• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Albania’s Path to Political Renewal: Institutions, Society, and the Expanding Power of the Diaspora

November 23, 2025 by s p

By Cafo Boga with research help from AI

November 22, 2025

Albania stands at a pivotal moment in its political evolution. Many citizens feel constrained by a political landscape marked by institutional concentration, limited competition, and entrenched patronage networks. At the same time, the opposition struggles with fragmentation and low public trust. Although this environment often appears stagnant, history and political science show that systems like Albania’s do not remain frozen indefinitely. They evolve—slowly at first, then rapidly—driven by institutional reforms, public pressure, international engagement, and crucially, a powerful global diaspora.

This article examines these forces and highlights the increasingly decisive role Albania’s diaspora can play in accelerating democratic renewal.

A Shifting Political Landscape

In dominant-party systems, power tends to accumulate in the hands of a few, but endurance is not permanence. In countries across Eastern Europe, the Balkans, and Latin America, long-standing political monopolies eventually gave way to reform through a combination of internal fractures, anti-corruption investigations, scandals, civic pressure, and international conditions.

Albania exhibits many of the same indicators of a system that is beginning to transition rather than stagnate.

Internal Party Fractures

Dominant parties often fall not because of strong opposition but because of internal erosion. Conflicts between older elites and younger members, policy disagreements, and corruption investigations create pressure that eventually fractures unity. As more associates face legal scrutiny, maintaining party cohesion becomes increasingly difficult.

Public Fatigue and Accountability

Corruption scandals and governance fatigue gradually erode public trust. Although public pressure in Albania has not yet reached the critical mass seen in Slovakia, Romania, or Armenia, dissatisfaction—especially among younger generations—is rising. Public confidence becomes volatile during periods of economic stress or major institutional failures.

EU and International Oversight

Albania is in the accession process for the European Union, and this creates a unique source of external leverage. Chapters 23 and 24—focused on the judiciary, fundamental rights, and corruption—cannot close until concrete reforms are delivered. This creates continuous pressure for accountability, transparency, and judicial independence. Institutions like SPAK represent a structural shift toward rule-of-law enforcement that political elites cannot ignore.

What Triggers Political Renewal?

In semi-captured states, several triggers tend to converge before meaningful change occurs:

Major corruption or abuse-of-power scandals that shift public sentiment

Elite fragmentation, especially within the ruling party

Economic downturns that weaken patronage networks

Institutional consolidation of independent bodies such as SPAK

International pressure from the EU, US, and OSCE

Emergence of credible new political movements

When these forces align—even gradually—the political landscape becomes more competitive and open.

How Long Can a Leader Survive Amid Scandals?

Prime ministers or presidents in dominant-party systems can remain in power despite scandals when they retain control over party structures and parliamentary majorities. But survival becomes impossible when corruption cases move close to the core of the governing network, or when internal factions doubt the leader’s ability to protect them.

Corruption alone does not topple leaders—but corruption combined with internal fractures, institutional pressure, and declining international support eventually does.

The Albanian Diaspora: A Strategic Force for Democratic Renewal

With more than one-third of Albanians living abroad, the diaspora is not a peripheral actor—it is one of Albania’s most powerful assets for national transformation. Historically, large diasporas have been decisive in political transitions across Europe, Asia, and Latin America. Albania’s diaspora is no exception.

Below is an expanded and detailed analysis of the diaspora’s potential influence.

1. Transforming Elections Through Diaspora Voting

Low diaspora participation has allowed domestic political structures to remain predictable and clientelist. When diaspora voting increases, several effects occur:

Clientelism weakens, because diaspora voters are not dependent on local patronage networks.

Parties are forced to modernize their platforms, addressing economic development, rule-of-law, and European integration.

Elections become more competitive.

Romania’s decisive election shifts in 2014 and 2019 were driven substantially by diaspora voters. Albania could experience similar dynamics if remote or embassy-based voting becomes accessible and turnout rises.

2. Influencing International Policy and Diplomatic Pressure

Diaspora communities can influence governments in host countries—especially EU member states, the US, and the UK—through:

Advocacy organizations

Letters and hearings with parliamentarians

Engagement with European Parliament committees

Public awareness campaigns in host-country media

Partnerships with think tanks and policy centers

Albania’s political leadership is sensitive to international perceptions. When diaspora advocacy elevates Albania’s issues abroad, it amplifies pressure for domestic reforms.

3. Strengthening Civil Society and Independent Media

The most transformative force in democratizing countries is not political parties but strong civil society and investigative journalism. Albania’s diaspora can:

Provide financial support to independent media outlets

Fund investigative journalism projects

Support NGOs focused on anti-corruption, rule of law, youth activism, and social justice

Help build legal defense funds for journalists and whistleblowers

Promote fact-checking initiatives and transparency platforms

This approach reduces the influence of controlled or partisan media sources and expands the public’s access to reliable information.

4. Funding and Supporting New Political Alternatives

Diaspora communities can play a critical role in:

Helping new political movements organize professionally

Providing expertise in policy development

Offering logistical support and connections

Encouraging ethical standards and transparency

However, this should be done without direct interference and always transparently under legal frameworks. Many successful political movements in Europe—such as those in Slovakia, Bulgaria, and Armenia—benefited from diaspora involvement that strengthened their credibility and professionalism.

5. Returning Expertise: A Long-Term Nation-Building Strategy

One of Albania’s greatest losses has been the continuous outflow of skilled professionals—economists, engineers, doctors, lawyers, researchers, and IT specialists. Diaspora engagement can reverse some of this damage through:

Mentorships and knowledge-sharing networks

Temporary return programs

Virtual participation in government committees or advisory boards

University partnerships with Albanian institutions

Business development and investment in high-value sectors

Countries like Estonia, Georgia, and Israel have used their diaspora expertise to build highly efficient state systems. Albania can do the same.

6. Shaping a New Political Culture

Diaspora Albanians who live in orderly societies—Germany, Italy, Switzerland, the US, the UK, Canada—carry with them:

Expectations of transparency

Respect for rule-of-law

Rejection of bribery and patronage

Civic responsibility

A belief in functional institutions

When these values are shared with family members, local communities, and online networks, they gradually reshape Albania’s political culture. Culture changes slowly, but it is irreversible once started.

Conclusion: The Diaspora Is Not a Spectator—It Is a Power Center

Albania’s political system may appear difficult to change, but the forces of renewal are already in motion. Domestic institutions are strengthening, public expectations are rising, and international partners demand higher standards. In this ecosystem, the Albanian diaspora is not only influential but essential.

With strategic engagement—through voting, advocacy, civic support, professional expertise, and cultural influence—the diaspora can accelerate Albania’s democratic development and help build a fairer, more transparent political future.

Albania stands at a crossroads. The diaspora has the numbers, the knowledge, and the global presence to help guide it toward the right path.

Filed Under: Ekonomi

KRONIKË ARTISTIKE E KUJTESËS

November 23, 2025 by s p

Mbi romanin “Eleganca e lotëve” e Iris Halilit.

Nga Bujar SKËNDO

Gjithçka që ka ndodhur në të shkuarën vërtitet për dekada e shekuj në kaosin e kujtesës dhe harresës njerëzore. E shkuara është e ardhmja e kujtesës, kurse e ardhmja është e shkuara e harresës. Humbin, shuhen ndodhi, figura e thënie, nga njëra anë dhe ruhen, transmetohen e mbijetojnë ngjarje të tjera, personazhe të caktuar, bashkë me mënçurinë e tyre. Pikërisht kështu vijnë këto dy përmasa të kundërta të kujtesës në romanin “Eleganca e lotëve” të Iris Halilit.

Edhe pse asnjëherë nuk mund të dihet saktësisht ky raport mes harresës dhe mbijetesës së të shkuarës nga një shekull në tjetrin, nga një njeri te tjetri, mund të thuhet megjithatë, se kujtesa njerëzore është dëshmuar më vitale sesa harresa njerëzore. Një përpjekje e heshtur, shpesh e pavetëdijshme, seleksionon dhe gdhend në memorjen njerëzore pothuajse çdo gjë që meriton të kujtohet, çdo gjë që u lipset popujve dhe kohëve që vijnë. Dhe lë në harrëse, po aq e, ndoshta, edhe më shumë.

Romani “Eleganca e lotëve” mund të përcaktohet si kronikë artistike e kujtesës së një vajze të vogël që vjen e rritet së bashku me kujtimet e saj të fëmijërisë deri në vitet më të fundme. Autorja Iris Halili për një kohë të gjatë ka ruajtur në kujtesë tërë ato ndodhi, tërë ato portrete njerëzish të afërt e të largët, të mire e të këqinj, të mirat dhe të ligat që kanë ndodhur në familjen e saj prindërore dhe në jetën e saj të hershme deri në mëmentin që vendos t’i nxjerrë nga qilari i kujtesës së saj fenomenale për t’i bërë publike në një kronikë historike dhe bashkëkohor.

Në qendër të romanit, në bibliotekën e kujtesës së autores, është një familje tipike nacionaliste patriotike, e kamur, me një stërgjysh patriot, Hajredin Rakip Fratari- “burrë i madh”, dëshmor i Pavarësisë, por i lënë mënjanë nga pushteti. Me një gjysh, Rauf Fratari, patriot, pjesëmarrës në Konferencën e Mukjes dhe atë të Pezës, antikomunist, i aratisur në SHBA para vitit 1944, duke lënë pas hakmarrjen dhe urrejtjen e komunistëve ndaj familjes së tij. Dhe Fratari i tretë, Dinia që nuk i shpëtoi dot kalvarit të burgjeve çnjerëzore të komunistëve, por që pas ’90-ës, me mënçurinë e tij, riktheu kamjen e dikurshme të familjes.

Por në zemër të romanit qëndron një momument femëror, “nëna”, me tërë virtytet e një zonje të rëndë, nga derë e madhe. Zonjë e vërtetë në dashurinë dhe kujdesin për familjen e saj, zonjë në lexime e gjuhë të huaja, zonjë në artin e jetës… Por zonjë edhe me burrin të arratisur, zonjë edhe me djalin nëpër burgjet komuniste. Në atë bibliotekë kujtese ka vend për gjithçka. Ka vend për gëzimet dhe brengat, për mundimet dhe kapërximin e tyre. Për durimin dhe shpresën, për vlerat e vërteta e të shenjta njerëzore, për martirët e burgosur. E po ashtu… për një lule e për një lot kristali… Por ka vend edhe për të ligën, dhe për ligësitë e murtajës komuniste, për diktatorët e mëdhenj e të vegjël të saj…

Rrëfimtarja nuk vuan aspak për të rikujtuar. Përkundrazi, lexuesi ndien se ajo mezi pret çastin që nga moria e kujtimeve të saj, të zgjedhë e të qëmtojë ato episode, ndodhi, detaje apo thënie plot mënçuri që do e spikatnin edhe më me realizëm veçanërisht figurën që dëshiron të lartësojë, figurën e nënës (gjyshes), një figure artistike e mrekullueshme. E pangjashme në letërsinë tone. Figurë realiste dhe e glorifikuar, intelektuale dhe qëndistare, njëkohësisht. Grua e forte dhe delikate në të njëjtën kohë. Delikate si pikat e lotit që i rrjedhin faqeve, ndërsa pozonte përpara një piktori anonim ebre… E goditur egërsisht nga lufta e klasave në sistemin antinjerëzor komunist, por edhe me një shpresë hyjnore, thëngjilli i fshehtë i shpirtit të saj. Gjatë antijetës provoi të gjitha mundimet, brengat, plagosjet por preku edhe mrekullinë e jetës së lire pas vitit 1990. Një figurë artistike mbresëlënëse.

Episode e detaje të panumurta. Por asgjë e tepërt dhe asgjë e mangët. Nëpërmjet fatit të figurës së nënës dhe fateve të njëjta apo të përafërta të familjarëve të saj, Iris Halili sjell në faqet e romanit tërë Shqipërinë e pazhvilluar, primitive, tërë baltë e burgje, plot me spiunë, shefa të vegjël e shefa të mëdhenj gjakatarë, të pashpirt, të shquar për egërsinë dhe urrejtjen e tyre. Në roman ka një galeri të tërë detajesh artistike, vëzhgimesh, faktesh jetësore të përzgjedhura që na e sjellin shekullin e sertë të njëzetë shqiptar me një qartësi befasuese. Është aty gjithçka, patriotët dhe të kundërtit e tyre, komunistët, të ndershmit dhe të përdalët, të duruarit dhe të çmendurit pas pushtetit, të mëshirshmit dhe egërsirat, varrmihësit, të mallkuarit, besimtarët dhe të pafetë… Kujtesa e saj shkëlqen në vizatimin e çdo figure të romanit, figurë kryesore apo episodike, qoftë, i familjes apo i sistemit diktatorial… I mjafton një togfjalësh për të shpërfaqur një tabllo, një virtyt, një ves, një moral, një emër: “turistët e Ballshit”, “vajza me karafil”, “kthesat e Qafë Barit”, “Portreti në papafingo”, “xhaketa e Thanasit… e deri te barkderrja spiune Hysnia- nënpunëse në Komitetin e Partisë së Tiranës…

Romani “Eleganca e lotëve” ka shumë tragjizëm brenda vetes. Fate të rënda njerëzore, burgime të gjata, vrasje, urrejtje, dënime, persekutim brezash. Druajtje e frikë nga spiunët të cilët depërtonin deri në tryezën e ngrënies… Vajza e vogël rregjistron çdo gjë, çdo fjalë, çdo rrudhje buze apo vështrim i vrëngët. Dhe vë re shumë baltë. Shumë vuajtje. Autorja nuk shtanget aspak përpara gjithë këtyre mënxyrave. Fantazia e fëmijës, kujtesa e saj i shpërfill të tëra këto. Disa nga që nuk i kupton dot dhe të tjera nga që i kupton me tepëri. Herë mahnitet prej atyre kujtimeve e herë trembet prej tyre. Por nuk ndalet. Sepse vendin qëndror në kujtesën e saj e zë nëna, me besimin e saj në zot, me shpresën dhe “shqisën e gjashtë”, me kurajon dhe qëndresën, me besimin se “gjethet do të binin një ditë plotësisht”… Është pikërisht figura e nënës që ruan edhe raportet midis kujtimeve të mira dhe kujtimeve të liga.

Aq sa të duket sikur zgjedhjen, seleksionimin e tyre e bën pikërisht shëmbëlltyra e saj. Është e çuditshme ajo që ndodh me kujtesën e rrëfimtares. Por tashmë gjithçka është fakt i kryer. Kujtesa njerëzore priret të ruajë të mirën, të bukurën, çastet e lumtura. Dhe, njëkohësisht, të harrojë të ligën. Pak a shumë kështu funksionon. Në mënyrë të vetëdijshme apo të pavetëdiijshme. Por në roman ka një prani të shtuar të kujtimeve të liga. Dhe kjo përbën atë gjënë e çuditshme. Rrëfimtarja i do kujtimet e saj. Të gjitha, të mira apo të liga qofshin. Madje këto të fundit, kujtimet e liga, duket sikur i ka më të çmuara. Kujtimet e liga ia kanë sulmuar trurin e rrëfimtares së ardhshme në mënyrë të pashembullt. Dhe për një kohë të gjatë, tepër të gjatë. Ndoshta asaj i duket se është rritur bashkë me ato kujtime të liga, të frikshme. E ndonjehërë, në mos shpesh herë, plot ankth. Por, çuditërisht, pa u trembur aspak prej tyre.

E mira shfaqej vetëm brenda familjes dhe vetë qënies së vajzës së vogël. E keqja, përkundrazi, ishte e shpërndarë kudo dhe të përplasej fytyrës sapo dilje nga pragu i derës. Të sulmonte, të fyente, të kallte datën. Por ajo e ligë reflektohej edhe brenda shtëpisë, brenda qënies tënde. Ajo ligësi shumëfishonte veten dhe sundonte gjithandej. Ndoshta, shpesh herë, rrëfimtares, i është dukur se jetonte në dy jetë paralele. Një jetë brenda familjes dhe, veçanërisht, brenda vetvetes dhe jeta tjetër jashtë, në rrugë, në lagje e deri lart në qeveri, tejet armiqësore ndaj jetës së pare, aggressive, hakmarrëse, shtypëse. Kështu eci ajo midis jetës së saj të parë dhe të dytë, si të ecte buzë të humnerës.

Por fëmija nuk di t’a vrasë mendjen aq thellë. Kështu që ajo i lë hapësirë në trurin e saj të dyjave, kujtimeve të bukura dhe kujtimeve të liga. Deri në momentin kur vendos t’i nxjerrë jashtë vetes për të krijuar sagën e pashembullt të memorjes së saj vitale. Rikujtimi i kujtimeve të bukura e lumturon sërish vajzën e vogël, tashmë grua. Kurse kujtimet e këqia, që kur kishin ndodhur e kishin lënduar, plagosur, ndrrydhur brenda vetes vogëlushen, ajo e dinte se tashmë, duke i publikuar, mund t’a plagosnin sërish. Por rrëfimtarja e kishte vendosur. Do të hakmerrej edhe ndaj plagëve të dikurshme dhe ndaj atyre të rejave. Pikërisht duke ua dhënë lexuesve kujtimet e saj, të mira e të liga bashkël. Kështu ajo beson se do të shërojë veten, njerëzit e dashur, por edhe tërë lexuesit e saj. Ajo shkruan kronikën e kujtimeve të saj.

Por në këtë moment, sërish mund t’i mund ndodhte gjëma. Të shtangej, të trembej nga “zbrazja” e asaj të keqeje aq të dëndur, të pamasë, të stërmadhe, të shëmtuar, të pështirë! Por jo. Tashmë ajo jeton në liri, është e lirë. Ndihet e mbrojtur nga liria. Ajo vetë dhe kujtimet e saj. Prandaj ne e kemi në dorë këtë roman sot. Me rrezatimin e dritës dhe shpresës, të të mirës, të të bukurës. Dhe, gjithashtu, me të keqen më të madhe, më të ligën armike të njerëzimit në shekullin e njëzetë, diktaturën komuniste.

Filed Under: LETERSI

DEPUTETI LUIGJ GURAKUQI PËR KOSOVËN

November 23, 2025 by s p

Prof. dr. Lush Culaj/

Politika e dhunës e qeveritarëve serbë në Kosovë preku ndjenjat e shqiptarëve në Shqipëri. Në mbështetje të vëllezërve të tyre protestuan edhe deputetët e Kuvendit Shqiptar, që atëkohë quhej Këshill Kombëtar. Që ditën e hapjes së të parit Kuvend shqiptar në Tiranë, më 27 mars 1920, deputetët (apo senatorët si quheshin atëherë) shprehën hidhërim për atë se dy pjesë të Shqipërisë, Kosova dhe Çamëria, nuk i kishin përfaqësuesit e tyre në Këshillin Kombëtar. Sigurisht që vënia në dukje e kësaj mangësie ua kujtonte edhe një herë atyre dhe të gjithë shqiptarëve detyrën e vijimit të përpjekjeve për çlirimin e trojeve të okupuara.

Këshilli Kombëtar i vitit 1920 e kundroi problemin kombëtar në gjithanshmërinë e çështjeve, duke e vlerësuar shqiptarizmin e treguar nga shqiptarët e Kosovës në Lëvizjen Kombëtare.

Natyrisht më të zëshmit në Parlament ishin deputetët nga Kosova, si Bedri Pejani, Hasan Prishtina, Bahri Begolli, Sali Vuçiterna etj., duke mos përjashtuar edhe shumicën e deputetëve të Shqipërisë politike. Është karakteristike që deputetët, pavarësisht nga përkatësia partiake, ose nga bindjet politike, kur diskutohej problemi i pakicave kombëtare, bashkoheshin, kishin mirëkuptim dhe konsensus. Në këtë rast ata i bashkonte ndjenja kombëtare që ishte e fu-qishme dhe vepruese në ndërgjegjen politike të tyre.

Parlamenti përpiqej që Fuqitë e Mëdha ta ndienin përgjegjësinë për t’ia tërhequr vërejtjen Qeverisë së Beogradit për ta ndaluar gjenocidin ndaj shqiptarëve dhe shpërnguljen e tyre. Si zakonisht, Beogradi nuk përfillte kërkesa të tilla.

Përpjekjet për mbrojtjen e minoritarëve në Jugosllavi e në Greqi, si dhe qëndrimet e shtetit shqiptar ndaj këtij problemi kanë pasur veçori dhe probleme specifike në periudha të ndryshme të zhvillimit historik. Ato janë diktuar edhe nga koniunktura politike që kanë qenë të pranishme. Luigj Gurakuqi do të theksonte: “Rëndësia e Shqipërisë në politikën e Jashtme është aq tepër e vogël sa që nuk mund të besohet kurrë që do të kemi përkrahjen e shteteve të mëdha pavarësisht nga shërbimi që përpiqemi t’u bëjmë”.

Çështja e pa zgjidhur kombëtare nuk ka lindur si një çështje e funksionimit apo mosfunksionimit të shtetit shqiptar, por si një çështje e forcës së pamjaftueshme që ka pasur shoqëria shqiptare në rrethanat kur është krijuar shteti shqiptar. Përveç trajtimit vëllazëror, që iu bë emigrantëve për ta informuar kombin shqiptar dhe shtetet evropiane për pasojat e shpërnguljes me dhunë nga Kosova dhe viset e tjera, Qeveria shqiptare, shoqata atdhetare dhe personalitete, si: Hasan Prishtina, Luigj Gurakuqi, Kadri Prishtina, Fan Noli, Bedri Pejani, etërit katolikë Gjon Bisaku, Shtjefën Kurti, Luigj Gashi etj., ngritën zërin në qarqe më të larta shtetërore e ndërkombëtare të kohës, por nuk e gjetën përkrahjen dhe mbështetjen që shpresonin.

Luigj Gurakuqi: Shkaku i plojave dhe i mizorinave që tash tetë vjet po vijojnë kundër vllaznëve të Kosovës nuk asht tjetër veç faji qi janë shqiptarë e qi duen të mbeten shqiptarë

Deputeti Rexhep Mitrovica do të kërkojë që të dërgohet një delegacion parlamentar nëpër parlamentet e shteteve të mëdha për të kërkuar të drejta për shqiptarët. Në prill të vitit 1921 në Parlamentin shqiptar Luigj Gurakuqi do të theksonte se mizoritë që bëhen mbi vëllezërit kosovarë mbulojnë me zi zemrat e të gjithë shqiptarëve, andaj në këto raste flet zemra më shumë se goja. Arsyet e një veprimi të tillë, sipas Gurakuqit, ishin: “Shkaku i plojave dhe i mizorinave që tash tetë vjet po vijojnë kundër vllaznëve të Kosovës nuk asht tjetër veç faji qi janë shqiptarë e qi duen të mbeten shqiptarë”. Gurakuqi pajtohët me mendimin e disa kolegëve deputetë për dergimin e një grupi parlamentar në Evropë në menyrë që t’u jepet të paktën një ngushëllim moral vëllezërve të mjerë të Kosovës.

Luigj Gurakuqi

Në mbledhjen e 18 qeshorit 1921, deputeti i Durrësit, Jusuf Banka, foli për mizoritë që po iu bëheshin shqiptarëve të Kosovës. Ai u propozoi kolegëve të vet deputetë që nëpërmjet një telegrami të informoheshin Fuqitë e Mëdha dhe në emër të dhimbjes dhe të njerëzisë të kërkohej ndërprerja e menjëhershme e këtyre dhunimeve. Njëkohësisht u kërkua shpjegim nga qeveria rreth masave që kishte marrë për këtë çështje të veçantë. Propozimi i deputetit Banka u mbështet edhe nga Luigj Gurakuqi. Të gjithë njëzëri u dakorduan që t’i dërgohej një telegram tërë botës së qytetëruar, sidomos Fuqive të Mëdha evropiane dhe SHBA-së. U mor vendim që telegram gjithashtu t’i dërgohej edhe Parlamentit të Mbretërisë SKS.

Parlamenti serbo-kroato-slloven, e konsideroi telegramin e Parlamentit Shqiptar si ndërhyrje në punët e brendshme. Sigurisht një përgjigje e tillë synonte që t’i mashtronte qarqet politike ndërkombëtare për realitetet e zhvillimeve politike në Kosovë.

Ky qëndrim nxiti debate të ashpra në Parlamentinn shqiptar. Në mbledhjen e 16 korrikut 1921 kryetari i Këshillit Kombëtar shtroi për diskutim përgjigjen e telegramit të Parlamentit jugosllav të përkthyer nga Luigj Gurakuqi. Gurakuqi edhe në mbledhjen e 16 korrikut 1921 doli në mbrojtje të bashkëkombësve nga Kosova. Vlen të theksohet se deputetët e Shkodrës në Parlament shquheshin edhe nga guximi për t’u ndeshur hapur me kundërshtarët politikë. Parlamenti për Luigj Gurakuqin ishte një vend i shenjtë, sepse sipas tij aty shkoqiteshin e mbroheshin interesat e kombit dhe të atdheut.

Duke i gjykuar deklaratat e kryetarit të Parlamentit Jugosllav se Shqipëria po përzihet në punët e brendshme të Jugosllavisë, Gurakuqi do të theksojë: “Çudi e madhe kjo! Ushtritë jugosllave ndodhen tash gati tri vjet mbrenda kufijve tanë ku nuk po knaqen kurrë tue vra e tue premë, tue djegun katunde e shtëpia e tue shkretnue vendin, e ne na mohohet e drejta që ta ngrejmë zanin në emën të njerëzisë kundër masakrave sistematike që po vijojnë kundër vllazënve të Kosovës”. Në fund të diskutimit të tij z. Gurakuqi, pajtohet me mendimin e kolegëve deputetë për dërgimin e një grupi parlamentar në Evropë në mënyrë që t’u jepet të paktën një ngushëllim moral vëllezërve të mjerë të Kosovës. Gurakuqi gjithashtu kërkon që t’i tërhiqet vërejtja edhe Qeverisë Shqiptare që t’i ndërmarrë masat e duhura për mbrojtjën e shqiptarëve në Mbretërinë SKS.

Edhe propozimi i bërë nga Hasan Prishtina për dërgimin e një delegacioni ose komisioni parlamentar në Romë, Paris, Londër e po qe nevoja edhe Washington u mbështet nga Luigj Gurakuqi. Ata këmbëngulën për dërgimin e një komisioni parlamentar, duke e konsideruar si veprim efikas dhe se heshtja dhe mosveprimi si parlament mund të sillte dëme për vendin. Me këtë rast pretendohej që veprimi i Parlamentit të ishte i pavarur nga masat që do t’i ndërmerrte Qeveria.

Parashikohej që komisioni të vendoste lidhje me parlamentet e Fuqive të Mëdha dhe pa kërkuar ndryshim kufijsh të lutej në emër të së drejtës për të mbijetuar për ndalimin e këtyre masakrave. Një mënyrë e tillë e veprimit, sipas Luigj Gurakuqit, nuk mund t’i jepte shkak as Qeverisë të Mbretërisë SKS për ta akuzuar Shqipërinë për përzierje në punët e saj të brendshme. Megjithatë për situatën anormale të krijuar për shqiptarët e mbetur jashtë Shqipërisë londineze deputeti Luigj Gurakuqi do të shprehej: “Na kanë marrë qytetet na kanë lanë Malësinë, na kanë marrë Dibrën e na kanë lanë Malësinë, na kanë marr Prizrenin e na kanë lanë Malësinë, na e kanë marr Gjakovën e na e kanë lanë Malësinë, kështuqë shëmbëllejmë si një trup pa kokë.” Gurakuqi kërkon që të sillet sa më shpejt në Parlament projektligji për emigrantët nga Kosova

Deputeti Luigj Gurakuqi, pohoi se nuk ka nevojë t’i përmend mjerimet në të cilat ndodhen emigrantët e ardhur nga Kosova në Shqipëri sepse sipas tij i tha shumë mirë Bedri Pejani. Që çështja të shqyrtohet sa më parë, deputeti Gurakuqi propozoi që të vijë në Parlament e të lexohet raporti, i cili është gati, kurse tri komisionet e tjera mendimet e tyre t’i shfaqin këtu në Parlament.

Përpjekjet për mbrojtjen e të drejtave minoritare të shqiptarëve në Mbretërinë SKS dhe në Greqi, si dhe qëndrimet e shtetit shqiptar ndaj këtij problemi kanë pasur veçori dhe probleme specifike në periudha të ndryshme të zhvillimit historik. Ato janë diktuar edhe nga koniuktura politike që kanë qenë të pranishme. Megjithatë, Luigj Gurakuqi do të theksonte: “Rëndësia e Shqipërisë në politi-kën e jashtme është aq tepër e vogël, sa që nuk mund të besohet kurrë që do të kemi përkrahjen e shteteve të mëdha pavarësisht nga shërbimi që përpiqemi t’u bëjmë”.

Në parlament ishin zgjedhur edhe intelektualë të dëgjuar të kohës. Përgjithësisht, për arsye të ndryshme deputetët gëzonin besimin, respektin, dashurinë, simpatinë dhe kishin besueshmëri të domosdoshme politike te mbarë shqiptarët, jo vetëm brenda shtetit shqiptar, por edhe të atyre jashtë kufijve politikë shtetërorë dhe në diasporë.

Ndër këto figura të shquara kulturore e politike ishin: Luigj Gurakuqi, Gjergj Fishta, Fan Noli, Hasan Prishtina, Kadri Prishtina, Ahmet Zogu, Hil Mosi, Ndre Mjeda, Sylejman Delvina, Sotir Peci etj. Deputeti Gurakuqi synonte krijimin e një Shqipërie stabile dhe të njohur ndërkombëtarisht, e cila më vonë do të ishte në gjendje më të mirë për t’i përkrahur kërkesat e vëllezërve jashtë kufijve.

Qëndrimet e shtetit shqiptar ndaj këtij problemi janë shprehur me veçori dhe me probleme specifike në periudha të ndryshme të zhvillimit historik. Ato janë diktuar edhe nga koniunktura politike që kanë qenë të pranishme. Megjithatë, Luigj Gurakuqi theksonte: “Rëndësia e Shqipërisë në politikën e jashtme është aq e vogël, saqë nuk mund të besohet kurrë që do të kemi përkrahjen e shteteve të mëdha pavarësisht nga shërbimit që përpiqemi t’u bëjmë.”

Filed Under: Analiza

Albanian Roots njofton partneritetin historik me New York Yankees

November 23, 2025 by s p

Albanian Roots ka kënaqësinë të njoftojë një partneritet historik me ekipin legjendar të New York Yankees, i cili për herë të parë do t’i dedikojë një ndeshje të tërë komunitetit shqiptaro-amerikan. Ngjarja, e njohur zyrtarisht si Dita e Trashëgimisë Shqiptare, do të zhvillohet ditën e martë, më 19 maj 2026, në Yankee Stadium, duke festuar kulturën, unitetin dhe krenarinë shqiptare në një nga stadiumet më të njohura në botë.

Për të përfituar aksesin VIP në fushë dhe për të marrë kapelën falas të New York Yankees me flamurin shqiptar (edicion i kufizuar), biletat duhet të blihen vetëm përmes linkut zyrtar të Albanian Roots. Vetëm biletat e blera nga ky link përfitojnë këto privilegje.

Mbështetësit e Albanian Roots do të kenë gjithashtu një seksion të dedikuar në stadium, duke krijuar një prezencë të fuqishme dhe të bashkuar.

Një nga momentet më të rëndësishme të ditës do të jetë përvoja VIP në fushë, ku pjesëmarrësit e Albanian Roots do të marshojnë dhe do të zhvillojnë “Paradën Shqiptare” brenda Yankee Stadium — një moment historik për komunitetin tonë.

Ky event shënon një arritje madhore, duke forcuar lidhjen kulturore mes shqiptaro-amerikanëve dhe ekipit të New York Yankees. Me padurim presim të festojmë trashëgiminë tonë, të tregojmë krenarinë shqiptare dhe të mbështesim së bashku skuadrën tonë të zemrës në këtë ditë të paharrueshme.

Shqiptaret festuan kete lajm me paraden e makinave ne Times Square!

Filed Under: Sport

KOSOVA AND THE DIASPORA ARE ONE AND INSEPARABLE 

November 23, 2025 by s p

By Agim Aliçkaj/

Setting December 28 as the election date by President Vjosa Osmani was a realistic and fair proposal, which was accepted by the majority of Kosova’s political parties.

The Constitution requires the president to be independent and non-partisan, but this does not mean he or she must be neutral. He or she should lean toward and support issues that are in the interest of the people and the state. If these issues align with the actions of a particular political party, that is completely acceptable.

Criticism toward President Vjosa Osmani for allegedly favoring one party over another is unfounded. Throughout her mandate, she has fulfilled the duties required by the Constitution. Those parties whose actions did not serve the interest of the state have no right to complain about anything.

Regarding the setting of the election date, it is impossible to satisfy everyone, and no date is ideal. If December 28 enables greater voter participation, especially from the diaspora, this is very good and should not hinder anyone.

Choosing a place to live is a personal and family matter for each individual. It is a private decision that no one has the right to interfere in. Criticism in this regard comes only from individuals without family upbringing, incapable of solving their own problems, or affected by greed, spite, jealousy, and other mental illnesses.

Kosova and the diaspora have been and remain inseparable in both good and difficult times. They need and depend on each other. The resistance of the Albanian people against the Serbian fascist occupier and the struggle for freedom would have been far more difficult, or even impossible, without the support of our legendary diaspora. It continues its historic mission today with dedication and pride.

Our centuries-old enemy, hegemonic Serbia, along with its vassals, has never hidden its desire and efforts to eradicate the Albanian people. Serbian regimes prepared their infamous projects even in writing, with care and detail, coordinated with the Serbian Church and the Academy of Sciences. The forced expulsion of Albanians backfired like a boomerang. The diaspora did not forget the homeland, but became even stronger, striking back at Serbs consumed by hatred toward Albanians.

Therefore, no one has the right to deny the diaspora the right to participate in the country’s elections. Even if there are arguments for possible bias toward one party or another, this is irrelevant. The diaspora’s vote is guaranteed by law. It is the duty of every party to act wisely, with concrete proposals and actions, to attract voters.

Voters from the diaspora can be considered more independent and more determined in their positions. They are economically stable and enjoy greater personal security in the democratic countries where they live.

Kosova’s political parties can easily win over the diaspora through clear and concrete work and actions in the interest of the state. The diaspora understands the struggle for power. But when that struggle turns into resistance against the state with the aim of weakening or eliminating a political opponent, it becomes incomprehensible and unacceptable.

With all respect and admiration for the KLA freedom fighters, led by Commander Adem Jashari, and for the parties that emerged from it—PDK, LDK, NISMA—I must say with pain that the leaders of these post-war parties have failed completely in politics. The same, with great respect for the democratic movement of President Ibrahim Rugova, can be said about the current leadership of the LDK.

These parties failed in government due to uncontrolled corruption, unnecessary submission to international actors, and needless concessions to Serbia’s hostile demands. Their many failures as the opposition are even more incomprehensible and unacceptable. They cannot be justified.

Their monstrous blockade of forming the parliament, rejection of any coalition or cooperation with the governing majority, but especially the refusal to approve the budget, the failure to pay RTK salaries, and refusing to ratify agreements for international benefits make them unelectable for most diaspora voters. Their attempts to blame current Prime Minister Albin Kurti for everything do not convince the diaspora.

Meanwhile, Vetëvendosje with Guxo and Alternativa, led by Prime Minister Albin Kurti, despite some concessions—especially to accommodate part of the opposition—have achieved major results in strengthening democracy, expanding sovereignty, preserving territorial integrity, and fortifying the state. The dismantling of parallel structures, the destruction of many Serbian gangs in northern Kosova, and the defeat of Serbian terrorist forces in Banjska are historic achievements.

Based on the contacts and information I have from all sides, I believe and hope that the diaspora, especially in America, together with voters in Kosova, will deliver a strong blow to the opposition parties in the December 28 elections so they wake up, change, and begin to work properly for the good of the people and the state. At this moment, they offer nothing good for Kosova. On the contrary, all facts show that voting for them is an unforgivable mistake that would make possible the return of Serbia to Kosova.

Dardanian Kosova cannot be turned back. The people of Kosova will not allow the freedom won with blood and countless sacrifices to be affected. Freedom is more valuable than personal, group or party interests, as well as unfair international pressures for geopolitical interests. The freedom and independence of the Republic of Kosovo is above all.

KOSOVA DHE MËRGATA JANË NJË DHE TË PANDASHME

Nga Agim Aliçkaj

Caktimi i datës 28 dhjetor për mbajtjen e zgjedhjeve nga Presidentja Vjosa Osmani ishte një propozim realist dhe i drejtë, i cili u pranua nga shumica e subjekteve politike të Kosovës.

Kushtetuta kërkon që presidenti i shtetit të jetë i pavarur dhe jopartiak, por kjo nuk do të thotë se ai/ajo duhet të jetë neutral. Ai/ajo duhet të anojë dhe të mbështesë çështjet që janë në interes të popullit dhe të shtetit. Nëse këto çështje përputhen me veprimet e një partie të caktuar, kjo është krejtësisht në rregull.

Kritikat ndaj Presidentes Vjosa Osmani se po favorizon një parti apo tjetrën janë të pabazuara. Gjatë gjithë mandatit të saj, ajo ka përmbushur detyrimet për të cilat e obligon kushtetuta. Ato parti, puna dhe veprimet e të cilave nuk i kanë shërbyer interesit shtetëror, nuk kanë të drejtë të ankohen për asgjë.

Sa i përket caktimit të datës së zgjedhjeve, është e pamundur të plotësohen dëshirat e të gjithëve, dhe asnjë datë nuk është ideale. Nëse 28 dhjetori mundëson pjesëmarrje më të madhe të votuesve, veçanërisht atyre në diasporë, kjo është shumë e mirë dhe nuk duhet të pengojë askënd.

Zgjedhja e vendit të jetesës është e drejtë dhe çështje familjare personale për secilin. Është vendim privat në të cilin askush nuk ka të drejtë të përzihet. Kritikat në këtë drejtim vijnë vetëm nga individë pa edukatë familjare, të paaftë për të zgjidhur problemet e tyre, ose të prekur nga lakmia, inati, xhelozia dhe sëmundje të tjera mendore.

Kosova dhe diaspora kanë qenë dhe mbeten të pandashme si në situata të mira ashtu edhe në të këqija. Ato kanë nevojë dhe interes për njëra tjetrën. Rezistenca e popullit shqiptar kundër pushtuesit fashist serb dhe lufta për liri do të ishin bërë shumë më të vështira, ose edhe të pamundura, pa mbështetjen e mërgatës sonë legjendare. Ajo vazhdon misionin e saj historik edhe sot me përkushtim dhe krenari.

Armiku ynë shekullor, Serbia hegjemoniste, me vasalët e saj, kurrë nuk e ka fshehur dëshirën dhe përpjekjet për shfarosjen e popullit shqiptar. Regjimet serbe i përgatitën projektet e tyre famëkeqe edhe me shkrim, me kujdes e hollësi, në koordinim me Kishën Serbe dhe Akademinë e Shkencave. Dëbimi i detyruar i shqiptarëve u është kthyer si bumerang. Mërgata nuk e harroi atdheun, por u bë më e fortë, duke i goditur në kokë serbët e sëmurë nga urrejtja ndaj shqiptarëve.

Prandaj, askush nuk ka të drejtë t’i mohojë diasporës të drejtën për të marrë pjesë në zgjedhjet e vendit. Edhe pse ka argumente për anim të mundshëm nga njëra ose tjetra parti, kjo është e parëndësishme. Vota e mërgatës është e garantuar me ligj. Është detyrë e çdo partie të veprojë me mençuri, me propozime dhe veprime konkrete, për të tërhequr votuesit. 

Votuesit nga diaspora mund të konsiderohen më të pavarur dhe më të vendosur në qëndrimet e tyre. Ata janë ekonomikisht të qëndrueshëm dhe gëzojnë siguri më të lartë personale në shtetet demokratike ku jetojnë.

Partitë politike të Kosovës mund ta fitojnë lehtësisht mërgatën përmes punës dhe veprimeve të qarta dhe konkrete në interes të shtetit. Mërgata e kupton luftën për pushtet. Por kur ajo luftë shndërrohet në rezistencë kundër shtetit me qëllim dobësimin ose eliminimin e kundërshtarit politik, ajo bëhet e pakuptueshme dhe e papranueshme.

Me gjithë respektin dhe admirimin për luftëtarët e lirisë të UÇK-së së lavdishme, të udhëhequr nga Komandanti Adem Jashari, dhe për partitë që dolën prej saj—PDK, LDK, NISMA—më duhet të them me dhimbje se udhëheqësit e këtyre partive pas lufte, kanë dështuar plotësisht politikisht. E njëjta gjë, me shumë respekt për lëvizjen demokratike të Presidentit Ibrahim Rugova, mund të thuhet edhe për udhëheqjen e sotme të LDK-së.

Këto parti dështuan si qeveri për shkak të korrupsionit të pakontrolluar, nënshtrimit të panevojshëm ndaj ndërkombëtarëve dhe lëshimeve të panevojshme ndaj kërkesave armiqësore të Serbisë. Dështimet e tyre të shumta si opozitë janë edhe më të pakuptueshme dhe të papranueshme. Ato nuk mund të arësyetohen.

Bllokimi monstruoz i formimit të parlamentit, refuzimi i çdo forme të koalicionit apo bashkëpunimit me shumicën qeverisëse, por veçanërisht mosmiratimi i buxhetit, mospagesa e pagave të RTK-së dhe mosmiratimi i marrëveshjeve për përfitime ndërkombëtare, i bëjnë ato të pavotueshme për shumicën e votuesve të diasporës. Përpjekjet e tyre për t’ia lënë fajin kryeministrit aktual Albin Kurti për gjithçka nuk e bindin diasporën.

Ndërkaq, LVV me Guxo dhe Alternativa, të udhëhequra nga Kryeministri Albin Kurti, pavarësisht nga disa lëshime, sidomos për ta afruar një pjesë të opozitës, kanë arritur rezultate të mëdha në forcimin e demokracisë, zgjerimin e sovranitetit, ruajtjen e integritetit territorial dhe forcimin e shtetit. Çmontimi i strukturave paralele, shpartallimi i shumë bandave serbe në veri të Kosovës dhe thyerja e forcave terroriste serbe në Banjskë janë arritje historike.

Bazuar në kontaktet dhe informacionet që kam nga të gjitha anët, besoj dhe shpresoj që mërgata, sidomos kjo në Amerikë, në zgjedhjet e 28 dhjetorit, bashkë me votuesit në Kosovë,  do t’u japë një goditje të fortë partive opozitare që ato të vetëdijesohen, të ndryshojnë dhe të fillojnë të punojnë siç duhet për të mirën e popullit dhe të shtetit. Në këtë moment, ato nuk ofrojnë asgjë të mirë për Kosovën. Përkundrazi, të gjitha faktet flasin se vota për ta është gabim i pafalshëm që do ta bënte të mundur kthimin e Serbisë në Kosovë.

Kosova Dardane nuk mund të kthehet prapa. Populli i Kosovës nuk do të lejojë që liria e fituar me gjak dhe sakrifica të panumërta të preket. Liria është më e vlefshme se interesat personale, grupore apo partiake, si dhe se presionet e maskuara me lajka mashtruese ndërkombëtare për interesa gjeopolitike. Liria dhe pavarësia e Republikës së Kosovës është mbi të gjitha.

Filed Under: Emigracion

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 131
  • 132
  • 133
  • 134
  • 135
  • …
  • 2860
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Ushtria Çlirimtare e Kosovës lindi në një moment historik për t’i dalë zot Kosovës
  • THE CANBERRA TIMES (1971) / PRIMITIVIZMI DHE ZYMTËSIA E MBAJNË SHQIPËRINË TË MBËRTHYER
  • Nga Galeritë e Trepçës te Pavarësia e Kosovës – Shkurti 1989 si akti i parë i shtetësisë
  • Libra nga autorë të Kosovës, me banim në Londër, bëhen pjesë e projektit mësimdhënës nga mësuese Anila Kadija
  • Fundi i një procesi ku po gjykohet liria, që do mbetet plagë politike e Kosovës
  • NJË STUDIM ME VLERA PËR HISTORINË E KOSOVËS, FEDERATËS “VATRA” E GAZETËS “DIELLI”
  • Lef Nosi (9 prill 1877 – 13 shkurt 1946), Monument i vlerave kombëtare
  • VATRA APEL PUBLIK DREJTUAR KOMUNITETIT SHQIPTARO-AMERIKAN
  • Please join the Albanian American community in celebrating the 18th Anniversary of Kosova’s Independence at New York City Hall
  • VATRA TELEGRAM URIMI QEVERISË DHE PARLAMENTIT TË KOSOVËS
  • Reçaku, një histori e dhembjes, sakrificës dhe ngadhënjimit mbi vdekjen
  • Një shqiptar kandidat për Asamblenë e Shtetit të New York-ut, Shpetim Qorraj: “Dua të jem zëri i fortë i qytetarëve të Distriktit 64”
  • Job-i biblik dhe romani « Brenga » e Pashko Camaj
  • Komuniteti shqiptaro-amerikan kërkon drejtësi
  • Urgjenca dhe Protesta si regjim. Pse ritmi i revoltës prodhon pushtet, jo ndryshim?

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT