Prof. Dr. Muhamet Racaj/
Ka momente në histori kur fjalët e gjeneralëve nuk janë thjesht analiza profesionale, por sinjale strategjike që u drejtohen drejtpërdrejt shoqërive. Sot jemi pikërisht në një moment të tillë. Kur gjeneralët flasin hapur dhe publikisht për rrezikun e luftës, bota – dhe veçanërisht qytetarët evropianë – nuk kanë luksin të mos dëgjojnë.
Deklarata e fundit e një gjenerali të lartë amerikan, e transmetuar në YouTube dhe e shpërndarë nga Klan Kosova dhe 360 Media, se Rusia, Kina dhe Irani po përgatiten, nuk është as retorikë frikësuese dhe as alarm mediatik. Është një vlerësim i ftohtë strategjik. E thënë pa emocione, por me përgjegjësi profesionale, kjo fjali bart peshën e një paralajmërimi serioz për rendin ndërkombëtar.
Boshti Rusi–Kinë–Iran nuk është më një konstrukt teorik. Ai po shndërrohet gradualisht në një realitet funksional, të ndërtuar mbi interesa të përbashkëta për dobësimin e Perëndimit. Rusia ka zgjedhur rrugën e forcës së hapur, duke e shndërruar Ukrainën në frontin kryesor të sfidimit të rendit euro-atlantik. Kina po avancon me durim strategjik, përmes teknologjisë, ekonomisë dhe modernizimit ushtarak, duke shmangur konfliktin e drejtpërdrejtë, por duke ndërtuar epërsi afatgjatë. Irani, me mjete më asimetrike, po vepron si katalizator destabilizimi përmes dronëve, milicive dhe luftës hibride. Të ndryshme në metoda, por të bashkuara në qëllim.
Në këtë kontekst, paralajmërimet e gjeneralëve evropianë që u drejtohen qytetarëve me mesazhin “përgatituni për luftë” nuk duhet lexuar si thirrje për panik, por si thirrje për zgjim strategjik. Komandantë të ushtrive në Francë, Gjermani, Poloni dhe vendet baltike po e ndryshojnë diskursin publik, duke e bërë të qartë se siguria nuk është më çështje ekskluzive e ushtrive, por e shoqërive në tërësi.
Evropa po kalon nga mentaliteti “pas luftës” në mentalitetin e “gatishmërisë”. Kjo përfshin jo vetëm rritjen e buxheteve të mbrojtjes dhe modernizimin e forcave të armatosura, por edhe: përgatitjen e shoqërive civile:
●rezerva strategjike,
●mbrojtje civile,
●qëndrueshmëri energjetike
●siguri kibernetike dhe
●reziliencë ndaj dezinformimit. Këto masa nuk janë shenjë agresiviteti, por reflektim i një realiteti të ri sigurie.
Ajo që duhet të shqetësojë më shumë nuk është vetë paralajmërimi, por fakti se për vite me radhë Perëndimi jetoi në rehati strategjike, me bindjen se luftërat e mëdha i përkisnin së kaluarës. Sot po kuptohet se historia nuk ka përfunduar – ajo thjesht ka ndryshuar formë. Lufta nuk fillon domosdoshmërisht me tanke; ajo nis me perceptime, me keqkalkulim dhe me dobësi të brendshme.
Për Ballkanin Perëndimor, këto zhvillime nuk janë abstrakte. Rajoni mbetet hapësirë e ndjeshme ndaj ndikimeve të jashtme, ku presioni ushtrohet përmes dezinformimit, polarizimit politik dhe luftës hibride. Kosova, si shtet me orientim të qartë euro-atlantik, është veçanërisht e ekspozuar, por njëkohësisht edhe pjesë e drejtpërdrejtë e arkitekturës së sigurisë perëndimore në rajon.
Paralajmërimet e gjeneralëve amerikanë dhe evropianë duhet të lexohen si thirrje për vetëdijesim, jo si profeci lufte. Siguria nuk garantohet vetëm me deklarata politike, por me institucione të forta, unitet strategjik dhe shoqëri të përgatitura. Në një botë që po polarizohet sërish, mospozicionimi nuk është neutralitet – është rrezik. Kur gjeneralët flasin hapur, ata nuk po kërkojnë luftë. Ata po përpiqen ta parandalojnë atë. Por kjo është e mundur vetëm nëse shoqëritë i marrin seriozisht sinjalet dhe refuzojnë komoditetin e iluzioneve.