Prof. Afrim Krasniqi/

Ne ende nuk e njohim, nuk e respektojmë dhe nuk arrijmë ta kuptojmë forcën e tyre morale. Akuza politike si “revizionist“, hetuesi e ashpër, tortura, fillimisht denim me vdekje, më pas 17 vjet burgim politik ndjekur nga internimi, shkatërrim të familjes dhe një jetë intelektuale dhe qytetare e dënuar me urdhër politik. Gjyqtari ka emër (Koçi), hetuesi ka emër (Porodini / Josifi), prokurori ka emër (Konomi), dëshmitarët fiktivë kanë emra. 17 vjet. Vaskë Orgocka (Vasillaq Orgocka) është një simbol, pasuri dhe vlerë e gjallë e një kohë dhe historie dramatike që shoqëria shqiptare ka kaluar. Dëshmia e tij në “Histori me Zhurmues” dhe dokumentarin mbi historinë e martesave me shtetaset e huaja, – janë dëshmi nga më të jashtëzakonshëm.

Në auditorin e Universitetit në Korçë kisha rastin dje të bisedoja me të, ta ridëgjoja historinë e tij dhe mesazhin që ai ka për brezat e sotëm. Asnjë shenjë hakmarrje, dëshirë për drejtësi, memorie, kujtesë, reflektim shoqëror. Këshilla të çmuara për të rinjtë, dijen dhe vlerat e të drejtave të njeriut. Çfarë force, çfarë kulture, çfarë integriteti!

Bashkë me të dëgjuam edhe histori të tjera nga Shqipëria e Spaçit, – si ajo me 15 vjet burgim politik për shkak se tentoi arratisjen. Hyri djalë adoleshent dhe doli prej andej burrë i pjekur. Humbi rininë dhe jetën më aktive. Edhe ai asnjë fjalë hakmarrje, por këshilla dhe mendime të jashtëzakonshme.

Vetëm njerëz me vlera të larta morale mund ta kenë një forcë të tillë. Ata ishin dhe janë. Ne, ende jo. As publiku, as media, as institucionet dhe natyrisht as politika. Sa pak i njohim, sa pak i dëgjojmë, sa shumë dhimbje e amoralitet mbart e kaluara, sa mite fiktive kemi ushqyer e sponsorizuar nga ata që ideuan e drejtuan një regjim kriminal, dhe sa të vërteta të mëdha kemi fshehur e refuzojmë të njohim për ata që ishin viktima politike të atij regjimi. Ata që e dënuan nuk kërkuan kurrë ndjesë, madje vijojnë të nderohen edhe sot (fotoja e njërit prej tyre është në odeonin e nderit të Pallatit të ri të Drejtësisë), ata që ishin viktima të pafajshme, vijojnë të ndjejnë mungesë vëmendje dhe respekti.

Kur kupton se më të mirët i burgosëm dhe ua morëm rininë, është më e lehtë për të kuptuar se jemi të vonuar në histori, ku gabuam, përse jemi ende në këtë gjendje krize vlerash dhe përse e ardhmja mund të ndërtohet vetëm nëse gjen forcë, kurajë, aftësi dhe maturi për tu ndarë me drejtësi e moralitet me të kaluarën.

Me fat që të kemi ty dhe mendjen tënde të kthjellët e brilante Vaskë!

Një ndihmë dhe mundësi e shkëlqyer për bashkatdhetarët në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Nga Frank Shkreli/

Frank Shkreli: Me kalimin në amshim të Ahmet Qeriqit, Kosova dhe mbarë Kombi shqiptar ka mbetur pa punëtorin e pa pritueshëm të çështjes kombëtare —

E nderuara familje e Ahmet Qeriqit — pak me vonesë lexova sot lajmin e zi për kalimin në amshim të kryefamiljarit tuaj, Ahmetit. Ky lajm i zi dhimëplot, mjeroi Familjen tuaj bujare dhe pikëlloi miqtë, dashamirët (një prejt të cilëve e konsideroj edhe unë veten time) si bashkëpunëtorët dhe bashkëluftëtarët e shumtë të tij në Kosovë, diasporë dhe anë e mbanë trojeve shqiptare. Komunikimi im i fundit me të ndjerin Ahmet ishte verën që kaloi — atëherë folëm për Ernest Koliqin dhe kontributin e tij në përhapjen dhe mësimin e gjuhës shqipe në Kosovë në kohën e Luftës së II Botërore.

Por ndërkohë ndamë hallet tona shëndetësore — ai të tijat e unë të miat — në shenjë inkurajimi dhe përballimi me gjendjen tonë shëndetësore, pa u ankuar por duke e mbajtur sëmundjen me duresë të pashembullt, e duke iu nënshtruar vullnesës së të Madhit Zot. Megjithëse ai me njoftoi për keqësimin e tij shëndetësor, nuk e besova se Ahmeti do ndahej kaq shpejt prej jush dhe prej nesh sado larg që jemi dhe përgjithmonë. Prandaj lajmi për kalimin e tij në amshim më tronditi thellë mua ashtu si edhe të gjithë dashamirësit e kulturës tonë, patriotë e luftëtarë të lirisë, kolegë, miq e bashkëluftëtarë të Ahmetit.

Ahmet Qeriqi (1946-2025) ishte një figurë e shquar shqiptare, i njohur për kontributin e tij në fushën e gazetarisë, publicistikës dhe kulturës kombëtare. Ai shërbeu si kryeredaktor i Radios “Kosova e Lirë”, një medium i njohur për mbështetjen e luftës çlirimtare dhe promovimin e vlerave kombëtare shqiptare.

Me kalimin në amshim të Ahmet Qeriqit, Kosova dhe mbarë Kombi shqiptar ka humbur punëtorin e pa pritueshëm të çështjes kombëtare, frymëzuesin dhe organizatorin e pashoq të nismave — sidomos gjatë luftës çlirimtare nën rrethana shumë të vështira — por edhe në lirinë e pas luftës me veprimtarinë e tij gazetareske, portale e radio-televizive, gjithmonë me objektivin për lartësimin e visarit tonë shpirtëror e kulturor, iliro-arbëror.

Si një bashkëpunëtor, nga koha në kohë, me Radio Kosova e Lirë, e ndjejë si detyrim moral të falënderoj Ahmetin e ndjerë dhe t’i shpreh mirënjohjen time të thellë për bashkëpunimin. Me këtë rast i dërgoj ngushëllimet e mia më të sinqerta familjes së Ahmetit dhe uli kryet me respekt përpara kujtimit të tij, duke paraqitur përdhimtimet e mia më të thella.

Me nderime dhe respekt,

Frank Shkreli

Nju Jork, Shtetet e Bashkuara të Amerikës

Anila Kadija/

Në një mbrëmje të mbushur me emocione dhe art të lartë, dirigjenti i njohur shqiptar Olsi Qinami ngjiti në “Holy Trinity Church” në Sloane Square, Londër koncertin “Simfoni Pranverore”, duke hapur në mënyrë simbolike sezonin e ri të muzikës klasike. Aktiviteti u zhvillua më 8 Mars 2025, në një ditë me domethënie të veçantë – Ditën Ndërkombëtare të Gruas – si një tribut i veçantë ndaj fuqisë, bukurisë dhe kontributit të gruas në shoqëri dhe kulturë.

Një detaj i veçantë i mbrëmjes ishte prezantimi i artistëve nga një djalë i vogël, i cili e futi sallën në një atmosferë surprize dhe pritjeje, duke i dhënë koncertit një nisje të veçantë e të ngrohtë.

Koncerti u hap me interpretimin e Teodor Doré Trio, i cili solli një performancë të fuqishme të veprave të Sergei Rachmaninoff. Pianisti Teodor Doré, violinistja Yeva Volkava dhe violinçelisti Theo Bently Curtin u shfaqën në skenë me një ekzekutim të ndjeshëm dhe virtuoz, duke e çuar publikun në një udhëtim përmes melodive të thella e pasionante të kompozitorit të madh rus.

Më pas, skena iu la një kuarteti të instrumentisteve shqiptare nga Orkestra Simfonike Shqiptare e Radios, të cilat interpretuan me një mjeshtëri të rrallë pjesë nga Prenk Jakova dhe opera e tij e famshme “Mrika”. Blerta Ristani dhe Edmea Krasniqi në violinë, Albana Kola në violë dhe Jona Bodinaku në violinçel sollën një tingull të fuqishëm e të pasur, duke e mbajtur publikun të magjepsur. Përveç mjeshtërisë teknike, performanca e tyre kishte edhe një dimension emocional të veçantë, pasi ato përfaqësonin një brez të ri artistesh shqiptare që po lënë gjurmë në skenën ndërkombëtare.

Një nga momentet më emocionuese të mbrëmjes ishte prania e kompozitorit shqiptar me famë ndërkombëtare, Thomas Simaku, i cili ka ndërtuar një karrierë të shquar jashtë Shqipërisë. Ai ndau me publikun emocionet e tij për interpretimin e një prej veprave të tij të para, të shkruar në vitin 1976, kur ishte ende në fillimet e tij si kompozitor. Ishte një çast reflektimi mbi rrugëtimin e tij artistik, duke e lidhur të shkuarën me të tashmen nëpërmjet muzikës.

Pas ekzekutimit të “Nightingale” nga Thomas Simaku, orkestra interpretoi një tjetër vepër të re, të shkruar posaçërisht për këtë koncert nga Teodor Doré. Nën dirigjimin e mjeshtërit Olsi Qinami, kjo pjesë solli një frymë bashkëkohore në program, duke dëshmuar se muzika klasike vazhdon të evoluojë dhe të pasurohet me krijime të reja.

Mbrëmja u mbyll me një performancë mbresëlënëse të Pyotr Tchaikovsky, ku violinistja Wakana Noguchi dhe Orkestra e Filarmonisë së Qytetit të Londrës dhuruan një interpretim të jashtëzakonshëm, duke bërë që emocioni dhe pasioni i muzikës së tij të mbushnin sallën.

Ky koncert nuk ishte thjesht një ngjarje muzikore, por një dialog mes trashëgimisë dhe së tashmes, ku u ndërthurën kompozitorë të mëdhenj të së shkuarës si Rachmaninoff dhe Tchaikovsky, me krijuesit e talentuar të së sotmes si Doré, Jakova dhe Simaku.

Në përfundim të koncertit, dirigjenti Olsi Qinami dhe instrumentistët shqiptarë u përshëndetën nga Klubi “Book Lovers” i intelektualeve shqiptare në Londër, një grup që mbështet dhe promovon aktivitete kulturore të një niveli të lartë. Gjithashtu, në publik ishte e pranishme edhe docentja e LSE, akademikja Lea Ypi, e cila e përshëndeti këtë ngjarje si një moment të rëndësishëm për artin dhe identitetin shqiptar në diasporë.

Me një ekuilibër të përkryer mes elegancës, forcës dhe ndjeshmërisë, “Simfoni Pranverore” u cilësua si një nga koncertet më të bukura të sezonit, duke shënuar një tjetër sukses për muzikën klasike shqiptare në arenën ndërkombëtare.

Nga Rafael Floqi

Ndërsa amerikanët përgatiten të fillojnë të dielën, disa mund të kenë frikë nga humbja e një ore gjumi. Në fakt, mbi gjysma e SHBA. të rriturit tani kundërshtojnë kohën e kursimit të ditës, sipas një sondazhi të fundit të Gallup – dhe arsyeja mund të mbështetet nga shkenca. Ekspertët thonë se ndryshimi i orës bën më shumë sesa thjesht t’i bëjë mëngjeset pak më të vështira, por ndikon në shëndetin tonë.

“Ndryshimi i orës së pranverës çon në mungesë gjumi në të gjithë shoqërinë,” thotë Jennifer Martin, ish-presidente e Akademisë Amerikane të Mjekësisë së Gjumit dhe profesoreshë e mjekësisë në Shkollën e Mjekësisë David Geffen në UCLA.

Një ndikim i madh

Ndërsa humbja e një ore gjumë mund të mos duket si një ndryshim i madh, Martin thotë se kjo ka një ndikim të madh në shëndetin tonë – kryesisht sepse shumica e amerikanëve nuk po flenë mjaftueshëm. “Shumë amerikanë tashmë janë të privuar kronikisht nga gjumi ose vuajnë nga çrregullime të gjumit,” thotë ajo. “Ky ndërprerje shtesë përforcon ndonjë nga simptomat që ata tashmë kanë.”

Ndryshimi i orës sjell me vete edhe ndikime të tjera negative shëndetësore për shkak të ndryshimeve në ritmin tonë cirkadian. “Ritmi ynë cirkadian është ora jonë e brendshme dhe është shumë e lidhur ngushtë me ditën 24-orëshe”, thotë Martin. “[Kursimi i ditës] në fakt ndryshon marrëdhënien midis orës sonë të brendshme dhe mjedisit të jashtëm.”

Kalimi në orën e ditës do të thotë që ritmet tona cirkadiane nuk janë më në përputhje me lindjen dhe perëndimin e diellit – dhe kjo ndikon në shëndetin tonë. “Kur jemi në kohën standarde, orët e ditës janë më të lidhura me ritmet tona rrethore,” thotë Martin. Kjo ndryshon kur orët nisin përpara: “Kur kalojmë në orën e ditës, është errësirë ​​më vonë në mëngjes dhe kjo nuk është e mirë për shëndetin dhe mirëqenien tonë të përgjithshme.”

Lëvizja e orëve përpara ka qenë e njohur për përkeqësimin e simptomave të ankthit dhe depresionit, dhe gjithashtu është lidhur me një rritje të sulmeve në zemër dhe goditjeve në tru. Kursimi i ditës shoqërohet me më shumë aksidente trafiku, mungesa dhe vonesa, thotë Martin.

Zbutja e efekteve

Ndërsa ekspertët rekomandonin të ndryshoni orarin tuaj me 15 minuta çdo ditë në ditët para ndryshimit të orës, Martin thotë se ndryshimi nuk është i lehtë për t’u zbatuar nga shumica e njerëzve. “Është e pamundur ta bësh këtë, sepse asgjë në shoqëri nuk ndryshon me 15 minuta në ditë,” thotë ajo. “Mënyra se si shoqëria ndryshon [për kursimin e ditës] është befas, brenda natës, në një natë.”

Martin paralajmëron kundër përdorimit të mjeteve ndihmëse për gjumë si melatonin. “Shumë nga këta agjentë ju bëjnë të përgjumur dhe përgjumja është një nga problemet me të cilat njerëzit do të luftojnë gjithsesi,” thotë ajo – duke shtuar se ndikimet e mbetura të mjeteve për gjumë mund të ndikojnë në vigjilencën tuaj mëngjesin tjetër.

Në vend të kësaj, Martin rekomandon thjesht t’i jepni trupit tuaj kohë për t’u përshtatur me ndryshimin. “Ky përçarje është biologjike,” thotë ajo. “Nuk është diçka që mund ta kapërcesh thjesht duke u përpjekur më shumë.”

Çfarë ka thënë Trump deri më tani për kohën e kursimit të ditës?

Në dhjetor. Më 13, 2024, Trump postoi në faqen e tij të mediave sociale, Truth Social, “Partia Republikane do të bëjë përpjekjet e saj më të mira për të eliminuar kohën e kursimit të ditës, e cila ka një zonë të vogël, por të fortë, por nuk duhet! Ora ditore është e papërshtatshme dhe shumë e kushtueshme për kombin tonë.”

Por më shumë se një muaj në presidencën e tij, Trump nuk ka bërë ende ndonjë lëvizje për këtë çështje që nga postimi i tij në Truth Social dhe ekspertët janë pak të pasigurt se çfarë ndryshimesh mund të vijnë.

David Prerau, autor i “Seize the Daylight: The Curious and Contentious Story of Daylight Saving Time” dhe një ekspert në këtë temë, thotë se ekzistojnë tre opsione. E para është ruajtja e sistemit ekzistues të ndërrimit të orës dy herë në vit; Aktualisht, pjesa më e madhe e Amerikës e vendos orën një orë përpara duke filluar nga marsi për kohën e kursimit të ditës dhe e kthen orën një orë prapa duke filluar nga nëntori për orën standarde. Opsioni i dytë është që të bëhet e përhershme koha e kursimit të ditës dhe e treta është të bëhet e përhershme koha standarde.

“[Trump] e tha atë në një fjali shumë të shkurtër pa detaje, kështu që nuk është e qartë se cilin prej tyre do të thoshte,” thotë Prerau. “Shumica e njerëzve as që e kuptojnë se ka dy opsione të tjera.”

Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment duke kërkuar qartësi mbi planet e Trump për kohën e kursimit.