• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Abas Kupi, historia, e vërteta dhe dashuria për atdheun…

January 12, 2026 by s p

Inva Kupi/

Ndjehem thellësisht krenare që jam bijë e familjes Kupi dhe që më jepet mundësia të kujtoj dhe të nderoj një nga figurat më të rëndësishme të historisë shqiptare, Abaz Kupin. Abaz Kupi lindi më 1892 në Krujë dhe ishte një nga personalitetet më të shquara ushtarake dhe politike të shekullit XX në Shqipëri. I formuar si ushtarak gjatë periudhës së Mbretërisë Shqiptare, ai shërbeu si oficer besnik i Mbretit Zog I, duke u dalluar për disiplinë, vendosmëri dhe aftësi të spikatura drejtuese.

Emri i tij u bë veçanërisht i njohur më 7 prill 1939, kur ai drejtoi rezistencën e armatosur në Durrës kundër pushtimit fashist italian. Edhe pse përballë një force shumë më të madhe, qëndresa e tij mbetet një akt i lartë patriotizmi dhe guximi, që zë një vend të rëndësishëm në historinë e rezistencës shqiptare.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Abaz Kupi fillimisht bashkëpunoi me forca të ndryshme antifashiste, por më vonë u shkëput nga Lëvizja Nacionalçlirimtare, për shkak të mosmarrëveshjeve të thella ideologjike me komunistët. Ai u bë një nga drejtuesit kryesorë të lëvizjes Legaliteti, e cila synonte rikthimin e Mbretit Zog në pushtet dhe kundërshtonte vendosjen e regjimit komunist në Shqipëri.

Pas ardhjes në pushtet të regjimit komunist në vitin 1944, Abaz Kupi u detyrua të largohej nga atdheu. Ai jetoi në mërgim, fillimisht në Itali dhe më pas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku vazhdoi aktivitetin e tij politik kundër diktaturës komuniste deri në fund të jetës.

Abaz Kupi u nda nga jeta në vitin 1976 në Nju Jork. Sot ai kujtohet si një figurë komplekse historike: patriot, luftëtar kundër pushtimeve të huaja dhe përfaqësues i bindur i rrymës monarkiste shqiptare.

Unë jam rritur që e vogël pranë gjyshit tim, Muharrem Kupi, i cili me krenari më ka treguar historinë e familjes sonë. Ai më rrëfente se si babai i tij, Ibrahim Kupi, dhe xhaxhai i tij, Abaz Kupi, u bashkuan dhe luftuan kundër pushtimit fashist, duke dëshmuar një ndjenjë të lartë atdhedashurie dhe sakrifice për Shqipërinë.

Me kalimin e viteve, këto histori nuk mbetën vetëm rrëfime familjare, por i ndesha edhe në tekstet e historisë në shkollën time në Krujë, gjë që e shtoi edhe më shumë ndjenjën time të krenarisë për prejardhjen time.

Mbaj mend me shumë dashuri kohën kur, ende fëmijë, e ndihmoja gjyshin tim të ngjiste fotografitë e të gjithë fisit Kupi në pemën tonë familjare. Ishte një kujtim i çmuar, jo vetëm për mua dhe familjen time, por për gjithë fisin tonë. E pyesja vazhdimisht për secilin: ku kishin jetuar, kur ishin martuar, sa fëmijë kishin lënë pas. Doja të sigurohesha që emrat dhe historia e tyre të mos harroheshin kurrë. Jam e bindur se, po të ishte gjallë sot, gjyshi im do të ishte jashtëzakonisht krenar të ndodhej këtu mes nesh.

Në fund, kjo nuk është vetëm një histori familjare, por një pjesë e historisë së Shqipërisë. Emrat, sakrificat dhe idealet e tyre jetojnë përmes kujtesës sonë dhe përmes brezave që vijnë. Detyra jonë sot është të mos harrojmë, por të kujtojmë me dinjitet, të nderojmë me respekt dhe të përcjellim me krenari vlerat për të cilat ata luftuan. Për mua, të jem bijë e familjes Kupi nuk është vetëm trashëgimi gjaku, por një përgjegjësi morale për ta mbajtur gjallë historinë, të vërtetën dhe dashurinë për atdheun.

Filed Under: Politike

Fortesa Latifi: “It can be difficult to grow up when you’re constantly faced with a younger version of yourself”

January 11, 2026 by s p

Interviewed by Sokol Paja/

1.Dear Fortesa, our warmest congratulations on your book “Like, Follow, Subscribe: Influencer Kids and the Cost of a Childhood Online.” How do you feel after your book was recognized by The Washington Post?

I’m thrilled that The Washington Post named my book one of the most anticipated releases of 2026. It feels like just yesterday that I was in journalism school and dreaming about a moment like this. I put so much work into this book and to have it validated like this is amazing.

2. How did the idea for this book come about, and what do you think its significance for society will be?

The idea for the book came from stories I reported. I didn’t feel like I had enough time to really focus on them and the idea of having the freedom of writing a book really appealed to me. I also think the topic is incredibly important.

3. What are the main findings of your research on child influencers?

People will have to read the book to find out!

4. How does the child influencer industry operate, and what are the risks of online fame during childhood?

Child influencers are usually posted by their parents, who are sometimes influencers themselves. Content of children does really well online – people love to see kids. The risks of being a child influencer include the risks of loss of privacy, little to no financial protections, and lack of consent.

5. To what extent is children’s privacy at risk, and is ethical responsibility being upheld in child-centered online media content?

There’s a lot of privacy at risk for these kids. I’ve seen countless videos of kids getting potty trained or having medical emergencies. Sometimes I can’t believe what I’m watching, that’s how private it feels. All parents have a different ethical line for what they think is okay to share.

6. What kind of harm do you believe this phenomenon may cause to the development of a healthy childhood for the children involved?

I think the worry is that these kids will have no privacy. Everything about them is online. Everything that has ever happened to them is recorded. I can’t imagine what it must be like to grow up with people knowing that much about you.

7. What kinds of trauma and long-term consequences do children experience when they are placed at the center of media attention for millions of users?

