Enela Shehu Markja/

Më 9. 12.2022, klasa me mësim plotësues në gjuhës shqipe në Starnberg në bashkëpunim me Lidhjen e Arsimtareve dhe Prindërve Shqiptarë, Entin për të huajët në Starnberg organizuan një mbrëmje informative e kulturore. Në këtë takim morën pjesë përfaqësuesit e dy Konsullatave tona shqiptare në Mynih dhe albanologu, linguisti Prof. Bardhyl Demiraj.

Programi u hap me vallen e Shoqatës kulturore Iliria, ndërsa kryetari i LAPSHit Milazim Ukaj informoi mbi ecurinë e mësimit të gjuhës shqipe në Bavari, kurse konsujt përshëndeten takimin, duke i dhënë përkrahje shkollës shqipe dhe duke nxitur që sa më shumë të ketë nxënës në shkollën shqipe.

Drejtuesi i Qendrës Shkencore Albanologjike Universitare në LMU Prof. Bardhy Demiraj ligjëroi mbi mësimin e gjuhës shqipe në kuadrin universitar akademik, duke theksuar një bashkëpunim të mundshëm mes Qendrës shkencore të Albanologjisë me mësueset/mësuesit e mësimit plotësues të gjuhës shqipe. Bashkë me Prof. Demiraj në këtë aktivitet morën pjesë student dhe Doktorant të Albanologjisë. ­

Mësuesja Enela Markja organizoi dhe moderoi mbrëmjen duke theksuar: Hapësira mësimore që krijohet përgjatë mësimit të gjuhës shqipe rrjetizon dhe konsolidon komunitetin, I cili me gjithë distancën fizike dhe hapësirat kohore kultivon dhe ruan me pasion e patriotizëm gjuhën dhe kulturën shqiptare, si pjesë e identitetit tonë kombëtar.

Aktiviteti u shoqërua me vallet të ndryshme, të vallëzuar nga grupi i të rinjve të Shoqatës kulturore Iliria në Mynih. Kurse pjesën artistike të recitimit bënë nxënësit e shkollës shqipe të Starnberg-ut, Mynih-ut, Freising-ut dhe Rosenheim-it, të cilët i dhanë sallës ngjyrat të larmishme festive.

Jehona e këngëve të rapsodit të njohur Sokol Bisaku dhe grupit të tij e ndezën atmosferen dhe ju dhuruan bashkëkombasve emotione te paharrushme.

