Sokol Paja – Page 68 – Dielli

COVID 19, MUTACIONET E REJA DHE PROCESI I VAKSINIMIT

February 8, 2021 by dgreca

-FLET PËR DIELLIN NGA UNIVERSITETI I KALLFORNISË DR. LISIENA HYSENAJ/

Dr. Lisiena Hysenaj, kërkuese shkencore në Universitetin e Kalifornisë, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, deklaron se: Viruset kur nuk shumohen dot brenda qelizave mundohen të gjejnë strategji të reja për të luftuar trupin duke bërë mutacion. Kjo do të thotë që nëse një person i vaksinuar është në kontakt me virusin, virusi mund të bëjë mutacion brenda trupit të të vaksinuarit dhe të krijojë një virus akoma më të rrezikshëm se virusi aktual. Kjo do të thotë që nëse nuk vaksinojmë gjithë botën nuk shpëtojmë dot nga Covid 19.

MËNYRA PËR TË SHPËTUAR NGA COVID 19

Viruset nga shumë shkencëtarë nuk konsiderohen si qënie të gjalla. Në fakt viruset përbëhen nga material gjenetik (ARN ose AND) dhe një kapsulë që mbron këtë material gjenetik. Viruset nuk shumohen jashtë organizmit të njeriut/kafshes/bimes. Në fakt, për tu shumëfishuar, viruset futen në qelizat e trupit njerëzor duke e “pushtuar” atë. Qelizat, “të pushtuara” nga virusi, nuk ushqejnë më vetveten por do riprodhojnë me miliona viruse të tjerë. Dhe në vend që trupi të furnizohet me qeliza të tjera të domosdoshme, furnizohet me viruse që e helmojnë atë. Ky “pushtim” nga viruset quhet “infeksion – λοίμωξη . Një tjetër karakteristikë e viruseve është vetia për të bërë mutacion. Viruset kur nuk shumohen dot brenda qelizave mundohen të gjejnë strategji të reja për të luftuar trupin duke bërë mutacion. Kjo do të thotë që nëse një person i vaksinuar është në kontakt me virusin, virusi mund të bëjë mutacion brenda trupit të të vaksinuarit dhe të krijojë një virus akoma më të rrezikshëm se virusi aktual. Kjo do të thotë që nëse nuk vaksinojmë gjithë BOTËN nuk shpëtojmë dot nga COVID-19. Këtë fakt fatkeqësisht politikanët e shteteve të pasura duket sikur nuk e kanë kuptuar. Kisha shumë shpresë që çdo shtet do të kishte akses të barabartë për vaksinë kur dëgjova për krijmin e COVAX. Mirëpo fatkeqësisht politikat e vaksinimit nuk janë transparente për momentin. Sot në botë janë miratuar 10 vaksina. Të gjitha na mbrojnë nga simptomat e rënda të Covid-19. Unë nuk jam politikane dhe nuk e di pse shtetet nuk trajnojnë njerëz për të prodhuar më shumë vaksina.

MUTACIONI BRITANIK DHE MUTACIONET E TJERA TË VIRUSIT

Siç e shpjegova më sipër viruset e kanë veti te bëjnë mutacion. Mutacioni britanik duket sikur nuk është dhe aq i rrezikshëm. Vaksina na mbron nga ky mutacion. Unë kam më shumë frikë nga mutacionet që do të vijnë nga fakti që jo të gjithë njerëzit janë të vaksinuar. Virusi do të dojë që të mbijetojë dhe do të krijojë mutacion nëse nuk vaksinojmë shpejt të gjithë popullsinë. Gjithsesi në të njëjten kohë, shkencëtarët po studiojnë dhe po bëjnë kërkime se si të parandalojnë dhe shërojnë pandeminë. Rreth 50 vaksina të tjera do provohen dhe me qindra medikamente janë në prova klinike.

SHBA DHE PROCESI I VAKSINIMIT TË POPULLSISË

SH.B.A është një nga shtetet më të pasura në Botë. Sh.B.A kishte të gjithë materialin për shpërndarjen e vaksinës ne popullatë. Personeli mjekësor ishte i pari që u vaksinua. Tani po vaksinohen mosha mbi 65 vjeç në Kaliforni. Për më tepër në mënyrë që të vaksinohen sa më shumë njerëz, doza e dyte do bëhet 45 ditë mbas dozës së parë dhe jo 28 ditë mbas dozës së parë siç ishte parashikuar në fillim. Kjo procedurë i jep më shumë kohë kompanive farmaceutike të prodhojnë vaksina dhe gjithashtu shërben që më shumë njerëz të vaksinohen. Këtu mendohet që e gjithë popullata të vaksinohet deri në fund të 2021.

SHQIPËRIA DHE KOSOVA NË BETEJËN NDAJ PANDEMISË GLOBALE

Më dhemb shpirti sa herë që lexoj ose dëgjoj për Shqipërinë. Në këtë periudhë gjenet egoiste të njerëzve kanë dalë në pah. Vëllazeria shqiptare sikur është zhdukur. Unë krenohem me faktin që vij nga Shqipëria dhe mbart vlera që janë zhdukur në botën e zhvilluar siç është besnikëria dhe shpirtëbardhësia. Mirëpo kur dëgjoj që laboratoret shqiptarë kërkojnë 150 dollar për të bërë një test për COVID, kur i nisin të sëmuret e mushkërisë me avion në Turqi vetëm për biznes, kur disa mjekë kërkojnë me qindra dollar per tu kujdesur për të sëmuret, më neveritet dhe më vjen turp për vendin tim. Personalisht gjatë kësaj periudhe nuk paguhem më shumë por punoj tre here më shumë sepse e kam detyrë që të ndihmoj njerëzimin. Nuk e di se sa fuqi ka kryeministri shqiptar dhe bashkëpunëtoret e tij të ndalojnë këtë korrupsion dhe zhvatje që po i bëhet popullit shqiptar. Thjesht unë me një pikëpamje naive them që duhet të merren ca masa të dhunshme për popullatën e Shqipërisë që gjërat të ndryshojnë dhe mos të lëmë mashtruesit dhe zemërzinjtë të përfitojne nga situata.