Some kids really love it but some kids I’ve talked to really have trouble moving on from their online fame. Sometimes, people still think of them as their childhood selves or bring up really vulnerable moments from their past. It can be difficult to grow up when you’re constantly faced with a younger version of yourself. There’s also the worry of stalkers and predators.

8. What are the three key messages you would like to convey to parents, children, and leaders of this media industry?

I would tell parents to really consider the possible consequences of putting their children online, especially when it comes to showing them in vulnerable situations. I would tell leaders to really learn about this industry and know the ins and outs before trying to pass laws regarding it. And I would tell children that I hope they get to live their lives the way they want to, without millions of people watching.

Filed Under: Politike

ZOTI, SHPIRTI, BIBLA, DOGMA DHE MENDIME FILOZOFIKE

January 9, 2026 by s p

Alfons Grishaj/

Dogma

Kulturat e ndryshme të kombeve kanë një gjë të përbashkët: lartësimin e shpirtit dhe shpresën në misterin e tij. Trajtimi i besimit dhe i shpirtit ka forma specifike tradicionale, të cilat ruhen me fanatizëm dhe disiplinë. Rregullat e ndërtuara në shekuj ruajnë kodifikimin e filozofisë që mbart zhvillimin e besimit në histori. Si pjesë e kësaj pasurie historike hyjnore, krishterimi ka shtyllën e vet shpirtërore dhe shkencore: Dogmën.

Dogma, si pjesë e filozofisë së krishterë, vezullon me ardhjen e Jezu Krishtit dhe zhvillohet në misionin e Shenjtë Apostolik. Kulla e fildishtë e filozofisë dhe skolastikës së krishterë ka si bazë të pakontestueshme Fjalën e Zotit – Biblën. Dogma është busulla e Selisë së Shenjtë, qendra e përmbajtjes dhe e zhvillimit të filozofisë dhe të skolastikës së mprehtë shkencore prej mbi dy mijë vitesh. Prandaj krishterimi ka përse të krenohet.

Kompleksiteti i Dogmës është proces i filozofisë kristiane, i njohur si pjesë e patjetërsueshme dhe panegociueshme në thelbin e misticizmit. Katolicizmi, edhe pse është shumë tolerant, nuk ka lejuar dhe nuk lejon që Dogma të debatohet, sepse ajo është Fjala e Zotit, e përjetësuar nga Jezu Krishti, Biri i Zotit. Disa filozofë (që do t’i citoj më vonë) janë munduar ta shpërfillin Shpirtin e Shenjtë dhe Dogmën, por nuk ia kanë arritur. Dogma e besimit kristian nuk është “teatër” dhe as fenomen politik; prandaj nuk duhet ngatërruar me teatrin e maskave të dogmës politike. Dogma politike, nganjëherë, duket si një e drejtë fundamentale, por në të vërtetë nuk finalizohet si e tillë. Për mendimin tim, në politikë gjërat janë relative dhe jo absolute; shpirti mbetet absolut.

Blasfemi

Zoti i fal të gjitha mëkatet, por kurrë blasfeminë ndaj Shpirtit të Shenjtë, i cili mbart edhe dashurinë e shpirtit njerëzor dhe mbyll ciklin hyjnor. Kjo përmban një mijë e një arsye kyçe të patjetërsueshme në marrëdhënien midis Hyut dhe njeriut. Sipas Biblës, nëse njeriu nuk beson në Shpirtin e Shenjtë, nuk mund të rrugëtojë drejt fronit të Zotit, sepse aty mbyllet rruga e komunikimit me Krijuesin. Mateu 12:31–32 tregon se Krishti ka thënë: “Të gjitha mëkatet, përfshirë edhe blasfeminë kundër Tij, janë të falura. I vetmi mëkat i pafalshëm, në këtë jetë apo në jetën tjetër, është blasfemia ndaj Shpirtit të Shenjtë”, sepse aty njeriu shkëput përfundimisht lidhjet me Zotin. Pra, duke injoruar lidhjen me Zotin, logjikisht thyhet rrethi i artë, aureola e ligjit të Krijuesit. Atëherë, çfarë është shpirti i njeriut në raport me Shpirtin e Shenjtë? Sikur të mos ekzistonte Shpirti i Shenjtë, nuk do të ekzistonte as shpirti i njeriut dhe gjithçka përreth do të ishte terr, pa shfaqje vizive dhe pa memorie perceptuese.

Shpirti, trupi dhe mendime filozofike mbi Hyun dhe shpirtin njerëzor

Soul (ka disa përkthime dhe kuptime, por në shqip përkon shpesh me “trup”) dhe shpirti janë dy gjëra të ndara, të cilat interpretuesit e feve të ndryshme dhe filozofët shpesh i lënë pezull. Nietzsche fliste për Übermensch (Supernjeriu), i cili kulmon si soul (trupi i njeriut, ndjenjat, mendja, zemra), por asnjëherë nuk i pëlqeu të shpjegonte se, aty njeriu ndahet totalisht nga misteri i Zotit, “Shpirti i Shenjtë”. Nietzsche nuk e njohu dhe nuk e respektoi shpirtin hyjnor; përkundrazi, e luftonte atë me blasfemi të egër, duke ngritur lart fuqinë tokësore të njeriut si rastësi magjike ekzistuese, dhe jo si përjetësi transcendence.

Ndërsa Hegel, tek The Phenomenology of Spirit, në kapitullin VI, shpalos shpirtin (Geist) në tre dimenzione: “Shpirti Subjektiv”, “Shpirti Objektiv” dhe “Shpirti Absolut”. Siç shkruhet, “Shpirti Absolut” përkon me realitetin, universin e vetëdijes, një proces dinamik ku shpirti (koshienca universale) vjen natyrshëm në njohjen e vetvetes përmes religjionit, historisë, artit, natyrës etj.