Muhamed Mufaku/

Xhafer Deva (1904-1978) është një prej figurave kombëtare të shekullit XX,i cili dallohet me 3 imaxhe të ndryshe të tri gjeneratave të shek.XX dhe shek.XXI.Te gjenerata e parë ai mbahet mend si bartës i idelogjisë kombëtare,përkatësisht për bashkimin kombëtar që u paraqitë me Ligën e Dytë të Prizrenit dhe me Shqipërinë etnike më 1943,ku zuri postin e Ministrit të Brëndshëm deri kur forcat komuniste shqiptare/ jugosllave e morën pushtetin në vjeshtë 1944 dhe riprodhuan një Jugosllavi të re. Te gjnerat e dytë,si në Shqipëri ashtu në Kosovë pas Luftës II Botërore ,e në saj të qasjes tjet idelogjike të historisë,Xhafer Deva u paraqit si “kriminel” qoftë në shyp ose në tekstet shkollore dhe në “studimet shkencore” nga një “regjim kriminel” që tani po dihet në bazë të dosjeve sekrete të zbuluara ç’ krime bëri kundër figurave kombëtare dhe intelektualëve të kohës deri më 1990. Mirëpo,pas transformimeve politike e demokratike në në Shqipëri e në Kosovë figura e Xhafer Devës filloi të trajtohet më ndryshe te gjenerata e re të historianëve në bazë të burimeve të reja që u zbulluan dhe u botuan.
Duke marrë parasysh faktin se Xhafer Deva kaloi pjesën më të madhe të jetës politike në mërgim,në Itali,Siri dhe në SHBA-të,ku zhvilloi një aktivitet të madh politik dhe organizativ për bashkimin e opozitës antikomuniste në mërgim,nga kontributi i tij për formimin e komitetit “Shqipëria e lirë” si qeveri në mërgim më 1949 e deri në formimin e Lidhjes së Prizrenit në Mërgim më 1962 që e drejtoi deri në vdekje më 1978,arkivi i tij i pasur personal ishte burimi i dorës së parë për aktivistin dhe historianin Idriz Lamaj,i cili e boto në New Yorki më 2002 librin “Xhafer Deva në dritën e letrave dhe zbulesa tjera të mërgatës” .Përkundër vlerës që e kishte libri,ky botim- sikurse shumë botime në mërgim – nuk u prezentua dhe nuk u shfrytëzua sa duhet në prodhimin e ri shkencor në Kosovë pas Çlirimit më 1999. Mu për këtë botuesi kosovar “Dija” bëri mirë që e nxorri këto ditë një botim të ri të këtij libri ,me disa shtesa të reja,gjë që do të ndihmojë që të kemi një imaxh tjetër për Xhafer Deven me rastin e shënimit të 45 vjeçarit të vdekjës.
Vlera e këtij libri buron edhe nga vet autori, përkatësisht shkrimtari dhe historiani Idriz Lamaj,i cili u dëshmua më parë me disa botime origjinale qoftë në anglisht ose në shqip. Këtu vlen të përmendet se autotu u lind më 1947 në Malësi të Gjakovës në një familje me traditë “për ruajtjen e bashkimit kombëtar”, ndaj me ardhjen e partisë komuniste në pushtet xhaxhai i tij mbeti me pushkë në dorë deri më 1949 kurse i jai u detyrua të kalojë në Kosovë më 1951. Në Pejë Idrizi e kreu shkollën e mesme,por përjetoi njëkohësisht gjendjen e shqiptarëve në Kosovë në kohën e A.Rankoviqit, ndaj iku në Itali e prej atje vazhdoi rrugën në Francë e më tej në SHBA-të në fund 1967. Duke shkuar me granci të komitetit “Shqipëria e Lirë” e duke punuar në të nja njëzet vjet me figurat e njohura kombëtare (Hasan Dosti, Xhafer Deva,Rexhep Krasniqi etj) dhe duke pasur në dorë shumë dokumente në shqip e anglisht ai nxorri shumë botime shqip(Komiteti Kombëtar “Shqipëria e Lirë” 1949-1956,Xhafer Deva në dritën e letrave të veta,Vatra dhe vatranët etj) e anglisht (Albanian and Yugoslav Parti and State Relationshqip, Albanian-Montenegrian Conflict over Plava and Gucia 1879-1880).Prej këtij arkivi të pasur personal ai ia dhuroi Arkivit të Kosovës nja 15 mijë dokumente më 2019 që kanë të bëjnë me komitetin “Shqipëria e Lirë” që i solli në SHBA-të nja 15 mijë emigrantë shqiptarë, gjë që përforcoi praninë shqiptare atje me fuqi politike dhe intelktuale. Kuptohet,vitet që i kaloi I.Lamaj në Kosovës mbeten në shpirt duke përcjellë gjendjen e shqiptarëve atje , e duke afirmuarr krijimet e shkrimtarit disident Adem Demaçit “Gjarpinjt e gjakut dhe novela tjera” sa ishte në burg.
Kështu,duke qënë në lidhje të ngusht më Xhafer Devën prej se arriti në SHBA-të me 1967 e deri në vdekjen më 1978,e duke gëzuar qasjen në terë korospodencën e pasur në 7 gjuhë(shqip,anglisht,gjermanisht,italisht,frëngjisht, turqisht e serbisht),mund të mendohet ç’ risi na soli Idriz Lamaj në librin e tij.Vet Lamajit në libër i kujtohet mirë kur shkoi me drojë në takimin e parë me Devën,por kjo drojë iu thye kur Deva iu prezentua me një dozë honer: “Unë jam Xheafer Deva,kruminel i popullit!”. Kështu,në saj të lidhjës të ngushtë personale për një dekadë dhe qasjen në korospedencën e tij në disa gjuhë me figurat shqiptare nëpër botë si dhe me figurat evropiane dhe amerikane të involvuar për çëeshtjen shqiptare pas Luftë II Botërore.
