Përgatiti e përktheu Rafael Floqi/
Një nga figurat më të shquara të poezisë amerikane, Robert Frost ishte autor i shumë përmbledhjeve poetike. Krahasimi me Dritëroin vjen vetiu nga temat dhe mënyra popullore se si i trajtoi. Robert Frost lindi më 26 mars 1874 në San Francisko, ku babai i tij, William Prescott Frost, Jr., dhe nëna e tij, Isabelle Moodie, ishin zhvendosur nga Pensilvania pak pasi u martuan. Pas vdekjes së babait nga tuberkulozi, kur Frost ishte njëmbëdhjetë vjeç, ai u zhvendos me nënën dhe motrën e tij, Jeanie, dy vjet më e vogël, në Lawrence, Massachusetts. Ai u interesua për leximin dhe shkrimin e poezisë gjatë viteve të shkollës së mesme në Lawrence; u regjistrua në Dartmouth College në Hanover, New Hampshire, në vitin 1892 dhe më pas në Harvard University, megjithëse nuk mori kurrë një diplomë zyrtare.
Pas largimit nga shkolla, Frost kaloi nëpër një sërë profesionesh, duke punuar si mësues, këpucar dhe redaktor i gazetës Lawrence Sentinel. Poezia e tij e parë e botuar, “My Butterfly,” u shfaq më 8 nëntor 1894 në gazetën e Nju Jorkut The Independent. Në vitin 1895, Frost u martua me Elinor Miriam White, me të cilën kishte ndarë nderimet si nxënësja më e mirë e maturës në shkollë të mesme, dhe e cila mbeti një frymëzim i madh për poezinë e tij deri në vdekjen e saj në vitin 1938. Çifti u zhvendos në Angli në vitin 1912, pasi kishin provuar pa sukses bujqësinë në New Hampshire. Pikërisht jashtë vendit Frost takoi dhe u ndikua nga poetë britanikë bashkëkohorë si Edward Thomas, Rupert Brooke dhe Robert Graves. Gjatë qëndrimit në Angli, Frost krijoi edhe miqësi me poetin Ezra Pound, i cili ndihmoi në promovimin dhe botimin e veprës së tij.
Kur Frost u kthye në Shtetet e Bashkuara në vitin 1915, ai kishte botuar tashmë dy përmbledhje të plota: A Boy’s Will (1913) dhe North of Boston (1914), duke vendosur kështu reputacionin e tij. Në vitet 1920 ai ishte një nga poetët më të nderuar në Amerikë dhe me çdo libër të ri — përfshirë New Hampshire (1923), A Further Range (1936), Steeple Bush (1947) dhe In the Clearing (1962) — fama dhe nderimet e tij, përfshirë katër çmime Pulitzer, u shtuan. Frost shërbeu si Konsulent për Poezinë në Bibliotekën e Kongresit nga 1958 deri më 1959. Në vitin 1962 iu dha Medalja e Artë e Kongresit.
Megjithëse vepra e Frost lidhet kryesisht me jetën dhe peizazhin e New England-it, dhe megjithëse ai ishte një poet i formave dhe metrave tradicionale që qëndroi i distancuar nga lëvizjet dhe modat poetike të kohës, Frost nuk ishte thjesht një poet rajonal. Autor i meditimeve kërkuese dhe shpesh të errëta mbi tema universale, ai është një poet thelbësisht modern në përkushtimin ndaj gjuhës së folur reale, në kompleksitetin psikologjik të portreteve të tij dhe në mënyrën se si vepra e tij është e mbushur me shtresa paqartësie dhe ironie.
Në një recension të vitit 1970 për The Poetry of Robert Frost, poeti Daniel Hoffman e përshkruan veprën e hershme të Frost si “etikën puritane të kthyer në mënyrë mahnitëse lirike dhe të aftë për të shprehur hapur burimet e kënaqësisë së saj ndaj botës,” dhe e komenton karrierën e Frost si “Bardi Amerikan”: “Ai u bë një figurë kombëtare, pothuajse poet laureat zyrtar i yni, dhe një interpretues i madh në traditën e atij mjeshtri të hershëm të gjuhës letrare popullore, si Mark Twain-i.”
Presidenti John F. Kennedy, në inaugurimin e të cilit Frost recitoi një poezi, tha për poetin: “Ai i ka lënë kombit të tij një trup vargjesh të pavdekshme nga të cilat amerikanët do të marrin përgjithmonë gëzim dhe kuptim.” Dhe në mënyrë të famshme: “Ai e pa poezinë si mjetin për ta shpëtuar pushtetin nga vetvetja. Kur pushteti e çon njeriun drejt arrogancës, poezia i kujton kufizimet e tij. Kur pushteti ngushton fushat e shqetësimit të njeriut, poezia i kujton pasurinë dhe larminë e ekzistencës së tij. Kur pushteti korrupton, poezia pastron.” Robert Frost jetoi dhe dha mësim për shumë vite në Massachusetts dhe Vermont dhe vdiq në Boston më 29 janar 1963
*****
Gjithnjë
Disa thonë se bota mbaron në zjarr,
Disa thonë në një akull të ftohtë.
Nga ç ’kam shijuar prej dëshirash ,
Jam me ata që zgjedhin fundin me zjarr.
Por nëse do të duhej të shuhej dy herë,
Mendoj se di mjaft mbi urrejtjen e ngrirë
Sa të kuptoj se për njё shkatërrim të mjerë
Edhe akulli është po aq i mirë
Dhe gjithnjë mjafton, pa mëshirë.
Njё tufë me lule
I shkova pas që ta ktheja përmbys barin
Që e pat kosit’ pa u cekur vesa me diellin
Ajo u tha ,dhe tehu, qe bërë më i mprehur
Para të shihja në fushat tej ku ai qe fshehur.
E kërkova pas ca pemësh në formë ishullore
në erë ndiheshin gërvishtet e gurit gri prore.
Por ai pat ikur dhe udha qe plot bar të kositur ,
Dhe unë ashtu si ai ndjehesha, vetëm, i drobitur.
“Siç duhet të ndjehen të gjithë,” thashë i rrënuar,
“Qoftë kur punojnë veç, apo të bashkuar
Eh sa e thashë kështu më kaloi aty pranë
Pa zë, një flutur e hutuar, me krahë të larmë.
Që kërkonte në kujtime nga nata zbehur
Një lule të ndalej nga gëzimi pat mbetur.
Dhe e pashë të sillej rreth e rrotull atje
Mbi një lule që vyshkej e shtrirë përdhe.
Pastaj fluturoi aq larg sa mund ta ndiqte syri,
Dhe me krahë të dridhur tek unë u rikthye.
Dhe unë mendova një pyetje pa përgjigje,
Të kthehesha ta shpërndaja barin për tharje;
Por ajo u kthye e para dhe shikimin ma çoi
Mbi një tufë e lartë lulesh pranë një përroi,
Një duf i gjallë lulëzimi që kosa e pat kursyer
Mes kallamishteshs, pranë përroskës së rrëmbyer.
E lashë vendin për t’i njohur me emër, e sy
Dhe kur mbërrita, i gjeta “bar fluture” aty .
Që kositësi në vesë kish’ dashur ashtu ta linte,
Të lulëzonin, por jo për ne, por që era t’u vinte
Jo për të cyt’ mendim tonin drejt tij gjithsesi,
Por nga gëzimi i pastër i atij kulmi mëngjesi.
Flutura dhe unë kishim ishim përndezur .,
nga ky një mesazh agimi, natës si fshehur
Që më bëri të ndieja si zgjoheshin përreth zogjtë,
Dhe të ndieja kosën e gjatë që pëshpëriste mbi tokë,
Dhe të ndieja një shpirt me timin kaq të afërt;
Dhe kështu qysh atëherë nuk punova më vetëm;
Por i gëzuar punova si me ndihmën e tij,
Dhe i lodhur, kërkova në drekë tek njё hije;
Ëndërroja, si të thuash, njё bisedë vëllazërore
Me dikë me të cilin s’shpresoja të flisja fare.
“Njerëzit punojnë bashkë,” i thashë gëzuar,
“Qoftë kur punojnë bashkë apo dhe të veçuar.
Frika
Një dritë feneri nga thellësia e hambarit
Ndriçoi një burrë dhe një grua tek dera
Që hidhnin hijet e tyre lëkundëse mbi shtëpinë
Aty pranë, krejt e errët po çdo dritare të shndritshme.
Një qen lehte në verandë dhe sikur dikush lëvizi
Në hambarin e zi, dhe pastaj pati një klithmë.
Britma mori përgjigje nga një tjetër britmë.
Dhe qeni vazhdoi të lehte.
“Çfarë është?” tha gruaja.
“Asgjë,” tha burri.
“Je i sigurt?”
“Po.”
Por të dy e dinin se diçka nuk ishte në rregull.
Ata dëgjonin. Asgjë nuk lëvizi.
Ata pritën.
Heshtja u thellua si një pus.
“Ke frikë,” i tha ajo.
“Jo unë,” i tha ai.
Megjithatë frika lëvizte butë në errësirë mes syresh,
Një gjë të pa emër, por të pranishme si nata yshtesh.
Ulur pranë një shkurreje në dritën e plotë të Diellit
Kam qenë ulur pranë një shkurreje në dritën e plotë të diellit
Që të shihja diellin jo duke perënduar por duke lindur
Dhe kam menduar se si qëndron puna me mua
Dhe si është me të tjerët.
Kam parë një trazim ndër gjethe
Që nuk është erë.
Ka një lëvizje në bar
Që nuk është hap kalimtarësh.
Kam qenë ulur mjaftueshëm gjatë
Veç për të njohur ndryshimin
Midis asaj që lëviz
Dhe asaj që lëvizet.
Dhe kam mësuar
Se asgjë nuk mbetet fiksuar
Përveç mendjes
Që nuk pranon të ndryshojë.
Në një varrezë të braktisur
Të gjallët vijnë me hapa mbi bar
Të lexojnë gurët e varreve mbi kodër;
Varreza ende i tërheq të gjallët,
Por kurrë më të ata, të vdekurit.
Vargjet në to thonë e përsërisin:
“Ata që sot të gjallë vijnë kur
Lexojnë gurët e varreve dhe largohen,
Dhe nesër të vdekur do të vijnë të qëndrojnë aty.”
Mermerët kaq të sigurt për vdekjen rimojnë,
Megjithatë vazhdimisht s’mund të mos shënojnë
Se askush i vdekur nuk duket se vjen.
Po nga çfarë po tërhiqen njerëzit s’e gjen?
Do të ishte e lehtë të bëhesha i zgjuar
T’u thosha gurëve: se njerëzit e urrejnë vdekjen
Dhe kanë ndalur së vdekuri përgjithmonë.
Por nuk do t’u them gurëve një gënjeshtër,
Por do të them se minjtë e fushave bëjnë fole
Në strofkat ku janë shtrirë të vdekurit,
Kockat janë me zgjyrën e keqe të plevicës,
Dhe dielli e era rrotullohen e rrotullohen
Në vendin më i vdekur aty zërat s dëgjohen.