Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“RTV ZËRI I KOSOVËS”, ZËRI I SHQIPTARËVE NË DANIMARKË

by

Adnan Aliti gazetar në “RTV Zëri i Kosovës”, në Kopenhagen, Danimarkë, flet për Diellin e Vatrës New York në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol Paja.  

“RTV ZËRI I KOSOVËS” NJË HISTORI E FILLIMIT TË TRANSMETIMEVE

RTV Zëri i Kosovës funksionon si multimedia shqiptare në diasporë, që nga viti 1989, fillimisht si radio dhe më vonë edhe si Tv, e përcjellë nga web-faqja e saj www.rtvzeri.com (më herët rtvzik.com dhe zeripress.com). Ky medium u emërua Zëri i Kosovës si sinonim i solidarizimit dhe mbështetjes aktive të kërkesave të drejta të shqiptarëve në Ish Jugosllavi. Pas shpërthimit të demonstratave të vitit 1981, në Kosovë dhe aty ku jetonin shqiptarët, nga ana e federatës Jugosllave, nisi procesi i heqjes së atyre pak të drejtave që kishin shqiptarët. Në shumë institucione të Kosovës, regjimi i Beogradit po vendoste masa të dhunshme. Në fakt, pak vjet pas vitit 1981, gjithë zinxhiri komandues dhe represiv do të kontrollohet nga Beogradi. Më 23 mars 1989 në Kuvendin e Kosovës, në mënyrë të dhunshme ndryshohet Kushtetuta e vitit 1974. Pas suprimimit të autonomisë së Kosovës dhe shpalljes zyrtare si pjesë e Serbisë, Kosova vendoset në shtetrrethim, e cila manifestohet me vrasje brutale, burgosje, tortura, deportime etj. Në një atmosferë të tensionuar, më 2 korrik 1989, Kuvendi legjitim i Kosovës i asaj kohe, shpall deklaratën kushtetuese me të cilën Kosova definohej si njësi e barabartë në federatën jugosllave. Duke qenë të vetëdijshëm, se lufta në Kosovë ishte e pashmangshme, diaspora shqiptare filloi të organizohet në forma të ndryshme, për të ndihmuar Kosovën në proceset e mëtejshme drejtë pavarësisë së saj. Në këto kushte lindi Radio Zëri i Kosovës në Danimarkë më 20 gusht 1989, e themeluar nga një grup bashkatdhetarësh në Danimarkë, me në krye Ibrahim Xhemajlin, ish i burgosur politik. Radio Zëri i Kosovës ka filluar transmetimet e para në rrjetin tokësor, në FM 95,5 Mhz në Kopenhagë dhe ka qenë një nga radiot e para në gjuhën shqipe në Diasporë, e pranuar dhe e financuar nga Ministria e Kulturës së Danimarkës. Spikeret e para të radios kanë qenë Shpëtime Fida dhe Emine Xhemajli. Ndërsa më vonë radios do ti bashkëngjiten edhe Ixhet Lutfiu, Naim Jumniu, Havzi Sulejmani, Bedri Mustafi, Jusuf  Mustafai, dhe nga viti 1997, unë Adnan Aliti. Është filluar me gjysmë ore program në Kanalin e Kopenhagës, për të zgjeruar shumë shpejt kohën e emetimit në 45 minuta e pastaj në 90 e më vonë në 3 orë në javë. Me kalimin e kohës dhe fitimin e eksperiencës, redaksia jonë arriti të pavarësohet dhe t’i ketë edhe valët e veta, duke emituar program në gjuhën shqipe prej 36 orëve në javë. Në vitin 2002, pas mbledhjeve të shpeshta me kolegët danez, arritëm marrëveshje për të zgjeruar aktivitetin tonë mediatik, duke filluar me emetimin edhe programe televizive në gjuhën shqipe, në kanalin kombëtar të Danimarkës, TV2, me shikueshmëri në të gjithë territorin e Danimarkës. Çdo të shtune nga ora 13:00-14:00, Danimarka fliste shqip, dhe kjo ishte një arritje e jashtëzakonshme për ne shqiptarët e Danimarkës, një privilegj që asnjë nga etnitetet e tjera të Danimarkës, me numër shumë më të madhe se ne, nuk e kishin. Me hapjen e TV Zëri i Kosovës, akronimit të radios iu shtua edhe akronimi tv për t’u bërë RTVZIK. Vlen të theksohet se, barrën kryesore të transmetimeve në radio dhe në tv, me dekada të tëra e kemi pasur unë, Ixhet Lutfiu dhe Ibrahim Xhemajli. Ishte punë vullnetare në momente edhe shumë e mundimshme, por vullneti dhe sakrifica jonë për të qenë në disponim të mërgatës tonë dhe në disponim të rrjedhave historike të kombit, deri në shpalljen e pavarësisë së Kosovës, ishte ajo që na jepte forcë dhe kurajo. Me shpalljen e Pavarësisë së Kosovës ndiheshim shumë krenarë, sepse që nga fillimi deri në fund të rrugëtimit të Kosovës drejt pavarësisë, ne kishim zgjedhur rrrugën e drejtë, atë që sollën lirinë e Kosovës. Pra liria ka emër, UÇK. Zëri i Kosovës përjetoi dhe kontribuoi gjatë zhvillimit të tri luftërave çlirimtare të popullit tonë. Falenderim i veçantë shkon për popullin danez dhe autoritetet daneze, të cilët vazhdimisht i kanë përkrahur mediat tona, duke financuar nëpër vite harxhimet mediatike.

MEDIA SI RUAJTËSE E IDENTITETIT SHQIPTAR DHE GJUHËS SHQIPE NË DANIMARKË

Duke shikuar në retrospektivë punën e mediave tona, mund të konstatohet, se të gjithë kontribuesit dhe bashkëpunëtorët e “RTV Zëri i Kosovës”, duhet të mburren me rolin historik që kanë luajtur mediat tona, si në diasporë në përgjithësi ashtu edhe në Danimarkë në veçanti.  
“RTV Zëri i Kosovës” krijoi dhe afirmoi vlera të mirëfillta kombëtare, ndihmoi në integrimin e shqiptarëve në Danimarkë dhe shmangien e asimilimit të gjeneratave të reja. Luajti një rol të madh në kultivimin dhe ruajtjen e traditave të mirëfillta shqiptare dhe transformimin e tyre te brezat e reja. Evidentoi dhe pasqyroi histori suksesi të bashkatdhetarëve tonë që me të arriturat e tyre nderuan Danimarkën, por ia shtuan krenarinë gjithë shqiptarëve. Jo vetëm për shqiptarët por siç cek me një rast eksperti i çështjeve ballkanike Tue Magnussen-RTVZIK ka luajtur një rol të rëndësishëm edhe në zhvillimin e demokracisë daneze duke zbuluar aferën Panteliç ku autoritetet daneze kishin autorizuar një avokat ultranacionalist serb për verifikimin e lëndëve të azilkërkuesve shqiptarë në Danimarkë etj. Ditë pas dite, javë pas jave, muaj pas muaji kaluan gati 32 vite të themelimit të Radio Zërit të Kosovës dhe misioni i tij vazhdon edhe sot në evidentimin, pasqyrimin e vlerave të mirëfillta kulturore, sportive dhe të lëmive të tjera (kombëtare), si për shqiptarët e këtushëm ashtu edhe më gjerë.

DOKUMENTARËT, EMISIONET KRYESORE DHE BASHKËPUNIMET

Në vitet e fundit, më shumë jemi fokusuar në përgatitjen e kronikave dhe dokumentarëve të ndryshëm televiziv. Përvoja e gjatë me media, na ka aftësuar që të krijojmë vepra mediatike, të cilat do të mbahen mend dhe do të lënë gjurmë në jetën e mërgatës shqiptare në botë. Në kohën e transmetimeve të drejtpërdrejta në radio, unë kam udhëhequr programin E SHTUNA ARGETUESE, emision rekreativo-zbavitës, me inkuadrime të drejtpërdrejta telefonike të dëgjuesve nga e gjithë bota në studio (përpos në FM transmetonim edhe në internet), dëshira muzikore, përshëndetje, intervista, etj. Historia e transmetimeve të “RTV Zëri i Kosovës”, shënon bashkëpunime të shumta me mediat simotra, si në vendlindje ashtu edhe në diasporë, si për shembull urat radiofonike me radio-stacionet në Tetovë, Kosovë, Zvicër, Londër, Neë York etj.

NGJARJET KRYESORE TË SHQIPTARISË NË “RTV ZËRI I KOSOVËS”

Pa dyshim, çdo ngjarje historike e kombit tonë, pa asnjë hezitim ka gjetur përkrahje dhe publicitet të jashtëzakonshëm te mediat tona. Këtu duhet të theksojmë në veçanti, kohën e mbylljes së mediave shqiptare në Kosovë nga regjimi serb dhe terit informativ që mbretëronte në Kosovë në vitet 90, Radio Zëri i Kosovës rreshtohej si një nga radiot e rralla që transmetonte në gjuhën shqipe, bashkë me Radio Zagrebin, Zëri i Amerikës, DË, BBC. Gjatë luftës në Kosovë, bënim intervista të drejtpërdrejta me telefon satelitor nga fronti i luftës me luftëtarët e lirisë.

ÇMIMET E FITUARA DHE VLERËSIMET E MARRA 

RTV Zëri I Kosovës ka fituar dy çmime nga Ministria e Diasporës së Kosovës, të përzgjedhur si dokumentarët më të mirë në diasporën shqiptare për vitin 2017 dhe 2018 me filmat: ”Me Arbëneshët e Zarës”- të regjisorit Adnan Alit dhe “ Rrënjët shqiptare, dheu danez” të regjisorit Ixhet Lutfiu, por gjithnjë me kontributin e pa shmangshëm të Ibrahim Xhemajlit. 

RADIO E TV SOT DHE SFIDAT E SË ARDHMES

Radio Zëri i Kosovës transmeton 24 orë muzik live nga ëebfaqja e saj rtvzeri.com ndërsa televizioni transmeton po ashtu muzikë të përzgjedhur 24 orë dhe shikohet në të gjitha platformat digjitale si IP TV. Paralelisht me radion dhe tv, ëebfaqja jonë rtvzeri.com funksionon nga viti 2004, moderator i të cilit jam unë, po ashtu është shumë aktive dhe vizitohet nga shumë vizitorë nga e gjithë bota. Në faqen tonë nuk ka censure dhe funksionon sipas normave demokratike të Danimarkës, të respektimit të mendimit të lirë, që dmth. çdo kush ka të drejtë të shprehë mendimin e vet, por me përgjegjësi personale të autorit. Ne do të vazhdojmë të merremi me media edhe më tutje, sepse ajo na fle në zemër, ndoshta me një intensitet më të ulët, por do të jemi gjithmonë në shërbim të diasporës, kudo që do të paraqitet nevoja për mbështetjen tonë profesionale. Kemi bashkëpunim të rregullt me mediat kombëtare në vendlindje me RTK, Klan TV, TV Diaspora, AlbSE, për të cilët raportojmë si korrespondentë, për ngjarjet më të rëndësishme në Skandinavi. Gjithashtu bashkëpunojmë edhe me Radio Rilindja dhe Radio Zëri I Arbit në Norvegji etj. Pos kësaj, do të përqendrohemi në përgatitjen e filmave dokumentarë ku kemi fatin që në ekipin tonë të ngushtë të kemi regjisorin Ixhet Lutfi, i cili, pas disa dokumentarëve të suksesshëm, tani më llogaritet si mjeshtër i vërtetë i filmave dokumentar. Po ashtu kolegu tjetër Ibrahim Xhemajli, gjithmonë vjen me ide dhe aktivitete të reja, i cili nuk di të ndalet kur janë në pyetje aktivitetet kombëtare si: organizimi i Ditëve të Kulturës Shqiptare në Danimarkë, Festat e Nëntorit etj.

“ZËRI I ARBËRIT”, ZËRI I SHQIPTARËVE NË NORVEGJI

by

Imri Trena, themelues dhe kryeredaktor i Radiostacionit “Zëri i Arbërit” në Norvegji flet për Diellin e Vatrës New York në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol Paja.  

PANORAMA RADIOFONIKE NË KOSOVË NËN REPRESIONIN SERB 

Unë kam pasur një dashuri të veçantë për radion që kur isha nxënës i shkollës së mesme, (1979) ku isha bashkëpuntor i disa emisioneve në Radio TV e Prishtinës. Po në ato vite edhe isha bashkëpuntor i radiostacioneve regjionale, Radio Ferizaj, si korrespondent nga terreni ndër vite dhe në Radio Gjilani. Për të përshkruar ato vite e sfida, duhet një vepër, por sfidë në vehte, ishte bashkëpunimi ndër vite me Radio Vatin dhe rreziqet të cilat i barta ato vite; sa unë, edhe më tepër miku im zotëri Refik Agushi. Ai udhëtonte nga Shkupi për në Ferizaj për çdo ditë, ngaqe kishte puntorinë, argjendëtarinë në Ferizaj. Ai më barte letrat për në redaksinë e radio Vatit në lagjen Nerez në Shkup. Në ato letra unë përshkruaja gjendjen e nderë e cila shkonte ditë e më tepër nga pika e vlimit që kulmoi me atë gjenocid në vitet 1998/99 që e vëreja sapo dilja nga shtëpia. Gjendje shtetërrethimi në të gjitha anët, arrestime, rrahje, burgosje e vrasje masive! Letrat ua dërgoja emisionit informativ i cili emitohej ora 18 e ku redaktohet nga z.Rexhep Memedi, ish- gazetar i Radio Shkupit e ato vite ishte përgjegjës i Radio Vatit; pastaj emisionit “Eureka”, të cilin shkurt e ka udhëhequr edhe znj.Radije Hoxha, por më gjatë znj.Lindita Bilalli. Unë në mungesë të pasaportës kurr s`munda ta vizitoj këtë redaksi e të takohem me ata njerëz që na u ishin bërë të afër e të dashur; por që aq shumë i ndihmova e rrezikova me z.Refik Agushi. Nga ish përgjegjësit e stafi lëre që kurr s`mora një të vetmin falënderim (z.Rexhep Mehmedit) i cili më është falënderuar disa herë, sepse aq shumë i kam kontribuar edhe në realizimin e emisioni; “Emisioni për fshat”, emitohej nga ora 11:00 çdo të dielë. I kam pas dërguar qindra këshilla profesioniste nga lëmia e  bujqësisë dhe ato këshilla Ai m`i ka ruajtur dhe m`i ka dërguar në Norvegji përmes mikut të tij, Nehat Zharku. Edhe një detaj, sa jemi ne falënderues! Ishte gjendje lufte dhe kam shkuar njëher me tren në Han të Elezit në punëtorinë e personave të cilët ishin të afërt apo pronar të radio Vatit. Materialet, informatat flitnin për situatën e cila mbretëronte në Ferizaj, Kaçanik e rrethinë dhe ata në vend që të më falënderoheshin së paku, më thanë: -“Ti po na rrezikon me këto informata”! Ai po “rrezikohej”, ndërsa unë  çuditërisht jo e aq më tepër që kurr një cent s`jam paguar nga ai radiostacion, dëshmi janë gazetarët e gjallë. Ato letra po të binin në duart e pushtetarëve, jam fort i bindur se s`do të isha në mesin e të gjallëve sot. Emrin e mbiemrin time e dinte vetëm Redaktori përgjegjës, e në emisionin “Eureka” shkruaja me pseudonimin “Besniku”, ndërsa në emisionin “Për fshat” me emër e mbiemër. Kam shpëtuar fatmirësisht nga shkaku sepse shoku im i fjalës dhe i besës z.Refik Agushin e kanë njohur doganierët, e kanë ditur se ai shkon në vendin e punës për çdo ditë dhe s`është kontrolluar në detaje. Më parë, po sidomos viteve 1989, e `90 kur u mbyllën RTV Prishtina dhe radiostacionet rajonale nga regjimi serb, i vetmi zë që na mbante gjallë ishin RTV shqiptar, Radio Tirana (ishte e penguar, por me mënyra të ndryshme e dëgjonin fshehtas). E dëgjonim tek të afërmit ku kishim besim të plotë, e veçmas tek ata të cilët i kishin shtëpitë majë kodrave, përndryshe pengesat ishin shumë të mëdha. Nëse ziheshe duke dëgjuar mediat e lartë përmendura, cilësoheshe si nacionalist e irridentist dhe përfundojë menjëherë në burg. Pastaj aty pasonin rrahjet, maltretimet, dënimet me dhjetëra vjet burg e në shumë raste edhe me mbytjet me torturë.  

SI FILLOI TRANSMETIMET RADIO ZËRI I ARBËRIT NË NORVEGJI

Unë mbërrita në Norvegji më 30 maj 1999 si refugjat lufte, së bashku me 9 anëtarë të familjes. Atje në Kosovë përjetova terrin informativ. Këtu sapo erdha, më dukej se më çonte peshë malli për Atdhe (Shqipëri e Kosovë). Gjuhën, asnjë fjalë, as anglishten se njihja! Në vitin 2001 kuptova se ishte një radiostacion regjional në afërsi, qytezën ku jetoja. Jetonim në një strehimore, mbi 350 shqiptar, familje të traumatizuara, me plagë në shpirtë e zemër; fëmijët kishin dalë nga binarët e jetës; Në Oslo e komunat për rreth ishin edhe dhjetëra strehimore tjera me shqiptarë të sapo ardhur nga lufta. Në fillim të muajit qershon me një përkthyes shqiptar shkuam në Redaksinë e Radio Follo (radiostacion regjional) dhe iu tregova qëllimin. U habitën, pse?! Gjendshmëria ime dha fryt; iu tregova për njerëzit e sapo ardhur, s`kishte parabola ato vite; s`kishim nga të informoheshim. Më thanë përgatit një emision prej një ore! Ku, si e me çka me përgaditur? Me një kasetofon të hedhur betohem në deponi mbeturinash, kam inçizuar një orë program: Himnin Kombëtar, Fjala ime hyrëse, emisioni informativ, emisioni për fëmijë, pikat muzikore me tematikë atdhetare, prezantova Shote dhe Azem Galicen, disa fjalë të mendimtarëve të mëdhenjë, fjalë të urta dhe një pikë humori e programi i parë prej një ore. E dërguam në studio audiokasetën, ai përkthyesi ua përkthente përmbajtjen e programit. Kryeredaktori Kjel Mathisen dhe Redakori Jan Vidar Magnusen mbetën të mahitur. Skema programore ishte e stërngarkuar, më thanë diku në vjeshtë me emituar programin e parë. Me lutjen time që të fillojmë më 2 Korrik (dita kur më 2 Korrik, 1990 në Kosovë ishte publikuar Deklarata e Pavarësisë), ëndërra m`u realizua. Fillova i vetëm, pa asnjë përkrahje dhe madje kishte të atillë edhe që më penguan, s`dua të merrem me emrat e tyre, i din mërgata shqiptare këtu. Tërë barra që nga dita e themelimit ra mbi mua dhe me pak gjumë e shumë punë, Radio Zëri i Arbërit filloi të pushtoj votrat shqiptare në mërgatë e në atdhe. Në vitin e pestë, me transmetimin e programit edhe në valët e internetit duke iu falënderuar bashkëpuntorit, z.Afrim Aliu nga Kumanova, Zëri Arbërit pushtoi botën shqiptare. Pastaj për punën tonë shkruan edhe krijuesit e gazetarët si; Shaban Cakolli, profesori Sabit Abdyli, gazetarët e veprimtarët si; Haxhi Muhaxheri, Berat Luzha; korrespondeti nga Kosova, veprimtari Shaban Çupi, gazetari në pension z.Rexhep Memedi nga Shkupi (të cilit ndër vite i kishim kontribuar në Radio Vat). Data 2 korrik është datë historike për stafin e shqiptarët në Norvegji, për ata të cilët ia dinë vlerën. Radio Zëri i Arbërit është radio ndër të rrallat në mërgatë ku me asnjë çmim s`toleroi e as nuk lejon të emitohen pseudovlera, këtë e dinë më  së miri dëgjuesit. Radio Zëri i Arbërit që nga fillimi mbeti po i njëjti dhe kurrë se humbi shkëlqimin e dëgjueshmërinë, edhe pse nga mërgata shqiptare në Norvegji s`u ndihmua me asgjë tash e 20 vite. Në Shoqatën Kulturore Shqiptare «Nëna Tereze» në Ski iu është përgadit studioja ku pritet të kalojmë (ndoshta këtë vit, në vitin jubilar të 20-tin të ekzistimit). Çmimet? Mjaftojnë falënderimet e dëgjuesve tanë! Më e vlerësuara prej nesh, dy herë përmendja në Kalendarin Historik të Botës Shqiptare në Radio Tirana; Mirënjohja nga Republika e Kosovës, Ministria e Diasporës, më 2014;  Mirënjohja nga Lidhja e Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani më 3 qershor, 2012 nga z.Martin Çuni; Mirënjohja nga Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptar ”Papa Klementi XI Albani”, në Suedi nga z.Hysen Ibrahimi; Mirënjohja nga Ambasadori i Republikës së Maqedonisë, i cili ishte i akreditur në Mbretërinë e Norvegjisë, z.Enver Abdullahu, portreti i shenjëtores Nëna Terezë; Biblioteka Popullore e Ferizajt, z.Enver Zhinipotoku; Revista ”Doruntina” nga z.Ragip Rama etj. Mbi të gjitha, pjesëmarrja në Konferencën e parë Mbarëkombëtare e Radiove në Prishtinë 12 e 13 shkurt 2015. Mirënjohja edhe më e lartë ura lidhëse me Radio Tirana çdo të dielë nga ora 20:30 me emisionin “Larg&Afër” e z.Jaho Margjeka; pastaj Radio Kosova, emisioni ”Më Afër” e z.Demir Reshiti; Radio Liria në Austri me z.Haxhi Muhaxheri; më parë me Radio Dukagjinin, z.Feim Kurhasanaj e RTV ”Zëri i Kosovës në Kopenhagën që nga fillimi e ditët e sotme; z.Ibrahim Xhemajli, z.Ixhet Lutfiu etj. Me radiostacione në internet (i kemi ndërpre bashkëpunimin ngaqe s`emitojnë vlera, por pseudovlera). Këto të fundit, i kanë bërë dëme të pariparueshme Kombit, sepse kanë indokrinuar të rinjë me pseudovlera dhe programe boshe; programe me fjalë koloare rrugësh ku si kushtohet kujdes  as gjuhës, as kulturës. Ndihmat fare të pakta na kanë ardhur nga dëgjuesit mërgimtar. Me ato pak ndihma kemi botuar librin monografik. “Me Zërat arbënor të Radio Zëri i Arbërit”, korik, 2014; kemi blerë paisjet për studio të cilat kërkojnë të renovohen shpesh sepse 24 orë transmetohet program (drejtëpërdrejtë nga ora 20:00 – 01:00) për çdo ditë, 1738 orë programe të drejtëpërdrejta në vitin 2020 (viteve tjera edhe më shumë). Sa i përket ngjarjeve të Kombit, s`ka asnjë radiostacion tjetër që i përkujton si Radio “Zëri i Arbërit” tash e 20 vite. E them këtë me plot përgjegjësi, si Kryeredaktor i këtij mediumi. Le të del dikush e le ta demantoj këtë të dhënë, e jani urdhëroni e kontrollojeni Arkivin e Radios se si i kemi renditur e përkujtuar ato; po tek e fundit i kemi dëgjuesit dëshmitar, kjo na mjafton. Kanë kulmuar nga Shpallja e Pavarësisë së Kosovës, 17 shkurt, 2008;  Pranimi Shqipërisë në NATO e ngjarjet tjera. Kurse, sa i përket politikës dhe temave me konatacion fetar, ato s`kan zënë vend e kurr s`do t`iu kushtojmë vend në programet tona. A pak po kanë dëgjuesit programe tjera të kësaj natyre madje në dhjetëra media ”prestigjioze” ku jo rrallë herë janë edhe neveritëse, ky është mendimi im personal dhe pse të mos e them haptazi? Mërgata shqiptare ka probleme tjera më qenësore; mjafton asimilimi brezit të ri për të cilët pak kush brengoset në shtetet tona. 

PROGRAMET MË TË RËNDËSISHME TË RADIOS ZËR I ARBËRIT 

Programet më të rëndësishme të radios “Zëri i Arbërit” janë: Emisioni për fëmijë – “E dua Atdheun” një emision që sajohet me këngë të përzgjedhura për më të dashurit tanë, fëmijët; rubrikat tjera interesante si: të flasim bukur gjuhën shqipe, këndi recitatorëve, bisedat me fëmijë dhe përralla për fëmijë. Emisioni tjetër radiofonik “Mikrofoni i dëshirave tuaja” një emission ku priten kërkesat muzikore ku mund të telefonojnë dëgjuesit dhe t’i pëshëndesin më të dashurit e tyre; të shkruajnë në dritarëzen e radios; në tel mobil e celular dhe skype. Një tjetër emision që transmetohet në bashkëpunim me radio Tiranën në Shqipëri është “Kalendari Historik i Botës Shqiptare” në këtë emision përmenden ngjarjet më të rëndësishme nga e kaluara jonë e dhembshme, por edhe e lavdishme e kombit shqiptar.  

ARKIVI I RADIO “ZËRI I ARBËRIT”  

Punën tonë serioze dhe me një përkushtim të veçantë e bënë edhe Arkivi i pasur i radios që nga programi i parë historik, i datës 2 Korrik, 2001. Për secilën ditë këtij Arkivi i shtohet nga një rreze dritë, emisionet e emituara, emrat e kontributi dëgjuesve për secilën ditë. Pjesa e parë i kushtohet programeve të emituara brenda javës e cila mbetet pas nesh (kontributi dëgjuesëve); Pjesa e dytë dëgjuesit mund të lajmërohen apo shkruajnë për vërejtjet e sygjerimet për programin e radios; Pjesa e tretë dhe e fudit – emitimi i programeve të emituara, intervistave e thesarëve me vlerë. Me interesim priten edhe Top lista e këngëve(qytetare, argëtuese, popullore e folklorike, ditëve të mërkura). Fjala e bukur artistike ditëve të enjte, Kuizi i diturisë ditën e premtë, emisioni «Thesarët e odës shqiptare» të shtunave…mbrëmja gazmore e së dielës. Plane konkrete tjera s`kemi, na mjaftojnë këto programe t`i mbajmë siç duhet ku dëgjuesit i kemi shembull për të gjitha mediat tjera, më të paktë numerikisht, por neve kjo s`ka brengosë aspak. Më mirë pak dëgjues e dinjitoz se sa shumë e me pasur mosmarrëveshje ata mes vehte e me u reflektuar negativisht edhe në mundin dhe ecurinë e punës sonë. Falënderojmë publikisht redaksinë e Diellin e Vatrës në New York duke iu uruar shumë suksese në misionin tuaj shumë të vështirë, por edhe fisnik edhe në vitin e ri 2021.  

DREJTËSIA NDËRKOMBËTARE DO TË RIKONFIRMOJË PASTËRTINË E LUFTËS PËR LIRI E PAVARËSI

by

Anton Quni Ministri i Mbrojtjes i Republikës së Kosovës, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, deklaron se përballë sakrificës për arritjen e lirisë dhe pavarësisë edhe kësaj radhe është koha që Kosova të përballet me të kaluarën dhe të provojë me fakte dhe prova para drejtësisë ndërkombëtare pastërtinë e luftës për liri dhe pavarësi. Sipas Ministrit të Mbrojtjes z.Anton Quni fatet individuale asnjëherë nuk kanë diktuar fatin historik të Kosovës. Aspiratat për të parë Kosovën anëtare të Bashkimit Evropian dhe anëtare të NATO-s shkojnë përtej fateve individuale. Jemi të gatshëm të vihemi në shërbim të atdheut duke reflektuar se përfaqësojmë vlerat më të larta demokratike që përfaqëson edhe vetë Evropa.

ZOTI MINISTËR, SI PARAQITET SITUATA NË KOSOVË NË ASPEKTIN E SIGURISË KOMBËTARE DHE BETEJA E SHTETIT NDAJ PANDEMISË GLOBALE?

Pandemia Globale COVID-19, ka sfiduar edhe sistemet më të avancuara shëndetësore të vendeve më të zhvilluara ekonomikisht në nivel botëror, prandaj edhe Kosova është përballur me vështirësi për shkak të sistemit të paqëndrueshëm shëndetësor por edhe për shkak të vështirësive ekonomike dhe sociale si dhe një stabiliteti të paqëndrueshëm politik. Në rrethanat e pandemisë, të gjitha aspektet e sipërpërmendura kanë pasur një ndikim negativ edhe në aspektet e sigurisë. Kufizimi i lirisë së lëvizjes dhe izolimi kanë ndikuar negativisht në aspektet ekonomike, duke shkaktuar rritje të papunësisë dhe thellimit të vështirësive ekonomike. Po ashtu, në këto rrethana, rritja e dhunës, veprave penale të vjedhjeve dhe thyerjeve, rritja e dhunës në familje, kanë ndikuar, sfiduar edhe aspektet e sigurisë; ndërsa paqëndrueshmëria politike, ka ndikuar negativisht kur me vështirësi është arritur konsensusi për miratimin e pakos për rimëkëmbjen ekonomike. Në këto rrethana shumë të vështira, pavarësisht rrethanave politike, është dashur një koordinim i lidershipit, me qëllim të rritjes së besueshmërisë në vend të aplikimit të forcës, rritje e nivelit të reagimit sidomos në raport me grupet vulnerabile (sidomos dhuna mbi baza gjinore); fuqizimin e gjithëpërfshirjes duke balancuar qasjen ndërmjet institucioneve të shtetit dhe shoqërisë civile, integrimin e qasjes së përgjigjes ndaj pandemisë në kuadër të programeve të sigurisë; si dhe fuqizimin e llogaridhënies. Në këtë kontekst, pavarësisht sfidave, institucionet e sigurisë kanë luajtur një rol konstruktiv dhe situata e tillë ka qenë e menaxhueshme.

RRËZIMI I QEVERISË NË KOSOVË NGA GJYKATA KUSHTETUESE, A E KA RREZIKUAR SIGURINË KOMBËTARE DUKE MARRË PARASYSH ETAPAT NË TË CILAT GJENDET SHTETI I KOSOVËS: HAPAT DREJTË INTEGRIMIT EVROPIAN, DIALOGU ME SERBINË DHE LUFTA NDAJ COVID?

Ndërrimet e shpeshta në strukturën udhëheqëse institucionale shtetërore, sigurisht se krijojnë një situatë të paqëndrueshme politike që reflekton në ndërprerje të proceseve, pasiguri në raport me atraktimin e investitorëve të huaj, si ndryshim të qasjes në raport me obligimet shtetërore në proceset politike dhe obligimet ndërkombëtare. Gjithsesi, pavarësisht ndryshimeve të shpeshta, qëndrueshmëria institucionale është ndërtuar në nivelin e administratës. Prandaj, pavarësisht ndryshimeve të shpeshta, viteve të fundit është vërejtur një maturim i institucioneve të administratës shtetërore të cilat pavarësisht nivelit jo të kënaqshëm të profesionalizmit apo edhe politizimit, kanë arritur të ruajnë funksionimin institucional dhe të ruajnë memorien institucionale, duke krijuar vazhdimësi në shumë procese politike dhe shtetërore. Kosova ka vendosur marrëdhëniet kontraktuale me BE-në, përmes MSA-së dhe ka një strukturë institucionale të avancuar që në vazhdimësi monitoron realizimin e detyrave shtetërore, sipas agjendës evropiane. Po ashtu, sa i përket proceseve politike, siç është Dialogu me Serbinë, Kosova ka marrë zotime ndërkombëtare në procesin e normalizimit të marrëdhënieve ndërkombëtare. Ligji për ratifikimin e marrëveshjes për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë është miratuar nga organi më i lartë i shtetit, prandaj detyrimet ndërkombëtare janë të obligueshme, sepse në këtë mënyrë edhe në raport me aleatët strategjikë, tregojmë përkushtimin shtetëror dhe maturinë institucionale për të marrë përsipër detyrimet tona ndërkombëtare. Modalitetet e implementimit të këtyre marrëveshjeve duhet të realizohen në nivel teknik dhe në konsistencën e veprimeve institucionale dhe profesionale, por edhe koordinimin me partnerët ndërkombëtar, duke respektuar me përpikëri dispozitat kushtetuese dhe ligjore të Republikës së Kosovës.

SI I KOMENTONI ARRESTIMET E KRERËVE TË SHTETIT TË KOSOVËS DHE TË LUFTËS SË UÇK NGA PROKURORIA SPECIALE?

Aspiratat shekullore për të realizuar të drejtën për liri dhe pavarësi, gjatë gjithë historisë, kanë pasur çmimin shumë të lartë. Edhe kësaj radhe, Kosova, përmes shprehjes së vullnetit nga institucioni më i lartë i shtetit, Kuvendi i Republikës së Kosovës, ishte e gatshme të përballet me detyrimet ndërkombëtare për t’u përballur me drejtësinë ndërkombëtare. Rezistenca paqësore e bashkë-dyzuar me luftën për liri të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe përkrahjen e pakursyer nga aleatët tanë që na kanë shoqëruar në gjithë rrugëtimin tonë për liri, janë kurorëzuar me shpalljen e Pavarësisë së Kosovës, duke konstituuar për herë të parë shtetësinë e Kosovës, të njohur ndërkombëtarisht. Në këtë kontekst, ashtu si do herë gjatë historisë kur fati i individëve nuk është konsideruar përballë sakrificës për arritjen e lirisë dhe pavarësisë edhe kësaj radhe, është koha që Kosova të përballet me të kaluarën dhe të provojë me fakte dhe prova para drejtësisë ndërkombëtare pastërtinë e luftës për liri dhe pavarësi.

A PO BËN EVROPA NJË PADREJTËSI NË DËM TË SHQIPTARËVE TË KOSOVËS?

Unë besoj fuqishëm në drejtësinë ndërkombëtare. Evropa përfaqëson vlerat më të larta demokratike dhe mbi bazën e këtyre vlerave janë angazhuar edhe në sferën diplomatike; por edhe atëherë kur iu bashkuan SHBA-ve dhe NATO-s në luftën e tyre kundër totalitarizmit dhe diktaturës së Millosheviqit. Prandaj, besoj fuqishëm në vlerat fondamentale demokratike që janë kultivuar në Evropë për shekuj me radhë; dhe njëkohësisht vlerësoj lart edhe kontributin e Evropës në forcimin e shtetit ligjor dhe fuqizimin e qeverisjes demokratike në Kosovë.

SI KOMANDANT DHE LUFTËTAR LIRIE, SI I KOMENTONI AKUZAT E SPECIALES NDAJ UÇK?

Si komandant dhe luftëtar lirie, konsideroj se të gjithë ne që kishim fatin më të madh histori t’i shërbejmë atdheut për të arritur lirinë pas sakrificave shekullore, edhe kësaj radhe secili nga luftëtarët e lirisë është i gatshëm t’i bëjë shërbimin e radhës atdheut dhe t’i përgjigjemi detyrimeve ndërkombëtare të Kosovës.

A ËSHTË E TURPSHME BARAZIMI I AGRESORIT ME VIKTIMËN?

Drejtësia ndërkombëtare e pavarur dhe e paanshme është udhërrëfyes për vlerat demokratike që promovon e drejta ndërkombëtare. Nuk është e rrugës të paragjykojmë proceset gjyqësore të cilat janë në vijim e sipër. Do të presim vendimin përfundimtar të gjykatës mbi këto procese gjyqësore për të bërë konstatimet dhe vlerësimet. Në këtë fazë, në nivel shtetëror dhe institucional do të angazhohemi me të gjitha kapacitetet që në mënyrë profesionale para Gjykatës Speciale, të paraqesim faktet dhe provat kredibile që dëshmojnë kryerjen e akteve gjenocidiale për pasojë shkeljen flagrante të të drejtave të njeriut të garantuara me aktet më të larta ndërkombëtare, nga ushtria Serbe e udhëhequr nga diktatori Millosheviq. Tani është koha që në mënyrë të koordinuar për një qasje të strukturuar, si institucione shtetërore, të bashkëveprojmë me shoqërinë civile duke u zgjeruar edhe në sensibilizimin dhe shpërndarjen e fakteve të vërteta edhe përmes rrugëve institucionale diplomatike; por edhe duke përdorur edhe mënyrat e reja të komunikimit (përmirësimi i profilit të Kosovës në qasjen në informatat që janë të qasshme në internet; publikimi i video-incizimeve dhe fotografive që argumentojnë me fakte mënyrat brutale të shkeljes së lirive dhe të drejtave elementare njerëzore nga Serbia; si dhe argumentimin për vërtetësinë e fushatave të fabrikuara nga Serbia, për shtrembërimin e fakteve historike). Një aspekt i veçantë i paraqitjes së fakteve që provojnë vërtetësinë e tyre janë edhe kronologjia historike gjatë procesit të rezistencës paqësore, proceset e negociatave ndërkombëtare në Rambuje deri tek lufta për liri e udhëhequr nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës e mbështetur fuqishëm, nga fushata e sulmeve ajrore nga NATOs; ku për herë të parë qasja për të mbrojtur të drejtat elementare njerëzore dhe për të parandaluar aktet gjenocidale të një sistemi diktatorial, tejkaloi konceptet klasike të së drejtës ndërkombëtare për sovranitetin shtetëror. Të gjitha këto fakte, shteti i Kosovës do të kujdeset t’i paraqesë para gjykatës; prandaj besoj fuqishëm se drejtësia ndërkombëtare do të ri-konfirmojë edhe njëherë pastërtinë e luftës për liri.

NJË NDËR AKUZAT QË “SPECIALJA” I BËN UÇK ËSHTË VRASJA E KATOLIKËVE NË KOSOVË, SI E KOMENTONI KËTË AKUZË? A E KA CENUAR UNITETIN E QYTETARËVE? 

Historikisht, harmonia ndër-fetare ndërmjet shqiptarëve të të gjitha besimeve, është ndër vlerat më të larta që ka kultivuar kombi ynë. Vlerat kombëtare kanë determinuar rrugën tonë për liri dhe pavarësi. Pavarësisht se prokuroria ka mundur të ketë në dispozicion informata të pasakta që kanë për qëllim deformimin e fakteve historike, shpreh bindjen time të plotë se gjykata ndërkombëtare do të vendosë sipas parimeve më të larta të drejtësisë dhe kredibilitetit të provave. Dëshmitë historike për harmoninë ndër-fetare janë faktet dhe provat që do t’i shërbejnë një gjykimi të pavarur dhe profesional, prandaj besoj fuqishëm se këto prova të fabrikuara nga Serbia, për qëllime të ndryshimit të rrjedhës së fakteve historike, do të jenë një përpjekje e dështuar e radhës, edhe në sferën ndërkombëtare, ashtu siç ndodhi kur Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, legjitimoi luftën për liri dhe aktin e shpalljes së pavarësisë së Kosovës.

CILAT KANË QENË DISA NGA REFORMAT KRYESORE NË MINISTRINË E MBROJTJES NËN UDHËHEQJEN TUAJ SI MINISTËR I MBROJTJES.

Në cilësinë e Ministrit të Mbrojtjes, kam ndërmarrë veprimet institucionale dhe ligjore në dy drejtime:  -Rritja e llogaridhënies në menaxhimin e punëve publike në kuadër të Ministrisë, duke siguruar proces transparent duke respektuar parimin e meritokracisë dhe kompetencës profesionale në të gjitha proceset; si dhe – Fuqizimi i  subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës dhe rritja e rolit të saj në paqen dhe sigurinë ndërkombëtare. Kosova arriti për herë të parë në historinë më të re, të bëhet pjesë e misioneve paqeruajtëse ndërkombëtare. Ushtarët e FSK-së të jenë pjesë përbërëse e Ushtrisë Amerikane për të marrë pjesë në misione paqeruajtëse ndërkombëtare; duke avancuar kështu agjendën e Kosovës në proceset integruese euro-atlantike.

SI E GJYKONI SE DO DALË KOSOVA PAS KËSAJ PËRBALLJE ME DREJTËSINË NDËRKOMBËTARE NË HAGË?

Kosova si çdo herë gjatë historisë, pavarësisht vështirësive gjatë  rrugëtimit, për të fuqizuar shtetësinë e saj, edhe në përballje me drejtësinë ndërkombëtare, do të arrijë të konsolidohet dhe së shpejti do të zërë vendin e saj, në proceset integruese përkrah vendeve të rajonit në familjen Evorpiane. Fatet individuale asnjëherë nuk kanë diktuar fatin historik të Kosovës. Aspiratat për të parë Kosovën anëtare të Bashkimit Evropian dhe anëtare të NATO-s shkojnë përtej fateve individuale prandaj, gatishmëria për t’u përballur me drejtësinë ndërkombëtare është një ri-konfirmim se secili prej nesh, jemi të gatshëm të vihemi në shërbim të atdheut duke reflektuar se përfaqësojmë vlerat më të larta demokratike që përfaqëson edhe vetë Evropa. 

INFERMJERJA E REÇAKUT ZBULON DITARIN E LUFTËS

by

Mevlide Zymberi infermjere, dëshmitare në masakrën e Reçakut në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, tregon për herë të parë për publikun e gjërë ditarin e luftës dhe genocidin serb mbi shqiptarët e Kosovës.

KUSH ËSHTË INFERMJERJA MEVLIDE SALIH ZYMBERI-RUSHITI

Mevlide Salih Zymberi-Rushiti ka lindur me 15.09.1971 në fshatin Reçak të Shtimës. Shkollën fillore e mbaroi në vendlindje, gjimnazin në Shtimë kurse shkollën e mjeksisë e ka kryer në Mitrovicë. I përket gjeneratës që perjetuan bojkotime të mësimit, demostrata, helmimet e nxënësve dhe shumë keqtrajtime tjera që iu bënë gjatë asaj periudhe nga okupatori serb. Ishte frymëzuar për atdhedashurinë që nga fëmijëria, ishte udhëheqëse e grupeve Rinore dhe merrej me aktivitete të shumta. Porsa e përfundoi shkollën e mjeksisë filloi punë si infermiere në Ordinancën private Nora Medikus në Reçak me dr.Vezir Bajramin po nga i njëjti fshat që nga 1 shkurti i viti 1993  deri me 14 qershor të vitit 1998 ku nga forcat serbe u mbyll gryka e Carralevës dhe filluan granatime të ashpra mbi fshatrat e komunës së Shtimës  ku po në këtë ditë patën rastet e para të të plagosurve.

NË SHËRBIM TË UÇK

Qe nga ajo ditë ne kemi shërby për ushtarët e UÇK-së njëkosisht edhe për popullatën civile. Kështu që si infermiere e re që isha u ballafaqova me raste të ndryshme të të sëmuarve, të plagosurve të moshave të ndryshme  duke filluar nga fëmijët e deri në mosha të shtyra  por ma e vështirë ka qenë kur kam pas raste të ballafaqohem me kufoma të tmerrshme që edhe sot e kësaj dite ende më rrijnë para syve. Vlen ta përmendi  kur për herë të parë e sollen vajzën e Liman Hysenajt nga Petrova 2 vjeçare pa shenja jete, më kujtohet sikur sot  një ushtarë ma ka lëshuar në duar dhe iku me vrap për ti sjellur të tjerët të plagosur që ishin plagosur nga e njëjta granatë që kishte ra në oborrin e Limanit e cila ja kishte plagosur gruan që e kishte vajzën në krahë dhe djalin 12 vjeç ja kishte mbyt aty kishte edhe të tjerë të plagosur. U mundova me frymëmarrje artificiale e me reanimim por ishte e kotë doktori e konstatoi që ishte pa shenja jete (e vdekur) por unë nuk u pajtojsha ta lë atë engjell të pafajshëm të vdiste, ishte korriku i vitit 1998. Por kjo mua nuk më theu përkundrazi më bëri dhe më të fortë të jemë në shërbim për t’ju ndihmuar të gjithëve në çdo moment. Vlen ta theksoj edhe ketë: ishte fundi i korrikut 98, ne ishim në ambulancën e improvizuar në fshatin Petrov kur e degjova një zë: po vijnë një i plagosur unë me të shpejtë bëja përgatitjen e materialit sanitar për të plagosurin kur arriti në derë me dy përcjellësa unë mbeta e shtangur kur e shikova se ishte vëllau im Nesret Zymberi, e kishte një plagë në krahun e majt mbi bërryl, gjaku i kishte mbuluar maicën dhe pantollonat unë nuk e dija ku e kishte plagën më kujtohet ende ai zë i butë kur me tha mos u mërakos motër kjo është plagë lirie jam i plagosur në krahë por gjaku më ka rrjedh në trup asgjë nuk kam. Ishte për 7 vite më i ri se unë por me një karakter të fortë. Ne si ekip shëndetësore  kemi shërbyer në Zonën Operative të Nerodimës ku komandant zonë ishte Shukri Buja, komandant batalioni Ahmet Kaqiku, komandant brigade Afet Bilalli  e shumë të tjerë të nderuar. Sektorin e shëndetësisë e ka udhëhequr dhe organizuar dr.Vezir Bajrami i cili ka qenë një ndër mjekët e parë të ZON, që nga fillimi i luftës e deri pas bombardimeve të NATO-s kur kanë ardhur disa mjekë nga Ferizaj. Dr.Veziri dhe unë në javën e fundit të dhjetorit 1998 e kemi bërë vaksinimin e ushtarëve me vaksinën TT(kundër tetanosit) që të jenë sado pak të mbrojtur në rast të lëndimeve. Kemi udhëtuar në çdo fshat ku ka pasur ushtarë për ti vaksinuar përkundër dimrit të ftohtë e të acartë që ka qenë në atë vit. Unë si infermiere në shumicën e rasteve e kam kry edhe punën e mjekut  p.sh në përpunimin e plageve kur kishim dy apo më tepër të plagosur në të njëjtën kohë, kam dhënë injeksione, infuzione terapi orale, kam përcjellë lindje thuaja të gjitha punët i kemi kry dr.Veziri ishte internist me profesion po në shumicën e rasteve e ka kry punën e kirurgut, njëkohësisht jam kujdes edhe për pacientet në stacionar  që e quanim atë kohë (spitalin e improvizar në shtëpi) për ushqimin e të plagosurve, pastërtinë e ambientit dhe garderobës.

SI NDODHI MASAKRA E REÇAKUT

Këtë të Premte 15 Janari shënohet përvjetori i 22 -të i Masakrës së Reçakut, datë dhe ditë  për të cilën fjalët janë të pakta për përshkrim, jo nga mungësa e fjalëve, por nga trishtimi i përjetuar nga regjimi barbar serb. Granatimet filluan herët në mëngjesin e 15 Janarit nga të gjitha anët. Ne u zgjuam dhe dolëm në ordincën e improvizur në shtëpinë e Fehmi Alushit në Petrovë, bëmë përgatitjen e materialit sanitar dhe bisedonim me të ndjerin dr.Vezirin se sot do të kemi të plagosur se ka shumë gjuajteje dhe grantime. Vërtetë ndodhi ashtu se dëgjoheshin luftime të ashpera. Që nga ora 7 e 30 minuta  filluan të plagosurit e parë të vijnë nga Reçaku të cilët e përshkruajshin situatën shumë dramatike. Në ora 9 e 15 kemi pasur ushtarët e parë të plagosur Zaim Jakupin dhe Adem Musliun mirëpo për shkak të luftimeve u detyruam të tërhiqemi nga Petrova të kalojmë në fshatin Luzhak ku bëmë përpunimin e plagëve dhe i vendosim infusionet mirëpo numri i të plagosurve sa vinte të shtohej mirëpo edhe këtu nuk ishim të sigurtë për shkak të granatimeve dhe me urdhër të komandës u detyruam të transferohemi me gjithë të plagosurit në shkollën e fshatit Lanisht kah mesdita ku ishte i vendosur batalioni i 60 nën udhëheqjen e komandant Gurit. Kur filloi të errësohej granatimet pushuan atëherë kanë filluar ti sjellin ushtarët e plagosur që kishin mbetur gjatë kohë në Reçak. Të plagosurit i sillnin njërin pas tjetrit shumica ishin rëndë të plagosur por edhe kishin humbur shumë gjak dhe ishin të ngrirë nga të ftohtit. Të plagosurin e fundit e kanë sjellë Afet Bilallin dikund kah mesnata cili ishte rëndë i plagosur, kishte humbur gjak dhe ishte i ngrirë. Ne nuk kishim kapacitet (kushte) për mjekimin e pacienteve te rëndë ku pas orës  2 i dërguam me një gjip niva 3 ushtarët që ishin në gjendje më të rëndë Afet Bilallin, Zaim Jakupin dhe Adem Ramadanin se te gjithë këta shiheshin që kishin edhe eshtra të thyer nga plagët e marra kishin nevojë për RTG(rengen ) ne kishim informata se në spitalin ushtarak  të Likocit ka ortoped, kirurg andaj i dërguam me shpresë se do ta marrin mjekimin adekuat kurse të plagosurit e tjerë mbetën nën përkujdesjen tonë ku ishin Ramadan Hysenaj, Luan Salihu, Afrim Syla, Enver Metushi, Njazi Mujota, Shaban Ndrecaj, Xhevat Qarri, Hyzri Veliu e tjerë. Brenda 24 orëve i kemi pas 75 të plagosur këtu më ka ardhur në ndihmë Vlora Asllani ishte në përfundim të shkollës së mesme të mjeksisë. Unë e njifsha edhe më herët se kishte bërë praktikë në ordinancën tonë edhe pse ishte e re me ka ndihmuar shumë në përkujdesjen e të plagosurve deri në fund të luftës kemi qëndruar së bashku. Të nesërmen me 16 Janar herët në mëngjes ekipa e jonë e udhëhequr nga Dr.Vezir Bajrami, Mevlide Zymberi dhe Vlora Asllani pasi e kemi bërë rehabilitimin  e të gjithë të të plagosurve kemi  marrë rrugën nga Llanishti për në fshatin Reçak. Në Reçak kemi mbërriti pas orës 8, po sa kemi mbërritur tek xhamia e fshatit jemi njoftuar nga bashkëfshatarët tanë se çka ka ndodhur një ditë më parë. Këtu ekipit tonë ju ka bashkangjitur edhe Nergjivane Azizi si fotoreportere. Tani kemi vazhduar punën tonë për ekzaminimin e të gjitha kufomave një nga një unë i kam shpalos dr.Veziri i ka përshkruar plagët dhe Nergjivani i ka bërë fotot. Aty ka qenë  tmerr, kufoma të masakruara në formën më barbare; njerëz pa kokë, zemrën e nxjerrur dhe lënë mbi kraharor, veshë të prerë, sy të nxjerrur, fytyrë të rrjepur, kafka të thyera e mënyra të ndryshme të masakrimit të tmerrshme.

WILLIAN WALKER DENONCON BOTËRISHT MASAKRËN E REÇAKUT

Pasi ne i kemi përfundu ka ardhur komisioni verifikues i OSBE-së në krye me Willian Walker pas orës 10 mesa e mbaj mend. Posa ka zbrit nga automjeti ka biseduar me disa persona që i kanë treguar për mjekun çka ka bërë. Atëherë Wallker u kthy nga mjeku dhe bisedoi me të dhe kërkoi që a ka mundësi me ardhur edhe një herë në vendin e ngjarjes doktori i tha po patjetër por kërkoi nga ai që gazetarët  dhe fotoreporterët e tij që mos të na bëjnë  neve inçizime se i kemi familjet në Shtimë e posa t’na  shohin serbët shkojnë e na masakrojnë familjet tona se aty kishte gazetarë nga e gjithë bota. Kemi vazhduar porsa e ka parë kufomen e parë pa kokë, pastaj grumbullin e kufomave tek kodra e Bebushit atëherë e ka kap kokën me duar dhe është drejtuar kah mjeku dhe i ka thënë ju jeni mjek me ekipen tuaj e ke bërë examinimin e kufomave atëherë mua nuk më nevojitet tjetër provë aty për aty i kan ngre satelitat dhe ia ka dhënë lajmin gjithë botës se çfarë ka ndodhur dhe ka kërkuar nga mjeku t’ia jep dokumentin e nënshkruar. Doktori ia ktheu ta përgatiti për nje orë se kjo është e shkruar me laps. Me urdhër të z.Walker me një kerr të UN (unicef) ekipin tonë na kanë kthyer në Petrovë ku doktori e kishte një makinë shkrimi klasike dhe me dy indigo i ka bër 3 fleta (kopje) dhe ia ka dhënë Walkerit të nënshkruara nga ne ekipi e shëndetësisë  me të cilën argument ka dëshmuar edhe në gjygjin e Hagës. Pastaj ne në mbrëmje jemi kthyer te pacientët e plagosur në Llanisht.

SËRBËT DONIN TË FSHIHNIN KUFOMAT

Kur lajmi mori botën, serbët panë se çfarë kanë bërë, donin ti fshehnin gjurmët e kufomave dhe të nesermen me 17 Janar filloi lufta për kufoma, edhe gjatë 3 ditëve pati luftime të ashpra mes forcave serbe dhe UÇK-së për mbrojtjen e kufomave. Edhe këto ditë patëm shumë të plagosur dhe të vrarë në mesin e të vrarve ishte edhe komandant Ahmet Kaqiku që bie për të mos vdekur kurrë në vijën e parë të frontit gjatë luftimeve.

DITARI I LUFTËS, KUJTIME TË TMERRSHME

Kur shfletoj ditarin e luftës  kthehem në ngjarjet e vitit 1998/99. Të gjitha ngjarjet në kokën time më duket se i kam të mbyllura veç e veç secilën sikur në folderët e kompjuterit. Më duket sikur një film kur shikon por këtu është pak më ndryshe se je vetë personash kryesor i filmit. Kur flas për ndonjë ngjarje të luftës jam shumë e emocionuar se më prek thellë në shpirt, më kthen në kohë, se unë e kam përjetuar luftën me ndjenja shpirtërore, nuk flas me thash e theme, nuk e kam parë luftën në TV por kam qenë prezent në atë ngjarje të tmerrshme. Normal që edhe kur flas, flas me një ton ndryshe me plot emocione sepse të gjitha ato pamje, ato ngjarje që i kam përjetu kanë qenë tronditëse dhe të pa imagjinuara. Shpesh ia bëj vetes pyetjen a jam unë kjo që e kam bërë atë punë? Pergjigjja është PO! Isha në moshën rinore, nuk kishim aspak frikë,nuk di sot me arsyetu pse nuk kemi ditur mu frikësuar, por besoj se e kemi pas një qellim të lartë, çlirimin e Kosovës, largimin e shkjaut nga trojet tona shekullore. Kur i kujtoj nganjëherë disa ngjarje të luftes gjat granatimeve, breshërit e plumbave e ne ishim të mbeshtetur për lisa, o zot  falë teje jemi sot këtu ku jemi sot, gjallë. Shpesh kur dëgjojnë fëmijët e mi ngjarje të luftës apo ndonjë datë historike më pyesin për luften, me dhimbje e krenari u shpjegoj dhe i frymëzoj për Kosovën, atdheun e tyre të lindjes (vendlindjen e dashur ) që ta kenë të njohur historinë për Kosovën pasi që tani jetojmë në Gjermani nuk kanë rast të mesojnë historinë e Kosovës. Nuk po ju dika jetës se me më pas thanë dikush para 22 viteve që ke me lanë Kosovën, ku me dit si ia kisha kthy përgjigjen, por jeta qënka e tillë që të sfidon me sfida të ndryshme.

HAGA PADREJTËSI ME SHQIPTARËT E KOSOVËS

Kjo padyshim që është një nga padrejtësit më të mëdha me të cilën po përballen shqiptarët e shekullit 21. Në rast se UQK-ja  do të ishte organizatë kriminale, atëherë vetvetiu lind pytja përse NATO dhe SHBA-të  intervenuan  (ishin aleat të ngushtë të UÇK-së). Kriminelë ishin vetë paramilitarët serbë të cilët vrisnin njerëz të pafajshëm, digjnin shtëpitë e shqiptarve, përdhunonin dhe zhvendosnin mijëra fëmijë, gra, pleq dhe qytetarë të pafajshëm. Kjo nuk do koment, Shqiptarët ishin në trojet e veta shekullore e mbrojtën pragun e shtepisë. Serbët erdhën nga Serbija për ta okupuar Kosovën.

LUFTA E UÇK E DREJTË DHE E PASTËR

Pa dyshim që jo vetem unë, por  gjithë populli shqiptar beson në pafajësinë e UÇK-së, pasi  që ajo ishte një luftë e drejtë, çlirimtare dhe bëhej për të mbrojtur idealet e vendit dhe  popullit shqiptar në Kosovë. Personalisht kam besim të plotë se vetë UÇK-ja dhe drejtuesit e saj të cilët sot po akuzohen padrejtësisht do të fitojnë nderin dhe lavdinë që i takon dhe do të zënë vendin e tyre në historin e popullit e kombit shqiptar.

KUJTESA- “REÇAKU”, MASAKRA QË TRONDITI BOTËN

by

Komandant Afet Bilalli “Qopa” i mbijetuar dhe luftëtar në betejën e Reçakut, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, rrëfen masakrën e tmerrshme të policisë e ushtrisë serbe mbi popullsinë civile e të pafajshme të Kosovës në Reçak, plaçkitjet e djegiet e shtëpive, vrasje të kafshëve, masakra ndaj popullatës civile, dhunime sistematike të civilëve të pa armatosur, plagosje, vrasje, dhunim kufome, dëbime dhe spastrim etnik.

SI NDODHI MASAKRA E REÇAKUT

Në fund të muajit qershor të vitit 1998 fshati Reçak për herë të parë bombardohet me granata e mitralozë nga forcat policore e ushtarake serbe.

Kështu që shumica e banorëve u detyruan të largohen nga shtëpitë e tyre. Në korrik të vitit 1998 forcat ushtarake dhe policore të Serbisë ndërmarrin ofensivë të gjër në Kosovë ndaj popullit shqiptar, kjo ofensivë është koduar “Toka e Djegur” që do të thotë gjithçka që është shqiptare të shkatërrohet. Plaçkitje të shtëpive, djegie të shtëpive, vrasje të kafshëve, masakra ndaj popullatës civile, dhunime sistematike të femrave dhe në fund spastrim etnik. Po ashtu fshati Reçak nuk ishte kursyer nga kjo ofensivë. Në fund të muajit gusht 1998 ushtria dhe policia serbe prapë hodhën granata dhe gjuajtën me mitralozë fshatin Reçak dhe pastaj hynë në fshat. Ata plaçkitën shumë shtëpi pastaj edhe i djegën ato si dhe shkatërruan të gjithë ekonominë familjare. Ushtria dhe policia serbe frikësuan, keqtrajtuan psikologjikisht dhe fizikisht banorët e fshatit Reçak dhe disa tjerë u arrestuan. Kështu që në fund të muajit gusht 1998 spastruan tërë fshatin Reçak. Në fshat janë djegur dhe shkatërruar qindra shtëpi si dhe janë dëbuar me dhunë mijëra banorë të fshatit Reçak. Të gjithë këto krime, masakra, dëbime, spastrim etnik, gjenocid kanë ndodhur në sy të botës – Bashkimit Europian.

NDËRHYRJA E SHBA NË KOSOVË

SHBA nuk qëndroi e heshtur ndaj këtij terrori dhe gjenocidi të paparë ndaj popullit shqiptar. Kështu që në tetor 1998 dërgoi emisionar special diplomatik që ishte arkitekti  i Dayton i ndjeri Richard Holbrook që pas shumë përpjekjeve dhe presioneve arriti një marrveshje armëpushimi me Sllobodan Millosheviqin (krye kasapin e Ballkanit). Nga kjo marrëveshje u lejuan hyrja e misionit verifikues të OSBE-së, gazetarëve, shoqatave humanitare ndërkombëtare e të tjera. Në krye të misionit të OSBE-se në Kosovë ishte caktuar ambasadori amerikan Ëilliam Valker. Unë si komandant i njësive të UÇK-se në Reçak gjatë takimeve që kisha në nëntor – dhjetor 1998 si dhe në fillim të janarit 1999 kemi diskutuar për çështjen e sigurisë dhe kthimin e të zhvendosurve (refugjatëve) në shtëpitë e tyre në fshat. Kthimi i të zhvendosurve ishte shumë i vështirë apo i pa mundur sepse shumica e shtëpive ishin të djegura, të shkatrruara plotësisht. Kthimi i një pjese të vogël civile u mundësua në numër të vogël (disa dhjetëra civilë).

SERBËT RIKTHEHEN PËRSËRI NË REÇAK

Ka fundi i dhjetorit 1998 policia dhe ushtria serbe dërmori një aksion për të hyrë në Reçak por u pengua nga njësitë e UÇK-se që të hynë në fshat. Si pasojë e këtyre luftimeve u plagos Zv. Komandanti im Ali Rakip Beqa që ishte nga Kaçaniku si dhe ushtari Mehmet Agushi (oca). Kështu që forcave serbe iu pamundësua hyrja në Reçak dhe u zmbrapsën. Pas disa ditë njësitë speciale diverzante serbe tentuan të hynë në fshat por prap nuk arritën. Ne vazhdimisht kemi informuar misionin e OSBE-së që ushtria dhe policia serbe po tentojnë të hynë në Reçak. Më 14 janar 1999 me mijëra forca ushtarake dhe policore serbe duke u mbështetur nga artileria e rëndë ushtarake si dhe brigada e motorizume zbarkuan në Shtimë konkretisht “Te pishat e Shtimës”. Po zbardh mëngjesi i 15 janarit 1999, Reçaku ishte në rrethim të hekurt nga ushtria dhe policia serbe. Ky operacion është quajtur nga forcat serbe “Kafshimi i miut” që do të thotë zhdukja e çdo gjurme. Në orët e hershme të mëngjesit të 15 janarit njësitë operacionale speciale serbe (JSO) u futën në prapashpinë duke filluar nga fshati Belinc arrin tek “Guri i Bagdashit” dhe vazhdojnë drejt vendit të quajtur “Gërkovë” mbi Reçak. Kurse nga kodra e quajtur ” Qesta” lëvizin brigada e motorizume ushtarake serbe e udhëhequr nga koloneli Krsman Jeliç. Ndërsa nga rrugët kryesore që të shpien në Reçak vinte policia serbe.

BILANCI TRAGJIK I LUFTIMEVE NË REÇAK

Në orët e hershme të mëngjesit (6 e 30 në mëngjes) filluan luftimet. Kështu që gjatë luftimeve të orëve të para të 15 janarit u vranë 9 ushtarë ndërta ishte Zv. Komandanti im Ali Beqa që ishte akoma me plagë të freskëta dhe komandanti i togës Shaqir Berisha. Ushtarët e tjerë të vrarë ishin : – Ismajl Luma

– Sadik Mujota

– Mehmet Mustafa

– Nazim Kokollari

– Skender Qarri

– Kadri Syla

– Enver Rashiti

Ndër të plagosurit ishin :

– Afet Bilalli

– Afrim Syla

– Zaim Jakupi

– Njazi Mujota

– Ramadan Hyseni

– Shaban Ndrecaj

– Adem Musliu

– Luan Salihu

Rreth orës 7 të mëngjesit duke tentuar për të thyer rrethin mbrapa shpine, unë u plagosa rëndë në afërsi nga raket hedhësi. Me vete kisha ushtarin Skender Qarri (Kaquli) që me thikën time e preu pjesën e mbrëndshme të jaknës së tij si dhe ma lidhi plagën. Pas 30 minutave ai më tha “Komandant më kan qëlluar” unë i thash erdha. Duke ia dhënë ndihmën e par ai ndërroj jetë në duart e mia. Kështu që aty morra dhe 5 plagë të tjera, qëndrrova në një prrua me ujë dhe akull dhe me shumë gjakderdhje. Në mbrëmje erdhen për të tërhequr Komandanti i brigadës 161 Ahmet Kaqiku si dhe z.v Komandanti i brigadës 161 Nebih Musliu «Abazi », Nustret Salihi «Zeneli », dhe personi i 4 që nuk po më kujtohet. Gjendja ime ishte shumë e rëndë përveç që kisha plagë shumë, kisha gjakderdhje dhe trupi im ishte i ngrirë. Pas gjithë këtyre luftimeve forcat ushtarake dhe policore serbe arritën të hynë në fshatin Reçak ku ishte gjithçka e organizuar dhe planifikuar nga qeveria e Serbisë që të masakrohej i tërë fshati Reçak si dhe të zhduken kufomat e masakrës së Reçakut. Plani ishte i përgaditur nga ministria e mbrojtjes, ministria e puneve të mbrëndshme, shtabi i përgjithshëm serb, shërbimi inteligent civil dhe ushtarak, ku në krye të këtij planifikimi ishte zv. Presidenti i serbise Nikola Shajnoviq. Ky plan i detajuar si dhe kodi “Kafshimi i Miut” iu është prezantuar presidentit të Serbisë Sllobodan Millosheviq ku ai e aprovoi. Në krye të kësaj ofensive është caktuar gjenerali i njësitëve speciale (JSO) Goran Radoslleviq i njoftur me nofkën “guri” i cili ishte i afërt i Nikola Shajnoviqit.

KRIMET BARBARE SERBE MBI POPULLSINË SHQIPTARE TË KOSOVËS

Edhe pse unë kisha shumë të vrarë dhe të plagosur, luftimet nuk u ndalën pasi që kishin ardhur përforcime nga Brigada 60 diversante vëzhguese pranë Shtabit të përgjithshëm të UÇK-së në krye me komandant Guri (Jetullah Qarri) si dhe komanda e brigadës 161 e vendosur në fshatin Mollopolc që komandanti ishte Ahmet Kaqiku dhe zv. komandant Nebih Musliu si dhe komanda e zonës operative të Nerodimës me seli në Mollopolc. Pasi që forcat serbe ishin futur në Reçak filluan të realizojnë planit e tyre për të masakruar të gjithë civilët që gjindeshin në Reçak. Forcat serbe arrestuan, identifikuan, i toruruan mizorisht pastaj i dërguan në vënd të caktuar në kodër (krye shpati) ku dhe i masakruan. Civilët ishin të masakruar në mënyrë barbare (nxjerrje e syve, prerje e veshëve, nxjerrja e organeve të mbrëndshëme : zemrës, mushkrive, mëlqive si dhe prerja e kokës të një i moshuari Banush Kameri i cili ishte me plis të bardh dhe morën kokën si trofe). Ndër të masakruarit kishte civilë me të meta psikike, kështu që nga kjo masakër nuk është kursyer askush për asgjë. Në orët e mbrëmjes së 15 janarit 1999 ushtria dhe policia serbe filloi të tërhiqet nga luftimet në Reçak por nuk arriti ti marrë (zhdukë) kufomat e masakrës së Reçakut sikur e kishin të planifikuar.

ED SULLIVAN  DHE AMBASADR WILLIAM VOLKER FUTEN NË REÇAK

Gjatë kësaj masakre kishin mbijetuar disa civilë ndër ta Nustret Shabani (dëshmitar i Tribunalit të Hagës për krime lufte), Rame Shabani, Imer Gashi, Bilall Avdiu. Në orët e vona të 15 janarit këta të mbijetuar të masakrës treguan për këtë masakër që ka ndodhur, kjo informatë iu është dhënë misionit të OSBE-së. Të nesërmen me 16 janar misioni i OSBE-së pas shumë përpjekëve hynë në Reçak dhe i pari ndër ta ishte Ed Sullivan nga New York-u bashkëpunëtor i ngushtë i William Volker dhe i kërkuan që të vijë në Reçak sepse aty kishte ndodhur diçka e tmerrshme që nuk kishte ndodhur që nga lufta e 2 botërore. Pa hezitim shefi i OSBE-se William Volker vizitoi Reçakun ku dhe e pa të vërtetën në vendin e ngjarjes dhe e tha të vërtetën se ky është krim kundër njerzimit. Ne më 16 janar ju kemi drejtuar me një kërkesë Tribunalit të Hagës që ta hetojë këtë masakër mirëpo Serbia nuk ka dhënë leje zyrtarëve të Tribunalit të Hagës (prokuror, hetues, gjykatës) të hyjnë në Kosovë – Reçak. 

SERBËT KTHEHEN NË VENDIN E KRIMIT

Më 17 janar 1999 filloi krimi i dytë ku forcat serbe filluan ofensivën tjetër për t’i marrë kufomat e masakrës së Reçakut. Ndërsa UÇK rezistonte për mbrojtjën e kufomave kështu që në vijën e parë të frontit bie heroikisht komandanti i Brigadës 161 Ahmet Kaqiku  dhe Vezir Jashari. Masakra e Reçakut tronditi botën e civilizuar dhe demokratike kështu që u thirr konferenca e Rambouillet (Paris) ku organizator të kësaj konference ishin: ish-presidenti amerikan Bill Clinton dhe sekretarja e shtetit amerikan Madeleine Albright. Delegacioni shqiptar nënshkruajti marrveshjen kurse Serbia refuzoi nënshkrimin e marrëveshjes. Kështu që me 24 mars 1999 filloi ndërhyrja e NATO-s ndaj pikave ushtarake dhe policore serbe. Masakra e Reçakut ishte fundi i terrorit dhe gjenocidit serb mbi popullatën civile sepse masakra e Reçakut mobilizoi komunitetin ndërkombëtar për t’i dhënë fund terrorit, gjenocidit dhe spastrimit etnik ne Kosovë.

AFET BILALLI KUNDËR KASAPIT SLLOBODAN MILLOSHEVIÇ

Tasht 22 vite kur e përkujtojmë masakrën e Reçak-ut asnjë prej planifikuesve, urdhëruesve dhe pjesëmarrësve nuk u arrestuan dhe as nuk u gjykuan për këtë masakër. Kjo është edhe një padrejtësi e madhe që po bëhet ndaj familjarve e të masakruarve në Reçak. Ngushllimi i vetëm për viktimat e masakrës dhe familjarve të tyre është nxerrja para drejtësisë e krimineleve të luftës. Për herë të parë do ta them publikisht se në vitin 2003 më kanë kontaktuar Tribunali i Hagës (prokuroria) dhe më kanë kërkuar që të jem dëshmitar i Tribunalit të Hagës për krime lufte ndaj Sllobodan Millosheviçit për masakrën e Reçakut.