Kaptina e parë “Jeta dhe veprimtaria e Xhafer Devës në mërgim” sjell risi duke ndriçuar ato “vite siriane” (1947-1948) kur u paraqit në skenën politiki “Grupi Kosovar” dhe organi i tij “Bashkimi i kombit” në Damask,si dhe ato “vite egjiptiane”((1948-1949),kur u bë kryetari i Kuvendit të Aleksanderisë që mblodhi partitë shqipptare antikomuniste për të formuar njëfarë qeveri në mërgim,gjë që u kurrorëzuar me më 1949 me formimin e Komitetit Shqiptar “Shqipëria e Lirë” në krye me Mitat Frashërin. Në këto negociate për formimin e një trupi që përfaqësonte shqiptarët në Botën e lirë,Deva kishte mandat prej “Grupit Kosovar” që Kosova me trojet tjera shqiptare në Jugosllavi të përfaqësohet drejtëpërdrejtë,pra jo me individë nëpër parti të ndrysme shqiptare që përfaqësonin Shqipërinë e 1912.Me fjalë tjera,siç konstaton I.Lamaj,Deva “ndikoi zhdrejtasi që çështja e Shqipërisë etnike të mos ndahej prej problemit të shtetit të cunguar shqiptar”(f.16). Ç’është e vërteta, Deva nuhati me kohë pasojat e konfliktit Tito-Stalin më 1948,me çka Përendimi tani në Luftën e ftohtë ishte për forcimin e jo për shkapërderdhjen e Jugosllavisë. Në këtë kontekst,kur bënë planet për një operacion të përbashkët ushtarak amerikano-biritanik gjatë 1949-1951 për nxitjen e rezistencës antikomuniste në Shqipëri,Deva insistotoi që këto plane të përfshinë Kosovën.Më gjerlsisht për këtë përpjekje autori na sjell risi në dy kaptina: “Parashutistët e Xhafer Devës hyjnë në Kosovë” dhe “Përpjekja e Xhafer Devës për krijimin e një qendre sekrete informimi në Kosovë në shërbim të amerikanëve”. Për lidhjet e Devës me me amerikanët,përkatësisht me CIA-në në Luftën e ftohë që paraqiste një shpresë për mbysjen e regjimit komunist në Shqipëri si pikënisje për një ndryshim gjeopolitik në rajon,shifet se Deva qysh gjatë qendrimit të tij në Damask 1947-1948 ishte në lidhje me amerikanët dhe për këtë mori pjesë aktive për bashkimin e forcave politike shqiptare gjatë 1948-1949,duke kaluar më vonë në Itali prej nga e përcjellte opercionin për hedhjen e parashitistëve në Shqipëri gjatë 1949-1951.Më vonë (1956),pas dështimit të operacionit, Deva kaloi në SHBAT-të ku zhvillon me të madhe aktivitinin e tij politik në mësin e mërgatës në vendin që kishte tani më qasje përmenente në elementin shqiptar gjatë Luftës së ftohetë. Në këtë kontekst,u formua në New York më 1962 Lidhja e Prizrenit në Mërgim që e drejtoi Deva deri në vdekjen e tij më 1978. Pas botimit të parë të librit më 2002, historianët e ishregjimit komunist në Shqipëri e cilësuan këtë libër si “një tentativë mjerane,dëshpëruese për të rehabilituar emrin kobzi të Xhafer Devës”(Arben Puto,2011),i cili ai mbeti për ta “kuisling” dhe “terrorist” duke aluduar për bashkëpunimin e tij me gjermanët dhe postin që e zuri si Ministër i Brëndshëm në Shqipërinë etnike gjatë 1943-1944.Mirpo,në botimin e ri kosovar të librit,I.Lamaj diskuton ndryshe këtë çështje duke nisur se Deva,sikurse shumë të tjerët,nuk ishin pronazismi por e vlersuan se gjendja e re(Shqipëria etnike) nuk ishte “kundër interesave të popullit”. Me fjalë tjera,Deva “si shumë të tjerë në atë kohë kishte bindjen se vendosja e regjimit komunist qe më i rrezikshëm për Shqipërinë se sa lufta ndaj një Gjermani naziste që po tërhiqej e mundur”(f.229). Këtë e kishin të qartë amerikanët që në atë kohë,siç del në raportin e ambasadorit amerikan në Kajro më 1944 për Xhafer Devën dhe Rrexhep Mitrovicën si “njerëz me reputacion që e kan pranuar nga zori aleancën me gjermanët”,kurse “në të vërtetë janë miq të Anglisë dhe të Amerikës”(f.229). Me këto shtesa të reja në botimin kosovar të librit na duket se tani është kohë të reflektohet më ndryshe në figurën e Xhafer Devës,duke kaluar atë imaxh për Devën se “kriminel” që e ka prodhuar një “regjim kriminel”,e duke dhënë vendin që e meriton pa glorofikime me rastin e 45 vjetorit të vdekjes.

