Nga Astrit Lulushi/
Më 2 gusht 338 pes – një ushtri e Maqedonisë e kryesuar nga Philip II mundi forcat e bashkuara të Athinës dhe Tebës, në Chaeronea, Boeoti, duke siguruar mbizotërimin maqedon në More dhe Egje. Filip II, lindur më 382 pes, ishte mbret i Maqedonisë nga viti 359 pes deri kur u vra më 336 pes. Filip ishte kalorës i mirë – emri i tij do të thotë “filo” admirues dhe “hipos” – hipur, mbi kalë). Ai ishte babai i Aleksandrit të Madh, megjithëse e shoqja e tij, Olimpia, e cila besonte në kulte e bestytni, thoshte se ishte mbarsur në ëndërr nga një gjarpër (perëndi krijuese sipas mitit Ilir).
Filipi ishte trim e finok – atij i atribuohet edhe fraza e njohur “divide et impera” – “përça dhe sundo”. Kur ishte fëmijë, Filipi u mor peng në Tebë, qytet-shtet, në atë kohë fuqi ushtarake mbizotëruese në rajon. Në Tebë, Filipi mori edukim ushtarak dhe diplomatik, aftësi që i përdori më pas për të ri-fituar fronin maqedon. Gjatë periudhës si mbret, për hir të aleancave apo politikës dinake, Filipi pati 7 gra ose u martua 7 herë.
Sipas historianit Athenaeus, gruaja e parë e Filipit ishte Audata, bija e mbretit ilir Bardhyll i Dardanisë. Historianë thonë se gratë ilire shquheshin si luftëtare dhe udhëheqëse në luftë, aftësi që Audata ia kaloi vajzës së saj, Cynane (Synanë), duke e stërvitur si kalorëse për luftë e gjueti. Edhe Cynane bëri të njëjtën gjë me vajzën e saj Euridice.
Mes grave të tjera të mbretit Filip ishte edhe Olimpia, nëna e Aleksandrit të Madh. Olimpia ishte vajza e Neoptolemit (Ptolem, Pirro), mbret i Mollosëve të Epirit. Familja e saj i përkiste fisit Aeacidaes të Epirit, që thoshte se e kishte prejardhjen nga Neoptolemi, biri i Akilit legjendar.
Sipas Plutarkut, emri i saj ishte fillimisht Polyksena; pastaj e ndryshoi në Myrtale kur ishte vajzë e re para martesës me Filipin; Olimpia ishte emri i tretë që ajo e mori kur i thanë se burri i saj, Filip, kishte dalë fitues në Lojrat Olimpike më 356, lajm që përkoi me lindjen e Aleksandrit. Emri i saj i fundit ishte Stratonicë, që shihet më tepër si epitet që iu dha pas fitores për çështje trashëgime ndaj Euridices, bijës së Filipit gjatë martesës me Synanën. Olimpia dhe Filipi, patën edhe një vajzë, Kleopatrën – kështu, nuk është rastësi që emrat mollosë Ptolem a Neoptolem e Kleopatra ndeshen brez pas brezi deri në fund të dinastisë së Ptolomeut në Egjipt.
(mare nga Histori: Çfarë ka ndodhur më 2 gusht?/astritlulushi)
KUQ E ZI EDHE NE SHBA
SHBA: Bayerni fiton, shqiptarët shpalosin flamurin kuq e zi – Shaqiri u dhuron bluzën/
Nga BEQIR SINA – New York/
HARRISON NEW JERSEY : Super – klubi i futbollit Bayern Mynih, një nga klubet më të fuqishmi të klubeve në Bundesligë të Gjermanisë, ka gjetur një kohë të përshtatshme për të filluar përgatitjet për sesionin e ri në Shtetet e Bashkuara.
Tani ekipi është në Shtetet e Bashkuara, dhe pasi mundi Chivas Guadalajara të Meksikës, 1-0, në natën e enjte në Red Bull Arena në Harrison, New Jersey, para se të përballet me një skuadër të përzgjedhur nga kampionati amerikan i futbollit Major League të mërkurën në Providence Park në Portland, Oregon ku do të luaj takimin e dytë të radhës në SHBA .
Simbas, shtypit sportiv amerikan udhëtimi i Super – klubit të futbollit Bayern Mynih, është pjesë e planit të Bayernit, për të bërë sa më shumë tifozë në SHBA, dhe ata të ndihen më afër ekipit të Thomas Müller, Frenk Riberi dheArjen Roben, ndërsa nga ana komerciale Bayrni me adhurimin në SHBA është duke shtuar të ardhurat, që nuk do të kishte në Mynih, shkruan NYT.
Bayern Myniy fitoi pesë tituj sezonin e kaluar, duke përfshirë trofe për Ligën e Kampionëve dhe Super Kupën Evropiane, kampionen në Bundesliga – por tani një fitim të majmë do të ketë teksa në Amerikë ka nën -shkruar një marrëveshje për trensmetim televiziv global me kanalin televizivë sportivë 21 Century Fox- sport. Siç dihet Gjermania fitoi Kupën e Botës muajin e kaluar me shtatë lojtarë të Bayern ndërsa tetë të tjerë ishin edhe ata protogonistët e Kupës së Botës, madje edhe yje si edhe futbollisiti shqiptar nga Kosova Xherdan Shaqiri.
Bayern Munich në turneun e tij në Shtetet e Bashkuara, ka në mesin e yjeve edhe futbollistin shqiptarë Xherdan Shaqiri – i cili i ka bërë për vete edhe shumë tifozë shqiptarë në Amerikë, të cilët në postimet e tyre në rrjetin social facebook kan dërguar fotografitë me yllin e futbollit Shaqirin.
Shaqiri, ka gjetur shqiptarët në stadium dhe u ka dhuruar atyre bluzën e tij – me numërin 11 ndërsa është përshëndetur me ta.
Me të vërshëllyer përfundimin e ndeshjes gjyqtari, në shenjë respekti për bashkatdhetarët e tij – shkoi të përshëndes me dorë nga larg tifozët e tij, të cilët qëndronin ende duke brohuritur “Shaqiri – Shaqiri”.
Disa prej tyre hapën një flamur kuq e zi, dhe valivitën atë për të treguar se në stadium janë edhe shqiptarët dhe janë krenar për yllin e futbollit shqiptarin nga Kosova Xherdan Shaqirin, që luan me një nga ekipet më të fuqishëm të botës.
Për këtë, shqiptarë që jetojnë në SHBA – të cilët e adhurojnë dhe e kan ekipin e zemrës, skuadrën e Gjermanisë – super klubin Bayern të Mynihit, nga shkallët e stadiumit – kan postuar fotografitë e tyre me bluzat e Bayernit.
Kjo shfaqje e shqiptarëve në stadiumet amerikane duke festuar me flamurin kuq e zi – është parë edhe dy vjetë më parë – kur me skuadrën e Uashingtonit luante bombieri shkodran Hamdi Salihu.
Stadiumi Red Bull Arena në Harrison, New Jersey, dy vjet më parë u kthye në festën e shqiptarëve të Amerikës – duke hijeshuar atmosferën festive me flamurin kuq e zi – një flamur gjigand që mbulloi njërën prej tribunave të stadiumit.
Atë ditë në njërën nga tribunat e stadiumit të famshëm “Red Bull Arena” në prani të 25 mijë tifozëve entuziast, kan qenë edhe dhjetëra tifozë shqiptarë, të cilët e kthyen në festë sportive shqiptare takimin mes skuadrave të New York – New Jersey Red Bulls dhe Washington D.C e vlefshme për kampionatin amerikan të futbollit Major League Soccer, si quhet liga profesionale amerikane e futbollit.
Kjo ka qenë një atmosfer shumë emocionuese ku dhjetëra të rinj e të reja shqiptarë nën organizmin e organizatës Rrënjët Shqiptare – Albanian Roots, kanë brohoritur për 90 minuta ” Salihi – Salihi – Shqipëria – Shqipëria” në shkallët e stadiumit – ku kësaj rradhe lujati skuadra e Shaqirit – Bayern Munih.
Shqiptarët, ishin mbledhur në një anë të tribunave të stadiumit Red Bull Arena në Neë Jersey, për të përshëndetur “bomberin”shqiptarë, Hamdi Salihi.
Futbollisti nga Kosova, Xherdan Shaqiri, me shokët e Bayernit nga Munihu, realizuan fitore në përgatitoren me rezultat 1:0 kundër ekipit meksikan, Chivas Guadalajara – në stadiumi Red Bull Arena në Harrison, New Jersey,.
Trajneri Pep Guardiola testojë formën futbollistëve të tij dhe tha se ata janë të gatshëm për edicionin e ri në Bundesligë dhe për ndeshjen e Superkupës gjermane, e cila zhvillohet me 13 gusht, duke shtuar “Unë jam mjafti kënaqur se ne zhvilluam një lojë shumë të mirë, dhe kemi një formë shumë të mirë për sesionin e ri” tha Guardiola.
Futbollisti nga Kosova, Shaqiri, është aktivizuar në pjesën e dytë përkatësisht në minutën e 57-të në vend të Claudio Pizarros, autorit të golit të vetëm të kësaj ndeshje.
Mesfushori shqiptar Xherdan Shaqiri në këtë takim përgatitor bëri paraqitje mjaft të mirë, shkruan shtypi sportiv amerikan.
Ndeshja është zhvilluar në përkatësisht në stadiumin e Red Bull Arena në Harrison, New Jersey, ku ishin të pranishëm 25,073 shikues, mes tyre dhjetra tifozë shqiptarë, të cilët, kan shpalosur në tribunat e stadiumit flamurin shqiptarë, duke përshëndetur Yllin shqiptar Xherdan Shaqiri – golashënuesin më të mirë të përfaqësueses së Zvicrës, në Kupën e Botës Brazil 2014 .
Në përfaqësuesen e Zvicrës luajnë 5 shqiptarë – Xherdan Shaqiri, Valon Behrami, Admir Mehmedi, Blerim Xhemaili dhe Granit Xhaka
NDARJA…
Nga Rajmonda MOISIU/*
“…s’i them askujt….”
Qëlloi të ishte ditë shkurti. Ishte një e ftohtë e hidhur sa thëllimi i atij dimri të priste fytyrën si brisk. Sytë më lotonin nga e ftohta dhe sikleti, sa lotët më ngrinin në fytyrë, para se t’i fshija me kurrizin e dorës. Ky i ftohtë i madhi bënte shoqëri traumës dhe brengës sime shpirtërore, ndarjes me Manolin. Nuk pati qenë e nevojëshme t’i drejtoheshim gjykatës për të bërë divorcin, ngaqë ishim martuar shumë të rinj, adoleshentë, ne nuk kishim bërë formalitet e martesës, celebrimin, përshkak të moshës. Ndërsa vite më pas, kur erdhëm në moshë, asnjëri prej nesh nuk e zuri më në gojë aktin e martesës. Megjithëse ishin ngricat dhe rrugët me shtresa akulli, arrita më shpejt nga sa e kisha menduar në shtëpi. Qëndrova para portës dheme cepin e shallit të gjyshes, fshiva lotët nga sytë, që vazhdonin ende të më rridhnin faqeve. Nuk dëshiroja të më shihnin mamaja, gjyshja, babai, Elsa apo Koli, cilido që mund të ishte në shtëpi atë cast. Teksa fshija ato me njërën dorë, me dorën tjetër dhe me sytë e mjegulluar nga kristalet e lotëve, po kërkoja nëpër portëlidhësen, që dilte përmes një vrimë të vogël, enkas për ta hapur atë. E kishim bërë si rregull, që cilido nga familja, dilte herët në mëngjes, nuk harronte të shkonte lidhësen nëpër të. Tërhiqnim bravën e derësdhe hynim pa trokitur. Këmbora që varej në strehën e portës përplasej me kanatin e saj dhe tringëllonte, kjo na bënte të ditur njeriun e shtëpisë apo mysafirin e rradhës që hynte në shtëpi. Cuditërisht, në atë të ftohtë acar nuk ishte aty.