NJË MESAZH SENSIBILIZUES PËR SHQIPTARËT PËR TU VAKSINUAR

Vaksina është e sigurtë dhe sjell imunitet ndaj sëmundjes së COVID-19 dhe është testuar në 20 000 persona. Vaksinat e mëparshme testoheshin vetëm në 2 000 persona. Fakti që keni kaluar COVID-19 dhe keni antitrupa, nuk ju mbron nga infeksionet e ardhshme nga virusi. Antitrupat nuk janë parametri i vetëm që tregojnë që jeni të mbrojtur nga COVID-19. Parametra të tjerë si kapaciteti neutralizues i antitrupave, prodhimi i qelizave B memorie, prodhimi i qelizave T,etj, duhen të maten për të përcaktuar që jemi të mbrojtur. COVID-19 vaksinë është një vaksinë që është zhvilluar shpejt sepse shkenca sot ka avancuar shumë në krahasim me përpara. Janë investuar me miliona dollar që sa më shumë shkencëtarë të punojnë për të kuptuar këtë sëmundje. 1 ne 1000 vetë kanë vdekur nga COVID-19 në shtetet më të zhvilluara të Europës si Franca, 4 në 100 000 vetë plagosen ose vriten nga aksidentet automibilistike. 1 në 500 000 vetë shfaqin efekte anësore nga vaksinat dhe rastet e vdekjeve janë shumë te rralla. Duke pasur parasysh të gjitha këto arsye dhe për të shpëtuar nga kjo pandemi botërore çdo person që i jepet mundësia duhet të vaksinohet.

KUSH ËSHTË DR. LISIENA HYSENAJ

Dr. Lisiena Hysenaj është kërkuese shkencore në Universitetin e Kalifornisë. Ka mbaruar doktoraturën në Francë me një bursë ekselence të quajtur LABEX Inform. Doktoraturën e ka mbrojtur në laboratorin e Doktorit të shkencave Jean-Pierre GORVEL, që është shkencëtari më i përmendur në fushën e sëmundjes së Brucelozës. Gjatë doktoraturës ajo zbuloi se bakeria që shkakton Brucelozën bashkëvepron me një molekule të qelizave të palcës kurrizore që quhet SLAMF1 për t’ju fshehur sistemit imun të trupit. Falë kësaj pune, ajo u transferua në Amerikë ku po punon për të kuptuar pse SARS-CoV-2 infekton disa persona më shumë se të tjerë. Ajo punon gjithashtu në krijimin e një terapie qelizore universale për të luftuar kancerin dhe sëmundjet infektive.

KUR FLASIN TË “VDEKURIT”

February 6, 2021 by dgreca

Nga Sokol PAJA – DIELLI/

Zakonisht për të vdekurin nuk flitet keq. Por kur i “vdekuri” ringjallet si profet biblik apo kuranor, ai e meriton një “uratë” apo “sure”. Vetëm rilindja e socialistëve arrin ti ringjallë njerëzit që vetë i “vret”. Për interesa të rëndomta politike partia-shtet ringjall “heronj” të cilët pasi i ndërsen në situata të caktuara politike kryesisht zgjedhore, pasi i përdor sipas oreksit politik të çastit i tret në harresë. Zakonisht të ikurit, të larguarit, të humburit, të zhdukurit, të vdekurit nuk janë atje ku i mendojmë, por aty ku flitet për ta dhe aty ku ata shfaqen si hije, si imazhe apo mesazhe. Me qëllim largimin e vëmëndjes publike nga menaxhimi katastrofik i pandemisë globale, me synimin që të shmangë vëmëndjen nga hetimet për lidhjet kriminale të eksponentëve të qeverisë me organizatën kriminale famëkeqe Ndragheta për pastrim parash e kulla mafjoze në Tiranë, partia-shtet ngjalli një hero qimelyer, Fatos Nanon. Një mishërim spektakolar i vesit, korrupsionit, krimit, abuzimit dhe degradimit shtetëror dhe njerëzor kur rilindasit udhëhiqeshin nga filozofi majtist i katarsisit. Për nevoja të partisë apo për fitoren e revolucionit si vëlla komunist, rilindasit e sotëm sjellin nga lartësitë e qiejve edhe ata që vetë i “varrosën” dikur. Të gjitha partitë që burojnë nga filozofia marksiste, heroin komunist e kanë njeriun ideal, njeriun e ri, për manipulim spektakolar të opinionit publik. Komunistët edhe kur nuk e kanë një hero ata e sajojnë, e shpikin, e fabrikojnë dhe e shpërndajnë këtë model për ndjekje masive. Duke nxjerrë Nanon në Tv, Rama tregoi se është vetëm, se nuk e mbështet më askush, se ndër të gjallët s’ka më përkrahje, i duhet forca e një të “vdekuri” për ta mbajtur gjallë. Ky shërbim mediatik dhe politik që ish kryeministri liberal i bëri liderit arrogant e diktatorial ishte një neveri përtej kufijve të arsyes nëse i referohemi konsideratave dhe vlerësimeve në të kaluarën që këto dy dordolecë karnivalesh kanë pasur për njëri-tjetrin. Në spektaklin 3D të qeverisjes shkatërruese të kryerilindasit Rama ndaj qytetarëve shqiptarë, dordoleci i karnivales nuk kishte sesi ti mungonte shfaqjes dhe spektaklit të çmendurisë që qeveris shqiptarët tash 8 vjet. Të mbrosh të keqen je më i keq se vetë e keqja. Nano me daljen e tij publike në televizionin kombëtar Klan i shtoi vetes një njollë turpi duke mbrojtur e promovuar atë që deri dje e përbuzte me neveritje. Hajduti i ikonave të vjedhura dhe thonjëpapreri, papritur si me shkop magjik na del politikani i maturuar dhe modeli i politikanit produktiv i dekadës së fundit. Nano është refuzuar nga shqiptarët 16 vite më pare. Me Nanon në ekran, Rama ua shpifi dhe ua neveriti edhe më shumë shqiptarëve. Edi Rama është kryeministri më i keq në historinë moderne të shtetit shqiptar. Ky huligan, ky dinosaur politik që shpartallon e pushton gjithçka e çdo gjë që i del përpara, prodhoi një qeverisje të tmerrshme për Shqipërinë: shqiptarët gjenden pa shtëpi, shqiptarë që detyrohen të braktisin atdheun, shqiptarë që u vritet shpresa, që u shkatërrohet e ardhmja, që u hiqet mundësia, shqiptarë që mjerohen, shqiptarë që varfërohen, shqiptarë që diskutojnë kafshatën, shqiptarë të harruar, shqiptarë të diskredituar, fshatra që braktisen, qytete që vriten. Pasi zaptoi të gjitha institucionet dhe pushtetet, Rama prodhoi një Shqipëri të varfër dhe të mjerë që zhytet përditë e më keq nën kthetrat e sektit të rilindjes që i pi dhe pikat e fundit të gjakut përpara se të thyejnë qafën një herë e përgjithmonë. Ndryshimi i sistemit qeverisës dhe largimi sa më shpejt i këtij sekti grabitqarësh rilindas neokomunistë, është një frymëmarrje e thellë për Shqipërinë, është një çlirim i madh nga kthetrat e shpopullimit, lidhjes së politikës me mafjen kombëtare e ndërkombëtare, degradimit të shtetit, thellimit të pabarazive shkatërruese, konfliktit social dhe varfërisë.