Gani I. Mehmeti

50 vite nga Gjuha Letrare Shqipe

Nevoja për Gjuhën letrare shqipe nuk êshtë e vonshme. Kërkesa  e tillë është ende para se të themelohej Alfabeti i shqipes. Për këtë ishte shkruar që në numrin e parë te  « Albania » e Faik Konicës në Bruksel në vitin 1896 dhe 1898. Këtu, përveç nevojës, ipet edhe arsyeja po edhe propozimi cili nëndialekt a e folme duhej të merrej për bazë, që është e folmja e ELBASANIT, pra, aty ku gërshetohen dy dialektet kryesore të shqipes. Autori i kêtij shkrimi, përveç nevojës pêr një Gjuhë letrare shqipe, merr shembuj edhe gjuhë të tjera qê kishin gjuhën letrare.  

Kërkesa e tillë është thënë e përsëritur vazhdimisht nëpër kohë, deri sa ajo u bë në Kongresin e drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe nga 20 deri më 25 Nëntor 1972 në Tiranë. Në  formimin e gjuhës së njësuar letrare shqipe kishin marrë pjesë gjuhëtarë e historianë nga të gjitha viset e banuara me shqiptarë. Kjo ishte një e arritur e madhe, pse në të ardhmen, pa vështirësi do të mirren vesh të gjithë shqiptarët e të gjitha krahinave a vendbanimeve të tyre ku do që ishin. Përveç kësaj, shqiptarët që ishin të ndarë në gjashtë shtete të Ilirikut dhe diasporës, konsideronin  një bashkim shpirtëror midis tyre, ani pse fizikisht ishin të ndarë në mënyrë të hekurt dhe nuk mund të kontaktonin lehtë ose fare, sidomos me shtetin amë, Shqipërinë dhe me shqiptarët e Greqisê, ndêrsa shqiptarët brenda Jugosllavisë qê ishin në Kosovë, Maqedoni, Serbi e Mal të Zi ishin brenda një federate dhe nuk e kishin atë mungesë të kontaktit mesvete, por bashkëpunimi ishte në nivelet mê të kënaqshme, sidomos të atyre që studionin në Un iversitetin e Prishtinës.

Të gjithë shqiptarêt brenda Jugosllavisë, përveç në Strugë, flisnin në dialektin e gegërishtes. Mirëpo,  të gjithë këta ishin për një gjuhê letrare shqipe, së cilês edhe i kishin prirë me Konsultën Gjuhësore të Prishtinës katêr vite më përpara, mê 1968. 

GJUHA LETRARE SHQIPE MË 1972 NË TIRANË PËR NE KISHTE EMOCIONE KOMBËTARE E SHPIRTËRORE

Ne si gjeneratë e asaj kohe, që vuanim nga shtypja serbe deri më 1966, po sidomos të viteve të 50-ta, Njësimin e Gjuihës Letrare Shqipe e merrnim simbolikisht edhe si njësim apo bashkim të gjithë shqiptarëve, pra jo vetëm të gjuhës dhe e kishim pritur me një dashuri shumë-shumë të madhe e  krahëhapur.

Na dukej disi, si të rinj që ishim, shumë interesante pse tani e tutje do të flasim, e sidomos, do të shkruajmë njësoj të gjithë andej e këndej kufirit Kosovë – Shqipëri, por që me Kosovën ishin të gjithë shqiptarët në Jugosllavi, numri i të cilëve ishte më i madh se në Shqipëri. Nga dashuria  e madhe dhe ndjenjat që kishim për Gjuhën letrare, si shumë shpejt edhe e Mësuam, sepse ishte vullneti i fortë. Shpejt i gjithë shtypi, tekstet e gjithçka e shkruar kaloi në Gjuhën letrare, ashtu edhe nëpêr radio e televizione. 

Pas pak vitesh, nxënësit e të gjitha niveleve, më lehtë lexonin në tekstet e shkruara në Gjuhën letrare se sa në tekstet e shkruara në të folme, apo në dialekte, siç ishte krijimtaria popullore e gojore. 