-Do ta ketë harruar babai kur ka dalë në mëngjes,-i fola vetes, por edhe për ta shfajësuar mamanë që e harronte shpesh. Trokita fort në derë. Pas pak ndjeva capitjet e shpejtuara të mamasë teksa mërmëriste e qortonte nëpër dhëmbë babanë, që nuk i kishte vënë lidhkën derës. Mamaja hapi derën, më përshëndeti dhe ndërsa unë prisja të më shfajësohej për lidhësen e derës, ajo më tha:
-Ai, Manoli është këtu!-dhe po më shihte drejt e në bebe të syrit, duke tundur edhe kokën, ndukte faqet, si për të më thënë, se nuk e dinte, përse ai kishte erdhur aty aq papritur, dhe shprehja e fytyrës së saj rrezatonte ankth dhe shqetësim.
-Manoli? Ku është?–e pyeta mamanë sakaq, tejet e habitur për vizitën e tij të papritur.
Përpiqesha të kontrolloja veten, madje zemra po më rrihte aq fort, sa po ma cante parzmin e gjoksit. Sikur, në shtëpi kishte rënë hija e vdekjes, ashtu m’u duk për momentin. Megjithëse ndjenja edhe një mall të papërshkruar. Kisha një kohë relativisht të gjatë që nuk e kisha parë, që prej asaj nate kur ika nga shtëpija e tij. Natën pata hyrë nuse në derën e Manolit, natën dola si grua e ndarë, prej asaj dere.
-Në kuzhinë, po bisedon me gjyshen,-më tha mamaja. Heshtur ecja pas mamasë dhe të dyja hymë në korridor. Mamaja më hodhi edhe njëherë vështrimin pezmatues, dhe duke fërkuarv duart nga e ftohta, hyri në kuzhinë. Hodha sytë në hapësirën e derës së kuzhinës, kur mamaja e hapi atë të hynte, dhe syri më kapi Manolin të ulur këmba mbi këmbë me një libër mbështetur ndër gjunjët dhe po lexonte apo bënte sikur e lexonte. Si hoqa pallton dhe këpucët, i dhashë vetes kurajo, që të përballesha me gjithcka që mund të sillte biseda jonë. Kur hyra brenda në guzhinë, më parë shkova putha gjyshen në të dyja faqet, sikundër bëja gjithmonë që fëmijë, më pas e përshëndeta dhe i dhashë dorën Manolit. Ai kishte veshur një pulovër leshi me gjithfarë motivesh e ngjyrash, që ja kishte bërë me shtiza e ëma, të cilën ia shikoja veshur për herë të parë. Në të mijtën e sekondës, bëra shtegëtimin tim imagjinar në motivet e ngjyrat e pulovrës, të ndjerë e dëshirues, të lumtur e të gëzuar, të vetmuar dhe të trishtë. Ky ndryshim, më pikëlloi, jo vetëm se pjesa ime nuk ekzistonte më tek kujdesi për Manolin, por edhe ndjeva për herë të parë botën tjetër të vetes sime, atë xhelozinë ku ndërrthurrej historia e jetës sonë, me misterin e së tashmes, të padukshmen e së ardhmes.
– Erdha të bisedojmë Jola, -më tha gati në intimitet. U fërgëllova.
-Po, Manol, shkojmë në dhomën tjetër,-kaq munda t’i them, dhe u nisa drejt derës së kuzhinës. Preka dorezën e derës dhe ktheva kokën të shihja nëse ai po më ndiqte mua. Fytyrën e kishte të zbehtë dhe vështrimin tejet tronditës të një njeriu, sikur sapo ka përjetuar ndonjë tragjedi-apo ndoshta do të përballet me të. Hymë në dhomën time. Manoli u ul pranë dritares, ndërsa unë në kolltukun përballë tij. M’i nguli sytë e tij pafolur për minuta të tëra, i zhytur në kujtime në dukje, aq sa ai shikim po më hutonte krejt.
-Do të largohem për një kohë jashtë qytetit, dhe nuk dëshiroja të largohesha, jo vetëm pa të thënë lamtumirë, por edhe pa të dhënë shpjegime, se nuk është faji i asnjërit prej nesh, por ne jemi viktima të traditës dhe zakonit, – më fliste Manoli pa m’i ndarë sytë dhe me buzën që i dridhej, sa nga e ftohta e dhomës aq edhe nga gjendja e tij emocionale. Unë qëndroja në kolltuk me këmbët e mbledhura kruspull brenda tij, në atë dhomë akull të ftohtë, duke u dridhur edhe unë si ai. Trokitje në derë.
-Hyrë,- u përgjigja sakaq.
Ishte mamaja me mangallin me prush. Si e vendosi në qoshe të dhomës, nuk harroi të më porosiste:
-Jola, lëreni kanatin e dritares paksa hapur të hyjë ajri, se ju zë gazi që del nga thëngjijtë e zjarrit. Manoli u cua menjëherë dhe hapi njërin kanat të dritares.Nëna më hodhi një vështrim të shpejtë brengosës dhe u largua duke hequr derën pas vetes. Përsëri qetësi në dhomë. Era e thëngjijve të prushit, sikur pomë përzjente stomakun dhe ndjeja të më vinte për të vjellë.
-Jola, je mirë? Ta largoj mangallin?-më pyeti Manoli menjëherë, si duket e vuri re gjëndjen time.