BRITANIA E MADHE NË FAZËN MË KRITIKE QË NGA FILLIMI I PANDEMISË…

February 5, 2021 by dgreca

-FLET NGA UNIVERSITETI I OXFORDIT DR. HAMËZ GACAFERI/

Doktor Hamëz Gacaferi, kërkues shkencor në shkenca muskuloskeletore në Universitetin e Oxfordit, Britani e Madhe, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, analizon mutacionin britanik të Covid-19 dhe shprehet se Britania po kalon momentet më kritike të pandemisë. Sipas Dr. Gacaferi vaksinimi është një mjet thelbësor për të fituar ndaj pandemisë globale dhe se efekti i vaksinës vepron edhe mbi mutacionet e zbuluara të virusit.

MUTACIONI BRITANIK I CORONA VIRUSIT, BRITANIA E MADHE NË FAZËN MË KRITIKE TË PANDEMISË

Aktualisht, Britania e Madhe është ende në fazën e saj më kritike të pandemisë. Javën e kaluar, numri i të vdekurve nga COVID-19 në Britaninë e Madhe ka kaluar 100.000, një ndër më të lartët në botë. Kjo gjendje vërehet dhe nga rritja e numrit të shtrimeve spitalore në periudhën dhjetor 2020 – janar 2021. E kam vërejtur këtë rritje në spital edhe vetë: në spitalet e Universitetit të Oxfordit, numri i pacientëve të shtruar me COVID-19 është dyfishuar në krahasim me valën e parë në prill-qershor 2020, gjatë së cilës unë i ndërpreva shkurtimisht studimet kërkimore dhe punova ‘full-time’ në repartet e COVID-it. Momentalisht, Anglia mbetet në lockdown kombëtar, i treti që nga fillimi i pandemisë, dhe mendohet se kjo situatë do të zgjasë të paktën deri në 8 Mars. Një nga arsyet e kësaj rritje në rastet e COVID-19 është qarkullimi i një variant të ri të virusit në Britani, i quajtur B.1.1.7. Ky variant u identifikua për herë të parë në Angli në shtator 2020, dhe sipas raportimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) u përhap në nëntor. Të dhënat tregojnë se ky variant është më i transmetueshëm sesa format e tjera. Për më tepër, ngarkesa virale (‘viral load’) ishte e lartë në pacientët e infektuar me variantinB.1.1.7, në krahasim me pacientët e infektuar me variante të tjerë. Për këto arsye, edhe pse nuk është i vetmi variant i identifikuar në botë, ky variant shkaktoi shumë shqetësim në popullatë dhe në komunitetin shkencor, duke sjellë dhe ndërprerjen e fluturimeve me Britaninëe Madhe të shumë shteteve. Sidoqoftë, sipas studimeve dhe të dhënave të deritanishme,vaksina Pfizer/BioNTech vepron mbi variantin britanik. Më në fund, unë jam optimist: mutacioni i Korona Virusit në Britani është shqetësues, por vaksinimet kanë filluar.

VAKSINIMI NË BRITANI, VAKSINAT E AUTORIZUARA: PFIZER/BIONTECH, OXFORD/ASTRAZENECA DHE MODERNA

Në Britaninë e Madhe vaksinimi ka filluar në datë 8 dhjetor 2020. Deri më tani, vaksinat eautorizuara janë tre: Pfizer/BioNTech, Oxford/AstraZeneca dhe Moderna. Qeveria e Britanisë ka blerë edhe vaksina të tjera, por këto janë ende duke u testuar dhe/ose në pritje të miratimit. Sipas planit të vaksinimit të publikuar nga qeveria e Britanisë së Madhe deri në 15 Shkurt synohet t’i ofrohet doza e parë e vaksinës për të gjithë personat në 4 grupet kryesore të popullatës: – banorët në shtëpitë e kujdesit dhe kujdestarët e tyre, – njerëzit e moshës 80 vjeç e lart, dhe punonjësit shëndetësore dhe të kujdesit shoqëror, – njerëzit e moshës 75 vjeç e lart, – njerëzit e moshës 70 vjeç e lart, dhe individë jashtëzakonisht të ndjeshëm (si individë me shumë faktorë risku). Pastaj, do të vaksinohen edhe grupet e tjera të popullatës. Deri tani, afërsisht 8 milion njerëz kanë marrë një dozë të parë të një vaksine, dhe më shumëse 450.000 njerëz kanë marrë një dozë të dytë. Personalisht, kam marr dozën e parë të vaksinës Pfizer/BioNTech dhe tani po pres dozën e dytë. Duke konsideruar dhe disponibilitetin e disa vaksinave në këtë vend, shpresoj që deri në fund të vitit të mundësohet që pjesa më e madhe e njerëzve të jenë vaksinuar.

VAKSINIMI, FILLIMI I FUNDIT TË PANDEMISË

Mënyra e vetme për të mposhtur këtë pandemi është nëse punojmë së bashku dhe në këtë rast kjo do të thotë që të gjithë ti respektojmë masat dhe që shumica e njerëzve të vaksinohen për të ngadalësuar përhapjen. Efikasiteti i vaksinave të koronavirusit është provuar të jetë derinë 95% (asnjë vaksinë në histori nuk ka siguruar mbrojtje me 100% siguri). Kjo nuk ka të bëjë vetëm me ju individualisht: shumë njerëz nuk janë në gjendje të zhvillojnë një përgjigje imune efektive ndaj vaksinimit (për shkak të sëmundjeve bashkëshoqeruese), gjë që i bën ata shumë të ndjeshëm ndaj COVID-19. Vaksinimi i pjesës më të madhe të popullsisë do të krijojë imunitet të tufës dhe do të ndihmojë parandalimin e transmetimit të virusit. Do t’i rekomandoja të gjithëve që të bëni vaksinën nëse keni mundësi (nëse ju ofrohet). Kjo gjithashtu do të lehtësoje barrën mbi sistemin shëndetësor. Vaksinat nuk do të zgjidhin të gjitha problemet tona rreth COVID-19, por ato do të na mundësojnë të përparojmë ngadalë në një situatë të re pa kufizime të rrepta aktuale. Unë e kam vërejtur që brenda komunitetit shqiptar, sikurse dhe në vende të tjera në botë, vihet re mosbesim në lidhje me pandeminë dhe vaksinat. Ky mosbesim, së bashku me teoritë konspirative, janë shumë të rrezikshme për shëndetin publik dhe për besimin e përgjithshëm në shkencë dhe mjekësi. Gjatë dekadave të fundit, kjo ka shkaktuar rishfaqjen e sëmundjeve infektive që dikur konsideroheshin të zhdukur në shumë vende, si fruthi (rubeola) në SHBA.

VAKSINIMI PARANDALON 2 DERI NË 3 MILION VDEKJE ÇDO VIT

Historia na dëshmon për rëndësinë e vaksinave në përballjen me shumë sëmundje, sikurse zhvillimi i poliovaksinës zhduku pothuajse poliomelitin në 1955, një sëmundje e tmerrshme që terrorizoi botën gjatë gjithë gjysmës së parë të shekullit 20-të. Ne nuk duhet të kthehemi shumë larg në kohë për të gjetur shumë shembuj të sëmundjeve infektive që brezi i ri ndoshta nuk ka dëgjuar kurrë (për fat), të gjithë falë vaksinave dhe për shkak të shkencës mjekësore. Poliovaksina së bashku më disa të tjera (tetanozi, difteria dhe pertussis etj.) po u jepen fëmijëve deri më sot dhe e kanë bëre botën pothuajse të lirë nga këto sëmundje infektive. OBSH vlerëson se vaksinimi aktualisht parandalon 2 milion deri në 3 milion vdekje çdo vit. Mosbesimi në vaksina është i pritshëm, sidomos në një kohë ku kemi qasje në kaq shumë informacion dhe fatkeqësisht gjithashtu shumë dezinformim, nga kanalet mediale, kryesisht rrjetet sociale. Është detyrë e çdo profesionisti të kujdesit shëndetësor të përçojë informacionin e saktë tek qytetarët dhe pacientët, që të mund të respektojnë si duhet masat e shëndetit publik, për të mbrojtur shëndetin e gjithë popullatës. Personalisht, më janë drejtuar shumë herë për të pyetur rreth vaksinave, nëse do të vaksinohem apo jo dhe publikimin e fotove apo videove nga kolegët kur vaksinohen, e shoh si një mënyrë shumë të mirë për të përcjellë mesazhin e besimit në shkencë. Për informacione të sakta, të bazuara në fakte shkencore mbi pandemisë COVID-19 në gjuhën shqipe, do t’i rekomandoja komunitetit shqipfolës faqen e internetit të HEDA (www.heda.al), një platformë informative e ndërtuar nga profesionistë shqiptarë të fushës së mjekësisë, për shqiptarët.

“SHPATULLA E NGRIRË” NË KËRKIM TË PATOFIZIOLOGJISË SË SËMUNDJES SË PANJOHUR

Puna ime kërkimore gjatë doktoraturës fokusohet në një sëmundje të shpatullave të quajtur “shpatulla e ngrirë” (frozen shoulder). Pacientët me këtë sëmundje përjetojnë ankesa progresive të dhimbjes dhe paaftësitë e lëvizjes, për shkak të inflamacionit dhe fibrozës së kapsulës së shpatullave, duke kufizuar aktivitetet e përditshme. Kjo sëmundje prek rreth 2-5% të popullsisë, shfaqet zakonisht mes moshës 40 dhe 60 vjeç, dhe kryesisht është vetë-kufizuese, por simptomat mund të zgjasin deri në 3 vjet. Një pjesë e konsiderueshme e pacientëve gjithashtu ankojnë për një kohë më të gjatë. Patofiziologjia e kësaj sëmundje është ende e panjohur, opsionet aktuale terapeutike janë nën optimale dhe një udhëzues i qartë për trajtimin mungon. Ne jemi duke studiuar biopsitë nga kapsula e shpatullave të cilat i marrim gjatë operacioneve të pacientët me shpatull të ngirë. Jemi duke hetuar në laborator biopsitë e këtyre pacientëve dhe të grupeve të kontrollit, duke analizuar profilin qelizor, shprehjen e ARN-së, shprehjen e proteinave dhe faktorët kryesorë të sëmundjes. Këto analiza mund të ndihmojnë në kuptimin e mekanizmave patologjikë, të cilat do të mundësojnë zhvillimin e terapive të përshtatshme dhe efektive. Gjithashtu, të kuptuarit se si zgjidhet sëmundja e shpatullës së ngrirë mund të informojë trajtimet e sëmundjeve kronike fibrotike në organet e tjera. Shpresoj që brenda 2 viteve të ardhshme të jemi më afër zgjidhjes së kësaj sëmundje, duke kontribuar në themelimin e një terapie të përshtatshme.

“COVID SURG WEEK”- KOSOVA DHE SHQIPËRIA NË NJË STUDIM NDËRKOMBËTAR

Përveç kërkimeve shkencore mbi sëmundjen e shpatullës së ngrirë, gjatë pandemisë lindi dhe projekti Covid Surg Week, si një nga nën projektet e grupit Global Surgery (https://globalsurg.org/covidsurg/). Ky është një projekt ndërkombëtar, që synon të studiojë kohën optimale të operacionit pas infeksionit SARS-CoV-2, dhe të përcaktojë vlerësimin e treguesve kryesorë kirurgjik në nivel botëror, siç është vdekshmëria pas operacionit. Momentalisht, janë përfshirë në studim 137.169 pacientë nga 1644 spitale në 116 shtete, në të cilat dhe Kosova dhe Shqipëria. Të dhënat e hershme tregojnë se operacioni pas infeksionit COVID-19 shoqërohet me rezultate të dobëta edhe nëse operacioni bëhet disa javë pas diagnozës fillestare. Covid Surg Week do të na ndihmojë të planifikojmë si të vazhdojmë operacionet tona sapo rastet e Covid-19 të ulen dhe të stabilizohen. Kjo është shumë e rëndësishme: ekziston një grup i madh që nuk mund të operohet për shkak të kësaj pandemie, duke rezultuar në shtyrjen e operacioneve. Të gjithë këta pacientë janë në pritje të operacionit dhe mund të kenë pasur COVID-19 ndërkohë.

KUSH ËSHTË DOKTOR HAMËZ GACAFERI

Doktor Hamëz Gacaferi është mjek dhe student i doktoraturës (kërkues shkencor) në shkenca muskuloskeletore në Universitetin e Oxfordit, Oxford, Britaninë e Madhe. Ka lindur dhe është rritur në Holandë, por me origjinë është nga Juniku (Kosovë). Ka përfunduar mjekësinë në Hollandë, pas së cilës ka punuar për një vit si mjek në Qendrën Mjekësore të Universitetit Leiden, në departamentin e kirurgjisë ortopedike. Gjatë këtij viti (2019), fitoi një bursë konkuruese nga Dunhill Medical Trust (Londër) për të ndjekur një doktoraturë në Universitetin e Oxfordit.

HOMAZH DHE NDERIM NDAJ SAKRIFICËS HISTORIKE PËR LIRINË E KOSOVËS

February 3, 2021 by dgreca

Reshat Sahitaj, Kryetar i Unionit të Shkrimtarëve dhe Kritikëve Shqiptarë në Prishtinë, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, paraqet para publikut të gjërë librin ‟Adem dhe Hamëz Jashari”, një vepër studimore dhe publicistike në nderim të sakrificës historike të familjes Jashari për liri dhe pavarësi.

NJË VEPËR STUDIMORE HISTORIKE NË NDERIM TË ADEM E HAMËZ JASHARIT

Që nga vrasja e Adem e Hamëz Jasharit dhe familjeve të tyre janë bërë shumë manipulime nga individë, organizata e parti politike me dy qëllime të caktuara : e para për të përfituar prestigj dhe qeveri, e dyta për të zhvlerësuar rezistencën heroike të një familje të vetme kundër një ushtrie të armatosur më teknikën më moderne. Andaj, që nga paslufta e deri në ditët e sotme më ka interesuar pse një pjesë e shqiptarëve heshturazi e herë herë edhe në shkrime të tyre tentojnë ti zhvlerësojnë këto figura të cilat nuk kishin çka të jepnin më shumë se edhe jetën e tyre për çlirimin e Kosovës, e në anën tjetër, pse disa tjerë gënjejnë duke sajuar se ishin bashkëluftëtarë të Adem e Hamëz Jasharit, e në fakt të tillët nuk i shkuan në ndihmë as në vendin e ngjarjes ku zhvilloheshin luftimet e as në pozitat e tyre në Zona Operative që ata kishin krijuar bazat. Pra, këta janë faktorë që më nxitën të bëj një vepër në të cilën historia e tyre të shkruhet nga personalitete të njohura shqiptare në mënyrë sa më objektive të mundshme.

ÇFARË PËRMBAN LIBRI PËR JASHARËT

Libri ‟Adem dhe Hamëz Jashari” ka disa kapituj dhe hapet me publicisten e njohur Shpresa Mulliqi, e cila ka pasur guxim që të shkojë e të bënte intervistë me Ademin, Hamzën dhe anëtarët e familjes Jasharaj kur ata ishin në përgatitje për rezistencë. Në të njëjtin kapitull lexuesi ynë për herë të parë do të mësojë për stërvitjet ushtarake të Adem e Hamëz Jasharit, për të cilët shkruan kujtimet e tij Koloneli i karrierës Hysen Gecaj. Këtë kapitull e plotëson edhe Dr. Sulejman Abazi nga Tirana me fakte e dëshmi të reja nga pervoja e tij personale. Po në të njëjtin kapitull një analizë të thuktë e bën edhe historiani nga Prishtina Metush Zenuni i cili ishte pjesëmarrës në takime të shumta të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, i cili në mënyrë brilante e sqaron tërë procesin që nga fillimi i orgnizimit e deri në përfundim të vrasjes së këtyre dy figurave dhe familjeve të tyre. Kapitulli i dytë përfshin si është trajtuar figura e Ademit dhe Hamzës në letërsi, teatër, film, skulpturë etj. Prof. Asoc. Dr. Myrvete Dreshaj Baliu shkruan lidhur me trajtimin e këtyre figurave në letërsinë shqiptare, ndërsa Prof Dr. Ilir Muharremi mbi trajtimin e këtyre figurave në skulpturë. Nuk është lënë anash as trajtimi në film dhe teatër për të cilën shkruan regjisori Dibran Fylli e shumë të tjerë. Libri përfundon me dy kapituj të tjerë ku krijuesit tanë të rritur i dedikojnë vargje këtyre figurave tona kombëtare, ndërsa kapitullin e fundit u kemi dhënë hapësirë poezive të shkruara nga fëmijët e klasave fillore të cilët me dashuri i kushtojnë poezi Ademit dhe Hamëz Jasharit.