Në religjion, “Shpirti Absolut” nënkupton besim hyjnor dhe lidhje të drejtpërdrejtë midis njeriut dhe Zotit. Marrja në konsideratë e veprës së Hegelit mbetet një çimentues i arsyes dhe vlerës spirituale sublime. Dekarti, në provat e tij ontologjike, e mendon Zotin si qenie perfekte: “Zoti ekziston, sepse nuk mund ta konceptoja perfeksionin po të mos ekzistonte.” Ai e forcon më tej këtë ide duke thënë: “Unë gjej në mendimet e mia idenë e një qenie të përkryer, domethënë të Zotit.” Trupi i njeriut, ashtu si universi, është një makinë, ndërsa zot i kësaj makine mbetet shpirti i qënies njerëzore.

Dikush mund të pyesë: atëherë, çfarë është shpirti në të vërtetë? Unë mendoj se shpirti është misteri i Zotit, platforma e dashurisë dhe krijimit. Ai është lajtmotiv që jep frymë jetës dhe kuptim perceptimeve njerëzore. Por, nëse njeriu ngjitet pas toneve pesimiste të Schopenhauerit, i cili shprehet: “Njeriu është lodër e pulsimeve të tij dhe jeta nuk ka kuptim,” bëhet pjesë e armatës së dështimeve. Schopenhauer u bë profesor në Universitetin e Berlinit, në të njëjtin universitet ku jepte mësim Hegel. Ai e urrente Hegelin dhe me qëllim kërkoi të sfidonte autoritetin e tij, duke organizuar ligjërata në të njëjtën orë si Hegel, duke shpresuar se studentët do të shkonin tek ai. Por kjo strategji dështoi; auditorët e Schopenhauerit mbetën bosh, ndërsa ato të Hegelit plot. Ai kuptoi se nuk ishte koha e tij dhe u largua nga mësimdhënia. Shumë pak njerëz do të dëshironin të dëgjonin për “kafshën-njeri”, me shprehje të tilla si: “Post coitum omne animal triste est!”

Skolastika sqaron se soul (trupi në kompleks) është qenia jonë: mendja, trupi, zemra, dëshirat dhe kompleksi i personalitetit njerëzor. Ndërsa shpirt(i) (pneuma) mbarësohet transendentalisht me Hyun, duke krijuar lidhjen frymore mistike që quhet jetë. Nëse soul ka qasje tokësore dhe pas vdekjes kthehet në pluhur, shpirt(i) kthehet tek Zoti, ku gjykohet dhe vazhdon ciklin jetësor sipas vullnetit të Tij.

Bibla shpjegon shkallë-shkallë alfën dhe omegën e misterit të jetës, por disa njerëz e kanë të vështirë ta kuptojnë Tekstin Hyjnor. Për të lexuar dhe kuptuar Biblën, padyshim duhet të troket tek portat e saj dhe të hapet zemra ndaj lartësisë dhe thellësisë së Shkrimit të Shenjtë.

Në shekuj, Bibla mbetet libri më i lexuar në planet. Teksti shenjtë ka pasur dhe ka ende kundërshtarë inteligjentë, që u përpoqën ta nëpërkëmbnin Fjalën e Zotit. Këtë inteligjencë pafrikë mund ta quaj “inteligjencë gjigande” e zhvillimit dhe përçudnimit filozofik, e reflektuar te autorë si Marx, Engels, Nietzsche, Hume, Feuerbach, Russell, Sartre, Camus, Dewey, Melos, Schopenhauer etj. Veprat e tyre mbeten si referencë filozofike, por jo si boshti i ndryshimit dhe zhvillimit historik të perëndimit dhe njerëzimit.

Zigmund Freud ishte një ateist i madh, i cili mendonte se Zoti është një iluzion psikologjik. Ai kërkonte që shkenca të zëvendësonte fenë. Vetë Freud tregon tek Psikanaliza e Artit dhe e Letërsisë se, kur e pyetën “Cilat janë dhjetë librat më të mirë?”, ai u përgjigj: “Duke qenë i mësuar t’u kushtoj vëmendje shenjave të vogla, duhet t’u besoj formulimit me të cilin ju keni shprehur kërkesën tuaj enigmatike. Ju nuk thatë: ‘Dhjetë veprat më të bukura (të letërsisë botërore)’. Në këtë rast do të isha i detyruar t’ju përgjigjesha, midis të tjerave: Homeri, Tragjedia e Sofokliut, Fausti i Gëtes, Hamleti dhe Makbethi i Shekspirit etj. Gjithashtu, ju nuk më thatë ‘Dhjetë librat më domethënës’, midis të cilëve do të përfshiheshin dhjetë vepra shkencore, si ato të Kopernikut, të mjekut të vjetër Johan Vejer mbi besimin tek shtrigat, Prejardhja e njeriut e Darvinit etj.”

Ai vazhdon më tej duke thënë se do t’u këshillonte dhjetë libra “të mirë” të këtij lloji që i erdhën në mendje pa u menduar shumë, duke filluar me Letra dhe vepra të Maltatuli dhe duke përfunduar me tregimet e Mark Twain-it.

Megjithatë, Freud anashkalon Summa Theologica, kryeveprën me pesë vëllime të Shën Tomas Akvinit, një vepër komplekse universale që frymëzoi shkrimtarë dhe mendimtarë të mëdhenj për të krijuar kryeveprat e tyre – disa prej të cilave Freud i përmend më lart. Ai as nuk e përmend Biblën, që edhe në kohën e tij ishte libri më i lexuar në botë, një libër që solli ndryshime në kuptimin e jetës dhe rregullave civilizuese, një transformim shpirtëror për njerëzimin. Sot, Bibla arrin një tirazh prej 5-6 miliardë kopjesh, e shoqëruar nga Kurani me rreth 3 miliardë kopje. Freud, edhe pse kthehet tek Moses and Monotheism, veprë e tij e fundit gjatë vuajtjes nga një sëmundje e pashërueshme, asnjëherë nuk bëri apologji dhe në thirrjen e tij të fundit “mistike” për ndryshim nuk u shkëput nga ateizmi deri në ditët e fundit të jetës.

Mendoj se ateizmi mbetet vrasësi më i egër i kuptimit universal të njeriut, duke e kthyer qënien e tij në një materie inertë që vegjeton falë gravitetit. Logjikisht, njeriu e do jetën, duke perceptuar me zgjuarsi momentin dhe ndjesinë e misterit të saj, kur shprehet: “Jeta është një provë e bukur për në jetën e panjohur, kurse vdekja është udhëtim në pavdekësi.”

Ndërsa rebelizmi filozofik megaloman propagandon qasje nihiliste me shprehje si: “Besimi është një gënjeshtër që ngurtëson energjitë e pashtershme të njeriut deri në poshtërim.” Tek njeriu ateist nuk ka logjikë hyjnore, por vetëm mohuese, që mjegullon arsyen dhe madhështinë e vazhdimësisë (shpirtin), duke fshirë dëshirën për të provuar ekzistencën. Gabime të ngjashme bëri edhe Ajnshtajn, i cili në kohën e lavdisë së tij u shpreh: “The word of God is for me nothing but the expression and product of human weaknesses.” Më vonë, ai e thjeshtëzon kontradiktën amorfe duke thënë: “I believe in Spinoza’s God, who reveals himself in the orderly harmony of what exists, not in God who concerns himself with the fates and actions of human beings.”

Këtu shohim se thellësia matematikore e Ajnshtajnit nuk përkon me logjikën e lidhjes shpirtërore midis njeriut dhe Zotit. Ai pranon Demiurgun dhe matematikën e Tij të krijimit, por nuk pranon lidhjen spirituale të Zotit me njeriun. Pra, Zoti ka krijuar universin me përpikmëri matematikore, por shëmbëlltyra e Tij nuk dihet dhe nuk përfshihet në axhendën e Tij njerëzore? Në këtë kontekst, Ajnshtajn mohon vetveten dhe bie ndesh me vetë citimet që bën. Cila logjikë mund ta pranojë këtë shkarje?

Figura të tilla profane luftuan me irreverencë lidhjen hyjnore, duke e justifikuar me “mendime progresive shkencore” që në realitet nuk ishin asgjë tjetër veç ligjit të mohimit – mohimit të mohimit. Ata mbushën shportën antagoniste me petkat e ateizmit, ekzistencializmit, socializmit, absurdizmit, nihilizmit etj., duke mohuar perenializmin dhe pneuma-n, që mbetet boshti i universit të Krijuesit. Shpirtërisht, më duhet të risjell në vëmendje një herë tjetër: Mateo 12:31-32…Ardhja e Krishtit ndryshoi botën përgjithmonë, por nuk mundi – dhe nuk do të mund të ndryshojë – megalomaninë dhe ligësinë e instinkteve njerëzore deri në Ditën e Gjyqit.

Interpretimi i shpirtit sipas disa mendimtarëve…dhe një ngjarje e Churchill

Sipas disa mendimtarëve, ekzistojnë disa lloje shpirtërash: “Shpirti Nutriv”, “Shpirti Sensitiv” dhe “Shpirti Racional”. Këto tre shpirtërat kanë ngjashmëri me “Shpirtin Ndërplanetar”, “Shpirtin Hyjnor” dhe “Shpirtin Tokësor”. Për mendimin tim, të gjithë duhen dëgjuar dhe lexuar, por duhet të përqendrohemi te një shpirt që mbetet qendra mistike qiellore, i cili shpërndan Frymën e Tij tek njerëzit, kafshët dhe natyra. Për ilustrim, mund të marrim shembullin e antropomorfizmit të kafshëve, posaçërisht devesë. Deveja ka një qepallë të tretë që funksionon si një mjet mbrojtës kundër erërave të shkretëtirës. Kjo krijesë mistike ka një “GPS” të përsosur natyral për të gjetur rrugët dhe një dhuratë hyjnore për të zbuluar ujin, pa pasur nevojë për ndihmën e inxhinierisë. Ana shpirtërore e devesë është përtej konceptit njerëzor: bindja, dëshpërimi dhe lotët janë pjesë e kësaj krijese (soul = trup). Atëherë, cili njeri guxon të mendojë se kjo kafshë është e pashpirt?

“Shpirti Tokësor” (Gnomes) lidhet me gjithçka materiale: pemët, malet, natyrën, duke kujdesur për energjinë tokësore dhe shpirtin që mbetet në tokë. Në këtë kuadër, edhe shpirti i ndërthurur i njeriut funksionon si një rregullator master. Natyrës i duhet kujdes që të ripërtërihet dhe të sigurojë nevojat bazë të njeriut, si oksigjeni. Profetja Vanga tërhiqte vëmendjen e njerëzimit duke treguar se fliste me lulet, duke këmbëngulur se ato kishin shpirt dhe se njeriu duhej t’i kujdesej për to si për fëmijët. Shumica e njerëzimit e do natyrën për shkak të lidhjes organiko-shpirtërore që gëzojnë me të. Toka, me bujarinë e saj në kontekstin universal, bashkëpunon me shpirtërat e komanduar mbi dhe. Natyra reagton pozitivisht dhe kujdeset për format e shfaqjes së saj: në formën e mjegullës, në formën e (soul) (eksperincë e forte personale që në moshën gjashtë vjeçare, cila më ka shoqëruar gjithë jetën), dhe dhe herë si zë apo lajm. Këto fenomene lidhen me gjendrën pineale, dhuratë hyjnore tek disa njerëz të aftë të shohin gjëra që të tjerët nuk i perceptojnë, duke profetizuar si Nostradamus, Edgar Cayce, Vanga, William M. Branham dhe, në kohët antike, Kasandra, e cila paralajmëroi Trojanët, por nuk u dëgjua. Siguria e krenarisë tepërt nuk është mburojë, por verbëri.

