Prof. Dr. Muhamet Racaj/
Rasti studimor: Republika e Kosovës, 18 vite pavarësi dhe shtetndërtim.
Dashuria ndaj atdheut nuk është vetëm një ndjenjë emocionale apo simbolike. Ajo është një forcë konkrete shtetformuese, e cila shndërrohet në energji institucionale, në përgjegjësi politike dhe në përkushtim qytetar për ndërtimin dhe forcimin e shtetit. Historia moderne e Republika e Kosovës përfaqëson një shembull të qartë se si sakrifica, përkushtimi dhe dashuria ndaj vendit kanë prodhuar institucione funksionale dhe një arkitekturë shtetërore të qëndrueshme.
Tetëmbëdhjetë vite pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka kaluar një rrugëtim kompleks, të shoqëruar me sfida të shumta politike, të sigurisë dhe të konsolidimit institucional. Megjithatë, ajo që mbetet thelbësore është fakti se shteti është ndërtuar mbi vullnetin e qytetarëve dhe mbi përkushtimin e elitës së saj institucionale për ta bërë Kosovën një shtet funksional, demokratik dhe të integruar në strukturat ndërkombëtare.
Institucionet qendrore – shtylla e sovranitetit
Thelbi i çdo shteti demokratik janë institucionet e tij qendrore, të ndërtuara mbi parimin e ndarjes së pushteteve. Institucioni ligjvënës, përkatësisht Kuvendi i Republikës së Kosovës, përfaqëson vullnetin politik të qytetarëve dhe është vendi ku formësohet baza ligjore e shtetit. Përmes ligjeve të miratuara, ky institucion ka ndërtuar kornizën juridike të funksionimit të shtetit, duke garantuar demokracinë, të drejtat dhe liritë e qytetarëve.
Institucioni ekzekutiv, respektivisht Qeveria e Republikës së Kosovës, ka pasur barrën kryesore të zbatimit të politikave shtetërore, ndërtimit të administratës publike, zhvillimit ekonomik dhe forcimit të subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës. Përmes veprimit të saj, shteti ka ndërtuar mekanizmat funksionalë të administrimit dhe qeverisjes.
Institucioni i drejtësisë, me në krye Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës dhe sistemin gjyqësor në tërësi, përfaqëson garantuesin e rendit kushtetues dhe të sundimit të ligjit. Pa drejtësi të pavarur nuk ka shtet të qëndrueshëm, dhe Kosova, pavarësisht sfidave, ka arritur të ndërtojë një sistem juridik që përfaqëson një nga shtyllat më të rëndësishme të shtetësisë së saj.
Institucionet lokale – shteti pranë qytetarit
Një element tjetër vendimtar në ndërtimin e shtetit janë institucionet lokale – komunat. Ato përfaqësojnë nivelin më të afërt të shtetit me qytetarin dhe janë tregues i funksionalitetit real të shtetit në jetën e përditshme. Komunat në Kosovë kanë ndërtuar administrata funksionale, kanë ofruar shërbime publike dhe kanë kontribuar në zhvillimin ekonomik lokal. Përmes decentralizimit, qytetarët kanë fituar më shumë kompetenca në vendimmarrje dhe përgjegjësi në ndërtimin e komunitetit të tyre.
Kjo dëshmon se shteti nuk është vetëm një strukturë qendrore, por një organizëm i gjallë institucional që funksionon në çdo nivel të jetës shoqërore. Dashuria ndaj shtetit – faktor i zhvillimit dhe mbijetesës. Shteti nuk ndërtohet vetëm me ligje, por me vetëdije shtetërore. Nuk ndërtohet vetëm me institucione, por me besim në to. Nuk ndërtohet vetëm me kompetenca, por me përgjegjësi.
Dashuria ndaj atdheut është ajo që i bën institucionet të forta, sepse ajo krijon ndjenjën e përgjegjësisë për ta mbrojtur, zhvilluar dhe avancuar shtetin.
Republika e Kosovës sot është një realitet i pakthyeshëm. Institucionet e saj janë dëshmi e sakrificës historike dhe e përkushtimit të brezave për liri dhe shtet. Megjithatë, sfida kryesore mbetet forcimi i mëtejshëm i shtetit përmes profesionalizmit, integritetit dhe përgjegjësisë institucionale. Sepse vetëm kur shteti duhet dhe mbrohet nga qytetarët e tij, ai zhvillohet, forcohet dhe bëhet i qëndrueshëm. Dhe Kosova është dëshmia më e gjallë se dashuria ndaj atdheut ndërton shtet.