo organizatë kundërshtonte pushtetin e centralizuar të sulltanit dhe punonte për të forcuar ndikimin e saj në krahinat e tjera të Shqipërisë”. Pavarësisht rëndësisë historike, kjo ngjarje është nënvlerësuar nga historiografia zyrtare shqiptare. Ismail Bej Vlora e tregoi veten se ishte më i qartë se krerët e tjerë toskë në situatat e reja që u krijuan pas pavarësisë greke. Në një letër që ai dërgoi për bejlerët e Labërisë, jepte disa porosi që lidhen me strategjinë dhe pozitat e tij. Ai kërkonte mbështetje dhe përkrahje për emërimin si guvernator i Vlorës, qytetit të tij të lindjes, si një hap për të forcuar pozitat e tij në trevën e Toskërisë dhe për të bashkëpunuar më ngushtë me autoritetet osmane. Ky veprim ishte një përpjekje për të ruajtur ndikimin e tij në atë territor dhe për të siguruar pozita të forta politike ndaj rivalëve të tij. Në këtë kontekst, Ismail Bej Vlora u mundua të sigurojë që, përmes mbështetjes nga bejlerët e Labërisë, të mund të krijonte një koalicion të fuqishëm që do të ndihmonte forcimin e pozitave të tij në frontin e brendshëm dhe në raport me pushtetin osman. Kjo lëvizje ishte parë me dyshim nga osmanët. Mehmet Reshd Pasha mendonte se “ky plan i Ismail Beut i detyronte autoritetet që, për të forcuar pozitat osmane në Janinë, të dërgojnë ushtarë për të ruajtur kontrollin mbi zonat e rëndësishme”. Sipas tij, “përveç kërkesës për emërimin si guvernator, Ismail Beu po luante një lojë të dyfishtë, për të realizuar qëllimet e tij personale dhe për të ruajtur njëfarë autonomie në kuadër të administratës osmane”. 

Pas një periudhe të gjatë tensioni, Stambolli urdhëroi ekzekutimin e Ismail Beut dhe të disa liderëve të tjerë shqiptarë, me synimin për të parandaluar një shpërthim të mundshëm të separatizmit te shqiptarët. Ky akt do të shërbente si një mesazh i fortë për liderët e tjerë shqiptarë, që mendonin të kundërshtonin autoritetin e Portës. Raporti i Mehmet Reshid Pashës që trajtonte rrethanat e ekzekutimit të Ismail Bej Vlorës është një nga momentet kyçe që ndihmojnë për të kuptuar tensionet politike në mes të shqiptarëve dhe Perandorisë Osmane, gjatë periudhës së luftës së pavarësisë greke. Reshid Pasha, i shqetësuar nga mundësia që Ismail Bej Vlora të realizonte planet e tij dhe të provokonte një komplot të madh në Shqipëri, vendosi të vepronte kundër tij. Ai urdhëroi ekzekutimin e Ismail Beut dhe, në një letër dërguar Stambollit, e paraqiti këtë veprim si një arritje të madhe. Mehmet Reshidi shprehu gëzim dhe lavdim për këtë akt, duke theksuar se “nëse Zoti do të mundësonte eliminimin e individëve të tjerë të ngjashëm, gjendja në Shqipëri mund të përmirësohej”.

Ismail Bej Vlora, u vra pabesisht në “Masakrën e Janinës”, me 5 janar 1829, së bashku me 18 shoqëruesit e tij, nga Mehmet Reshid Pasha. Pas vrasjes, në trupin e tij u gjet një dokument i rëndësishëm, kopja e një letre që Ismail Beu u kishte dërguar disa krerëve shqiptarë në frontin e Mesolongjit, ku ai kërkonte që ata të shkaktonin trazira, me pretekstin e pagesave të papaguara. Letra tregonte qëllimet e tij dhe të aleatëve të tij, që ishin ruajtja e autonomisë dhe mbrojtja e interesave të Shqipërisë, pas luftës greke të pavarësisë. Ky dokument pasqyron shqetësimet e krerëve shqiptarë për sigurinë e vendit të tyre në të ardhmen, si dhe përpjekjet e tyre për të ruajtur një status autonom, në raport me Portën. Dokumenti, edhe pse i shkurtër, ndihmon për të kuptuar disa aspekte të rëndësishme të situatës politike të kohës. Ai tregon se besimi i shqiptarëve ndaj Perandorisë Osmane ishte i pakët dhe i dyshimtë, pasi ata e shihnin ushtrinë osmane si pushtuese. Sipas asaj letre, tërheqja e ushtrisë osmane nga Shqipëria duket se pritej të ndodhte. Por duhet theksuar se aty nuk flitet për ndonjë aleancë me grekët, por për përpjekje për ta përdorur kryengritjen greke për interesat e krerëve shqiptarë, ndërkohë që refuzonin idenë që ushtarët shqiptarë të rekrutoheshin si pjesë e ushtrisë së rregullt osmane. Për herë të parë në këtë letër, një udhëheqës shqiptar fliste për konceptin e “atdheut” (vatan), duke theksuar se ai e shihte Shqipërinë si një njësi të bashkuar, pavarësisht ndarjeve gjeografike, fetare dhe krahinore. Pra Ismail Bej Vlora bën thirrje për unitet kombëtar si shenjë e besnikërisë ndaj atdheut të tij. Përpjekjet e tij e të krerëve të tjerë shqiptarë, gjatë periudhës së Luftës për Pavarësinë Greke tregojnë shenjat e para të vetëdijes kombëtare që po shfaqej në Shqipëri. Pavarësisht kundërshtimeve dhe mbështetjes për interesa lokale, këto lëvizje të para të shqiptarëve për autonomi dhe bashkim kombëtar ishin shenja të një procesi të ngadaltë, por të sigurt, të formimit të identitetit kombëtar shqiptar.