-Jo, jo, do të më kalojë,- iu përgjigja menjëherë. Doja që ai moment vetëm për vetëm me të, të zgjatëte pambarim.Nuk dëshiroja që të linte dhomën, për asnjë arësye.
-Manol, ti nuk mund të fajësosh traditën e familjes, veten dhe nënën tënde….
-Jola, ti e ndjeje kohët e fundit, ti e kishe kuptuar, se martesës sonë po i vinte fundi, ashtu sikundër e ndjeja dhe e pata kuptuar edhe unë. Ne ishim aq mirë dhe bukur për një kohë të gjatë, por fatkeqësisht ne nuk jemi më! Unë kisha gjetur dashurinë e jetës, veten time, atë dashurinë që kishte kuptim në cdo qelizë të forcës dhe dinjitetit të shpirtit tim të ngjashëm. Po kështu edhe ti, Jola! Por, që tashmë janë krejt ndryshe, janë shpirtra të pangjashëm.
-Manol, nuk mundem të jetojmë pa ty!-i thashë mes ngashërimit, që nuk munda ta kontrolloja.
– E kam parasysh dhe të besoj se cfarë do të thuash me këtë, por që më duket jo e sinqertë. Po, po, ti mund të jetosh edhe pa mua, ashtu sikundër ke gjithë këta muaj që ke jetuar pa mua! Biles, fare mirë e këndshëm.Nën shoqërinë e Klarës,…..apo….edhe të ndonjë tjetri….Fliste me një qetësi të matur dhe sarkazëm të spikatur, sikur po jepte ndonjë leksion, vecse dalloheshin drithërimat e padukëshme në zërin e tij, dhe një sertësi e dhimbëshme në gjestet e tij. Kjo tregonte se ai po e vuante shpirtërisht po aq sa e vuaja edhe unë. Mundohesha të lexoja në mimikën e tij, cdo fjalëqë ai thoshte. Mes fjalëve, ngrija kokën si një manjolë e trëmburdhe sa dëshiroja që koha të ndalte në vënd përgjithmonë.
-Jola, kur ne u takuam bashkë, ti ishe kalama. Për gjatë gjithë këtyre viteve, duke punuar shumë, tiu bëre një fëmijë në rritje, në kërkim të një jete më të mirë. Ndërsa unë dhe nëna ime, deri diku bënim jetën disi më të qetë, nga ajo normalja tënde, -e një familje me shumë fëmijë. Unë jam edukuar krejt ndryshe nga ty, me rregulla strikte të traditës sonë vllehe, ndërsa ti nën tingujt e muzikës të një sazexhiu.Një punë si gjithkush, që kujdesesha për ty, nënën time, krejt familjen tonë, ti përfitoje nga kjo, pjesën tënde sigurisht, -atë cfarë ti dëshiroje, dhe nuk të mungonte asgjë.
-Manol, ti je dashuria e jetës sime…-arrita të thoja këto fjalë. Nuk u ndjeva aspak mirë nga termi “sazexhiu” për babain tim. E gëlltita fort këtë shpoti aspak të këndshme. Ndërsa u bëra gati ta konfrontoja, Manolie nuhati dhe ma preu në mes duke vendosur gishtin tregues mbi buzët e tij:
-Shshshshët, Shët, shët…..Jola! Unë kam qenë për ty, vetëm një ndalesë e ndërmjetme dhe e gjatë.Tani uroj të gjesh më të bukurën e të mirën, dashurinë e vërtetë, sipas dëshirës tënde diku gjetiu.
-Nuk është e vërtetë Manol!-i thashë e nervozuar jo vetëm nga sarkazma që bëri pak më parë për babanë dhe mllefin që turfullonte brenda meje, por edhe nga mënyra se si po e interpretonte marrëdhënien tonë në gjithë ato vite. Isha mëse e sigurtë, që cdo fjalë e tij nënkuptonte Teon dhe xhelozinë e thekur të tijpër të, ndër vite të tëra.
-Jola, unë nuk po të akuzoj. Unë vetëm po them të vërtetën e së vërtetës, me atë gjuhëqë e kuptojmë vetëm ne të dy. Nuk është mirë apo e ndershme ta mohojmë atë. Të lutem, mos u mërzit, por është e trishtueshme, -jo, jo, është tragjedi, fati ynë i mallkuar, që nuk mundëm t’i dhuronim njëri tjetrit dashurinë e vërtetë. Thjesht ne nuk mundëm ta jetonim atë jetë, që ne e ndjenim dhe duhet ta jetonim, ne thjesht nuk e kemi pëlqyer e dëshiruar atë jetë. Ne jetojmë në një qytet të pastër, të qetë, të kulturuar dhe të qytetëruar. Xhirot e mbrëmjes në bulevardin kryesor, një film në kinema apo teatër, apo në lulishte me një mik, pra të qënit aktiv në jetën e përditëshme, i jep gjithkujt pak a shumë, kënaqësinë e kësaj jete. Është kjo ajo cfarë unë kam dëshiruar në familjen time, por që ti e përcmove.
-Mos ndoshta është dikush tjetër në jetën tënde, Manol?-e pyeta vetëtimthi. Isha ngërthyer e tëra nga habia e mënyrës se si po fliste Manoli. Mos vallë kjo ishte ajo vetja tjetër e Manolit, që nuk e kisha njohur kurrë?! Ndjeva sytë të më digjnin nga inati dhe zemërimi, që ai pra, burri im kishte ndryshuar tërësisht. Zuri kokën me të dy duart, shtrëngonte nofullat dhe kërciste dhëmbët.
-Ti e di, më mirë se unë, Jola! Unë kurrë nuk do të dua njeri tjetër, ashtu sikundër të kam dashur ty! Unë kurrë nuk do të ndalem se dashuruari dhe të të dua ty, Jola! Por rrugët tona janë ndarë tashmë, ne nuk mund të vazhdojmë më…
Ndjeva dhomën të më vinte rrotull.Po më merrreshin mendtë. Kurrë nuk e kisha besuar se do të vinte kjo ditë që Manoli të ma thoshte në sy, për të mos shpresuar më, se mund të bashkoheshim ndonjë ditë. U kapa në anësoret e kolltukut, që të mos bija në dysheme dhe e turbulluar munda t’i thosha:
-Manol, e ke menduar ndonjëherë se ku gabuam, ne të dy?!
-Askërkund! Asgjë! Cdo gjë! Gjithcka! Ka plot e plot gabime! Ato janë të tuat dhe të mijat!
-Manol, po më vë në provë që unë të zgjedh mes teje, karrierës e familjes sime, pse jo edhe mes teje e nënës tënde, -nuk arrita ta mbaroja mendimin tim, por sakaq Manoli kërceu përpjetë, dhe tha:
-Aspak! E kam cuar nëpër mend edhe atë!-tha ai, ndërkohë që i nervozuar mbështillte shallin e zi, rrotull qafës.-E kam përfytyruar veten time kaq herë, edhe kur ishim bashkë, por edhe gjatë kësaj kohe, mungesës tënde, që të të thoja: “Mua ose këngën, mua ose karrierën tënde, zgjidh e merr! Por, isha dhe jam mëse i sigurtë, që ti do të zgjidhje karrierën. Për më tepër, unë isha i frikësuar dhe i dyzuar, në rast se ti më zgjidhje mua dhe do të ishim të trishtuar e të dëshpëruar përgjatë gjithë jetës, dhe do të ndjehesha fajtor ndaj teje dhe jetës tënde. Pra, kjo nuk ishte zgjidhja e duhur! Kështu që nuk po ta kërkoj të vendosësh, sepse unë e kam vendosur, tashmë.
-Mendoj, se nuk është pikërisht vendimi, që duhet të marrësh,-i thashë me zërin krejt të mekur.
-Sidoqoftë, unë e kam marrë atë vendim, Jola! E di si buka që hahet, që ti edhe mund të më marrësh zët apo të më urresh, këtë cast. Ndoshta edhe përgjithmonë, por uroj që kjo të mos ndodhë, kurrë, që të urrejmë njëri-tjetrin. Të vetmin merak që kam për ty dhe të jem i sinqertë, po atë merak kam edhe për veten time, se kush nga ne të dy ka probleme shëndetsore, që nuk arritëm të kemi një fëmijë, -vazhdoi të fliste Manoli tejet i dëshpëruar. Vari kokën në gjoksin e tij. Brofa në këmbë dhe iu afrova Manolit!Më kishte prekur në pikën më të dobët, në atë pikë, që kishte ndikuar trishtueshëm në ndarjen tonë. Tentova t’ia ledhatoja flokët sikundër bëja dikur, kur ishte i lodhur apo zemërohej dhe i mërzitur, por ai e shmangu atë, duke i dhënë trupit mbrapa.
-Manol, kjo është një brengë tejet e dhimbëshme, si do të mund të jetoj unë pa ty?
-Ja ashtu sikundër po jeton përherë,-më tha. U cua dhe iu drejtua derës së dhomës. Vuri dorën mbi dorezën e saj dhe vazhdoi:
– Jola, unë kurrë nuk i kam besuar divorcit. Akoma kam shpresë, që një ditë, ne do të mund të gjejmë një zgjidhje, si një mundësi e besimit në martesën tonë të prishur tashmë. Ti ke plot mikesha e miq prej të gjitha llojeve, kështu që nuk do të kesh andrralla, aq më tepër që nuk ke as edhe fëmijë, që të të marrin kohën, apo edhe mua nëpër këmbë, që të të kundërshtoj.
-Kjo është e gjitha! Kjo është ajo cfarë ti dëshiron, Manol! Fëmijët! Ne duhet të shkojmë që tani te doktori të dy, të bëjmë analizat dhe rekomandimin e doktorit për ilacet. Unë shpresoj shumë, Manol! Le t’i japim edhe një mundësi tjetër vetes tonë, lidhjes e dashurisë sonë, dhe shumë shpejt ne të dydo të kemi krijesën tonë!
-Që unë kam dashur fëmijë, Jola, ti e ke ditur këtë , qëkur ne u martuam. Por, tashmë është vonë dhe motivet mund të jenë të gabueshme.A më dëgjon cfarë po të them? Unë po largohem, po të lë të lirë, ajo c’ka ti dëshiron më shumë!
-Nuk e dua atë liri pa ty, unë të dua ty,Manol! Të lutem, mos ik! Mos u largo nga unë! Por ai ishte larguar, para se unë t’i mbaroja ato fjalë. Mbeta e shtangur, e tronditur dhe e tmerruar teksa dëgjoja zhurmën e hapava të tij, sa vinte e zbehej. Shkova nëpërmend gjithcka me një melankoli të trishtë, dashurinë dhe ndarjen.Deri atëhere pata menduar që dashuria është mëe fortë, dhe e kërkon më shumë, kur nuk e ke pranë atë që dashuron, biles edhe kur vetë zgjedhim për të mos qenë më, së bashku.
Dëgjova zërin e tij te porta e shtëpisë, që i tha mamasë “lamtumirë”, dhe më pas tingëllimën e këmborës nën strehë, zhurmën e menteshave të ndryshkura dhe përplasjen portës.
-Do të përpiqem ta harroj, – i thashë vetes. Ndjeva lotët të më rridhnin nëpër faqe..
Dhe shtova po me zë:
-Nuk mundem! Kurrë!
Nga kuzhina vinin tingujt e kitarës të babait dhe dëgjova zërin e tij të ngjirur që këndonte.Kishte pirë. Hyra në kuzhinë me kokën ulur dhe ashtu e heshtur, u ula pranë babait. Fillova të këndoja edhe unë me të:
“Që atë ditë që ne u ndamë,
Edhe u pamë sy ndër sy,
Ndjeva një mall, m’u hap një plagë,
Nuk ëndërroja vec për ty!
Por le të rrjedhin lotët e mija,
Porsi lumenj, porsi përrenj,
Por le të bëhen krojet vija,
Nuk të harroj gjersa të vdes!”
Nëna, gjyshja dhe Koli nuk m’i ndanin sytë, ndërsa babai më shoqëronte duke kënduar. Lotoja dhe këndoja!…
*Fragment nga romani ne doreshkrim i autores
Alibia me Eqrem Çabejn e kryeministrit
Nga Dr. Enver Bytyçi/
Të citosh Eqrem Çabejn për patriotizëm dhe të pranosh të kundërtën e asaj që pohonte i madhi Çabej, ishte kjo mënyra me të cilën kryeministri shqiptar, Edi Rama, u përpoq “të shesë krunde për miell” në sezonin e fundit të Kuventi të Shqipërisë. Diket se ai besoi të enjten e kaluar gjatës fjalës së tij në parlament se shqiptarët nuk do të shihnin se pas talljes me patroitizmin e shkenctarit më të shquar të gjuhës e kulturës shqipe, Çabej, qëndronte pohimi i tij se “Himara është zonë minoritare”.
Shihni me sa mjeshtëri e realizoi Edi Rama strategjinë e tij progreke sa i përket çeshtjes së Himarës. Ndërsa citoi fjalë për fjalë gjuhëtarin shqiptar, Rama u shpreh në pralament me fjalët e mëposhtëme: “Po meqë ka pasur shumë barcaleta dhe ka pasur shumë folklor, po rikthehem tek Eqrem Cabej që punonte si inspektor i arsimit. Në atë kohë, Himara pati ca telashe që historia çuditërisht thoshte se nxitej nga një farë Bollano. Ministri dërgon shkencëtarin e madh, inpekstorin e madh, Eqrem Cabej. Dhe pas inpektimit Eqrem Cabej harton një promemorie: Himara, në tanësinë e saj ka qenë dhe është një krahinë shqiptarë ku spikasin cilësitë shqiptare. Në Himarë, Dhërmi e Palasë flasin qartë zakonet e pastra shqiptare, labe, toponamistika, kangët e vajtimet e tyre, në martesa e në vdekje. Ata e dinë se janë në një fis me lebrit e Vlorës ….””
Ndërkaq zoti Rama deklaroi pikërisht tezën, të cilën e kanë përsëritur në kohën e Çabejt dhe e përsërisin bollanot e sotëm, sipas të cilës, Himara zonë e minoritetit grek: “Fakti se në Himarë jeton një pjesë e minoritetit grek nuk nënkupton detyrimin për të nënkuptuar liritë individuale, nuk nënkupton asgjë tjetër përveçëse detyrimit për të jetuar dhe kaq”, u shpreh Rama. Bollanove dhe Duleve kaq u mjaftoi nga gjithë zhurma që ata bënë për hartën e re administrative të Shqipërisë. Ata nuk donin e nuk duan më shumë se kaq nga një kryeministër shqiptar. Ata realizuan përmes kryeministrit të sotëm atë që nuk kishte pranuar ta bëntë asnjë kryeministër i djathtë ose i majtë i Shqipërisë, madje asnjë autoritet tjetër shtetëror në Shqipërinë e këtyre 25 viteve, përfshirë dhe ministrat me origjinë minoritare greke të PD-së e PS-së. Megjithatë nga fjala dhe deklarimi i zotit Rama nuk u pezmatuan as Shpëtim Idrizi dhe deputetët “patriotë” të PDIU-së.
Nëse ballafaqojmë këto dy fragmente të fjalës së kryeministrit tonë në senacën e të enjtes të parlamentit shqiptar, kur po diskutohej harta e re territoriale e kundërshtuar nga Vangjel Dule dhe jo vetëm ai, atëherë me shumë lehtësi vemë re se ka një kontradiksion të stisur në atë mënyrë, siç di vetë zoti Rama t’i stisë amalgamat e tij në formën e hieroglifeve të lashtësisë e paralashtësisë historike. Për kërshërinë e lexuesit po ndalem më konkretisht:
Çabej: Himara, në tanësinë e saj ka qenë dhe është një krahinë shqiptare ku spikasin cilësitë shqiptare. Në Himarë, Dhërmi e Palasë flasin qartë zakonet e pastra shqiptare, labe, toponamistika, kangët e vajtimet e tyre, në martesa e në vdekje. Ata e dinë se janë në një fis me lebrit e Vlorës …. Nuk besoj se duhet ndonjë provë e ndërmjetme për të dyshuar në përceptimin e shkenctarit të shquar shqiptar, sa i përket pohimit që ai bën.
Atëherë pse Rama përdori fajlinë kundërshtuese: ““Fakti se në Himarë jeton një pjesë e minoritetit grek nuk nënkupton detyrimin për të nënkuptuar liritë individuale, nuk nënkupton asgjë tjetër përveçëse detyrimit për të jetuar dhe kaq”?. Pse pohon sot pas 78 vitesh të kundërtën e asaj që pohonte Eqrem Çabej? Dhe për më tepër, pse e përdor emrin e tij si alibi për të vënë makiazh sa i takon pohimit të tij, se “Në Himarë jeton një minoritet grek”?! Shumë kush, nëse e lexon të veçuar fjalinë ku citohet Çabej, do ta përceptonte kryeministrin e sotëm të Shqipërisë si një patriot të madh, madje të përmasave të Mustafa Krujës. (Ka nga ata që nuk do të përtypin këtë krahasim, por e vërteta është se Kruja ishte një kryeministër atdhetar I një profile të jashtëzakonshëm).
Megjithatë, për të bërë krahasimin midis deklaratës së kontestuar të kryeministrit shqiptar të sotëm dhe promemories së shkenctarit të pakontestueshëm Eqrem Çabej, do të ishte e mjaftueshme t’i referoheshim një konstatimi të saktë që bënte Ledi Shamku-Shkreli në një analizë të sajën të datës 4 maj 2009. Në atë analizë të promemories së vitit 1936 Shamku shkruan se përgjegjshmëria e shtetit të asaj kohe dëftohej përmes politikave konkrete arsimore në Himarë e në krejt Shqipërinë si dhe dallohet profesionalizmi si shembull i ndërtimit të këtyre politikave. Më pas Shamku numëron vendet prej ku banorët e Himarës dhe fshatrave përrreth kishin emigruar drejt bregdetit, për të dëshmuar autoktoninë e tyre të të qenit shqiptar.
Nëse do t’i duhej zotit Rama të dëshmonte përmes Çabejt këto që thoshte e shkruante zonja Shamku-Shkreli, ai do të ishte i mirëseardhur dhe i përshëndetur për gjestin patriotik, të tij e do të dëmohej si profesionist në tribunën e kuvendit të Shqipërisë. Por nuk ndodhi kjo. Zoti Rama e përdori dhe keqpërdori shkënctarin e shquar shqiptar për të mbrojtur tezën e lëshuar për herë të parë në historinë e shtetit shqiptar nga një kryeministër i këtij vendi, se në Himarë ka minoritet grek. Prej të enjtes së shkuar, të gjithë kryeministrat e ardhshëm të këtij vendi, të gjithë presidentët, ministrant e jashtëm, madje dhe studiuesit, historianët, shkenctarët e këtij vendi dhe të të gjithë botës që na rrethon, do të përballën me “argumentin” grek, sipas të cilit “Përkatësinë greke të Himarës e ka pohuar vetë kryeministri i Shqipërisë i vitit 2014, Edi Rama”. Kështu kryeministri ynë, i etur për të kapë rekorde, tashmë ka merituar medaljen e artë për një prej këtyre rekordeve, pikërisht për deklaratën e së enjtes në lidhje me përkatësinë etnike të Himarës.
Në përpjekje për ta lënë në errësirë e në heshtje thelbin e deklaratës së tij, zoti Rama u përpoq të rikthehej në tonet autoritare, kur u shpreh se “prej sot diskutimi për këtë çeshtje është i mbyllur”. Por se diskutimi nuk mund të mbyllet, përkundrazi ngjiz më shumë kërshëri, këtë fakt e ndjen dhe vetë ai që bëri deklratën e pavërtetë, të pa mbështetur në shkencën linguistike, etnokulturore, e historike. Për ata që e duan Himarën Greqi diskutimi në pikëpamje shtetërore sapo është hapur. Çfarëdo të ketë shkruar Çabej në memorien e tij të 1936-ës e më vonë për etnikumin shqiptar të Himarës dhe Bregut të Detit, çfarëdo të thotë Pëllumb Xhufi apo historianë të tjerë sivëllezër ideologjikë me Ramën, edhe sikur të ngrihet një çetë historianësh dhe etnologësh “përt të provuar” shkencërisht se “Himara është shqiptare”, ata që kundërshtojnë konceptet unikale të hulumtimit dhe definimit të etnive do të thonë: “Jo Himara është greke, sepse këtë e ka pranuar vetë krzeministri i Shqipërisë së vitit 2014, Edi Rama” A nuk po e përdorin kësisoj grekët dhe mbështetësit e tyre që prej një shekulli nënshkrimin e Protokollit të Korfuzit prej Princ Vidit?! Eshtë dashur një investim i jashtëzakonshëm për të zbutur efektin e Protokollit të vitit1914, dhe megjithatë ai protokoll u bë baza e diversionit të pashoq të nacionalizmit grek kundër Shqipërisë dhe territoreve shqiptare në Jug të vendit. Do të duhen gjithashtu 100 vjet të tjera për ta zbutur në të njëjtën masë efektin negativ të deklaratës së Edi Ramës të 31 gushtit 2014 në sallën e Kuvendit të Shqipërisë.
Kastriot Islami, i cili mesa duket e njeh nga afër kryeministrin e Shqipërisë, është i mendimit se kjo deklaratë nuk duhet marrë seriozisht, madje nuk duhet mbajtur shënim, ose duhet mbajtur shënim si një budallallëk i radhës i kryeministrit Rama.. Po a do të funksionojë kjo për lobet, fraksionet, qarqet antishqiptare brenda dhe jashtë Shqipërisë, të cilët kanë arësye ta marrin seriozisht, ta mbajnë fort shënim, madje ta arkivojnë në redaksitë e gazetave e televizioneve greke, në informacionet diplomatike e arkivat e ministrisë së jashtme e arkivën e shtetit helen?! Ok! Po pranojmë që zotin kryeministër të mos e marrim aq seriozisht edhe për shkak të asaj që shkruan Kaçi, se kreu ynë i ekzekutivit nuk ka haber nga politika e jashtme. Po pse atëherë zoti Rama pati haber të thotë të kundërtën e asaj që kishte thënë Eqrem Çabej, edhe pse provoi që e njihte promemorien e shkencëtarit të shquar?! Nuk mund të besohet se deklarata e tij ishte rezultat i mungesës së habereve. Unë besoj se ai i dha Venizellosit pikërisht atë që ai po kërkonte. I dha Pirro Dhimës, pikërisht atë që Pirrua ia kërkoi Koço Kokëdhimës. I dha politikës greke, shtetit grek, shoqërisë greke kasusin e kauzës që ata e kanë shpallur prej shumë dekadash në lidhje me Himarën. Shërbim më të madh në pikëpamje të linjës shtetërore nuk ka guxuar të bëjë asnjë shtetar shqiptar që prej vitit 1912 e këtej.
Megjithatë më duhet të pohoj se asnjë deklaratë e kujtdo qoftë nuk mund të ketë efekt të përjetshëm. Thuhet se në Maqedoni u anullua regjistrimi fundit i popullsisë, sepse dhjetramijë qytetarë me besim ortotoks u deklaruan se kishin kombësi shqiptare. Kjo kategori qytetarësh qenë regjistruar sit ë kombësisë maqedone para 60 apo 50 vitesh, pasi presioni asokohe ndaj shqiptarëve ishte shumë i madh. Tash, mbas shumë dekadash, kur ndryshoi pozita e shqiptarëve në Maqedoni e në rajon, kjo kategori “maqedonasish” u rikthye në origjinën e vet. Kjo ishte surpriza më e pakëndshme për qeverinë e Gruevskit në Shkup. Ndaj dhe ai anulloi procesin e numrimit dhe regjistrimit të popullsisë në vendin e tij.
E njëjta gjë do të ndodhë mbas disa dekadash edhe me Himarën e himariotët si dhe territore të tjera të ashtuquajtura “zona të minorutetit grek” në Shqipëri. Sapo shqiptarët të zënë vendin që meritojnë në mesin e kombeve të qytetëruara, do të ndryshojë qëndrimi i atyre himariotëve që sot e konsiderojnë veten grekë, sepse në subkoshiencën e tyre ata nuk ndjehen të tillë e nuk janë të tillë. Himara ka thuajse të njëjtën histori si edhe Mirdita, ka synuar një autonomi të caktuar edhe pse pjesë e identitetit shqiptar. Ndoshta kjo histori e përbashkët e kërkesave të të dy këtyre zonave lidhet me identitetin e njejtë dhe prejardhjen mirditore të himariotëve. Por në fund të fundit mund të thuhet se aq sa është greke Mirdita, me historitë e saj të lëvizjeve historike për autonomi, aq është greke Himara, me të njëjtat përpjekje historike dhe aktuale që bën një pjesë e manipuluar e drejtuesve politikë të kësaj zone. Nëse Himara ka synuar në historinë e saj të re një autonomi të caktuar, kjo nuk ka qenë e motivuar etnikisht, ka qenë një përpjekje dhe një lëvizje për të shfrytëzuar me racionalitet pozitën gjeografike dhe resurset që ajo ka për zhvillim e prosperitet.
E njëjta gjë ndodhi dhe në këtë çerek shekulli të fundit, sepse himariotët nuk patën kujdesin e duhur të qeverisjes në Shqipëri. Këto përpjekje historike të saj sollën lirinë ekonomike të Himarës, më pas rritën kontaktet e saj me fqinjët, diktuan njohjen e kulturës greke, italiane e kështu me radhë dhe natyrisht që e shndërruan gradualisht atë në një zonë bilinguine. Nevoja i bëri himariotët të mësonin jo vetëm shqipen si gjuhë të nënës, por edhe greqishten e italishten, ndonëse më pak, si gjuhë të tregëtisë e emigracionit sezonal. Pikërisht këto përpjekje për liri ekonomike dhe integrim lunguistik në veprimtarinë tregtare i përdorën dhe keqpërdorën nacioanlistët grekë brenda e jashtë kufijve shqiptarë për qëllime ekspansioni dhe i legjitimoi si të tilla në sallën e parlamentit të Shqipërisë kryeministri i këtij vendi, Edi Rama.
Mithat Frasheri – Ati i Kombtarizmit
Nga Astrit Lulushi/
Në korrik 1949 – Mit’hat Frashër zgjidhet kreu i Komitetit Shqipëria e Lirë. Në tetor ai vdiq (69 vjeç) nga një goditje në zemër në Hotelin Lexington në Lexington Avenue në Nju Jork (edhe teori komploti ekzistojnë rreth vdekjes së tij). Në vitin 1945, kur komunistët morrën pushtetin në Shqipëri. Mit’hati iku në Itali. Vitet e para të luftës së ftohtë i kaloi duke u përpjekur për të mbledhur së bashku një koalicion të forcave anti-komuniste shqiptare në Britani dhe Shtetet e Bashkuara. Kishte vetëm disa vite që i ishte rikthyer politikës.
Nën regjimin e Zogut në vitin 1925, Mit’hati e la jetën publike dhe hapi një librari në Tiranë. Ai vetë zotëronte një bibliotekë jashtëzakonisht të madhe private me rreth 20.000 vëllime, koleksioni më i madh në Shqipëri në atë kohë. Me shtrirjen e Gjermanisë dhe ndërsa Lufta e Dytë Botërore po bëhej e pashmangshme, Mit’hat filloi të mendonte për t’a përdorur këtë periudhë lufte për të krijuar Shqipërinë Etnike – ai themeloi Ballin Kombëtar.
Kur Shqipëria shpalli pavarësinë nga Perandoria Osmane, Mit’hat Frashëri shkroi: “Deri tani shqiptarët kanë jetuar shumë pak për veten e tyre; nga veprimtaria e tyre, gjaku i tyre, talentet e tyre kanë përfituar fqinjët e tyre. Ata kanë shenjtëruar të mirën e tyre për të mirën e të tjerëve. Tani ata duhet të jetojnë dhe.. punojnë për veten e tyre, për Shqipërinë e tyre”.
Bir i Abdyl Frashërit të famshëm, Mithati ishte një nga aktivistët më të rëndësishme të Zgjimit Kombëtar Shqiptar; në vitin1908 ai mori pjesë në Kongresin e Manastirit dhe u zgjodh nënkryetar i Komisionit të Alfabetit – Mit’hat Frashëri është konsideruar nga shumë njerëz si babai i nacionalizmit shqiptar.
(Histori: Çfarë ka ndodhur më 31 korrik?/Astrit Lulushi)