Prof.dr.Muhamet Racaj/
Prej disa kohësh po përballemi me një pyetje që po qarkullon gjithnjë e më shpesh në media, analiza dhe rrjete sociale: a po shkon Evropa drejt një përplasjeje të drejtpërdrejtë me Rusinë në vitin 2027? Titujt janë dramatikë, videot alarmiste dhe gjuha e përdorur shpesh krijon ndjenjën se lufta është vetëm çështje kohe. Por a është kjo realisht ajo që po ndodh, apo jemi dëshmitarë të një politike të frikës së menaxhuar? Si dikush që e ndjek prej vitesh fushën e sigurisë dhe marrëdhënieve ndërkombëtare, e shoh me shqetësim se si analiza serioze shpesh zëvendësohet nga parashikime të thjeshtuara dhe data të “magjishme”. Viti 2027 po shndërrohet në simbol, jo sepse ekziston një plan konkret lufte, por sepse frika shitet lehtë dhe mobilizon shpejt.
Pa dyshim, marrëdhëniet mes Rusisë dhe Evropës janë në nivelin më të ulët që nga fundi i Luftës së Ftohtë. Lufta në Ukrainë ka shembur iluzionin se rendi evropian i sigurisë ishte i përhershëm. NATO është rikthyer në qendër të vëmendjes, buxhetet e mbrojtjes janë rritur dhe gjuha politike është bërë më e ashpër. Por përgatitja për mbrojtje nuk është e barabartë me dëshirën për luftë.
Problemi real qëndron te keqkalkulimi. Kur secila palë e interpreton veprimin mbrojtës të tjetrës si kërcënim ofensiv, hapet rruga për gabime strategjike. Historia na ka mësuar se luftërat shpesh nuk nisin sepse dikush i planifikon me saktësi, por sepse palët e humbin aftësinë për të lexuar saktë qëllimet e njëra-tjetrës.
Ndërkohë, ajo që po ndodh tashmë është një luftë tjetër — më pak e dukshme, por shumë reale. Sulmet kibernetike, dezinformimi, presioni energjetik dhe manipulimi i krizave sociale janë bërë pjesë e përditshmërisë evropiane. Kjo është luftë hibride, dhe ajo nuk ka nevojë për shpallje zyrtare apo data kalendarike. Në këtë kuptim, pyetja nuk është kur do të nisë lufta, por si po zhvillohet ajo tashmë.
Evropa, fatkeqësisht, nuk është gjithmonë e bashkuar në këtë lexim. Disa shtete e shohin Rusinë si kërcënim të drejtpërdrejtë, të tjera vazhdojnë të lëkunden mes interesave ekonomike dhe frikës politike. Ky fragmentim i brendshëm është ndoshta dobësia më e madhe evropiane, më shumë sesa çdo kërcënim i jashtëm.
Në Ballkan, këto narrativa shpesh reflektohen me intensitet edhe më të madh. Rajoni ynë historikisht ka qenë i ndjeshëm ndaj tensioneve të fuqive të mëdha. Megjithatë, sot rreziku kryesor nuk vjen nga një luftë e drejtpërdrejtë Rusi–Evropë, por nga paaftësia jonë për të ndërtuar institucione të qëndrueshme dhe politika të pjekura. Frika e importuar shpesh përdoret për të mbuluar dështimet e brendshme.
Prandaj, kur dëgjoj parashikime kategorike për vitin 2027, më shumë se frikë ndiej nevojën për qartësi. Lufta nuk është e pashmangshme. Ajo bëhet e mundshme vetëm kur frika zë vendin e racionalitetit dhe kur diplomacia shihet si dobësi, jo si mjet force.
Evropa ka nevojë për vigjilencë strategjike përballë zhvillimeve të sigurisë, por kjo nuk mund dhe nuk duhet të shndërrohet në një gjendje të përhershme alarmi. Krahas gatishmërisë mbrojtëse, kërkohen maturi institucionale, mendim kritik dhe guxim politik për të shmangur robërimin e diskursit publik dhe vendimmarrjes nga narrativa alarmiste. Përvoja historike dëshmon se përshkallëzimi i konflikteve nuk ndodh domosdoshmërisht në momentin kur kapacitetet ushtarake janë të konsoliduara, por atëherë kur frika kolektive fillon të dominojë arsyetimin racional dhe proceset politike.
Në këtë kuptim, sfida kryesore për Evropën nuk qëndron vetëm në forcimin e aftësive mbrojtëse, por edhe në ruajtjen e ekuilibrit ndërmjet sigurisë dhe racionalitetit strategjik, duke parandaluar që perceptimet e kërcënimit të shndërrohen në profeci vetëpërmbushëse.
Foto: reporter.al