Me demokratizimin  e vendeve, tani iu hap goja secilit të flasë e shprehet lirshëm, për çka ishte një sukses në këtë drejtim. Mirëpo, çdo gjë paska efektetet pozitive dhe negative të saja. Kjo, sespe me demokratizimin erdhën edhe mendime e ide të ndryshme të disave nga studiuesit ose jo, u ankuan në Gjuhên letrare shqipe, pse kjo qenka formuar në bazën e dialektit të Toskërishtes dhe na paskan mbetur forma e trajta gramatikore të Gegërishtes pa u përfshirë, siç janë vêrtet format e pashtjelluara tê shqipes : skajore, përcjellore, e në veçanti paskajora. Kjo shkoi aq larg, sa disa nga « studiuesit » hoqën dorë fare nga letrarishtja shqipe, tani së voni të quajtur gjuhë standarde.

Thënë të drejtën, është një e metë pse këto nuk janë përfshirë, por disi si vështirë të përdoren atje ku kemi dyzanorshin –ua+r = uar, si shkuar, lexuar, punuar, etj. Pse nuk shkon për me lexuar, për me kënduar etj. në vend për të lexuar, etj.

Për këtë problem, unë mendoj se duhet të mendohet mirë e gjatë se si të veprohet. Po pati mundësi, përse të mos përdoren të dy variantet – edhe ai i toskërishtes, për atë që dëshiron ta përdori, por edhe për varinatin e Gegërishtes, i cili nuk është në veprim, por duhet të normohet më parë.
Përndryshe, nuk jam i mendimit që të heqet njëri variant e të futet varianti tjetêr. Vetëm, nëse ka mundësi të vehen në veprim të dy variantet, që ende nuk e kam një ide se si.

Për fund, po ofroj shkrimin e parë të paraqitur në « ALBANIA » e Konicës, Numër 1 1896 , faqe 4. Pa ndërhyrje, përveç që e kam përshkruar në alfabetin e sotëm, nga ai që është në gazetë.

PER THEMELIMIN E GHUHËS LETRARE SHQIPE

Të gjitha vendet e botës kanë nga një gjuhë letrare, domethënë tê pastruar e të zbukuruar, që me atë shkruhen librat, letrat e punët; fliten edhe në mënyra tjera gjuhët, por vetêm në të folur. Për këtë, Venecianët thonë , në Kuvend ; «Come a Venezia», se kështu e jep gjuha letrare e italianëve. 

Hispanasit kuvendojne në njëqind mënyra nëngjuhe (nëndialekte, por vetëm gjuha (dialekti a e folmja) e kastilishtes flitet. Për të mos shkuar larg, Shqipërisë, le të kujtojmë se në Greqi të vjetër kishte shumë të folme (nëngjuhë) – nga gjuhë që quheshin te përgjitheshmé (f. xonn:), në të cilën shkruajtën më shumë Plutarku edhe Straboni, dhe me të cilën bisedonin bashke dy Helenë që nuk janë të lindur në një shtet (dhé). 

Vetëm Shqipetarët s’ kanë një gjuhë të tillë (letrare); edhe kështu vjen se kemi mbetur të ndarë njëri nga tjetri, andaj kanë rrjedhur aq të këqia, për neve të mjerët. Është nevoja dhe shtrengimi të hedhim themelin e një gjuhe letrare; është nevojë dhe duhet të shkruajmë të gjithë sa jemi, për shembull : «bora», jo ndryshe; po pastaj le të themi, në kuvend (të folur), zbora, dbora, vdom, vdora, xbora, vora, çvora, kjo s’ bën gjësendi. 

E rënda e punës është se duhet të marrim një të folme (nëngjuhë) shqipe për shtypin e gjuhës letrare (letrarishtes) të Kombit – është frikë nëse nuk merret nga ata që bisedojnë (kuvendojne nenegjuhërat) nëndialektet a të folmet e tjera. Perëndia na shpëtoftë me kokën që kanë Shqiptarët! Është edhe e vërrtetë që, veç Elbasanishtja mundet, me nëndialektin a të folmen (nëngjuhen) është mjaft e pastër për t’u bërê letrarishte nga të tjerat. Duhet nga pak edhe nga të tjerat nëndialekte; dhe jo te marrim si të bjerë, po simbas këtyre rregullave (kanuneve):

1. Kur një fjalë perdorhet në shumë mënyra, po mban gjithmonë afrërsisht një zë  (rrënjë) – si bora, zbora, dbora, etj. – atëherë duhet te mbajmë atë fjalën, që buza afrohet në formë më shumë (rhezes).

2. Kur dy a më shumë fjalë kanë kuptim të përafërt (afro ni shpirt), si: shoh, vështron,shikon, – atëherë duhet  te zgjedhim për çdo fjalë kuptimin e vet (ç’do fjales shpirtin e véçte);
3. Kur nuk e njohim rendin dhe kemi liri të zgjedhim, atëhere kuptohet pa thënë që është nevojë të mbajmë atë fjalën kujt zëri tingëllon më ëmbël veshin.

 Një tjetër here do të tregojmë dhe rregullat sipas të cilave lypset: të nxjerrim (krijojmë) fjalë të reja, të përpunojmë gjuhën. 

Tani, meqenese që e Përkohshmja Shqip do të këndohet prej letrarëve më të shquar të Shqipetarëve, nëse ndonjërit i ndodh e t’i duket se ne mashtrohemi, ai ka nevoje të na shkruajë që të mundet të vejë mbarë puna.

Shkruani gjithmonë ne bora, jo ndryshe : se kjo fjala, si duket ka shoqëri me : 0ope!l.=, d. m. th. era që fryn nga ana e borës. 

Shoh d. m. th. «sytë e mi kuptojnë diçka» (tq. gjonéq, gr. vlépo, frengjisht : voir). Vështroj d. m. th. «kthej sytë drejt në një vent» (gr. paratiro, tq. bakmak, fr. regarder). Shiko d. m. th. «mendohem duke vështruar» (gr. paratiro silhojizoménos a me dréqt silhoji zomé paratiron, tq. nazar-i-itibara alhmak, fr. considérer).

Tri është e gjinisë femëroree, tre është e gjinisë mashkullore: Tri gra, tri pula, tri here; tre pleq, tre peshq, tre ulurima. 

Ni është mashkull, nja është femërore (nuk ka ne): Na hére :ni mbrét kish ni vella, ni motre : ni-zét djém é : ni-zét vasha; djémte dojin njani tjéterin, dhé vashat nara tjéteren. 

Qi është në vent të «i cili, e cila» : qeni qi ka emër Grek, etj. Që d. m. th. : «të cilin, të cilen», qenin që e thonë Turk;. iuv·, gr. dhia na, lt. ut, tq. ta qeh, p. t. : priftërit punojnë që të na çojnë (klhasin) në varr. 

                                                              T. S. B.

25 Nëntor 2022

1. Perthenjé =· tq~lé ffuz ; gr. profora. 

2. Sot per sot duhét te ndertojme me te névojshümat; andaj, ato qe shkrojmë ketu jane jo mbas raclhes se grammatikes, po mbas radhes se névojes.

Me një organizim me bashkëfinancim të komunës së Suharekës dhe Ministrisë së Infrastrukturës, të hënën, u përuruan shtatoret e dy heronjëve të kombit tonë, Hasan Prishtina dhe Adem Jashari. Të pranishëm ishin përfaqësues të familjes Jashari dhe familjes të Hasan Prishtinës, dhe  institucionve të Republikës së Kosovës.

Zbulimi i shtatorëve është bërë për nder të shënimit të ditëlindjes së heroit legjendar, Adem Jashari dhe 110-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.
Në përurimin e shtatorëve kanë marrur pjesë ministri i Mbrojtjes, Armend Mehaj, kryetari i AAK-së, Ramush Haradinaj, ushtruesi i detyrës së kryetarit të OVL-së së UÇK-së, Faton Klinaku, kryetari i Komunës së Suharekës, Bali Muharremaj dhe familjet Jashari dhe Prishtina.
Para të pranishmëve, kryetari i Suharekës, Bali Muharremaj theksoi se 28 nentori në këtë shesh, është i veçantë ngase po vendosën shtatoret e dy figurave kombëtare.

“Adem Jasharin padyshim e ka frymëzuar vepra patriotike e Hasan Prishtinës, por edhe Hasan Prishtina do mburrej me Adem Jasharin”, tha ai.

Ndërsa Zëvëndësministri Hysen Durmishi tha se “Hasan Prishtina dhe Adem Jashari janë shembulli dhe motivi për secilin, teksa u shpreh se kjo festë është më ezbehtë për shkak të gjykimeve politike nga gjykata që po bëhen padrejtsinë”.

Figurat e dy heronjëve u vlersuan lartë edhe nga ish Presidenti i Shqipërisë Alfred Moisiu dhe të pranishmit e tjerë.

Ndërkaq pjesëtari i familjes Hasan Pristina dhe themeluesi i Fondacionit me të njejtin emër, Mehmet Prishtina, duke iu drejtuar të pranishmëve, ndër të tjera u shpreh se “detyrim i yni moral e patriotik është që të nderojmë kujtimin për heronjtë dhe ideologët tanë, pa të cilët nuk do ta kishim edhe lirinë që kemi  sot.
Pra, imagjinojeni për një moment sikur në shiritin e kohës të mungojnë dy figura markante të kombit tonë – Hasan Prishtina dhe Adem Jashari.

A thua vallë si do të dukej ajo kohë e cila nuk do të kishte këta dy kolosë të mendimit e të pushkës?  Si do ta interpretonim ne sot historinë dhe çfarë të ardhme do të kishte kombi ynë nëse do të mungonte fuqia e ndikimit politik të Hasan Prihtinës në lëvizjen tonë kombëtare dhe nëse do të mungonte rezistenca e Adem Jasharit, e cila u shndërrua në kushtrim lirie për qindar e mijëra djem e vajza të rreshtuar në UÇKnë tonë legjendare?
Por, fatbardhësisht, ata i kishim në momentin dhe vendin e duhur, atëherë kur për fatin e kombit tonë duhej të vendosnim ne, por ata i kemi edhe sot këtu në mesin tonë….

Ideologu i Pavarësisë dhe i përpjekjeve tona shtetndërtuese – Hasan Prishtina sot ndodhet krah për krah me Komandantin legjendar Adem Jashari këtu në fshatin  Mushtisht, dhe ky është një nder modest që ne si gjeneratë, por edhe si familje po  ua bëjmë këtyre dy vigajve të kombit tonë. Me këtë Kosovës po i kthehen vlerat e saj edhe jasht qendrave, sepse këto vlera ndodhen të shpërndara si thërmija të çmueshme dhe ato tash vijnë natyrshëm dhe marrin formën e këtyre dy  figurave në bronz që percjellin historinë njëshekullore te luftes për liri e dinjitet kombëtar, duke filluar nga Hasan Prishtina 1908-12 -1933 dhe Adem Jashari 19888-1998.
Hasan Prishtina dhe Adem Jashari, edhe pse vepruan në kohë e kontekste të ndryshme politike e kombëtare, ata megjithatë përfaqësojnë hallkat më të rëndësishme të përpjekjeve tona për liri e pavarësi . Këto dy figura markante do të donte t’i kishte çdo komb i përparuar i botës, dhe për rrjedhojë një komb që në gjiun e vet ka arritur të kultivojë figura të tilla, ai komb jo vetëm që e meriton larine, por duhet të merret edhe si model për kombet tjera, siç po merret model në shumë doktrina ushtarake të botës rezistenca titanike e Familjes Jashari e cila me aktin e vetflijimit dëshmoi se nuk ka fuqi në botë që mund ta shuaj dëshirën dhe vullnetin e një populli për liri dhe pavarësi.

Prandaj jo edhe rastësisht sot në Mushtisht, krah për krah me Hasan Prishtinën, po e vendosim edhe busin e komandantit legjendar Adem Jashari, pikërisht ot kur ditëlindja e tij sot përkon me Ditën e henjtë të Flamurit tone kombëtar.
Urime ditëlindjen komandant dhe kujtimi për ty dhe familjen tënde qoftë i përjetshëm.

Duke qenë krah për krah njëri tjetrit,  Hasan Prishtina e Adem Jashari, tash e tutje do të jenë edhe një arsye më shumë që nga lulet e bukura të Sharrit të ndërtojmë kurorën e lavdisë dhe respektit për gjithë kontributin madhor që ata kanë dhënë për kombin. Heronjtë vetëm fizikisht shkojnë nga kjo botë. Ata vazhdojnë të jenë me ne, edhe atëherë kur menaxhimi i proceseve ka nevojë për një vëzhgim të heshtur të heronjve tanë. Jemi me fat që rrugëtimi ynë si komb u trasua falë angazhimit dhe sakrificë sublime të Hasan Prishtinës dhe Adem Jasharit, nën vëzhgimin e të cilëve do të jenë edhe proceset në vijim, nënvizoi Mehmet PRISHTINA.