Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

U zhvillua në New York, Konferenca e Sipërmarrësve Profesionistë të Amerikës së Veriut

by

Konferenca NAPEC Innovation 2014 u mbajt dje(në 12 prill 2014) në Manhattan – New York , dhe u ndoq nga më shumë se 300 të pranishmit nga e gjithë bota, ndërsa u organizua dhe u drejtua nga një shqiptar/

Nga BEQIR SINA, Manhatttan NYC/

EAST SIDE – NYC : Konferenca :” NAPEC Inovacioni 2014″ është një konferencë kryesore për ndërmarrjet të vogla dhe të mesme, në Amerikën e Veriut, një risi për të treguar qëndrueshmeri në rritjen e biznesit dhe zhvillimit të biznesit të vogël dhe të mesmë. Këtë e treguan më së miri me anë të video – kumtesave të mbajtura në këtë konferencë, folësit. Konferenca afro “gjysmë milion dollar”, u sponsorizua nga Bursa e Stambollit, FEBA, Istambul Institute Leadership, World Innovation Forum, Carnegie Mellon University Hinz College, Johnson Cornell University , Institute for Social Innovation.
Konferenca” NAPEC Innovation 2014″ u mbajt të shtunën(në 12 prill 2014) në hotelin Marriott në Manhattan – New York , dhe u ndoq nga më shumë se 300 të pranishmit nga e gjithë bota, ndërsa u organizua dhe u drejtua nga një shqiptar , bashkëthemeluesi i saj Erdoan Shipoli nga Mitrovica – Kosovë.
Kurse, në mesin e pjesëmarrësve ishin të pranishëm dhe biznesmen, drejtues biznesesh, të suksesshëm shqiptarë, një grup i studentëve shqiptarë nga universitet e Miçiganit dhe FEBA, New Jersey , New Yorku, Drejtori dhe një nga themelluesit e qendrës Albanian Culture Center(ACC), Qendra kulturore e shqipëtarëve në New Jersey, z. Shaban Gjoka,z. Harrun Pollozhani,z. Kalosh Sela dhe z. Haxhi Dauti.
Kjo ngjarje prestigjioze vjetore bashkoi për një ditë në hotel Marriott në qendër të qytetit të New Yorkut, sipërmarrësit , akademikët, studentët, dhe ekspertët ndërkombëtarë , përfaqësues të organizatave dhe shoqatave me mbështetje të biznesit shqiptarë dhe të huaj, përfaqësuesit e bursës së Stambollit dhe drejtuesit e institucioneve financiarë , njdekësit e politikave prodhuese dhe agjencitë ndërkombëtare të inovacionit të përfshira në zhvillimin e biznesit të vogël dhe të mesme në Amerikën e Veriut .
“Konferenca “NAPEC Innovation 2014” e mbajtur në metropolin amerikan New York, ishte e fokusuar dhe e përqëndruar, në fushat kyçe që kanë nevojë për të investuar në mënyrë që të rritet dhe të mbështet biznesi i tyre . Disa nga udhëheqësit e shquar të biznesit, erdhën në këtë për të treguar ide nga disa nga sfidat e tyre për të ardhmen që lidhen me fillimet e bizneseve dhe praktikat më të mira brenda sektorve të “SEM dhe NVM-ve” tha bashkëthemeluesi i saj Erdoan Shipoli për gazetën tonë .
Simbas tij – kjo Konferencë, kishte për qëllim të lehtësojë kontaktimet mes afaristëve dhe biznesmenve që të fokusohen në fushat kryesore të rritjes në bizneseve të vogla , duke përfshirë financat , zhvillimin e produkteve dhe të teknologjisë , duke sjellë së bashku udhëheqësit e industrisë në fushat kryesore të zhvillimit të qëndrueshëm , për të edukuar dhe frymëzuar sipërmarrësit kryesorë, dhe pronarët e bizneseve të mesme dhe të vogla SEM dhe NVM-ve , dhe profesionistët në rritjen e bizneseve të tyre duke përdorur strategjitë fundit dhe teknologjive të internetit.
“NAPEC – është një mënyrë për të rritur Rrjetet e biznesit në Amerikën e Veriut , për të mësuar dhe të ndajnë përvojat, ndërkohë që për shqiptarët është që të njihen me bizneset shqiptare jashtë vendit , projektet, idetë dhe arritjet e tyre të suksesshme në Amerikën e Veriut” deklaroi Shipoli
NAPEC është themeluar nga disa prej profesionistëve, sipërmarrësit dhe akademikë , të cilët ishin aktivë në komunitetet dhe profesionet e tyre, në Amerikën e Veriut dhe Europë . Një nga themeluesit , dhe njeriu “kyç” i NAPEC është me origjinë nga Kosova , nga Mitrovica, ai është Erdoan Shipoli , një CEO i tanishëm i NAPEC .
Ndërkohë, që aty u fol edhe pë Këshillin e Sipërmarrësve Profesionistë të Amerikës së Veriut ( NAPEC ) i cili është një rrjet për biznesmenët profesionistët dhe sipërmarrësit që ofrojnë mundësi në rrjetëzimin e tyre brenda komunitetit të biznesit , ku në fokus kan Amerikën e Veriut. Këtu kemi të bëjmë me një fakt interesant : disa prej themeluesve NAPEC janë shqiptarë të Kosovës dhe me origjinë shqiptare nga Shqipëria ose trojet shqiptare s.p.sh : Erdoan Shipoli është CEO, Lirida Kercelli është program menaxhere dhe Ali Kaja është kordinator per median, kurse studentë dhe biznesmen të tjerë shqiptarëjanë vullnetar të organizmit të kësaj konference.
Folësit kryesorë të “Konferencës “NAPEC Innovation 2014”, e mbajtur në metropolin amerikan New York, ishin Mustafa Baltaci, (Executive Vice President, Borsa Istambul (Istambul Stock Exhange), Blake Swensrud Chairman World Cell Inc.,Chip Dempsey, Executive Director, Morgan Stanley – Institutional Equity Divizion. Kurse “Innovation Challenge Judges” qenë Larry Richards, David Schlapbah.Madeline McEneney, dhe Dr. Georges E. Haddad.
Konferenca Innovation Challenge NAPEC bashkoi sipërmarrësit dhe studentët nga universitetet më të mira për të konkurruar për më shumë se 20 mijë dollar në shpërblime të fituesve: Çmimi i parë: 10,000 dollar, Çmimi i dytë 5,000, Çmimi i tretë 2,500 Çmimi Idea 1,500 dollar dhe Çmimi Idea më të gjelbër 1,000 dollar.
Ndërsa u folë për të menduarit jashtë kutisë lëvizëse në tregjet dhe format e kërkesat e ardhshme të konsumit. Një vend të veçantë zuri edhe konkurimi i cili është i dizajnuar për të ndihmuar dhe të shpërblejë studentët që duan të ndjekin ide të reja të biznesit, të zhvilluara në një teknologji dhe në një produkt të tregtueshme, ose të ketë një qasje të re për një problem të vështirë apo mundësi bindëse. Finalistët me anë të vido projekteve të tyre inovative shfaqën idetë e tyre për sipërmarrësit, investitorët dhe kapitalet e sipërmarrjeve dhe iu përgjigjen pyetjeve reagimeve të vlefshme në sipërmarrjet e tyre.
Objektivi i sfidës së “Konferencës “NAPEC Innovation 2014”, ishte për ekipet e studentëve të konceptualizuar në një produkt ose shërbim inovativ, për të krijuar një plan biznesi për komercializimin e produktit / shërbimit dhe klientit. Gjyqtarët e konkurrencës ishin sipërmarrës, drejtues të nivelit CEO, dhe investitorët që dalin vullnetarë për t’u takuar me studentët të cilët janë të interesuar në fushën e marketingut, biznesit, duke shpalosur secili prej tyre idetë e tyre të reja inovative.

Historianët: Cenimi i autoqefalisë së Kishës Ortodokse Shqiptare,i rrezikshëm

by

* Beqir Meta: Hierarkia kishtare duhet të jetë e gjitha shqiptare
*Ndikimi i Kishës greke apo ai islamik është më i rrezikshëm? Historianët bashkohen në një pikë: çdo institucion fetar që del nga linja kombëtare, përbën rrezik për një komb qoftë ortodoks, mysliman, bektashi apo katolik.

Ka shkaktuar shqetësim të madh në Kishën Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, debati i ditëve të fundit për cenimin e pavarësisë së saj nga Kisha greke, debat që u risoll në vëmendje nga ish-kreu i SHISH-it, Fatos Klosi, në një intervistë të tij, ku ai e konsideronte ndikimin e Kishës greke në Shqipëri edhe më problematik se ai islamik. Deklaratat e Klosit u mbështetën dhe nga kleriku i anatemuar nga Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë, At Nikolla Marku dhe nga politologu Koço Danaj.
Si rrallëherë këto vitet e fundit, reagoi Sinodi i Shenjtë i KOASH me një deklaratë zyrtare, dukshëm qartë me nota nervozizmi. (Hera e fundit që Sinodi i Shenjtë kishte dalë në një deklaratë zyrtare ishte në vitin 2011, kur diskutohej projektligji për arsimin pasuniversitar dhe Sinodi shprehte shqetësimin në lidhje me çështjet fetare që trajtoheshin në të)
Duke iu referuar vetëm intervistës së ish-kreut të SHISH-it e duke injoruar ato që pasuan, Sinodi i Shenjtë në përgjigjen zyrtare të një dite më parë i quante komentet e Klosit si të papërgjegjshme, fyese dhe çorientuese me qëllim helmimin e opinionit publik. Vetë Klosi i kontaktuar me telefon refuzoi t’i përgjigjej gjuhës së ashpër të përdorur nga Sinodi i Shenjtë ndaj deklaratave të tij “politikisht korrekte”, siç i cilësoi ai. Por tashmë debati është ndezur dhe është shtrirë edhe në rrjetet sociale. Të gjithë e kanë thënë fjalën e tyre në debatin aktual, përveç historianëve. Këta të fundit bashkohen fort në një pikë: çdo institucion fetar që del nga linja kombëtare përbën rrezik për një komb. Beqir Meta e sheh qartazi rrezikun te cenimi i pavarësisë dhe karakteri kombëtar i një institucioni fetar, qoftë ky ortodoks, mysliman apo katolik. Mariglen Verli ndan të njëjtin qëndrim, megjithëse për të, ky nuk është një problem që lindi sot, por që ka ekzistuar në 100 vjet të shtetit shqiptar.
Beqir Meta: Hierarkia kishtare duhet të jetë e gjitha shqiptare
Zoti Meta, a bini dakord me tezën që po debatohet së fundmi se, ndikimi i Kishës greke është më i rrezikshëm se ndikimi islam në Shqipëri?
Së pari duhet të sqarojmë diçka shumë thelbësore në këtë diskutim. Qoftë Kisha Ortodokse e Shqipërisë, qoftë institucionet fetare islame si xhamitë apo komuniteti bektashi, kisha katolike etj., duhen konceptuar në radhë të parë si institucione kombëtare, si institucione të kombit. Këto të fundit dihet që ndahen në grupe të ndryshme; politike, ekonomike, sociale, shpirtërore dhe religjioze, siç janë këto institucione për të cilat po debatohet. Problemi është se në Shqipërinë tonë nuk ka patur një koncept të qartë se këto janë institucione kombëtare fetare, por ato janë konceptuar si institucione vetëm të pjesëve parciale të popullsisë shqiptare. Kjo qasje është e gabuar, dhe ka të bëjë me konceptimin e gabuar të procesit të shtetformimit dhe ndërtimit të shtetit kombëtar. Këto institucione janë aq të rëndësishme për shtetformimin, kombformimin dhe identitetin e kombit shqiptar sa edhe institucionet politike. Pra janë të rëndësishme për gjithë shqiptarët, pavarësisht se nga pamja shpirtërore dhe religjioze ato janë institucione të një pjese të besimtarëve. Elementë që duan ta tjetërsojnë karakterin autoqefal të Kishës Ortodokse Shqiptare apo dhe të institucioneve të tjera me karakterin e tyre kombëtar, kanë luajtur me këtë koncept duke e shkelur atë çka është shumë thelbësore. Tani vijmë tek pyetja?
Pasi kemi kuptuar këtë, kuptojmë se cenimi i autoqefalisë dhe karakterit kombëtar të një institucioni religjioz, qoftë ky ortodoks, mysliman apo katolik, është i dëmshëm për gjithë kombin shqiptar dhe për shtetin shqiptar, sepse cenon jo vetëm institucionet e tjera, por mbi të gjitha paqen dhe sigurinë e vendit.
A mendoni se duhej ky debat dhe, a e konsideroni të drejtë?
Debati për mua është shumë i drejtë. Unë quaj të gabuar perceptimin dhe pretendimet që kanë patur disa herë përfaqësues të minoritetit, si Vangjel Dule apo vetë Janullatosi.
Personalisht e konsideroj të drejtë debatin, ndonëse do korrigjoja diçka në deklaratat e ish-kreut të SHISH-it, Fatos Klosi.
Dhe çfarë është ajo që do korrigjoje?
Nuk mendoj se është më pak i rrezikshëm ekstremizmi islamik. Ai është po aq i rrezikshëm sa dhe deformimi i këtyre institucioneve, i karakterit të tyre kombëtar. Por herë mund të paraqesë më shumë rrezik njëri e herë tjetri, sipas kushteve specifike të situatës brenda dhe jashtë vendit, pra të marrëdhënieve ndërkombëtare. Pra, nëse rrezikohet prishja e karakterit kombëtar të këtyre institucioneve, çka në shtetin shqiptar është një çështje shumë specifike dhe shumë delikate, atëherë Shqipëria është në rrezik. Të parët tanë na e kanë lënë një eksperiencë të mrekullueshme, të ndërtimit të këtyre institucioneve si institucione dhe vlera kombëtare dhe këto vlera kombëtare dhe shpirtërore kanë kontribuar në paqen sociale dhe formatimin e këtij kombi, në formatimin e shpirtit të tij, ndërgjegjes së tij kombëtare dhe të gjitha institucioneve të tjera. Ndaj mendoj se kjo është një çështje shumë e rëndësishme dhe debati është me shumë vend.
Ju u shprehët më lart për perceptim të gabuar dhe për pretendimet që kanë patur disa herë përfaqësues të minoritetit, si Vangjel Dule apo vetë Janullatosi. Çfarë keni parasysh?
Formimin e statusit të autoqefalisë së Kishës Ortodokse. Hierarkia kishtare duhet të jetë e gjitha shqiptare dhe ky është një element themelor. Ky është kusht themelor për ekzistencën e shteteve kombëtare. Në momentin që është cenuar kjo, sigurisht që përbën një rrezik shumë të madh. Hasan Dosti, një nga juristët e shquar shqiptarë që ka njohur dhe shtetin dhe institucionet, ka thënë: ‘Pavarësia e Kishës Ortodokse Shqiptare dhe institucioneve fetare në përgjithësi ishin plotësimi logjik dhe shpirtëror i pavarësisë kombëtare’.
Ju jeni i mendimit se Kisha Autoqefale Ortodokse Shqiptare nuk ka pavarësi ndaj Kishës greke?
Më saktë, mendoj se është cenuar statusi i pavarësisë së saj. Ky cenim është i rrezikshëm dhe mund të sjellë shumë pasoja. Madje ka një rrezik të madh në institucionet fetare, sepse fenomenet që cenojnë institucione kombëtare të një kategorie në aspektin e tyre kombëtar dhe të pavarur, mund të prodhojnë prishjen e balancave dhe të formimit të këtyre institucioneve edhe në besime të tjera. Kjo gjë mund të shërbejë si model negativ.

Maringlen Verli: Gjithçka që del nga linjat kombëtare është e rrezikshme
“Duke parë historikisht problemin gjatë një shekulli, fakti që më 1914, ai vit i mbrapshtë, ai viti i Vidit, quajeni si të doni, kemi dy lëvizje rebelimi; i ashtuquajturi vorio-epiriot dhe ai islamik i Shqipërisë së Mesme, tregon se secila ka patur ndikim, kush më shumë apo më pak, aty nuk ka kandar. Unë mendoj se gjithçka që del nga linjat kombëtare është e rrezikshme. Pastaj, për shkak të konjukturave ndërkombëtare; njëra peshon pak e tjetra më shumë, pozicionet ndërrohen ashtu siç ndërron edhe politika globale. Për mua, të dyja mbeten probleme që duhen trajtuar. Debati i momentit është vetëm një kapje e çastit. Po të hedhësh një vështrim në 100 vjet të shtetit shqiptar andej dhe këndej kufirit, në Kosovë dhe më gjerë këto janë probleme që vazhdimisht kanë qenë prezente dhe vazhdimisht na kanë rrezikuar, për shkak të ndonjë konjukture të caktuar, një herë ka qenë njëra një hap përpara e një herë tjera, ndaj teza se cila aktualisht përbën më shumë rrezik më duket ndonjëherë vështrim fëminor që i bëhet çështjes, në mos qoftë pastaj, për fat të keq, një vështrim nga kënde të caktuara”, – shprehet Verli.
At Nikolla Marku: Sinodi i Shenjtë, i paligjshëm
Kleriku i anatemuar, At Nikolla Marku vazhdon “luftën” e tij me kreun e Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë. Në këtë deklaratë të tij, prifti shqiptar ortodoks në dioqezën e “Shën Mërisë” në Elbasan, shprehet se Sinodi i Shenjtë është një gardë e krijuar nga Janullatosi, që i shërben interesave personale të tij.
Si e shihni reagimin e Sinodit të Shenjtë?
Ky Sinod i Shenjtë është i paligjshëm. Ai është ndërtuar sipas udhëheqësit, Janullatosit dhe jo sipas ligjit. Janullatosi i ka zgjedhur vetë këta njerëz dhe i ka vënë në detyra të rëndësishme si në Gjirokastër, Berat e Korçë, që të zbatojnë planin e helenizmit grek në Shqipëri. Që të krijosh një Sinod të Shenjtë, duhet që kryepeshkopi i cili e drejton, të jetë i aprovuar nga Patriarkana dhe nga shteti. Janullatosi me Sinodin e Shenjtë ka krijuar një gardë, që i shërben interesave personale të kryepeshkopit.
Ku e bazoni paligjshmërinë e Sinodit të Shenjtë?
Neni 16 i Statusit të Kishës Autoqefale Ortodokse të Shqipërisë thotë se, kryepeshkopi, peshkopi, prifti dhe të gjithë që vijnë pas tyre e që shërbejnë në territorin e Kishës, duhet të jenë prej gjaku, gjuhe, kombësi dhe nënshtetësi shqiptare, ku ligjërojnë fjalën e Zotit. Këta njerëz nuk i përmbushin këto kritere. Kryepeshkopin e kemi grek. Peshkopët e tjerë të dioqezave, siç është ai i Gjirokastrës dhe Beratit, janë grekë.
Po pse sipas jush vjen ky reagim tani?
E para herë që Sinodi i Shenjtë ndjen goditjen e ndërgjegjes se ata nuk janë të pranueshëm në Shqipëri. Ky Sinod i Shenjtë është gjysmë grek e gjysmë shqiptar, i paaprovuar nga kongreset ortodokse të besimtarëve ortodoksë shqiptarë. Me këtë deklaratë ata po hedhin gurin, për të parë nëse do të gjejnë mbështetje dhe mbrojtje nga qeveria dhe se sa besim kanë në popull.
Po ndërhyrjet me komente politike si i shihni?
E vërteta se Shqipërisë i vjen një rrezik i madh nga shteti grek nuk vihet në diskutim. Kisha kur sheh që kjo e vërtetë po qartësohet çdo ditë e më shumë, tronditet dhe fut politikën në mes dhe ata njerëzit që e përkrahin në sektorin e politikës, e i nxit që ata ta mbështesin.
Janullatosi asnjëherë nuk ka qenë ekuilibrator në Shqipëri, asnjëherë nuk ka qenë balancues për të ndalur gjakrat e për të dhënë mesazhe paqeje në momente kyçe të marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Greqisë. Në rastin e vrasjes se të riut Aristotel Guma, ai ngriti gjithë njerëzit në këmbë, ngriti meshë për shpirt të tij dhe mirë bëri, se dhe ai ishte një djalë i ri. Po tani shtrohet pyetje: Pse nuk ka asnjë reagim nga ana e tij për masakrimin e tmerrshëm që i bënë në burgjet greke të ndjerit Kudret Kume ose siç e njihnin në Greqi, Ilia Kareli. Unë mendoj se ata që e komandojnë nga Greqia nuk e lejojnë Janullatosin të reagojë. E pra, ai duhet të dilte dhe të përcillte mesazhe paqeje.(Kortezi Aida Tuci-MAPO)

JANULLATOSI-PLAGA E ORTODOKSIZMIT SHQIPTAR

by

Pëllumb Xhufi: Financimet dhe varësia nga Greqia, plagët që Klosi i zbuloi Kishës Ortodokse/
Janë dy çështjet që i kanë detyruar anëtarët e Sinodit të dalin, kësaj here të gjithë bashkë, si institucion, kundër deklaratave të z.Klosi. E para ka të bëjë me pikëpyetjet që lindin lidhur me origjinën e burimeve të financimit dhe e dyta, me dyshimet për një varësi të kreut të Kishës sonë Autoqefale
Historiani Pëllumb Xhufi e cilëson të paprecedent reagimin e Sinodit të Shenjtë të KOASH ndaj ish-kreut të SHISH-it, Fatos Klosi. Në intervistën e tij për MAPO-n, Xhufi argumenton arsyet që detyruan anëtarët e Sinodit të dalin, kësaj here të gjithë bashkë, si institucion, me një kundërdeklaratë. Historiani e konsideron reagimin e Sinodit të Shenjtë si të paprecedent dhe shprehet se radikalizimi fetar, qoftë islamik, katolik apo ortodoks mund të izolohet vetëm atëherë kur politikanët shqiptarë të marrin guximin të hartojnë një ligj për komunitetet fetare
Zoti Xhufi, Sinodi i Shenjtë ka bërë një deklaratë (gjë e rrallë kjo), ku kundërshton qëndrimet e ish-shefit të SHISH-it, Fatos Klosi, në lidhje me rreziqet e radikalizmit të rrymave fetare. Si e keni përcjellë këtë debat dhe sipas jush, a ka ardhur momenti që opinioni dhe politika të përballet me këto tema?
Në radhë të parë, mendoj se është politika ajo që duhet të përballet me problemet në fjalë. Çështja e lirisë fetare, e marrëdhënieve ndërfetare dhe e marrëdhënieve mes fesë dhe shtetit, në Shqipëri janë një problem i bashkëjetesës dhe i paqes sociale. Akoma më shumë: janë një problem i mprehtë i sigurisë kombëtare. Paqja dhe siguria e Shqipërisë varen shumë nga ai ekuilibër mes shtetit dhe fesë dhe midis besimeve të ndryshme, që krijuesit e Shqipërisë, në bashkëpunim të ngushtë me besimtarët shqiptarë dhe me klerikët patriotë, ditën ta projektojnë me mençuri në vitet e Rilindjes Kombëtare dhe ta realizojnë me guxim në fillimet e viteve 1920. Ndërtimi i shtetit mbi bazën e sekularizmit, pavarësimi i besimit mysliman nga Sheh-ul-Islami, shpallja e Autoqefalisë së Kishës Ortodokse nga Patrikana e Stambollit, frymëzimi albano-centrik dhe angazhimi patriotik i kahershëm i shumë klerikëve katolikë, krahas të tjerëve, dhe në fund, hartimi i Ligjit për Komunitetet Fetare, më 1928, ishin një garanci e fortë në drejtim të arritjes së këtij ekuilibri.
Sot, për fat të keq, komunitetet fetare gëlojnë nga klerikë të huaj, të cilët më shumë se për bashkëjetesën, janë të interesuar të fitojnë terren në kurriz të besimeve të tjera dhe të vetë shtetit, ndonjëherë edhe për llogari të qendrave të huaja. Sot mungon një ligj për komunitetet fetare, i cili do përcaktonte të drejtat dhe detyrimet e shtetit ndaj komuniteteve fetare, dhe anasjelltas. Politikanët tanë nuk marrin guximin të hartojnë një ligj të tillë, i cili do ta vinte shtetin dhe shoqërinë shqiptare në një balancë të drejtë me komunitetet fetare dhe drejtuesit e tyre, që kanë fituar një status imuniteti e paprekshmërie, të cilin e meriton vetëm feja, si e tillë, dhe jo njerëzit e fesë, që janë njerëz si gjithë të tjerët. Shteti, më në fund u bë i gjallë, dhe me shfaqjet e fundit të një radikalizmi islamik të paprecedent në Shqipëri, ndërhyri me forcë për goditjen dhe izolimin e tyre. Por, nuk duhet harruar se shfaqje të tilla janë gjithashtu pasojë e infiltrimeve, deformimeve dhe pozicionimeve ekstreme dhe përjashtuese, që vihen re edhe në segmente të caktuara të ortodoksisë e të katolicizmit shqiptar. Problemi bëhet edhe më akut, kur ideatorë e zëdhënës të “betejave të heshtura” ndërfetare bëhen ndonjëherë klerikë dhe intelektualë, nga ata që me bujë apo me sqimë deklarohen si “ushtarë” të Krishtit apo të Muhametit. Sjellje të tilla sjellin vetëm frustrime, reagime të egra dhe hapje llogoresh mes shqiptarësh. Besimet në Shqipëri janë si ato enët komunikuese: çfarë shtohet diku, hiqet diku tjetër.
Në këtë mënyrë e kuptoj unë shqetësimin e z. Klosi, i cili, si ish-kryetar i SHISH-it, me siguri është më i informuar se ne të tjerët, dhe me “të tjerët” guxoj të përfshij edhe anëtarët e nderuar të Sinodit të Shenjtë. Pikërisht, reagimi i paprecedent i Sinodit të Shenjtë të KOASH është një shenjë se z. Klosi e ka vënë gishtin në plagë.
Dhe plaga, sipas jush, janë Sinodi dhe kreu i KOASH-së?
Mund të thuhet edhe kjo, nëse merren parasysh mënyra si këta u gjendën në krye të KOASH. Hirësia e tij, Prof. A. Janullatos u imponua në krye tëKOASkreu KOASH pas presioneve dhe ndërhyrjeve brutale të Athinës zyrtare mbi politikanët shqiptarë. U shkelën hapur kanonet e Kishës së Shenjtë, të cilat e konsiderojnë të paligjshëm një peshkop të hipur në fron me ndërhyrjen e pushtetit laik. U shkelën hapur statutet e KOASH dhe vetë ligji i shtetit mbi komunitetet fetare, të cilët përcaktonin që kryetari i kishës duhet të ishte qytetar e kombas shqiptar dhe se shugurimi i tij nuk mund të bëhej pa u firmosur dekreti përkatës nga Presidenti i Republikës. Deri më sot ne dimë se Prof. Janullatos pati vetëm një “fjalë burri” nga z. Berisha për drejtimin e përkohshëm të KOASH, por jo ndonjë dekret apo firmë të tij. Dhe kjo është një arsye më shumë për ta konsideruar të paligjshëm e antikanonik fronëzimin e tij. Për të mos folur pastaj për mizanskenën e mesditës së vaposur të 2 gushtit 1992, e cila është më shumë se një plagë, është një njollë në historinë e KOASH dhe në vetë biografinë personale të Hirësisë së Tij.
Çfarë ju tërheq vëmendjen posaçërisht në përgjigjen e Sinodit ndaj deklaratave të z. Klosi, çfarë ka aty të paprecedent, siç shpreheni ju?
Me pak fjalë, dy janë çështjet që, siç më duket mua, i kanë detyruar anëtarët e Sinodit të dalin, kësaj here të gjithë bashkë, si institucion, kundër deklaratave të z. Klosi. E para ka të bëjë me pikëpyetjet që lindin lidhur me origjinën e burimeve të financimit të aktiviteteve të KOASH. E dyta ka të bëjë me dyshimet për një varësi të kreut të Kishës sonë Autoqefale nga qendra fetare e politike të huaja, përkatësisht greke. Të dyja çështjet atakojnë drejtpërsëdrejti sigurinë kombëtare dhe këtu e ka burimin trazimi i pazakontë i kreut të KOASH. Por, përgjigja me të cilën anëtarët e nderuar të Sinodit mundohen t’i “arkivojnë” këto dy çështje, vetëm sa i rrisin pikëpyetjet.
“Neootomanizmi”, nëse ekziston, do të ishte doktrina e një ekspansioni ekonomik e kulturor të Turqisë moderne në kufijtë e Perandorisë së dikurshme osmane. Bartës i kësaj doktrine është një shtet jo fqinj i Shqipërisë. “Helenizmi” është një doktrinë e përpunuar në shekuj dhe e asimiluar si ideologji politike e një shteti fqinj të Shqipërisë. Një doktrinë e tillë ka lënë plagë të rënda e të paharrueshme në vendin tonë
Të ndalemi këtu: ku e shihni ju të keqen e financimeve të huaja për ndërtimin e kishave në Shqipëri dhe ndërhyrjen e shtetit grek në punët e kishës ortodokse të Shqipërisë?
Në radhë të parë, duhet saktësuar se kujdesi i kreut të KOASH nuk është kufizuar vetëm në ngritjen e kishave, të cilat jo rastësisht ndjekin linjat stilistike të kishave greke. Bëhet fjalë edhe për ndërtime shkollash, varrezash e memorialesh, spitalesh, bankash e biznesesh greke, të inauguruara e të bekuara sistematikisht nga kreu i KOASH. E pra, Kryetarin e Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë nuk e kemi parë ndonjëherë të asistojë në hapjen e shkollave, spitaleve, bankave e bizneseve të ngritura me kontribute të shtetit e të biznesmenëve shqiptarë. Për herë të parë, në dijeninë time, anëtarët e Sinodit të Shenjtë citojnë emrat e ndonjë fondacioni grek (ka edhe të tjerë) që kanë livruar fondet për ngritjen e kishave helenoide në Shqipëri. Së pari, këtu duhet sqaruar se fondacione si Onasis, Niarko, Laçis, Arsaqi, Kokalis etj.(këta dy të fundit i shtuam ne), janë fondacione të kolauduara mirë me institucionet e shtetit grek dhe që kanë kontribuar më së shumti në përhapjen e “helenizmit”. Dihet si funksionojnë këto fondacione greke dhe si janë realizuar veprat e financuara prej tyre në Shqipëri: fillimisht Athina zyrtare bënte presionin e duhur politik mbi qeveritarët e trembur, të paditur e të korruptuar shqiptarë, prej të cilëve merrej “leja e ndërtimit”. Pastaj vinin paratë e fondacioneve në fjalë, të cilave në këmbim të kontributeve në të mirë të “helenizmit”, qeveria greke u jepte favorizime e lehtësira të ndryshme tregtare e fiskale. Pra, në çdo rast, politika greke është e përfshirë kokë e këmbë në realizimin e projekteve të tilla në Shqipëri. Ajo që ka shqetësuar zotin Klosi dhe ka shqetësuar pjesë të mira të opinionit të informuar shqiptar, ka qenë roli prej protagonisti që Hirësia e Tij, Prof. A. Janullatos ka luajtur si në fazën “politike”, ashtu edhe në atë “teknike” të realizimit të këtyre projekteve (kujto rastin e “Memorialit” për ushtarët grekë në Kosinë të Përmetit dhe historitë e errëta që e shoqëruan atë).
Zoti Klosi, në intervistën e vet e cilësonte Kishën Autoqefale Shqiptare një zgjatim të Kishës greke. A e ndani dhe ju këtë bindje?
Z. Klosi ka të drejtë kur flet për një lidhje varësie të KOASH-së me Kishën greke. Unë do të flisja edhe për një lidhje e varësi nga politika greke, nga momenti që në Greqi, ashtu si në Bizantin mesjetar, kisha e shteti janë të lidhur ngushtësisht. Historikisht, shteti grek është përpjekur ta përdorë ortodoksinë në funksion të projekteve të veta për “helenizimin” e masës së ortodoksëve shqiptarë. Është një përrallë për naivë ajo që tregohet edhe në këtë rast nga krerët e Sinodit, sipas të cilëve, KOASH nuk ka të bëjë aspak, as me kishën e as me shtetin grek, dhe se “referenca” doktrinore e institucionale e saj është vetëm “kisha-mëmë” e Stambollit. Për fat të keq, nuk ka qenë e nuk është kështu. Qysh në dekadat e fundit të sundimit osman, krerët e mitropolive dhe të peshkopatave shqiptare caktoheshin nga qeveritë greke dhe, natyrisht, ishin grekë. Patrikana e Stambollit vetëm sa noterizonte zgjedhjet e Athinës. Nuk dua ta rëndoj me shembuj këtë intervistë, që është nisur për të qenë e shkurtër. Por, më mundon mendimi që anëtarët e nderuar të Sinodit të KOASH të mos dinë faktin që “transferimin”e mitropolitit Jakov nga Durrësi në Korçë më 1919, nuk e bëri Patriku i Stambollit, por Kryeministri i Greqisë, Venizelos. Sipas telegramit që ky i dërgonte Athinës nga Konferenca e Paqes në Paris, Jakovi duhej të paraprinte mbërritjen e trupave greke në Korçë, për të përgatitur kalimin “soft” të saj në duart greke, gjë për të cilën ishte marrë vesh në Paris edhe më ndonjë politikan të huaj. “Sa i përket miratimit të këtij transferimi nga Patriku”, udhëzonte Venizelos, “ky mund të bëhej më vonë, pasi situata kërkonte një veprim urgjent”. Por, interferenca të tilla të shtetit grek në punët e ortodoksisë shqiptare në funksion të projekteve politike, vazhduan edhe në periudhën pas krijimit të shtetit shqiptar dhe pas shpalljes së autoqefalisë së kishës sonë ortodokse. Duke shfrytëzuar dobësinë e regjimit të Zogut pas fërkimeve që ky pati me Italinë, në 1937, Athina zyrtare “gatoi” njohjen e autoqefalisë së kishës ortodokse shqiptare nga ana e Patrikanës së Stambollit, duke kërkuar largimin e anëtarëve shqiptarë të Sinodit dhe zëvendësimin e tyre me prelatë grekë e grekomanë. Për të fituar ndonjë buzëqeshje (dhe ndonjë kredi) nga Athina, mbreti dallkauk shqiptar lejoi atë vit edhe hapjen e shkollave greke në Himarë, Dhërmi e Palasë.
Por ç’të shkojmë aq larg? E thamë më sipër, se si dhe pse, në krye të KOASH-it erdhi Hirësia e tij, Prof. Janullatos. Do të kalonin vetëm pak vite, dhe ky do të gjente rrugët dhe mënyrat për të krijuar një Sinod të tillë, ku mitropolitët me origjinë greke e me prirje grekomane mbizotërojnë dukshëm. Në këto kushte, do të ishte pretendim i tepërt të kërkoje prej tyre ndonjë gjest shqiptarësie. Hirësia dhe mitropolitët e tij thonë se janë njerëz të Zotit e nuk merren me politikë. E në këtë cilësi, Prof. Janullatos ka përligjur heshtjet e tij kur në Bosnjë e më tej në Kosovë thereshin dhjetëra e qindra mijë krijesa të Perëndisë, gra, burra e fëmijë të pafajshëm. Madje një zëdhënës i tij shkoi në manastirin serb të Deçanit, për të deklaruar se “populli ortodoks shqiptar” i priti me keqardhje bombardimet e NATO-s kundër vëllezërve serbë! Hirësia e Tij vrapoi të dalë i pari në media për të paralajmëruar “përplasjet etnike” pas rastit të fatkeqit Guma. Por nuk tha asnjë fjalë keqardhjeje, kur tri gra me mbiemrin Guma, gjithashtu, por të besimit mysliman, u hodhën në greminë nga një shofer grek me sjellje kriminale. E kur kujton gjëra të tilla, vjen vetvetiu pyetja: cui prodit, të kujt janë dhe kujt i shërbejnë Kreu dhe Sinodi i KOASH-it?
Cila doktrinë kërcënon më shumë Shqipërinë: neootomanizmi apo helenizimi?
Si t’ju them… I ashtuquajturi “neootomanizëm”, nëse ekziston e nëse quhet kështu, do të ishte doktrina e një ekspansioni ekonomik e kulturor të Turqisë moderne në kufijtë e Perandorisë së dikurshme osmane. Pra, do kishim të bënim me një ambicie të pranueshme e të kuptueshme në kuptimin e ideologjisë së kohës, që është ajo e globalizmit. Mos të harrojmë, gjithashtu, që bartës i kësaj doktrine (nëse ekziston e nëse quhet kështu) është një shtet jo fqinj i Shqipërisë, Turqia, e cila qysh nga koha e themelimit të shtetit shqiptar më 1912, ka ofruar gjithmonë gjeste e qëndrime miqësore ndaj tij.
Nga ana e tij, “helenizmi”, apo i njohur ndryshe si “Megali Idhea” është një doktrinë e përpunuar në shekuj dhe e asimiluar si ideologji politike e një shteti fqinj të Shqipërisë, e shtetit grek, qysh prej krijimit të tij. Thelbi i tij është shtrirja politike e Greqisë në kufijtë e Perandorisë së dikurshme Bizantine. Një doktrinë e tillë ka lënë plagë të rënda e të paharrueshme në Shqipëri: territore të pushtuara, fshatra të djegura, popullsi të dëbuara e të masakruara. Nën shtytjen e kësaj doktrine, Greqia e kundërshtoi si askush tjetër krijimin e shtetit shqiptar, dhe kur ky u krijua tej vullnetit të saj, e njohu atë e fundit, me kushte dhe me prapamendimet e përhershme megalo-ideiste. Është dëshira e ne të gjithëve, jo vetëm e anëtarëve të Sinodit të Shenjtë, që Greqia të jetë mentori dhe vektori i Shqipërisë në integrimet evropiane. Por, si ta shpjegojmë faktin e hidhur që Greqia, ajo që ne e kemi zgjedhur si aleaten tonë strategjike, nuk ishte vendi i parë, por ishte vendi i fundit që votoi Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit të Shqipërisë me BE dhe hyrjen e saj në NATO? Një votë kjo, që për më tepër u kushtëzua me Marrëveshjen grabitqare të Detit dhe me ngritjen e komplekseve monumentale “në kujtim të heronjve të Greqisë, të rënë për Vorio-Epirin” (po përdor përkufizimin që u jepet atyre nga mediat greke).

Arkeologjia unike në Ballkan sipas gërmimeve të Universitetit të Olsos

by

Nga Gëzim Llojdia/
1.
Universiteti i Oslos,Norvergji gjatë viteve 2008 kreu gërmime arkeologjike në zonën kufitare midis Kroacisë dhe Bosnje-Hercegovinës.Në rrjedhën e disa javë gërmime arkeologjike intensive k të realizuara në vjeshtë, ekipi arkeologjik gjeti gjurmë të rëndësishme që u përkisnin një post tregtare ilire që është më shumë han me kohë dy mijë vjecare.Gërmimet e kryera në Ballkan nga Universiteti i Oslos , ishRoyal Frederick University është universiteti më i vjetër dhe më i madh në Norvegji , vendosur në kryeqytetin norvegjez të Oslos ,universiteti është i njohur si një nga universitetet më prestigjioze të Evropës Veriore . Rangimi akademik i Universiteteve Botërore e kanë renditur atë në universitet e 67 më të mirë në botë, mbajnë vulën e një përpjekje shkencore.
2.
Enciklopedia britanica:Provincën romake të Ilirisë shtrihej nga lumi Drilon ( Drin, në Shqipëri moderne ) në jug të Istrias ( Slloveni moderne dhe Kroaci ), në veri dhe në Savus ( Sava ) lumin në lindje ,qendra e saj administrative ishte Salonae ( afër Split ) ne Dalmaci . Me zgjerimin e Perandorisë Romake përgjatë luginës së lumit Danub , Iliria u nda midis provincave të Dalmacisë dhe Pannonia .Opinion i parë i ngrehur në këndvështrimin historik të një autori italian në vitet’ 30 të shekullit të XX.Ilirët dhe Iliria .Me këtë temë për fqinjët e tyre përkarshi detit Ardiatik, Piero Sticotti në viti 1933, shqyrton vendin dhe origjinën e ilirëve mirëpo gjykimi i tij vjen sipas traditës letrare greke e cila ofron lajmet më të hershme , por edhe më shumë të paqarta .Sticoti merr në analizë një legjendë të s hquar ështëlegjenda e Illirio , që i kishte lindur Mbretit Cadmus pas transferimit të tij nga Thives në tokën ilire , bëhet heroi eponymous degl’Illirî , ai ka një djalë, Encheleo nga ana e prindit të një tjetër fis ilir ,Enchelei që dominuan gjatë shekullit . VII . C. territori i gjuhës shqipe .
Fqinjët e Enchelei janë sipas grekëve Chelidonî , edhe Taulanti dhe Ardiei ose Vardei , trashëgimtarët e Enchelei në mbretërinë ilire . Këto dhe popullsi të tjera ilire , të tilla si. Labeati lokalizuara (Labeate) ( liqenit të Shkodrës ) , janë kuptuar nga grekët nën emrin e përbashkët të Ilirisë ( ‘ Ιλλυρία ) ose Illiride më të zakonshme ( ‘ Ιλλυρίς [ γῆ ] ) i korrespondon ( Regnum ) Iliri me kapital Scodra ( Shkodër e Shqipërisë ) , më në fund pushtuar nga Romakët në vitin 168 C. humbjen e mbreti Perseu Genzio .
Duke gjykuar me këtë rast edhe pse nga burimet greke nuk është theksuar ose vendqëndrimin apo shkallën e Ilirisë , është e qartë se deklaratat e tyre kanë të bëjnë vetëm për pjesën jugore të territorit të banuar nga fiset ilire , dmth ato rajone që kufizohen me Greqinë do të mund të jetë e njohur vetëm nga shkrimtarët e saj më të lashtë . Gjejmë tek P.Sticoti, mundësin për të shqyrtuar shtrirjen deri mbi Danub dhe përmëndjen e ilirëve nga shkrimtarët e lashtë grek.Ajo tashmë është vërejtur ,thotë Sticoti ,në raste të tjera , nocionet gjeografike të grekëve nuk të bëhet mbi bregun SE të Adriatikut , e cila ishte për ta në këtë mënyrë kufiri i skajshëm i tokës së banuar . Dhe të njëjtën gjë bënë Plini , kur ai e quan këto ilirët e jugut, nuk bën asgjë, por konfirmon opinionin e Herodotit në këtë faqe vjetër të Ilirisë. 2.
Territoret ilire me shtrirjen e tyre deri përtej Danubit.Tezë e hedhur qyshkur.
Shumë më të thella janë njohuri,shkruan Sticoti, se romakët kanë fituar direkt në vendet ilire mëse se dy shekuj të operacioneve ushtarake , të cilat çuan në pushtimin dhe organizimin e Dalmacisë , Moesia , Pannonia , Noricum , Raetia dhe Vindelicia : këto rajone midis Adriatikut dhe Danubit u kombinuar në një zonë të vetme doganore me emrin Iliri , ndërsa me të njëjtin emër ka shërbyer për të caktuar në kuptimin më të rreptë , ndoshta sepse më dukshëm krahinë ilire ,kthemeluar në vitin 2.7 para Krishtit . C. dhe përfshin Dalmacinë me territorin në lindje të lumit Drino , Pannonia për disa kohë dhe gjithashtu një vend ishte më vonë Moesia superiore.
Në kuadër të këtyre kushteve do të jetë shumë i përhapur me të njëjtën përmbajtje që zakonisht konsiderohet territore ilire territor (par excellence) .Problemi ilire duhet të jetë vendosur mundësisht në studimin e materialit gjuhësor . Ky material është marrë nga dy burime : një, shumë të varfër dhe të papastër , është trajtë e gjuhës shqipe , dhe të tjera të bollshme dhe të ndryshme , mbishkrime . Përveç një glosses disa , këto janë kryesisht emrat e vendeve dhe të njerëzve , të cilat janë shtuar në hapat e greke dhe autorët latinë.
Duke vepruar në këtë drejtim mund të vërehet lidhjet farefisnore dhe prirje pak a shumë të ngushtë : në lindje, në jug me dardanëve , paionianëve , maqedonasit , trakët dhe me popullin e Greqisë së Epirit të gjithë rrugën poshtë n të Peloponezit , në veri me Quadi dhe fiset tjera të Sudetenland dhe Danub në rajonin e Balltikut , në perëndim me Giapidi Liburnit , gl’Istri ,Carni ( ku , p . shembull . , ἕλος Λούγειον për Liqenin CIRCON , dhënë nga Straboni , venedikasit , të Picenes ose Picenti dhe popullsitë pulieze Iapigi dhe Messapi .
3.
Publikuar në 10 tetor 2008 në Scence Daily zbulimet unike arkeologjike në Ballkan
,ku pohohet se :Ilirët ishin popull i lashtë të cilët jetonin nga gjuetia, peshkimi dhe bujqësia . Ata ishin të njohur si luftëtarë dhe piratët . Jo vetëm që ata luftojnë kolonistët grekë dhe banorët romake , fiset e ndryshme feude gjithashtu midis tyre . Megjithatë, gjetjet arkeologjike tregojnë se ilirët gjithashtu kishin lidhje tregtare me romakët .
” Ky zbulim është unik në një perspektivë evropiane . Ne kemi konstatuar se Desilo , ishte vendi quhet , ishte një post i rëndësishëm tregtar të një rëndësie të madhe për kontakt ndërmjet ilirëve dhe romakëve , ”
Marina Prusac tregon revistës kërkimore Apollon në Universitetin e Oslos .
Çuditërisht gjetej të mëdha janë bërë në një periudhë të shkurtër kohe . Arkeologët kanë zbuluar rrënojat e një zgjidhjeje , mbetjet e një liman që ndoshta ka funksionuar si një pikë tregtare , si dhe shumë anije të mbytura , plotësisht të ngarkuar me bute të verës – ashtu- quajtur amforat – nga shekulli i parë Arkeologu Adam Lindhagen , i cili ka një doktoraturë nga Universiteti i Lundit dhe është i specializuar në amforat romake , thotë se kjo është gjetja më e rëndësishme e të gjitha kohërave nga zonat ilire .
” Ka shumë për të sugjeruar dhe se shumë më tepër është e fshehur në baltë . Ne kemi gërvishtur vetëm sipërfaqe deri tani , “tregon ai .
3.
Teoria Pirate
Ajo filloi në pranverën e vitit 2007 , kur Profesor Snjezana Vasilj i Universitetit të Mostarit kanë gjetur 16 anije ilire në Desilo , plotësisht të ngarkuar me amforat vere romake . Gjetjet iu interpretua shpejt si dëshmi se ilirët ishin piratët dhe se anijet ishin mbytur nga romakët . Edhe pse teoria pirate e pranuar ka marrë vëmendje të konsiderueshme nga shtypi në shumë pjesë të Evropës , Marina Prusac dhe Adami Lindhagen nuk e besojnë këtë interpretim .
” Ka me siguri ishin aktivitetet pirat përgjatë bregdetit , por kemi menduar se më tepër i rastësishëm që piratët kanë qenë deri më tani në brendësi të tokës dhe aq afër koloni e rëndësishme romake të Narona . Sipas mendimit tonë Desilo mund të ketë qenë një qendër tregtare . “Desilo ndodhet 20 kilometra larg bregut në një fushë nga lumi Neretva . Lumi është e vetmja arterie e trafikut përgjatë gjithë bregdetit kroat që shkon në malet e Ballkanit . Ajo është e gjerë dhe që rrjedhin për 30 kilometra apo më shumë , pas të cilës bëhet pjesët e saj të ngushta .Pranë Desilo ka arteriet edhe të lashta të trafikut të tokës në drejtim të të dyja Narona , i cili ishte i pari një post tregtare greke dhe pastaj një koloni romake , dhe zgjidhjen ilire ” Daorson ” –i sotëm Osanic .
” Desilo është vendosur në pikën më intim me një gji të qetë për transferimin e mallrave në anije të vogla , kështu që vendi është perfekt për një port të brendshëm tregtar . Ne e dinim se nëse kemi gjetur një port kjo do të përbënte një shembull të rrallë të një pikë takimi në këtë peizazh të padepërtueshëm . Dhe e gjetëm atë! ” Një kënaqur Znj Prusac tregon .Gjatë dy mijë vjetëv të fundit lumi ka ndryshuar në mënyrë të përsëritur shtratin e tij në deltë . Arkeologët gjetën eshtrat e tregtare ilire nën disa metra baltë dhe llum, kur pronarët e tokave – vënë në dispozicion të tyr,një eskavator. Duket se disa pjesë të murit që kryelartë nga balta nga buzë të ujit mund të ketë funksionuar si një nga shumë kalata në rolin e tregtisë . Muri është 20 metra i gjatë dhe 60 centimetra i gjerë , dhe është ndërtuar si një strukturë poligonale .
” Muri ishte solid dhe i qëndrueshëm . Ana tjetër nuk është e ndërtuar aq mirë dhe ka shumë të ngjarë ka funksionuar si një dige . Ka qenë një numër ankorim vendosur në të njëjtën lartësi në mur , pothuajse si një grup horizontale . ”
Dhe, në qoftë se kjo nuk ishte e mjaftueshme , arkeologët nga Universiteti i Oslos gjithashtu zbuluan se nuk kishte të paktën dy herë më shumë anije si ato që ishin regjistruar tashmë . Anije , që romakët e quajtur Lembi , ishin të njohur për manovrimin e tyre të shpejtë .Në shumë pjesë të qeramikës të gjetura tregojnë se ky ishte një vend i madh tregtarë . Dhe e fundit por jo më pak : rreth njëqind metra nga site port ata gjetën një vendbanim ilir . Për më tepër , në bashkëpunim me – pronarët dhe së bashku me nxënësit zbuluan formacione tarraca në shpat mali .
” Kjo gjetje mund të interpretohet vetëm se tregon praninë e një zgjidhjeje që me sa duket ka ekzistuar për disa qindra vjet ose edhe më gjatë para se të ketë filluar tregtia midis ilirëve dhe romakëve . “Disa varre – vjetër – u zbuluan. Një numër gjen të veçanta janë bërë edhe në zonën : pjesë spirancë , heshtë dhe kërci , kopset metali për veshje f .
“Falë baltës dhe ujit të freskët objektet janë çuditërisht të ruajtura mirë . Ujë i kripur do të kishte shkatërruar pjesët e drurit . “Në shtratin e detit , së bashku me anije , arkeologët nga Moster gjetën qindra copa të amforat deri në 700 kapak.
” Importet nga koloni romake e Narona p duhet të ketë qenë shumë më të gjera se sa kemi menduar më parë , “-vë në dukje Adam Lindhagen.Ai ka analizuar qeramikën për të gjetur se ku erdhën nga amforat . Ato ishin prodhuar vetëm përgjatë bregdetit dalmat – nga ku vera është eksportuar në gjithë Perandorinë Romake .
” Në këmbim të verës romakët mund të kenë blerë kripë , metal , lëkurë dhe skllevër . Çmimi mund të ketë qenë i njëjtë në veri . Sipas Julius Caesar ( 100-44 pes) , ishin të kënaqur që të bie në ujdi një rob për një amforë verë me 25 – litër . ”
Ndërsa Profesor Vasilj ishte i mendimit se të gjitha anijet ishin të zhytur në të njëjtën kohë në një fushatë romak kundër Pirates ilire , arkeologët kanë gjetur indikacione se anijet ishin mbytur gjatë një periudhe prej gati një qind vjet . Dëshmia e tyre është e bazuar në takim e amforave të verës .Një nga pyetjet e madhe është arsyeja pse asnjë nga amforat nuk janë të gjithë pjesët . Ata janë të gjitha në fragmente .
” Ne nuk e dimë pse anijet ishin zhytur dhe s shkatërruar . Është absurde të mendosh se romakët i mbytën pothuajse një mijë amforat që përmbanin verën e tyre . Amforat mund të ketë qenë hedhur kur ata do të qenë të zbrazur . Por eshtrat e kafshëve, dhëmbët kalë, qeramikë ilire dhe armë si akset dhe shtiza janë gjetur edhe në det . Pra, është e mundur që ata bënë flijime rituale në det – një fenomen i njohur në Skandinavi ne epoken e hekurit . Nëse ne mund të konfirmoj se ky është rasti , atëherë ky është shembulli i parë që kemi dëgjuar nga zona ilire . Hulumtimet arkeologjike në iliri ishte përdorur politikisht si zam kulturës – historike të grupeve të ndryshme. Sot fokusi është më shumë në dallimet në mes popujve ilire .” Termi neutral ‘ ilir ‘ ishte aplikuar për të gjitha grupet etnike. Ilirët janë përshkruar si luftëtarë , dhe fokusi pak ka qenë vendosur në lidhjet paqësore midis ilirëve dhe Romakëve . Pra, është e rëndësishme që të jetë në gjendje të zbulojnë marrëdhëniet paqësore dhe për të treguar se ilirët kishin bërë një rrugë të gjatë në kontakt e tyre kulturore me kombet e tjera , në të njëjtën kohë si kishte dallime të mëdha në mes të fiseve ilire . Prandaj zbulimi ynë është i rëndësishëm për të kuptuar e identitetet kulturore në Ballkan në kohrat e lashta , ” tregon Marina Prusac.

VATRA E KA TE HAPUR DEREN PER RININE

by

Në takimin vjetor të degës së Vatrës të Detroitit te 12 prillit 2014,Mondi Rakaj, sekretar i degës, ka hapur takimin. Fillimisht ai i ka uruar mirëseardhjen vatarnëve dhe më pas ka lexuar përshëndetjen e Konsullit të Nderit në Michigan, z. Ekrem Bardha, i cili për arsye shëndetësore , nuk ka mundur të marrë pjesë. Në përshëndetje z. Bardha shkruante:”
I dashtun Alfons,
Ju falenderoj per ftesen tuaj, per te marre pjese ne aktivitetin e Vatres, qe mbahet sot ne Kishen Katolike te Shen Palit.
Per arsye Shendetsore nuk e ndej veten akoma mirë për të marrë pjesë në aktivitetet e komunitetit.Ju dergoj urimet e mia dhe suksese Vatres dhe Vatraneve, qe gjithmone kane perfaqesuar dhe mbrojtur interesat e kombit, dhe te Shqiptareve kudo qe ata jetojne dhe punojne.”
Me respekt,
Ekrem Bardha
Sekretari Rakaj ka paraqitur edhe mungesat në takimin e degës.Për arsye pune, dhe per arsyen se nuk ndodhen ne Michigan, tha ai, na mungojne anetaret e Kryesise se Vatres: Ilir Myftiu, Donika Bardha, Enita Hajdari, Dritan Mishto (Anetari i Kryesise te Nderit) dhe ish Konsulli i pergjithshem i Republikes te Shqiperise ne SHBA.
Në takim kanë munguar edhe vatranët: Valentin Lumaj, Ermira Babaliu, Elinda Marku, Monela Jaku, Viola Tamburi, Merushe Lumaj, Franz Grishaj,Sele Cela, Dr Paulin Gjoni, Gjovalin Gjelaj,Fran Marku, Zef Marku, Gjeto Ivezaj, Luigj Gjokaj, Vasel Ujka, Lulash Palushaj, Gjergj Ivezaj, Nikoll Qafa, Nikoll Pepa, Taulant Kadia.
Diskutimin e tij z. Rakaj e ka përqëndruar në punën që duhet të bëjë Vatra me rininë.
Strategjija e Vatrës për rininë sipas sekretarit të degës së Michiganit, Mondi Rakaj,është e qartë dhe ajo buron nga Kushtetuta e Vatrës.
1. Vatra mund te beje aktivitete te ndryshme me rinine, e cila perkon me programin e Statutin e Vatres.
2. Ne do te kerkojme, qe te ndihmohen ne bursa Studentet, sipas fondit qe ka ne dispozicion Vatra.
3. Kjo tregon, qe pervec detyrave qe ka rinia Shqiptare ne Emigracion per te perqafuar frymen patriotike te Vatres, ka edhe Benefitet e Veta.
4. Rinia do te jete e nderthurur, me kontributoret veterane te ceshtjes kombetare, te cilet marrin prej tyre eksperiencen, dashurine dhe perkushtimin per Atdheun.
5. Ne do ti krijojme kushte Rinise qe ta ndjejne veten te barabarte midis te barabarteve, duke pretenduar te behen Lider, ne te tashmen dhe ne te ardhmen.
6. Cdo njeri qe pretendon te mbaj larg Rinine duke e frikesuar, ai person apo persone, eshte ne kundershtim me filozofine e Vatres.
Zoti e Bekofte Rinine tone , forcen vitale te se ardhmes.
Në përfundim, të fjalës së tij, Mondi Rakaj, tha se: Nqs ne per hir te Vatres, nuk u pergjigjemi disa personave, qe shkruajne anonim e shpifin, ne i kemi te evidentuar 100%, nepermjet strukturave te Shtetit Amerikan.Mos pergjigja jone eshte force per ne, dhe shans per ata qe te kthehen ne rruge te mbare.
Kjo eshte filozofia jone, tha Rakaj.