– Kryeministri Kurti dhe Presidentja Osmani janë tmerri i Serbisë hegjemoniste.

Nga Agim Aliçkaj, Drejtor Ekzekutiv i LQSHA

Fitorja mbresëlënëse e Kryeministrit Albin Kurti në zgjedhjet e 28 dhjetorit ishte një goditje e rëndë për Serbinë raciste, fashiste dhe hegjemoniste. Miliona dollarë të shpenzuara për lobim në Amerikë dhe miliona të tjera për blerjen e shtypit dhe spiunëve në Kosovë dhe në të gjitha trojet shqiptare, i shkuan huç.

Nëse kjo fitore kurorëzohet me rizgjedhjen e znj. Vjosa Osmani si Presidente, dështimi serb do të shndërrohet në një arritje të madhe për Kosovën. Kombinimi i dy liderëve të mëdhenj, Osmani dhe Kurti, është një goditje serioze për ambiciet e sëmura serbe për t’u kthyer në Kosovë dhe për iluzionin e të ashtuquajturës “bota serbe”.

Për këtë arsye, politikanët serbë, të udhëhequr nga shovinisti Vuçiq, janë kapluar nga paniku. Ata tani kanë përqendruar të gjitha forcat e tyre në pengimin e rizgjedhjes së saj.

Këtë e dëshmon angazhimi i shërbëtorëve të tyre kundër Presidentes Osmani në të gjitha Trojet shqiptare. Ndër të parët doli njëfarë Shqiprim Arifi nga Lugina e Preshevës, për të shpifur kundër saj, duke u përpjekur t’a fajësojë ate për gjendjen e vështirë të popullit shqiptar të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjes, të drejtat e të cilëve shtypen në mënyrë mizore nga Serbia.

Diplomatët serbë nuk marrin dot frymë në praninë e Presidentes Osmani në forumet ndërkombëtare. Këtë e përjetoi edhe krye-krimineli serb Aleksandar Vuçiq në seancën e Kombeve të Bashkuara. Fjalët e Vjosës e goditën atë si shigjeta. Ballafaqimi me viktimat e gjenocidit serb e la të gjykuar dhe të poshtëruar para mbarë botës.

Vetëm ky fakt i vetëm do të mjaftonte që “Zonja e Hekurt”, Vjosa Osmani, të rizgjidhet Presidente edhe për një mandat tjetër.

Kohët e fundit janë bërë shumë propozime për kandidatë të ndryshëm potencialë për President. Disa janë serioze, por shumica janë krejtësisht të gabuara, naive dhe nganjëherë edhe qesharake. Të gjitha janë plotësisht të panevojshme.

Kosovës i duhet një Presidente e aftë dhe e fortë, që nuk i nënshtrohet askujt, me mbështetje të gjerë popullore si Znj. Vjosa Osmani – jo një President i zgjedhur përmes pazareve dhe manipulimeve partiake.

Sigurisht, një kandidat për president është mirë të jetë unifikues. Kjo është një dëshirë apo një fjalë e bukur që nuk duhet keqpërdorur për të refuzuar votimin e presidentit. Unifikimi i të gjithëve është i pamundur. Është veçanërisht e vështirë të bashkosh ata që nuk duan të bashkohen. Pastaj, nuk mund të ketë bashkim me elementë shkatërrues dhe armiqësorë si “Lista Serbe” dhe mbështetësit e saj.

Gjëja më e rëndësishme janë kualifikimet e kandidatit. Në asnjë rrethanë Kosova nuk duhet të ketë President, Kryeministër apo Ministër të Punëve të Jashtme që nuk flet mirë gjuhën angleze. Koha e komunikimit përmes përkthyesve në takimet ndërkombëtare ka kaluar. Njohja e disa gjuhëve të huaja është e mirëpritur.

Përgatitja arsimore, anglishtja e rrjedhshme, shprehjet e qarta, përvoja politike, përkushtimi, vendosmëria, guximi, aftësia për të depërtuar në qarqet ndërkombëtare, krijimi i lidhjeve të reja, forcimi i marrëdhënieve strategjike me SHBA-në dhe vendet partnere, respekti nga figurat udhëheqëse ndërkombëtare, qasja demokratike institucionale dhe mbështetja e gjerë popullore e bëjnë znj. Vjosa Osmani një kandidate të pakontestueshme.

Presidentja Vjosa Osmani dhe Kryeministri Albin Kurti ishin dhe mbeten liderë të shpresës, ndryshimit dhe shpëtimit të Kosovës. Liderët me aftësi të mëdha dhe karakter të fortë si ata nuk i nënshtrohen askujt. Ata janë politikanë ndryshe, të pakorruptuar, që interesat e shtetit i vendosin mbi interesat personale. Arritjet e tyre janë të përbashkëta. Ata tashmë janë bërë frymëzim edhe për vendet e rajonit dhe për demokracitë perëndimore.

Natyrisht, ata nuk janë plotësisht të pagabueshëm, por gabimet e tyre kurrë nuk i kanë dëmtuar interesat shtetërore dhe kombëtare. Për të vazhduar sukseset e tyre, ata duhet të afrojnë dhe të angazhojnë shumë kuadro të aftë, të arsimuar, profesionalë dhe të pakorruptuar.

Bashkëpunimi i ngushtë i Presidentes me Kryeministrin, qeverinë dhe institucionet shtetërore për interesat e shtetit është krejtësisht normal dhe i domosdoshëm. Natyrisht, ajo duhet të bashkëpunojë edhe me partitë opozitare sipas nevojës. Preferencat dhe simpatitë pa anim të theksuar janë të kuptueshme. Por nuk mund të pritet prej saj të bashkëpunojë me ata që punojnë kundër interesave të popullit dhe të shtetit.

Vazhdimi i shumë punëve të mira dhe përfundimi i proceseve tashmë të nisura në interes të shtetit e bëjnë të pashmangshme nominimin e znj. Vjosa Osmani për Presidente nga Kryeministri Albin Kurti. Këtë e pret me padurim edhe shumica absolute e popullit të Kosovës.

Rizgjedhja e saj është në interes të shtetit dhe të kombit, por edhe të të gjitha partive politike nëse i shohin gjërat me mençuri. Përgjegjësia për të votuar Presidenten Osmani u takon të gjithëve, jo vetëm partisë fituese. Do të ishte një gabim i madh që deputetët e opozitës të bllokonin procesin normal të votimit duke braktisur vendet e tyre të punës në Parlament. Ky do të ishte një veprim antidemokratik dhe antishtetëror.

Nëse opozita vazhdon me bllokada me shpresën se do të përfitojë nga krijimi i kaosit institucional, ajo do të bëjë një gabim katastrofal. Populli është lodhur nga zgjedhjet e panevojshme. Dërgimi i vendit në zgjedhje të reja të jashtëzakonshme do të ndëshkohet rëndë nga populli. Kështu, Kosova rrezikon të mbetet me një opozitë shumë të dobët ose edhe pa opozitë fare.

Kjo do të dëmtonte edhe marrëdhëniet me miqtë ndërkombëtarë, veçanërisht me Amerikën, e cila padyshim ka preferenca për znj. Osmani. Si do ta arsyetonte opozita prishjen e marrëdhënieve me miqtë, kur nuk ka pushuar kurrë së akuzuari Kurtin për të një gjë të tillë?!

Katër njohjet e reja gjatë vitit të kaluar dhe zgjedhja e saj në Bordin e Paqes të krijuar nga Presidenti Trump e bëjnë të pamundur pë cilindo politikan normal të bllokojë rizgjedhjen e saj.

Votimi për Presidenten Osmani do të ishte shenja e parë që do t’u tregonte qytetarëve se partitë opozitare PDK, LDK dhe AAK i kanë kuptuar gabimet e së kaluarës dhe do të ndryshojnë për mirë. Vetëm atëherë mundësitë e tyre për të fituar votat e popullit në të ardhmen do të bëheshin reale.

Formimi i institucioneve shtetërore, miratimi urgjent i buxhetit dhe i marrëveshjeve financiare ndërkombëtare, si dhe rizgjedhja e Presidentes Osmani pa vonesa dhe pa probleme, janë detyra urgjente të cilat e vendosin Kosovën në një pozitë shumë të favorshme.

Presidentja Osmani dhe Kryeministri Kurti plotësojnë njëri-tjetrin në mënyrë të përkryer në udhëheqjen e shtetit, secili nga pozita e vet. Populli me të drejtë pret shumë prej tyre në këtë mandat, si në zhvillimin e brendshëm ashtu edhe në politikën e jashtme.

Me aftësitë, përvojën dhe punën e tyre të përkushtuar, gjasat janë shumë reale për një Kosovë të zhvilluar, të fortë ekonomikisht dhe ushtarakisht. Anëtarësimi në NATO dhe hapja e rrugës drejt integrimit në Bashkimin Evropian gjatë këtij mandati mund të bëhen realitet.

Asgjë dhe askush nuk mund ta ndalë Kosovën tonë Dardane në rrugën e saj të shenjtë të lirisë dhe pavarësisë, drejt bashkimit kombëtar. Amaneti i heronjëve dhe dëshmorëve të rezistencës shekullore për liri duhet të përmbushet.