Universiteti “Nënë Tereza”, Shkup/
Operacioni amerikan në Venezuelë nuk përfaqëson një akt arbitrar force, por vazhdimësi të një doktrine të provuar historikisht: ndërhyrja vendimtare për të ndalur regjime të kapura nga krimi, represioni dhe destabilizimi rajonal. Ky veprim duhet parë në të njëjtin kontekst strategjik dhe moral me ndërhyrjen e NATO-s të udhëhequr nga SHBA-ja në vitin 1999 kundër Serbisë, kur u ndal spastrimi etnik, vrasjet masive dhe shkatërrimi sistematik i popullsisë civile në Kosovë.
Ashtu si atëherë, edhe sot, Shtetet e Bashkuara veprojnë mbi parimin se sovraniteti nuk mund të shërbejë si mburojë për krimin shtetëror. Kapja e Nicolás Maduro dhe transferimi i tij për gjykim nuk është shkelje e rendit ndërkombëtar, por rikthim i përgjegjësisë personale për liderët që e kanë shndërruar shtetin në instrument të karteleve dhe represionit.
Precedenti i vitit 1999: kur forca ndaloi gjenocidin
Historia e Kosovës e dëshmon qartë se veprimet e SHBA-së nuk kanë qenë as aventurë politike, as dominim imperial, por ndërhyrje shpëtuese. Në vitin 1999, pa leje nga Këshilli i Sigurimit, por me legjitimitet moral dhe historik, NATO ndali spastrimin etnik dhe vrasjet masive të shqiptarëve të Kosovës. Pa atë ndërhyrje, Ballkani sot do të kishte një realitet krejt tjetër, shumë më të errët.
Ky precedent është thelbësor për të kuptuar Venezuelën: kur mekanizmat ndërkombëtarë bllokohen dhe kur krimi institucional bëhet kërcënim rajonal dhe global, veprimi amerikan shndërrohet në faktor stabiliteti.
Energjia, siguria dhe përgjegjësia globale
Është e vërtetë që Venezuela ka rezerva kolosale të naftës, por reduktimi i ndërhyrjes amerikane vetëm në aspektin energjetik është analizë sipërfaqësore. Në një botë të përballur me krim transnacional, narkotrafik dhe financim të destabilizimit përmes shteteve të dështuara, kontrolli mbi regjime kriminale është pjesë e sigurisë globale. Administrata amerikane, ashtu si në vitin 1999, nuk e fshehu vendosmërinë e saj. Mesazhi ishte i qartë: shtetet që shndërrohen në platforma të krimit ndërkombëtar nuk mund të mbrohen pas parullës së sovranitetit.
Mesazh për Ballkanin: sovraniteti nuk është alibi
Prononcimet analitike të kohëve të fundit e lexojnë rastin e Venezuelës si paralajmërim edhe për hapësira të tjera problematike, përfshirë Ballkanin. Kjo nuk është kërcënim për shtetet demokratike, por sinjal për regjimet që burojnë nga zgjedhje të manipuluara dhe që mbijetojnë përmes lidhjeve me krimin dhe propagandës pseudo-sovraniste.
Në Ballkan, tentativa për të mbrojtur struktura të komprometuara duke përdorur narrativën e “ndërhyrjes së huaj” bie ndesh me përvojën historike të Kosovës. Pikërisht ndërhyrja amerikane ishte ajo që shpëtoi popullin shqiptar dhe krijoi bazën për stabilitet afatgjatë.
Fuqia amerikane si garanci e rendit të ri
Rendi ndërkombëtar nuk ka rënë; ai është riformatuar. SHBA-ja vazhdon të jetë faktori kyç që vendos vijat e kuqe ndaj krimit shtetëror, qoftë në Evropë, Amerikën Latine apo gjetkë. Në këtë kuptim, veprimet amerikane nuk minojnë stabilitetin global, por e ruajnë atë.
Përfundim
Nga Kosova e vitit 1999 te Venezuela e sotme, veprimet e Shteteve të Bashkuara tregojnë një vijë të qartë: kur diplomacia dështon dhe krimi shtetëror kërcënon jetën e njerëzve dhe stabilitetin rajonal, forca bëhet mjet i domosdoshëm për mbrojtjen e paqes. Për shtetet e vogla, përfshirë ato të Ballkanit, mesazhi është i qartë: aleanca me SHBA-në nuk është rrezik për sovranitetin, por garanci për mbijetesë, siguri dhe stabilitet.