Raste paranormale ka me qindra, por për ilustrim mund të përmendim Abraham Lincoln, i cili i është shfaqur shumë figurave, përfshirë Kryeministrin Winston Churchill. Një herë, Churchill po dilte nga banja, lakuriq dhe me cigare në gojë, kur papritmas u ndesh me fantazmën e Abraham Lincoln. Churchill, befasuar dhe i rrënqethur, nuk e humbi qetësinë. Me humorin ironik që e karakterizonte, i drejtohet Lincolnit, ulur pranë votrës së zjarrit: “Good evening, Mr. President. You seem to have me at a disadvantage”. Ngjarjen Churchill ua tregoi sekretareve të tij, Kathleen Hill dhe Elizabeth Layton, por dhe të tjerëve. tjerëve…Churchill, pas asajngjarje, sa herë shkoi në White House, nuk preferoi më të flinte në atë dhomë ku ish shfaqur, Lincoln. A ishte Lincoln një “Shpirt Tokësor” që nuk kishte dëshirë të shkonte tek Hyu, apo Ai(Zoti), e kish kthyer hijen e tij që t’i tregonte popullit dhe aleatëve, që fuqia Zotit është e pranishme për të ndihmuar Amerikën?!

A shkon shpirti i kafshës tek Hyu?

Askush nuk e di me siguri nëse shpirti i kafshës ka të njëjtin privilegj si njeriu për t’u kthyer tek Krijuesi. Bibla thotë: “Kush e din se shpirti i njeriut shkon në qiell dhe i kafshës mbetet në tokë?” (Eklesiastes 3:21) Ndërsa Job 12:10 dhe Psalm 145:15 tregon se të gjitha qëniet që marrin frymë nuk janë të ndara nga kompleksiteti e kujdesit Zotit. Ndërsa në Kuran, shenjat e Zotit tregojnë: “Kafshët shërbejnë si shenja hyjnore të ekzistencës së Zotit, fuqisë dhe mençurisë Tij, duke dhënë mësime rreth besimit, përulësisë dhe krijimit.” Ideja e shpirtit të të gjitha qënieve është trajtuar gjatë shekujve. Hegel, në Fenomenologjinë e Shpirtit, Preface 13, shkruan: “But just as my saying, ‘all animals,’ can hardly count as an expression of zoology, it is likewise obvious that the words absolute, divine, eternal, and so on do not express what is contained in them; and it is only such words which in fact express intuition as the immediate.” Pra, ne nuk duhet t’i marrim gjërat thjeshtë. Për shembull, kur flasim për pyllin, duhet të përfshijmë pemët, barin, lulet etj. Francis i Asisit trajtonte kafshët dhe shpendët si njerëzit. Koncepti i animizmit është përmendur në Tora dhe Kabbalah (interpretimi mistik i hebrenjve). Në librin Esenca Shpirtërore shkruhet: “Gjithçka, prej shkëmbinjve, kafshëve dhe njerëzve, ka shpirt dhe soul.”

Pse Zoti është i prekshëm dhe “Shpirti” real

Sipas Biblës, profetët që rrugëtuan në përjetësi me Zotin janë tre: Enoch, Elijah dhe Jezu Krishti. Sipas Shkrimit Shenjt, Enoch dhe Elijah nuk provuan vdekjen e soul (trupit). Ndoshta Hyu kishte plane të tjera për Profetët. Në Bibël, i vetmi që provoi vdekjen e trupit dhe ringjalljen ishte Jezu Krishti, Biri i Tij… Glory of God!

Padashur, disa gabojnë kur përdorin fjalën reincarnation për ngritjen e Jezu Krishtit nga varri. Rikarnimi dhe resurrection (ringjallja) janë dy terma që duken të njëjtë, por nuk janë të tillë. Kur njeriu vdes, soul (trupi me qenësinë e tij) bëhet pluhur. Ndërsa shpirti (pneuma), si “chip hyjnor”, ruan çdo detaj të memories dhe, falë magjisë teleporte, kthehet në residencën e Zotit. Zotit. Ndërsa, në rinkarnim, shpirti përdor trupin dhe fytyrën e dikuj tjetër, jo si në rastin e Jezusit…,i vetmi privilegj absolut hyjnor ringjallur me trup e shpirt. Pa bërë të diturin, po jap një mendim origjinal: Orëndreqësi(Lajbnic për Zotin)”, përdor pendulus (lavjerrësin) në hapësirën pakufi të tik-takut surprizë. Hyu nëpëmjet rinkarnimit, tregon se nuk neglizhon asgjë! Raste si Shanti Dejvi e me rrallë deri tek James Leininger, ku dëshmia tij çuditi Amerikën, nuk mund të shpjegohen ndryshe…

Shenjtërit për shpirtin, nga S.Faustina, St.Padre Pio dhe St.Nënë Tereza

Saint Faustina thotë për shpirtrat: “Depict it is a of fire and suffering, where souls pray fervently but cannot help themselves.” Padre Pio nuk lë hapësirë për interpretim, por është shumë i qartë në zbërthimin e formulave krishtere mbi rëndësinë e shpirtit: “The Holy Spirit brings peace, tranquility, and humble sorrow, contrasting with the devil’s spirit, which incites agitation, anger, and pride, emphasizing that true spiritual distress isn’t from God.”

Sikurse shenjtërit e tjerë, Shën Tereza e Kalkutës mbush qënien e saj me thirrje shpirtërore që i drejtohet Hyut: “Mbushe shpirtin tim me frymën tënde të jetës… Shkëlqe përmes meje dhe ji në mua në mënyrë të tillë që çdo shpirt me të cilin të vihem në kontakt të mund të ndjejë praninë Tënde në shpirtin tim. Le të shikojnë lart dhe mos të shohin më mua, por vetëm Jezu Krishtin.”

Një histori e shkurtë shumë domethënëse e Nënë Tereza, përpara së të bëhej shenjtore.

Para se të bëhej shenjtore, një ushtarak i lartë amerikan u diagnostikua me tumor në krye. Mjekët i dhanë disa muaj jetë. Ai, si njeri shpirtëror, nuk pyeti Zotin pse ia kishte sjellë këtë lëngatë, por vendosi që muajt e fundit të jetës t’i kalonte duke shërbyer pranë Nënës Terezës në Kalkutë.

