I nderuar Kryetar i Kuvendit të Republikës së Kosovës, z. Dimal Basha,

Në emër të Federatës Panshqiptare të Amerikës “VATRA” dhe në emrin tim personal, ju përcjell urimet më të përzemërta për zgjedhjen tuaj në detyrën e lartë dhe të nderuar të Kryetarit të Kuvendit të Republikës së Kosovës. Ky është një moment historik që shënon jo vetëm besimin që ju është dhënë nga përfaqësuesit e popullit, por edhe përgjegjësinë e madhe për të drejtuar me mençuri dhe vizion një nga institucionet më të larta kushtetuese të vendit.

VATRA, si institucioni më i vjetër i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, beson fuqishëm se Kryesia e Kuvendit nën drejtimin tuaj do të avancojë më tej vlerat e demokracisë, forcimin e shtetit ligjor dhe përfaqësimin dinjitoz të qytetarëve të Kosovës.

Ne shprehim vullnetin tonë për vazhdimin e bashkëpunimit vëllazëror midis Kuvendit të Republikës së Kosovës dhe Federatës “VATRA”, në funksion të çështjeve kombëtare, forcimit të partneritetit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe përparimit të gjithanshëm të shtetit të Kosovës.

Njëkohësisht, Federata “VATRA” nxit formimin sa më të shpejtë të një Qeverie stabile, që gëzon shumicën e nevojshme parlamentare, në mënyrë që proceset zhvillimore dhe integruese të shtetit të Kosovës të mos vonohen, por të thellohen dhe të përshpejtohen në interes të qytetarëve dhe në përputhje me aspiratat euroatlantike të vendit.

Duke ju uruar suksese të mëtejshme në misionin tuaj të ri, ju sigurojmë për mbështetjen dhe përkrahjen e pakursyer të Federatës Panshqiptare të Amerikës “VATRA”.

Me respekt të veçantë,

Dr. Elmi Berisha,

Kryetar i Federatës Panshqiptare të Amerikës “VATRA”

Dr. Dorian Koçi/

Në Galleria degli Uffizi të Firences ruhet një nga dëshmitë më të çmuara të ikonografisë shqiptare: portreti i Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. I realizuar në mesin e shekullit XVII nga një autor anonim, ky portret është ndër imazhet më të hershme që mbijetojnë mbi heroin shqiptar. Ai nuk është vetëm një përfaqësim i tipareve fizike, por një ndërthurje e historisë me mitin, ku figura e Skënderbeut shfaqet si simbol i qëndresës së një kombi dhe i mbrojtjes së qytetërimit europian.

Tiparet e tij janë të ashpra dhe të gdhendura fort: balli i gjerë, sytë e thellë dhe mjekra e rëndë e japin portretin e pathyeshëm. Në fytyrë bie në sy plaga e dukshme, një vijë që nuk është thjesht element estetik, por një shenjë e mbartur nga betejat. Ajo plasaritje mbi lëkurë është në të njëjtën kohë dëshmi e dhimbjes dhe shenjë nderi. Piktori ka ditur ta theksojë këtë element duke përdorur dritë-hijen në mënyrë mjeshtërore, duke e bërë plagën pjesë të pasqyrimi vizual të heroizmit.

Ky trajtim nuk është i izoluar, por ndjek një traditë europiane të portretizimit të prijësve. Federico da Montefeltro, dukë i Urbinos, i pikturuar nga Piero della Francesca, u paraqit me hundën e shtypur dhe syrin e humbur – plagë që nuk u fshehën, por u kthyen në simbole të forcës dhe përvojës ushtarake. Në të njëjtën mënyrë, plaga e Skënderbeut nuk e ul figurën, por e rrit në një nivel të ri simbolik, duke e shndërruar në dëshmi të guximit të tij.

Gjithashtu, portreti i Skënderbeut lidhet me ikonografinë e kalorësve të krishterë si Jan Sobieski, mbreti i Polonisë, apo János Hunyadi, heroi hungarez, që u paraqitën në pikturë si mbrojtës të krishterimit. Edhe pse anonimi i Uffizit nuk përdor elemente të hapura militare apo sfond betejash, ai e arrin këtë efekt përmes ashpërsisë së fytyrës dhe plagës së dukshme, duke përqendruar gjithçka në shikimin e heroit.

Në një plan tjetër, portreti i Skënderbeut qëndron pranë portreteve mitizuese të gjeneralëve të lashtësisë – Aleksandrit të Madh, Cezarit apo Hanibalit – të cilët shpesh përshkruheshin me tipare të fuqishme, plagë apo shenja që i shndërronin në figura përtej njerëzores. Kështu, Skënderbeu paraqitet jo vetëm si një princ shqiptar, por si një figurë universale, pjesë e një galerie të heronjve që historia dhe arti i kanë ngjitur në përjetësi.

Një element tjetër krahasues është simbolika e Shën Gjergjit kalorës, mbrojtësit të krishterimit, i cili në ikonografi paraqitet i plagosur, por triumfues mbi dragoin e së keqes. Skënderbeu, në këtë portret, shfaqet si një “Shën Gjergj tokësor”: i plagosur, por i pamposhtur, një shenjtor laik që përfaqëson shpëtimin e një populli nga rreziku i shuarjes.

për cilindo që e ka kundrusr portetin e Skënderbeut në Galerinë Uffizi në Firence, kur drita firentinas përplaset mbi këtë portret, gjithsecili mund të ketë parë një shkëlqim të veçantë: plaga duket sikur rrezaton kujtesën e betejave, të kalit të bardhë që fluturonte mbi fushat e luftës, të flamujve që valëviteshin mbi fortesat arbërore. Në këtë tablo shikuesi sheh më shumë se një fytyrë të plagosur; sheh një testament të gjallë të historisë dhe një figurë që qëndron mes kufirit të realitetit dhe mitit.

Kështu, portreti i Skënderbeut në Uffizi nuk është thjesht një objekt arti. Ai është pjesë e një tradite të madhe europiane, ku plagët dhe shenjat nuk fshihen, por kthehen në dëshmi të lavdisë. Ai mund të krahasohet me burrërinë e dukëve italianë, me pathyeshmërinë e kalorësve të Europës Qendrore, me madhështinë e gjeneralëve të lashtësisë dhe me spiritualitetin e Shën Gjergjit. Në këtë ndërthurje, Skënderbeu del si një figurë e përmasave universale – hero i Shqipërisë, por edhe i Europës.

(Në 115-vjetorin e lindjes së Gonxhe Bojaxhiut- Nënës Tereze)/

Nënë Tereza na mëson se një komb i vogël mund t’i dhurojë botës një dhuratë të madhe, ashtu si një Gonxhe e vogël mund të bëhet kurorë e njerëzimit. Prandaj, sot, duke përulur zemrat tona, shpallim se drita e saj nuk ka perënduar: ajo vazhdon të ndriçojë nga Shkupi në Kalkutë, nga gjiri i popullit tonë deri te mbarë njerëzimi.

Nga Prof.dr Skender ASANI

Në kalendarin e shpirtit tonë kombëtar dhe të kujtesës universale, dita e 26 gushtit nuk është thjesht një përvjetor. Ajo është një dritare nga e cila shohim se si një Gonxhe e vogël e Shkupit, u shndërrua në Nënë të botës dhe më pas në Shenjtëreshë të njerëzimit. Ky trinomi Gonxhe, Nënë Terezë, Shën Nënë Terezë nuk është vetëm një rrugëtim personal, por një testament historik dhe shpirtëror.

Gonxhja, bija e Bojaxhinjve, u lind në një qytet që mban në gjirin e vet shtresa të lashta ilire (dardane), arbërore e shqiptare. Ajo mbeti gjithmonë e lidhur me trungun e vet, me kulturën dhe gjuhën që i dhanë formë shpirtit të saj. Ky emër i brishtë, i njohur vetëm për të afërmit dhe bashkëqytetarët, ishte fara që do të rritej për t’u bërë pemë e madhe e dashurisë.

Nënë Tereza, bija e Shkupit, doli nga kufijtë e qytetit të saj dhe u bë nënë për ata që nuk kishin nënë, strehë për ata që nuk kishin shtëpi, zë për ata që nuk kishin zë. Në Kalkutë dhe anembanë botës ajo tregoi se humanizmi nuk është teori, por akt i përditshëm. Ajo ngriti themele të dashurisë mbi dhembjen, duke u bërë simbol i shpresës për të gjithë të harruarit e njerëzimit.

Shën Nënë Tereza është kulmi i këtij udhëtimi. E shpallur shenjtë nga Kisha Katolike, ajo u kthye në ikonë të përbotshme, në ndërgjegje të gjallë të shekullit XX. Shenjtëria e saj nuk është vetëm titull kishtar, por dëshmi se dashuria, kur jetohet me përulësi, shndërrohet në përjetësi.

Sot, në 115-vjetorin e lindjes së Gonxhes, Shkupi dhe gjithë kombi shqiptar kanë arsye të ndihen të bekuar. Nga rrugicat e këtij qyteti lindi një dritë që nuk u shua kurrë. Ky jubile nuk është vetëm përkujtim, por thirrje për të ndjekur gjurmët e saj: të shndërrojmë dashurinë në veprim, mirësinë në ligjërim dhe shpresën në realitet.

Nënë Tereza na mëson se një komb i vogël mund t’i dhurojë botës një dhuratë të madhe, ashtu si një Gonxhe e vogël mund të bëhet kurorë e njerëzimit. Prandaj, sot, duke përulur zemrat tona, shpallim se drita e saj nuk ka perënduar: ajo vazhdon të ndriçojë nga Shkupi në Kalkutë, nga gjiri i popullit tonë deri te mbarë njerëzimi.

Në këtë përvjetor, për ne shqiptarët mesazhi i saj është edhe më i qartë: të jemi të bashkuar e të qëndrojmë pranë njëri-tjetrit, sepse vetëm kështu mund të përballojmë sfidat e kohës. Ashtu siç Nënë Tereza u shkroi disa herë shqiptarëve në momentet më të vështira, duke i ftuar që të mos e humbin shpresën dhe të jenë të bashkuar, edhe sot fjalët e saj janë udhëzues. Ajo na porositi se vetëm në unitet ka forcë, vetëm në dashuri ka shpresë, dhe vetëm në solidaritet mund të shërohen plagët e historisë. Ky është testamenti i saj për ne: që dashurinë ta kthejmë në urë bashkimi dhe të mos lejojmë që ndasitë të errësojnë dritën e kombit tonë.

Në këto momente kur po krijohet një konfiguracion i ri i hartës botërore, historia na kujton se popujt e vegjël shpesh kanë qenë viktimë e përpjekjeve për t’u asgjësuar, ashtu siç ka ndodhur me shumë kombe gjatë shekujve. Sot, edhe populli shqiptar po sfidohet nga një tendencë e tillë, që kërkon të minojë qenien e tij kombëtare. Pikërisht në këto çaste, më shumë se kurrë, na nevojiten miq që të jenë pranë popullit të Nënë Terezës, sepse vlera e saj universale është dëshmi e gjallë se ky popull nuk është vetëm për vete, por është pjesë e pandashme e familjes së madhe njerëzore.

Lavdi Zotit që e dërgoi ndër ne.

Bekim kombit që e rriti.

Paqe botës që e njohu si Nënë.

Shkup, 25 gusht 2025

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës “VATRA”, në emër të bashkësisë shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në mbrojtje të vlerave demokratike, shpreh shqetësimin më të thellë lidhur me zhvillimet destabilizuese që po vijnë nga strukturat politike dhe kriminale të lidhura me Listën Serbe në Kosovë.

Ka indikacione të mjaftueshme që aludojnë dhe lidhin drejtuesit e Listës Serbe me grupe kriminale dhe terroriste të drejtuara nga Milan Radoiçiq – i njohur për aktivitetet e tij të dhunshme dhe të rrezikshme në veri të Kosovës dhe më gjerë.

Këto burime tregojnë shumë qartë lidhjen e Listës Serbe me këto grupe kriminale që kanë për qëllim destabilizimin e veriut dhe se nuk përfaqësojnë aspak interesat e komunitetit serb në Kosovë, por përkundrazi, dëmtojnë integrimin e tyre në institucionet demokratike të Republikës së Kosovës.

Për më tepër, këto veprime kriminale dhe bashkëpunime të fshehta përkojnë me axhendat destabilizuese të Beogradit zyrtar dhe aleatëve të tij, përfshirë Federatën Ruse, që vazhdojnë të investojnë në tensionimin e situatës në Ballkanin Perëndimor me qëllim sabotimin e paqes, sigurisë dhe integrimeve euroatlantike.

Në këtë kontekst, Federata Panshqiptare e Amerikës “VATRA” i bën thirrje të drejtpërdrejtë Departamentit Amerikan të Shtetit, si dhe vendeve anëtare të QUINT-it (SHBA, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Franca dhe Italia), që të trajtojnë me prioritet këtë çështje jetike për stabilitetin e Kosovës dhe të rajonit. Është jetike që Lista Serbe dhe lidershipi i saj aktual të hetohen seriozisht dhe në mënyrë të pavarur për bashkëpunim me grupet kriminale dhe terroriste.

Po ashtu, apelojmë që ndaj çdo aktori politik që bashkëpunon me strukturat kriminale dhe saboton funksionimin e shtetit të Kosovës të merren masa të qarta politike dhe ligjore, përfshirë sanksione të drejtpërdrejta dhe ndalim të përfshirjes në institucionet demokratike të Kosovës.

Kosova ka bërë përparim të jashtëzakonshëm si shtet demokratik dhe multietnik, me mbështetjen e fuqishme të SHBA-së dhe aleatëve perëndimorë. Kjo arritje nuk duhet të komprometohet nga elementë të cilët përdorin mjetet e dhunës, shantazhit dhe krimit për të përçarë qytetarët dhe për të minuar themelet e shtetësisë.

Në emër të diasporës shqiptare në SHBA dhe më gjerë, ritheksojmë përkushtimin tonë për një Kosovë të sigurtë, të drejtë dhe gjithëpërfshirëse – ku të gjithë qytetarët, pa dallim etnie, të jetojnë me dinjitet, barazi dhe nën sundimin e ligjit.

Kryetar i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”

Dr. Elmi Berisha

*Ripostim.

Ilirjana Latifi, kryetare e Shoqatës Shqiptare “Kosova” – Montreal, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, ruajtjen e identitetit kombëtar, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Montreal përmes veprimtarive patriotike, komunitare dhe atdhetare. Ajo rrëfen imtësisht aktivitetet dhe përkushtimin dhe në fondacionin “The Artistè Foundation” e shkollën shqipe “Dardania”, veprimtari këto që rrisin, nxisin dhe promovojnë komunitetin shqiptar në Montreal.

Me patrioten Ilirjana Latifi bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

Historia e themelimit të Shoqatës Shqiptare “Kosova” – Montreal

Shoqata Shqiptare Kosova – Montreal ekziston tashmë pothuajse një dekadë. Megjithatë, unë preferoj të flas për periudhën kur mora drejtimin si kryetare. Fillimi nuk ishte i lehtë – përkundrazi, ishte i mbushur me sfida dhe përgjegjësi. Përballja me mungesën e buxhetit, përfundimi i kontratës së lokalit të shkollës Dardania, pamundësia për të siguruar pagesën e mësueses, aktivitetet e bllokuara për shkak të dokumentacionit dhe llogarisë bankare të pezulluar – ishin disa nga vështirësitë kryesore. Me shumë punë dhe përkushtim, arrita të rikthej funksionalitetin e plotë të shoqatës, të hapja konton bankare, të siguroja një buxhet stabil dhe ta vija Shoqatën përsëri në rrugën e duhur. Sot, shoqata ka një veprimtari aktive dhe një rol të rëndësishëm në komunitet.

Aktivitetet patriotike dhe komunitare

Shoqata jonë organizon aktivitete që ruajnë dhe forcojnë identitetin kombëtar shqiptar. Një sukses i veçantë ishte aktiviteti i parë me Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Diasporës, znj. Donika Gërvalla-Schwarz, ku patëm një bashkëbisedim të frytshëm me diasporën. Gjithashtu, organizuam panairin e parë të librit në bashkëpunim me Shoqatën Kulturore Shqiptare dhe organizatën “Albanian Development Alternative”. Një tjetër moment i paharrueshëm ishte pikniku i përbashkët i Shoqatës Shqiptare Kosova – Montreal dhe Shoqatës Kulturore Shqiptare Montreal, ku prania e bashkatdhetarëve ishte shumë e madhe. Festat e fundvitit me babadimrin dhe dhurata për fëmijët e shkollës Dardania, si dhe festa e Pavarësisë së Kosovës me pjesëmarrje nga të gjitha trevat shqiptare, janë bërë tashmë tradita të bukura që mbledhin komunitetin.

Kontributi në bordin e “The Artistè Foundation”

Në “The Artistè Foundation” kam rolin e Project Manager. Falënderoj znj. Arta Rexhepi për ftesën që të jem pjesë e bordit. Fondacioni ynë ka për mision të fuqizojë komunitetin shqiptar, të mbështesë të porsaardhurit në Kanada, si dhe të ndërthurë trashëgiminë tonë kulturore dhe artistike me kauza të shëndetit, advokimit dhe drejtësisë. Ne synojmë të fuqizojmë gratë përmes artit, të japim hapësirë për zërat e tyre dhe të ndërtojmë ura bashkëpunimi për një shoqëri më të drejtë e gjithëpërfshirëse. Jam shumë e kënaqur me vëmendjen dhe përkrahjen që kemi fituar në një kohë të shkurtër dhe së shpejti do të prezantojmë organizimin tonë të parë zyrtar.

Aktivitetet kulturore dhe edukative me shkollën “Dardania”

Brenda Shoqatës, unë drejtoj edhe Shkollën Shqipe “Dardania”. Fillimisht, numri i nxënësve ishte shumë i vogël, por sot kemi arritur rreth 30 nxënës të regjistruar. Përfundimi i vitit shkollor 2024 u shënua me sukses, duke shpërndarë certifikata për nxënësit dhe dhurata për mësueset, si dhe duke organizuar një festë me prindër e fëmijë. Qëllimi ynë për vitin e ardhshëm është hapja e dy klasave, në mënyrë që mësimi të jetë më i favorshëm si për nxënësit, ashtu edhe për mësueset. Librat e shkollës janë furnizuar nga Ambasada e Kosovës në Ottawa, falë përkrahjes së ambasadorit z. Adriatik Kryeziu.

Promovimi i bizneseve shqiptare në Kanada

Shoqata jonë gjithashtu punon për të promovuar bizneset shqiptare në Kanada. Përmes sponsorimeve të tyre, kemi arritur të realizojmë aktivitete të rëndësishme kulturore dhe patriotike. Mbështetja e tyre është jetike për komunitetin tonë dhe meriton mirënjohje të veçantë.

Ndjenja e patriotizmit tek fëmijët

Puna kulturore dhe edukative e Shoqatës Kosova dhe e Shkollës Shqipe Dardania ka ndikuar shumë në rritjen e ndjenjës së patriotizmit tek fëmijët. Përmes mësimit të gjuhës shqipe, traditave, këngëve, valleve dhe historisë kombëtare, fëmijët po e forcojnë lidhjen e tyre me atdheun dhe rrënjët.

Kush është Ilirjana Latifi?

Rrjedh nga një familje artistësh, e rritur mes muzikës dhe vallëzimit. Kam mbaruar shkollën fillore të muzikës në Prenk Jakova – Prishtinë (flaut) dhe më pas në Shkollën e Muzikës Gjilan (kanto). Kam qenë pjesë e grupit “Xixëllonjat këndojnë” nën drejtimin e Drita Rud-it dhe më pas anëtare e Ansamblit “Idriz Seferi”, duke interpretuar si valltare dhe këngëtare.

Jam pjesëmarrëse në festivale të ndryshme për fëmijë dhe të rritur , ku kam fituar çmime dhe certifikata mirënjohjeje. Kam ndjekur gjithashtu trajnime për paqen, stabilizimin e marrëdhënieve ndëretnike, advokim dhe media. Në aspektin profesional, kam përfunduar shkollën e mesme të mjekësisë në drejtimin Fitnes dhe Nutricion, ndërsa studimet universitare i kam përfunduar në Fizioterapi. Sot punoj si fizioterapeute, masoterapeute dhe specialiste e estetikës mjekësore. Jam nënë e tre fëmijëve, njëkohësisht një grua biznesi dhe kryetare e një shoqate. Për mua, puna vullnetare është mision dhe shembull që dua t’ua transmetoj fëmijëve të mi.

Mirënjohje dhe falënderime

Mirënjohja më e vlefshme për mua është përkrahja e komunitetit dhe bizneseve gjatë çdo aktiviteti të shoqatës. Falënderoj veçanërisht sekretarin e Shoqatës, z. Azem Bega, për ndihmën e jashtëzakonshme; mësuesen dhe ndihmësen e saj për punën e palodhur; prindërit e nxënësve për besimin dhe angazhimin; ambasadorin e Kosovës z. Adriatik Kryeziu për përkrahjen dhe furnizimin me libra; Konsullatën e Kosovës dhe z. Kadri Dakaj si dhe Ambasadoren e Shqipërisë në Kanada, znj. Artemis Malo, për përkrahjen e vazhdueshme. Një falënderim i posaçëm shkon për gazetën “Dielli” në New York, është një nder që edhe puna dhe arritjet tona të gjenden në faqet e saj, duke na motivuar të vazhdojmë rrugëtimin me më shumë përkushtim.