PSE ËSHTË BËRË PAK NGA SHKRIMTARËT, BOTA UNIVERSITARE E MEDIA NË KOSOVË PËR TË DEMASKUAR KRIMET SERBE NË KOSOVË

Pyetja juaj është komplekse dhe duhet shumë për të ardhur deri tek një përgjigje adekuate. Do mundohem të bëj një përmbledhje sa më të shkurtër e të saktë. Një pjesë e madhe e krijuesve tanë janë ngritur nga sistemi i kaluar pavarësisht nga aftësitë e tyre letrare apo shkencore. Akademia e Shkencave po ashtu ka grumbulluar një pjesë të madhe të ish bashkëpunëtorëve të Serbisë, të cilët as që mendojnë të bëjnë diçka për Adem e Hamëz Jasharin sepse u hidhërohet padroni i tyre në Beograd. Mediat tona më shumë u japin hapësirë bashkëjetesës me serbë, sepse në të kundërtën nuk do marrin ndihma materiale. Ministria e Kulturës nuk financon vepra me karakter nga lufta, apo financon me një shumë simbolike që krijuesit nuk i dalin as për shpenzime të botimit. Kemi shumë krijues që veprat e tyre mbi masakra që kanë bërë forcat serbe nuk ua financon asnjë ministri e asnjë biznesmen. Krimet serbe që i kanë bërë mbi popullsinë shqiptare civile do të denoncoheshin përmes botimit të librave në disa gjuhë të huaja, përmes filmave dokumentarë, filmave artistik etj.

SI I KOMENTONI AKUZAT NDAJ UÇK DHE ARRESTIMIN E ÇLIRIMTARËVE

Lidhur më këtë unë mendoj ndryshe nga të tjerët. Në këtë rast nuk po akuzohet UÇK-ja por disa individë (personalitete me përgjegjësi gjatë dhe pas luftës) të cilët dyshohen se kanë bërë krime. Të gjithë të akuzuarit fshihen pas emrit UÇK, në mënyrë që ta kenë përkrahjen masive të popullit në organizimin e ndonjë demonstrate para Gjyktës në Hagë apo edhe në Prishtinë. Sipas Konvetes së Gjeneves ndalohen dhe dënohen krimet ndaj popullatës civile. Në çdo shtet të botës së civilizuar dënohen ushtarët, oficerët dhe përgjegjësit e asaj ushtrie që kanë lejuar të bëhën krime ndaj civilëve. SHBA dënon ushtarët dhe oficeret për krime në Irak, Franca po ashtu i dënon oficerët e vet për krime që kanë bërë mbi popullsinë civile. Të dyshuarit tanë që janë në Hagë e të tjerët që do shkojnë duhet të tregojnë pafajësinë e tyre. Unë do e kisha shtruar pyetjen tjetër : të akuzuarit të dyshuar për krime lufte a po akuzohen për vrasje të ushtarëve serbë apo për vrasje të ushtarëve e civilëve shqiptarë ? Kësaj do ia shtoja edhe pyetjen tjetër : pse Hashim Thaçi, Kadri Veslei e të tjerët në vitin 2015 kur e aprovuan ligjin në kuvend për krijimin e GJ.S, nuk e kërkuan edhe dënimin e kriminelëve serbë ?! Kriminelët serbë lirshëm shëtisin në Kosovë e madje ndonjëri prej tyre ishte deputet në kuvendin tonë. Lidhur me këtë kam shkruar në shtypin tonë të përditshëm që nga Raporti i Dick Martit, e madje kam biseduar personalisht me Thaçin e Kadri Veselin të cilët nuk ndërmorën asnjë hap. Pse nuk kërkuan dënimin e kriminelëve serbë ?! Vetëm ata e dinë.

SI DO DALË KOSOVA PAS KËSAJ PËRBALLJE ME DREJTËSINË NË HAGË ?

Procesi i Hagës është në fillim dhe askush nuk mundet të dijë epilogun. Ka mundësi që ndonjëri nga personalitetet e dyshuara të dënohet rëndë, siç ka mundësi në mungesë të dëshmitarëve , apo nga akuzat e rrejshme shqiptaro-serbe të mos dënohet. Kjo varet edhe në bazë të zhvillimeve politike në Kosovë. SHBA dhe Europa nuk dëshirojnë që Kosova të deshtojë, sepse pa ndihmen e tyre ne do mbesnim edhe mijëra vite nën sundimin e Serbisë.

A PO LUAN EUROPA PADREJTËSI ME SHQIPTARËT E KOSOVËS

Duke qenë personalisht pjesëmarrës në shumë takime diplomatike në mes personaliteteve europiane dhe të gjitha personaliteteve politike kosovare, po e shpreh mendimin tim ashtu siç ka qenë e siç jemi sot. Historikisht ne shqiptarët gabimisht i kemi drejtuar akuzat kundër Europës. Kur Fuqitë e Mëdha e munden Perandorinë Osmane, ne kerkonim Autonomi në kuadër të Perandorisë gjë që nënkuptonte që territori i Turqisë të shtrihej deri në Ulqin e Sarandë. Europa kishte luftuar për shkatërrimin e Perandorisë Osmane, e ne kerkonim qëndrimin e tyre në trojet tona dhe në vend që të kërkonim pavarësi, ne kërkonim autonomi. Si rezultat Fuqitë e Mëdha na coptuan që të mos e linin Turqinë të dilte në Adriatik. Ishte padrejtësi që na u bë, por pas çdo lufte aleatët i ndajnë territorët që ishin kundër tyre. Fituesi i një lufte nuk ka mëshirë mbi popullin tjetër kundër të cilit ka luftuar dhe ka fituar. Gjatë viteve të ’90-ta kur të gjitha Republikat e Jugosllavisë dëshironin shkëputje nga Jugosllavia, ne shqiptarët kërkuam autonomi të zgjeruar. Kur Europa dhe SHBA në Gjykatën e Hagës Kosovën e Pavarur e shpalli të ligjshme, ministresha jonë Edita Tahiri, Kosovës sonë të pavarur ia shtoi fluskën që ta bënte ende të varur nga Serbia. Delegacioni ynë me dëshirë e krijuan Bashkësinë e Komunave serbe duke i shtuar më tepër komuna se sa serbet kërkonin. Europa e as SHBA nuk kanë të drejtë të intervenojnë që delegacionet tona të mos nënshkruajnë, sepse në anën tjetër qëndron Rusia e gatshme për çdo gjë. Duhet të akuzojmë vetvetën e jo Europën apo SHBA.

PANDEMIA GLOBALE, PSE NDODHI KATASTROFA NË LOMBARDI?

January 30, 2021 by dgreca

Dr. Adela Sulejmani bashkëthemeluese e Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë në Itali, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, pjesëmarrjen si kërkuese shkencore në një studim të zhvilluar në Spitalin e Desios, Lombardi dhe i shpjegon gazetarit të “Diellit” Sokol Paja, arsyet se pse Lombardia në Itali ishte ndër vendet më të goditura në botë nga pandemia globale COVID-19.

NJË STUDIM MBI KATASTROFËN NË LOMBARDI

Në Mars 2020, në kohën kur Italia ishte vendi i dytë më i prekur nga COVID-19 në të gjithë botën, në Spitalin e Desios, Lombardi u realizua një studim që përfshiu 175 pacientë COVID-19 të hospitalizuar. Në atë periudhë, kishte shumë pak të dhëna mbi COVID-19 ndërkohë që rastet rriteshin në mënyrë eksponeciale dhe numri i personave që humbën jetën ishte në nivele shumë të larta. Rastet e COVID-19 në këtë studim ishin me së shumti raste të rënda dhe karakterizoheshin nga pacientë të moshuar me më shumë se një sëmundje bashkëshoqëruese. Objektivi i këtij studimi ishte të vlerësonte ndërlidhjen midis gjendjes klinike të pacientëve, të dhënave laboratorike dhe radiografike në momentin e pranimit në Urgjencë, me rrezikun për prognozë të pafavorshme (humbje jete). Subjektet që nuk kërkonin shtrim në spital ose që u transferuan në spitale të tjera u përjashtuan nga studimi. Pacientët u ndanë në dy grupe në bazë të gravitetit të sëmundjes: në gjendje jo të rëndë (37 pacientë) dhe të rëndë (138 pacientë). Studimi u aprovua nga Komiteti Etik i Istituto Nazionale Malattie Lazaro Spallanzani, Romë.

KARAKTERISTIKAT DEMOGRAFIKE DHE KLINIKE TË PACIENTËVE

Mosha mesatare e pacientëve në studim ishte 71 vjeç nga të cilët 105 (60%) ishin mbi moshën 65vjeç. Shtatëdhjetë përqind e pacientëve ishin meshkuj dhe 30% femra. Shtatëdhjetë e nëntë përqind e tyre paraqisnin një ose më shumë sëmundje shoqëruese. Simptomat më të shpeshta të paraqitjes në urgjencë ishin vështirësia në frymëmarrje, ethe dhe kollë. Pothuajse gjysma e pacientëve nuk kishin temperaturë; duke treguar se kjo shenjë mund të mos jetë tipar i fazes së hershme të sëmundjes. Nga 175 pacientë, 23% u shtruan në terapi intensive. Gjashtëdhjetë e dy pacientë humbën jetën gjatë shtrimit në spital dhe 61 prej tyre ishin në gjendje të rëndë. Pacientët në grupin e jo të mbijetuarve ishin më të moshuar (80 ndaj 62 vjeç) dhe kishin më shumë sëmundje bashkëshoqëruese (93% kundrejt 73%) në veçanti, sëmundje kardiovaskulare dhe diabet. Gjithashtu kishin saturim më të ulët të oksigjenit në gjak (86 ndaj 92 %) dhe PaO2 / FIO2 (206 kundrejt 307). Një përqindje më e lartë e të mbijetuarve, kishin bërë një trajtim me antibiotikë para mbërritjes në urgjencë (41 kundrejt 19%). Sëmundjet, siç janë sëmundjet kardiovaskulare dhe diabeti, ishin të shoqëruara me një rritje 2.8 herë dhe 3.9 të rrezikut për prognozë të pafavorshme, përkatësisht. Të dhënat nga ky studim konfirmojnë që vdekshmëria ishte rreth 20 herë më e lartë në pacientët mbi moshën 65 vjeç. Inflamacioni kronik si dhe kapaciteti i ulur për të kompensuar hipoksinë mund të jetë një shpjegim i mundshëm. Rreth 23% e popullsisë italiane është mbi 65 vjeç dhe COVID-19 paraqet një kërcënim serioz kryesisht për këtë grup moshë. Shumica e pacientëve që ishin në gjendje të rëndë ose që humben jetën vuanin nga sëmundje kardiovaskulare, diabet dhe tumore.

TË DHËNAT LABORATORIKE TË STUDIMIT

Analizat e gjakut treguan leukocitozë (rritja e rruzave të bardha në gjak) në 18% dhe leukopeni (uljae rruzave të bardha në gjak) në 14% të rasteve. Më shumë se gjysma e pacientëve paraqisninlimfocitopeni (ulja e limfociteve) dhe 20% trombocitopeni (ulja e pllakëzave të gjakut). Pacientët qëhumbën jetën kishin nivele të hemoglobinës më të ulta në krahasim me të mbijetuarit. Gjithashtu,leukocitoza dhe limfocitopenia ishin më të shpeshta. Treguesit e keq funksionimit të veshkave (kreatinina dhe urea), të inflamacionit (PCR dhe PCT) dhe treguesit e koagulimit (aPTT, INR dheD-Dimer), ishin më të larta tek pacientët që humbën jetën. Gjithashtu paraqitën nivele të larta të kreatininëkinazës (CK) dhe troponinës. Pacientët në këtë studim zakonisht paraqitnin nivele normale të prokalcitoninës, ndërsa rezultatet e proteinës C-reaktive ishin gjithmonë të larta, duke sugjeruar që këto indekse inflamatore janë të rëndësishme gjatë proçesit të diagnozës diferenciale të një rasti të dyshuar COVID-19. U vu re se kreatinina e lartë (dëmtim akut i veshkave), faktorë të pavarur të rrezikut dhe nivelet e CK ishin të lidhura duke i bërë këto të dhëna thelbësore për identifikimin në kohë të pacientëve me rrezik më të lartë për rezultate negative.

PACIENTËT ME PNEUMONI BILATERALE

Shumica e rasteve COVID-19 nuk zhvillojnë pneumoni. Radiografia mund të jetë normale në rastet me COVID-19, veçanërisht në fazat e hershme të sëmundjes. Përfshirja bilaterale e mushkërive është e zakonshme tek të sëmurët rëndë dhe sidomos në fazat e avancuara të sëmundjes. Në studimin tonë, vetëm shtatë pacientë nuk paraqitën ndonjë ndryshim në radiografinë e mushkërive. 64% e pacientëve paraqisnin pneumoni bilaterale, me një prevalencë më të lartë nëgrupin e pacientëve në gjendje të rëndë dhe 21% pneumoni të njëanshme. Ky studim tregoi se humbja e jetës ishte më e lartë në pacientët e moshuar dhe në gjendje të rëndë, me prekje të funksionit të mushkërive dhe që paraqisnin vlerat e kreatininës dhe kreatinëkinazës mbi normë gjatë pranimit në Urgjencë. Të dhënat e mësipërme mund të kontribuojnë për të identifikuar herët faktorët e rrezikut për një prognozë të pafavorshme, dhe për të zgjedhur menaxhimin më të përshtatshëm për pacientët.

FAKTORËT QË ÇUAN NË KOLAPS SISTEMIN

Sistemi shëndetesor në Itali e gjeti veten të papërgatitur për t’u përballur me pandeminë COVID-19. Lombardia ishte vatra e parë e emergjencës COVID-19 në Itali, dhe e dyta në të gjithë botën, pas Kinës. Për shkak të numrit të limituar të stafit shëndetësor, të shtretërve dhe aparaturave mjekësore, Lombardia pati vështirësi për të përballuar rritjen eksponenciale të rasteve COVID-19. Shumë spitale organizuan reparte të veçanta për pacientët COVID-19 duke forcuar masat mbrojtëse. I gjithë stafi shëndetësor u përball me sfida dhe sakrifica të mëdha. Shume kolegë u infektuan dhe shumë të tjerë humbën jetën në këtë pandemi. Në Mars, në Itali pati hezitime dhe skepticizëm në lidhje me gravitetin e këtij virusi pavarësisht se shumë komitete shkencore kishin paralajmëruar për një gjendje të jashtëzakoshme. U desh kohë që të vendosej karantina totale, të bëhej gjurmimi i kontakteve dhe të vendosej detyrimi mbi maskat, ndërkohë që numri i rasteve rritej.

VAKSINAT SHËNOJNË FILLIMIN E FUNDIT TË PANDEMISË

Ka qenë një vit i vështirë për të gjithë me humbje njerëzore, me frikë, izolim dhe në shumë raste pa fuqi për të ndryshuar situatën. Prodhimi dhe miratimi i vaksinave të sigurta dhe efektive ndaj COVID-19, në dispozicion për njerëzit në të gjithë botën është një arritje vërtet e jashtëzakonshme, duke ofruar shpresë se fundi i kësaj pandemie është afër. Vaksinat e aprovuara kanë kaluar të tre fazat e studimit klinik, dhe efektet anësore më të shpeshta të raportuara nuk kanë qenë të rënda. Madje edhe reaksionet alergjike, të cilat janë shumë të rralla, mund të kontrollohen në mënyrë ambulatoriale, siç ndodh me vaksinat e tjera. Italia ka filluar ‘fazën e parë’ të fushatës të vaksinimit, me injeksionet e para në 27 Dhjetor, 2020. Vaksinimi nuk është i detyrueshëm në Itali, por është fortësisht i rekomandueshem dhe ofrohet falas. Kjo faze synon të vaksinojë 5 përqind të popullsisë së përgjithshme dhe synon vaksinimin e stafit shëndetësor të vijës së parë, azilet dhe personat e moshuar mbi 80 vjeç. Pjesëmarrja shumë e lartë e stafit shëndetësor në këtë fushatë vaksinimi, është dëshmia më e vërtetë për të hedhur poshtë të gjitha teoritë konspirative dhe keqinformimet mbi efektet e vaksinave. Personalisht, e kam bërë dozën e pare të vaksinës në datën 8 janar dhe dozën e dytë në datën 29 janar. Përveç se një dhimbje të moderuar në vendin e injeksionit, që zgjati vetëm një ditë, nuk pata asnjë efekt tjetër anësor dhe asnjë shqetësim. Vaksinimi është një akt i përgjegjësisë qytetare, i dashurisë për jetën dhe për të tjerët dhe shpresoj që do të jemi të shumtë ne që besojmë te shkenca dhe që do të vaksinohemi.