Ajo, kur e pa, u bë kurioze: çfarë e kishte sjellë një ushtarak të lartë në qendrën bamirëse të saj? Ajo iu afrua dhe e pyeti me dashuri. Ai i tregoi se kishte një tumor në krye dhe kishte menduar që ditët e fundit të jetës së tij (sipas parashikimit mjekësor) t’i kalonte duke shërbyer në kauzën bamirëse pranë Nënë Terezës. Ai e konsideronte këtë një obligim, nder dhe privilegj, nëse Nënë Tereza do ta pranonte. Ajo e vështroi me një radiancë qiellore (siç tregon më vonë ai), duke i thënë: “Jo, biri im, nuk është koha jote për të vdekur! Ti do të jetosh dhe do të lumturosh, duke gëzuar familjen dhe fëmijët e tu të bukur.” Rrëzëllimi i Nënës Terezë e ngrohu dhe i dha jetë.

Kaluan disa vite dhe erdhi dita e shenjtërimit të Nënë Terezës në Vatikan. Në Sheshin Shën Pjetri, “rastësisht”, ushtaraku i lartë që kishte kaluar ca kohë pranë Nënë Terezës takoi një adhurues të saj, Elmi Berishën (miku im i ngushtë), i cili më parë kishte financuar një shtatore të Nënë Terezës, të inaguruar nga Presidenti Rugova, Imzot Mark Sopi dhe komandantët e ushtrisë amerikane dhe italiane në Dardani. Në Vatikan, Elmi shoqërohej nga patrioti Sabit Bytyçi, dhe së bashku patën shansin të dëgjonin dëshminë e amerikanit, që dukej sikur kishte rënë nga qielli me porosi të Nënës Terezë, për t’u treguar besimtarëve se ajo ishte pranë tyre me veprat e saj.

Tek dëgjonte historinë e amerikanit, Elmi u përmallua dhe nuk mundi t’i mbante lotët. Ndërsa Sabiti, i mallëngjyer dhe i habitur, nuk po u besonte dot veshëve. Pas tregimit, ushtaraku amerikan prezantoi bashkëshorten e tij. Gjithashtu, tregoi se Zoti i kishte falur fëmijë të shëndetshëm, siç kishte parashikuar Nënë Tereza. Kur Elmi e pyeti: “Po tumori u zhduk?” ai iu përgjigj: “Aty është prej vitesh, por nuk më shqetëson aspak.”

Sabiti dhe Elmi u ndanë me oficerin me një përshtypje misterioze, që lindte dritë-hijet e konceptit dhe ndjesisë. Rrëfimi i tij shënon një fakt kokëfortë, një mrekulli që tregon forcën e Shpirtit Shenjtë. Tumori kishte vdekur brenda kafkës. Në këtë moment, koshienca punon mbi-orë: si kishte mundësi që midis mijëra njerëzve shfaqej ky njeri për të treguar një ngjarje kaq lapidare? Si kishte mundësi që pas takimit të mos bëhej asnjë foto, madje emri i oficerit dhe i gruas së tij mbeti enigmë?

Kjo ngjarje na pasuron me mendim të prerë: Nënë Tereza, posedonte një forcë shëruese Apostolike, që Krishti ua kish dhënë vetëm Apostujve. A mos vallë Nënë Tereza, ishte Shenjtore para kanonizimit?…Fakt që duhet të mirret në konsideratë për tu arkivuar si dokument (sa rrojnë  dëshmitarët), për të treguar një shkallë superiore brenda vërtetësisë legjitime për Shenjëtoren.

Dilema e Ajnshtajnit

Ajnshtajni, kur shikonte përsosmërinë e universit, mendonte se ishte e pamundur që të mos kishte “Krijues”, por jo Zot njerëzor. Për mua, “Krijuesi” i Ajnshtajnit është Zoti im, i juaji, “Qui omnia curate!” Besimtari nuk ka asnjë arsye të dëgjojë mosmirënjohjen që tërhiqet zvarrë nën frikën e dyshimit, kur brenda tij mbretëron vetë Shpirti Shenjtë me njëmijë ngjyra. Padyshim, SHPIRTI është çelsi i universit. Ai nuk shitet, nuk blihet, nuk burgoset, nuk varroset; por në kohën e provës së madhe… nuk rikthehet më!

Retrospektivë në fillimet e besimit monoteist – njësi barazuese

Porosia që la Inok (Enoch) për djalin Methuselah (i njohur si patriarku biblik), dhe pasuesit që do të vinin pas tij, The Book of Enoch, Chapter 108-3: “And wait ye indeed till sin has passed away, for their names shall be blotted out of the book of life and of holy books, and their seed shall be destroyed forever, and their spirits shall be slain, and they shall cry and make lamentation in a place that is a chaotic wilderness, and in the fire shall they burn; for there is no earth there.”

Ky mesazh prek aktualitetin dhe mbetet një këmbanë e fortë për sot e mot!

Shën Toma d’Aquini thotë: “Tek njeriu që ka fe, nuk ka nevojë për shpjegim. Tek njeriu i pafe, çdo shpjegim është i pamundur.”

Filed Under: Politike Tagged With: alfons Grishaj

MËRGATA E KOSOVËS ËSHTË KOSOVË

January 8, 2026 by s p

Agim Aliçkaj

Drejtor Ekzekutiv i Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane./

Vota e mërgatës duhet marrë seriozisht dhe respektuar.

Populli i Kosovës dhe i gjithë kombi shqiptar kanë kaluar periudha shumë të vështira gjatë historisë. Pushtues të ndryshëm, sidomos fqinjët grabitqarë, i kanë detyruar të jenë në rezistencë të përhershme për të mbijetuar. Emigrimi jashtë vendit është një formë e kësaj rezistence.

Në shumicën e rasteve, emigrimi ka ndodhur për shkak të kërcënimit të jetës dhe presionit nga armiq të ndryshëm. Serbia raciste, fashiste dhe hegjemoniste ka qenë dhe mbetet armiku numër një i kombit shqiptar, me synim zhdukjen e shqiptarëve. Shpërngulja e dhunshme e shqiptarëve dhe grabitja e tokave të tyre janë pjesë e të gjitha programeve serbe.

Natyrisht, ka edhe arsye të tjera për emigrim — ekonomike, ose dëshira për një jetë tjetër, ndoshta më të mirë. Megjithatë, vendimi për të marrë një hap kaq të vështirë është çështje personale dhe familjare. As emigrimi, as qëndrimi në atdhe nuk duhet të gjykohen nga askush. Sigurisht, dëshira dhe synimi ynë i vazhdueshëm duhet të jetë zvogëlimi ose ndalimi i emigrimit dhe krijimi i kushteve për një kthim të mundshëm në atdhe.

Gjëja më e rëndësishme është se mërgata shqiptare kurrë nuk e ka harruar dhe as nuk i ka kthyer shpinën atdheut. Ajo ka qenë dhe vazhdon të jetë në shërbim të kombit në çdo situatë dhe në çdo moment të historisë. Shumë udhëheqës të rezistencës heroike kombëtare kanë dalë nga mërgata. Armiqtë i kanë ndjekur, por ata nuk janë zhdukur — kanë mbetur të angazhuar në luftën kundër tyre.

Në vendet demokratike, e drejta e votës lidhet me shtetësinë, pavarësisht se ku jeton dikush. Nëse humbet shtetësia, humbet edhe e drejta e votës. Kjo nuk ndryshon kurrë.

Të gjitha partitë politike këshillohen ta trajtojnë mërgatën si një segment të veçantë me interesa specifike — votues të pavarur që mund të fitohen më lehtë përmes programeve të mira dhe punës efektive. Ashtu siç një president amerikan analizon të gjitha shtetet dhe segmentet e popullsisë dhe përpiqet t’u përshtatet atyre dhe t’i fitojë.

Vota e mërgatës duhet marrë seriozisht, respektuar dhe shfrytëzuar — jo të injorohet apo të bllokohet. Zgjedhjet e 28 dhjetorit treguan se ajo është një faktor i rëndësishëm në fitimin e zgjedhjeve. Kryeministri Albin Kurti, partia e tij LVV dhe koalicioni e kuptuan këtë me kohë. Kjo votë i ndihmoi ata të arrijnë një fitore mbresëlënëse, plotësisht të merituar.

Unë dhe shumë nga miqtë e mi jemi të zemëruar nga përpjekjet e humbësve të zgjedhjeve dhe mbështetësve të tyre mediatikë për ta fajësuar mërgatën për humbjen e tyre, për ta fyer dhe shpifur pa asnjë arsye dhe pa përmbajtje. Ankimi, fajësimi dhe fyerja e Kryeministrit dhe mërgatës nuk i ndihmon aspak.

Fyerja më e ulët dhe më e rrezikshme ndër to është pretendimi se “KM Kurti gjoja është cërnagor”. Kjo është një sulm i turpshëm ndaj të gjitha trojeve shqiptare dhe ndaj gjithë kombit shqiptar.

Po aq e ulët dhe plotësisht e pavërtetë është deklarata se “mërgata është e paarsimuar dhe frikacake, që ka ikur nga lufta dhe problemet e Kosovës”. Diaspora është e mbushur me intelektualë nga të gjitha fushat dhe nivelet dhe është shumë mirë e informuar.

Bijtë dhe bijat e mërgatës morën pjesë në luftë, e financuan luftën dhe mbrojtën luftëtarët e lirisë në Washington dhe kudo tjetër. Edhe pse luftimet e drejtpërdrejta u bënë nga luftëtarët e lirisë — para të cilëve duhet të përkulemi të gjithë — fitorja nuk do të kishte ardhur pa logjistikë dhe mbështetje të gjerë popullore.

Për më tepër, akuzat se mërgata nuk i njeh apo nuk i përjeton problemet e brendshme si energjia elektrike, spitalet, shkollat, bizneset, mirëqenia sociale etj., janë po ashtu absurde. Mërgimtarët kanë shtëpi dhe prona për të cilat paguajnë taksa; edhe ata përjetojnë ndërprerje të rrymës apo ngrohjes gjatë qëndrimeve të tyre të shkurtra apo të gjata; ata financojnë familjet, të sëmurët, arsimin e fëmijëve sipas nevojës dhe ndihmojnë në hapjen e bizneseve.

Në vend që të merren me çështje të kota, humbësit e zgjedhjeve do të bënin më mirë të analizonin shkaqet reale të humbjes së tyre. Ka shumë të tilla, por kryesoret janë korrupsioni gjatë qeverisjes së tyre, nënshtrimi ndaj ndërkombëtarëve, dorëzimi ndaj kërkesave serbe dhe shitja e shtetit. Këto janë çështjet që mërgata i merr më seriozisht.

Ka ardhur koha që anëtarësia e gjerë e PDK-së dhe AAK-së, së bashku me luftëtarët e vërtetë të lirisë, si dhe anëtarësia rugoviane e LDK-së — ata që duan më të mirën për shtetin dhe kombin — të ushtrojnë presion mbi udhëheqësit e tyre: disa të largohen, të tjerë të ndryshojnë, dhe të fillojnë të punojnë së pari për shtetin dhe kombin, e vetëm pastaj për partinë dhe pushtetin.

Kjo është e vetmja rrugë nëse duan të bëhen një opozitë e fortë dhe konstruktive dhe të krijojnë mundësinë për marrjen e pushtetit në mënyrë demokratike. Disa kërkesa të çmendura për të refuzuar zgjedhjet dhe për të rrëzuar Kryeministrin Kurti përmes trazirave në rrugë do t’i përjashtonin ata plotësisht nga jeta demokratike. Populli i Kosovës do t’i refuzonte, dhe akoma më keq, ata do të prishnin lidhjet me faktorin ndërkombëtar — veçanërisht me Amerikën tonë të dashur.

Prova e parë e ndryshimit të tyre do të jetë miratimi i buxhetit dhe i kredive ndërkombëtare, por edhe më e rëndësishme është vazhdimi i mandatit të Presidentes së mrekullueshme, Vjosa Osmani. Ajo, së bashku me Kryeministrin Kurti dhe ekipet e tyre, e kanë rikthyer nderin tonë dhe na kanë bërë krenarë me përfaqësimin e tyre në qarqet ndërkombëtare dhe me përballjen e tyre me Serbinë hegjemoniste.

Filed Under: Politike

The book by Albanian journalist Fortesa Latifi, “Like, Follow, Subscribe: Influencer Kids and the Cost of a Childhood Online” (April 7), recommended by The Washington Post for 2026

January 7, 2026 by s p

https://www.washingtonpost.com/…/most-anticipated…

“Like, Follow, Subscribe: Influencer Kids and the Cost of a Childhood Online”

www.simonandschuster.com

About The Book – A searing investigation into the child influencer industry and the perils of childhood internet fame, Like, Follow, Subscribe is essential reading for anyone seeking to understand the costs of internet fame, and the ethics of online content.

What is it like to grow up with a camera in your face 24/7? To have your childhood moments sold as “content” to millions online? What happens when someone who works in a largely unregulated multi-billion-dollar industry sells away their childhood and has no financial safety net as an adult? What does it feel like to have your private moments—your medical diagnoses, your first period, your first break up, your tantrums, potty-training, and breastfeeding-weaning—broadcast to an audience of millions? Like, Follow, Subscribe shines a spotlight on the deeply troubling world of the child influencer industry.

Journalist Fortesa Latifi dives into the lives of children whose parents mine their everyday activities for monetizable content, exposing issues like privacy violations, financial abuse, and the absence of child labor protections. Through expert interviews with psychologists, labor scientists, and even former child influencers and family vloggers, she uncovers the pressures, trauma, and consequences for children thrust into the spotlight.

This timely and eye-opening book doesn’t just reveal the harm of toxic social media culture: it also provides a roadmap to better regulating influencer families, safeguarding children, and questioning the role of audiences in perpetuating these cycles of exploitation.

About The Author – Fortesa Latifi is a journalist based in Los Angeles, California. Her work has been featured in Rolling Stone, The New York Times, The Washington Post, and Teen Vogue among other publications.

Raves and Reviews – “Like, Follow, Subscribe is the most comprehensive, empathetic, and readable investigation into the child influencers who now dominate our culture. Timely, worrying, and juicy—the book to read whether you’re a parent, a creator, or merely a viewer.” —Scaachi Koul, author of Sucker Punch

“With rigor and empathy, Latifi probes the many ways influencing has bent our understanding of labor, privacy, performance, consent, and exploitation. An urgent and timely reassessment of social media and technology today, Like, Follow, Subscribe is a powerful, compassionate look at what happens when childhoods go viral, and what we owe children in a world run by algorithms.” —Amanda Montei, author of Touched Out

“Essential reading for anyone navigating the intersection of childhood, parenthood, technology, and profit. Latifi doesn’t just document a trend—she challenges a system.” —Jo Piazza, bestselling author of The Sicilian Inheritance and We Are Not Like Them

“Incredibly timely and important—an absolute must-read for anyone who is thinking seriously about parenting in the digital age.” —EJ Dickson, senior writer at The Cut

“Like, Follow, Subscribe is one of the most powerful books I’ve read on the social media ecosystem. Latifi’s expert depiction of the influencer landscape is equal parts engrossing, illuminating, and alarming. Highly recommended.”

—Adam Alter, Professor of Marketing and Psychology, New York University Stern School of Business, and New York Times bestselling author of Irresistible

“Despite the fact that mom influencers and their children comprise a multi-billion dollar industry, few journalists have seriously interrogated the specific role children play within that industry like Fortesa Latifi. Well before most of us were considering the ethics of children performing themselves online, Latifi was writing about the psychological, financial, and cultural implications of children being tasked with ‘being themselves’ to an audience of strangers. Like, Follow, Subscribe is packed with first person accounts and expert insights. It’s essential reading for anyone interested in how and why America buys and sells the Perfect Family™.”—Sara Louise Petersen, author of Momfluenced

“Like, Follow, Subscribe is my definitive recommendation for an evidence-based exploration of the digital media and influencer economy, and its profound impact on children and culture. The breadth of Latifi’s research and the wealth of firsthand testimony make this a compulsively readable study, one that conjures a portrait even more mesmerizing than the digital selves her subjects have meticulously curated online. Latifi renders digestible the complex intersection of entertainment, technology, childhood development, and consumerism. As a former child actor turned mental health practitioner, I see firsthand the risks and harm facing these children—especially as the digital landscape continues to operate without meaningful regulation. This is our opportunity to disrupt a new and insidious pipeline of child exploitation, one we have, ironically, come to celebrate and consume as entertainment. Latifi doesn’t look away, and neither can we. Like, Follow, Subscribe is sobering, courageous, and necessary.” — Alyson Stoner, New York Times bestselling author of Semi-Well-Adjusted Despite Literally Everything, and certified media mental health coordinator.

https://www.simonandschuster.com/…/Fortesa…/225229320

Filed Under: Politike

  • « Previous Page
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • …
  • 659
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • IBRAHIM RUGOVA: BURRËSHTETASI QË E SFIDOI DHUNËN ME QYTETËRIM 
  • Mbi romanin “Brenga” të Dr. Pashko R. Camaj
  • Presheva Valley Discrimination Assessment Act Advances
  • Riza Lushta (22 JANAR 1916 – 6 shkurt 1997)
  • Krimet e grekëve ndaj shqiptarëve të pafajshëm në Luftën Italo-Greke (tetor 1940 – prill 1941)
  • Masakra e Reçakut në dritën e Aktakuzës së Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë
  • FATI I URAVE PREJ GURI MBI LUMIN SHKUMBIN
  • Skënderbeu, Alfonsi V dhe Venediku: në dritën e Athanas Gegajt
  • Abaz Kupi si udhëheqës ushtarak i çështjeve kombëtare
  • “Lule e fshatit tim” – Poezi nga Liziana Kiçaj
  • Çfarë është një peizazh tingullor?
  • Populli dhe trojet shqiptare në gjeopolitikën e re euro-atlantike
  • Analizë strukturore e sovranitetit, krizës së konsolidimit shtetëror dhe implikimeve gjeopolitike
  • Arti popullor në kryeqytet si ajerngopja në malet e larta
  • “Pjesëmarrja në Bordin e Paqes, vlerësim dhe pëgjegjësi e shtuar për RSh”

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT