Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

STAMBOUL (1931) / FJALIMI I PLOTË I MEHMET BEJ KONICËS, KRYETARIT TË DELEGACIONIT SHQIPTAR, NË KONFERENCËN E DYTË BALLKANIKE NË TURQI

by

Mehmet Bej Konica (1881 – 1948)
Mehmet Bej Konica (1881 – 1948)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 13 Janar 2024

“Stamboul” ka botuar, të mërkurën e 21 tetorit 1931, në ballinë, fjalimin e plotë të Mehmet Bej Konicës, kryetarit të delegacionit shqiptar, në Konferencën e Dytë Ballkanike në Turqi, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Fjalimi i kryetarit të delegacionit shqiptar

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France
Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Mehmet Bej Konica, kryetar i delegacionit shqiptar, mbajti fjalimin në vijim :

Zoti President,

Zonja dhe zotërinj,

Në këshillin e fundit të Konferencës të mbajtur në Selanik, u vendos që në seancën e parë plenare të Konferencës së Dytë Ballkanike çdo delegacion të bëjë një prezantim mbi punën propagandistike të arrirë nga grupi i tij kombëtar gjatë vitit ballkanik që sapo ka përfunduar.

Grupi ynë kombëtar, ndonëse tashmë i sigurt për ndjenjat e popullit shqiptar, në lidhje me Antantën ballkanike, megjithatë e konsideroi të nevojshme t’i kontrollonte këto ndjenja duke i ngarkuar miqtë e tij në qendrat e ndryshme të vendit të konsultoheshin me banorët për punën që ne po përpiqemi të realizojmë në emër të tyre. Rezultati i këtyre konsultimeve tregoi edhe një herë se populli shqiptar është mbështetës i zjarrtë i Antantës dhe rrjedhimisht i Federatës Ballkanike, me kusht që ajo të bazohet në drejtësinë dhe barazinë e përsosur ndërmjet popujve të Ballkanit.

Nën Perandorinë, turqit kanë vuajtur shumë më tepër se të tjerët : ndërsa ne të gjithë qeverisnim, e kishim të lehtë si lojë, por jo shumë elegante, t’i fajësonim ata. Dhe sot është prekëse të shohësh se Turqia, duke harruar të kaluarën, i mirëpret vajzat e saj të birësuara të dikurshme me këtë dashamirësi plot hir që është një nga karakteristikat e popullit turk. Të dish të falësh është e bukur, por është karakteristikë e shpirtrave fisnikë të dinë të harrojnë. (Duartrokitje). Dhe kjo nënë, aq e rinovuar dhe e bërë kaq e fortë, fton vajzat e saj të djeshme dhe motrat e saj të sotme në banketin e bashkimit dhe vëllazërisë. Është padyshim një stimul për delegatët e Konferencës dhe një mësim për shtetarët ballkanikë. (Duartrokitje).

Turqia, duke mos pasur më asnjë detyrim për të përmbushur ndaj vendeve të tjera të Gadishullit, gjendet në pozitën e privilegjuar për të luajtur rolin e ndërmjetëses për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve që pengojnë Bashkimin Ballkanik. Ajo do të tentojë të mbulojë me një vello pak a shumë të trashë spektaklin dekurajues të vitit ballkanik që sapo ka skaduar.

Ne kërkojmë vetëm që të lejohen të jetojnë qindra mijëra individë që rrethanat i kanë ndarë nga vëllezërit e tyre racor. Ne e kërkojmë këtë në emër të njerëzimit, në emër të drejtësisë elementare dhe sepse është vetë baza e Antantës ballkanike. Nuk duhet të kemi asnjë iluzion; pa njohjen dhe zbatimin e të drejtave të minoriteteve nuk do të mund të ecim përpara as edhe një hap.

Që njohja e të drejtave të minoriteteve do të përbënte një rrezik për vendet ku jetojnë minoritetet është një argument që nuk pi ujë. Shqipëria ka prova për të kundërtën. Që nga krijimi i saj si shtet i pavarur, pakicat që jetojnë brenda saj, jo vetëm që gëzojnë të gjitha të drejtat e traktateve, por, ashtu si qytetarët shqiptarë, marrin pjesë në të gjitha degët e administratës shtetërore pa as më të voglin kufizim. Epo, ne nuk shohim ndonjë rrezik që mund të na kërcënojë nga këto minoritete. Rreziku padyshim do të ekzistonte nëse do t’i kishim trajtuar këto pakica si skllevër.

Ju e dini, zonja dhe zotërinj, se një ngjarje me rëndësi të konsiderueshme për të ardhmen e popujve do të ndodhë shkurtin e ardhshëm : e kam fjalën për Konferencën e Çarmatimit.

Nëse fuqitë e mëdha vendosin të çarmatosin, ato do ta bëjnë këtë plotësisht dhe me ndershmëri, sepse situata aktuale nuk mund t’i përshtatet më lojërave diplomatike të së shkuarës. Në këtë rast, këto fuqi të mëdha, pasi janë bërë të arsyeshme, do t’i detyrojnë ballkanikët kryeneçë t’i imitojnë ato. Do të ishte një poshtërim i ri, një poshtërim për të mirë këtë herë, por gjithsesi një poshtërim.

Nga ana tjetër, nëse konferenca e çarmatimit dështon, ekziston një probabilitet i madh që të shpërthejë një luftë e re e madhe.

A nuk besoni, zonja dhe zotërinj, se ata që drejtojnë fatet e popujve tanë do t’u bënin shërbimin më të madh atyre, ndoshta edhe mbarë njerëzimit, dhe do të zinin vendin më të nderuar në histori, nëse do të linin mënjanë atë që unë do të quaja patriotizmin e rremë, nëse do t’i zgjidhnin shpejt mosmarrëveshjet e vogla që i përçajnë dhe do të realizonin Bashkimin Ballkanik, apo të paktën nëse do të vendosnin themelet e këtij bashkimi, brenda tre muajve që na ndajnë nga Konferenca e Çarmatimit ? Nuk ka dyshim se një akt i tillë i udhëheqësve ballkanikë do të kishte një ndikim të madh në punën e Konferencës së Çarmatimit. Sido që të jetë, do ta shpëtonte Ballkanin nga mjerimi dhe një fatkeqësi më shumë se e mundshme.

Për punëtorët e ndërgjegjshëm që jetojnë në një botë reale, tre muaj do të mjaftonin për të ngritur ndërtesën e Bashkimit Ballkanik, tre shekuj do të ishin pak për ata që jetojnë në një botë fanatike. (Duartrokitje).

“Njeriu si një tjetër”

by

Silvana Berki/

Gjithmonë më kanë tërhequr vëmendjen gjërat e vecanta të cdo lloj fushe, sepse njerëz të cilët kanë lënë gjurmë në rrang botërorë janë pikërisht njerëz me aftësi të vecanta. Novelisti Edgar Allan Poe për shëmbull edhe pse jetëshkurtër ( 1809-1849) ka lënë në letërsinë botërore mbas vdekjes një krijimtari mbresëlënëse, me një aftësi të vecantë krijuese ku mbizotëron atmosfera rrëqethëse. Po ashtu në letërsinë finlandeze vecohet Shkrimtari Aleksis Kivi (1834-1872) i cili edhe pse jetoi vetëm 38 vjet, i la letërsisë finlandeze një ndër krijimet më të vecanta si Shtatë Vëllezërit. Dua të vecoj këtu se romani ”Shtatë vëllezërit” për kohën u ndalua në qarkullim për lexuesin dhe madje një shkrim kritike nga Ahlqvist u bëri gati një vrasje të krijimit, kritike të cilën askush nuk e kundërshtoi. Si Poe dhe Kivi vuajtën në kohën e tyre nga sëmundje mendore dhe madje u diagnozuan për crregullime melankolike. E vërteta mendoj unë është se në atë kohë shumëllojshmëria e karakterve njerëzore ishte e cunguar dhe ata që shfaqnin cilësi të karakterit ndryshe nga ajo që pranohej si ”norma shoqërore” shikoheshin me dyshim dhe persona të tillë paragjykoheshin. Koha sot ka evoluar në shumëllojshmërinë e karaktereve dhe jo vetëm kaq, njerëz të tillë stimulohen për t`i dhënë shoqërisë atë që e quajmë të vecantë apo ndryshe duke servirur realitete parë me një sy të mprehtë e shpirtra mbi-sensitive.
Jo pa qellim bëra një qasje të tillë rreth krijimeve të vecanta botërore, sepse tek lexoja librin e fundit me ese të Natasha Lakos, mendova pikërisht këtë; SA E VECANT, në të shkruar, menduar, analizuar. Që nga titulli ”Njeriu si një tjetër”, të jep një kureshtje të zhbirosh brendinë, përse ky titull, si është njeriu si një tjetër.
Pak fjalë për Natashën ashtu sic unë e kam njohur. Kur Natasha mori pjesë në botimin e novelës t`ime të parë në 2013 nga Toena ” Më jep vetëm pesëmbëshjetë ditë”, ishte e vetmja që vlerësoi titullin e librit ndryshe nga ato klishe që ishim mësuar të lexonim shpesh. Tek fliste mua personalisht më tërhoqi vëmendjen mënyra e analizës së saj, një qasje akademike e cila fliste vetëm për fenomenin e tekstit dhe jo lëvdata për të kaluar radhën. Ishte pikërisht kjo mbres për Natashën pse e përzgjodha ndër 30 poetët shqiptar të mirrte pjesë në promovimin e vëllimit antologjik poetik në Finlandë në 2019. Përvec kontributit doja ta njihja edhe më afër filozofinë e kësaj gruaje shqiptare, të cilën koha herë e kishte ndrydhur, herë shtrydhur e ndër dallgëve të ndryshme e sfidash të jetës kishte akoma qeliza të pazbuluara të cilat unë doja ti gërmoja. Ato tre ditë në Finlandë për mua ishin thesar, sepse tek bisedoja me të kuptova se nuk u gabova në përzgjedhje. Ajo që më bëri ta dua këtë njeri ishte pikërisht se në bashkëbisedim ajo vërtet të dëgjonte dhe afrohej me një empati njerëzore për tu admiruar. Aty kuptova feminizmin e saj në mbrojtje të gruas shqiptare, ndërtuar kjo nga eksperienca e kohës totalitariane ku kishte jetuar apo liria e cunguar, e cila hera herës demonstruar me një rrebelim të nënzëshëm. Aty kuptova formën analitike që i bënte fenomeneve të ndryshme dhe kureshtja e saj për Finlandën pa cenuar bukurinë e vëndit të huaj dhe me një modesti të bukur bënte krahasimet pa lënduar askënd. Forma e kritikës së Natashës është ndërtuese, ura mendimesh, ura kulturash, ura njerëzllëku duke më dëshmuar në atë skepticizmin t`im, se ka plot shqiptar të cilët ndajnë po të njëjtat vlera me ato europiane.
Në ndërrim të viteve 2023-2024 u gjënda në Shqipëri dhe e festova me familjen ndërrimin e viteve. Edhe pse ndërrimi i klimës më sëmuri, nuk mund të mos e takoja mikeshën t`ime të mirë ndaj shkova dhe e takova në shtëpi, dhe për të marrë librin e saj të fundit. Isha shumë kureshtare, se cfarë do të na afronte Natasha kësaj radhe me atë mëndjen e saj brilante. Me një dëshirë zhbiruese dhe kurioze fillova ta lexoj librin sa hyra në aeroplan dhe reagimi im i parë ishte një Ohhh. Sa dëshirë kisha të lexoja të tilla tekste. Tekste të vecanta, si Poe, si Kivi, si Juha Hurme ku po me të njëjtën vecanti afrohej Natasha. Unë nuk jam ndonjë analiste e letërsisë shqiptare, por tek lexova librin e fundit mora të drejtën si pasionante e letërsisë të tregoja mendimet e mia në lidhje me librin me ese dhe po ashtu duke e gërshetuar me eksperiencat e mia në rrugëtimin t`im letrar.
Kur e mbarova librin edhe u lumturova/pasurova për një krenari të tillë kombëtare që kemi mes nesh, por edhe u trishtova. U trishtova kur mendova librin t`im të fundit ”Na ishte njëherë Shpresa” (2019) botuar këtu në Finlandë ku për hapje të librit kërkova bashkëpunim me dr.Gazmend Krasniqi. Atë që unë i kërkova Krasniqit ti jipte publikut finlandez në librin t`im, më së miri e kishte bërë Natasha në këtë libër të sajin. Qasja për poezinë shqiptare deri në ditët e sotme në librin t`im antologjik vinte e njëanshme, dhe informacioni për poezinë e jugut pothuajse mungonte krejt, thua se poezia shqiptare na kishtre lindur vetëm në veri. Mendimi im për t`a hapur parathënien rreth poezisë shqipe më tepër Gazmendi as e përfilli, sepse as nuk reagoi fare. Një bashkëpunim i cuditsdhëm dhe unë do konkludoja me plot gojën pa pikë etike apo përgjegjësie. Rezultati i kësaj pune të mangët u duk një vit më vonë kur dr. Miikka Laihinen në kritikën e tij rreth antologjisë shqiptare shkruan se ”interpetimet e bëra nga Krasniqi mbeten të pahapura, pa një skelet të mjaftueshëm analitik, interpretimet përfundojnë në pluhurin e mbeturinave eterike pa asnjë lloj vlere illustruese.” ( 21.3.2020).
Kur ndërkohë libri Njeriu si një tjetër është enciklopedia që kërkoja t`u servirja edhe unë në librin t`im në 2019 finlandezëve. Megithatë, të mos hallakatem tek dështimet edhe pse libri im për forcën dhe iniciativën është një ndër librat më te sukseshëm sot, ajo që më dha libri i Natashës ishte pikërisht fryma e duhur. Njeriu është frymë. Natasha i bashkon kaq ëmbël e me kaq zgjuarsi shpirtrat e vecantë që i sollën si letërsisë botërore edhe asaj shqiptare një trup të përbashkët, i cili është shfaqur gati njëlloj në kohë të ndryshme. Përvec vecorive që ajo di ti bashkojë edhe thelbin e asaj që fola në fillim të shkrimit, karakteret e vecanta. Ajo që i karakterizon këta autorë, të huaj apo edhe shqiptare jetuar jashtë e brënda vëndit, është e kaluara e tyre, me një brishtësi emocionale që i karakterizonte deri në tragjedi personale. A do të kishin mundur të jepnin të gjithë këta vepra të vecanta po të mos ishin të vecantë në karakter? Nuk e besoj. Ndaj sot flitet për ”gjenitë”, që nuk janë asgjë tjetër përvec njerëz me vecori të rralla në karakter nga njerëzit e zakonshëm. Dikush ka një memorie më të zhvilluar se të tjerët, dikush ka emocione të pakontrolluara, dikush vecori autistike prej nga shqisa e shtate është më e shzvilluar etj. Këta njerëz nuk duhen ndrydhur për të qënurit ndryshe por stimuluar për të nxjerrë më të mirën e tyre. Këtë qasje e ka bërë mrekullisht edhe Natasha në librin e saj. Ajo me fanatizëm intelekti ka marrë gati në cdo ese te sajën dy shkrimtarë me kombësi të huaj, jetuar në kohë të ndryshme, dhe bën një parantezë me ëmbëlsi tregon aq bukur frymën e cdonjërit sesi lëviz në kohë duke u rigjeneruar deri në ditët tona. Dhe pikërish këtë qasje të dy boteve/kohërave ajo e bën duke e sjell veten e saj si një tjetër e rishfaqur në pikënisje të ndryshme kohore. Natasha në esetë e veta duket sikur bisedon me autorë të huaj e vëndas, por më tepër me lexuesin. Në fakt, ky ështe edhe qëllimi i eseistëve të krijojnë një urë bashkëbisedimi me lexuesin duke i dhënë atij një tabllo të qartë për mendimet e veta, të cilat mund të jenë krejt ndryshe me lexuesit dhe madje deri sfiduese.
A sjell ky libër përvec të vërtetave edhe gjetje të reja? Mua për vete më pasuroi. Ku mund ta njihja unë më parë lidhjen e Bogdatit me Heraklitin? Apo Naim Frashërin me Uolt Uitmanin? Apo Mjeda me Sibeliusin? Këtë ua rekomandoj lexuesve ta rigjejnë gjatë leximit, ashtu sic i rigjeta edhe unë.
Duke e përfunduar mendimin t `ìm nuk mund të le pa përmendur edhe një zhgënjim të vogël gjatë leximit, ku ashtu si Arian Leka edhe Natasha, kur përmendin vizitën e tyre në Finlandë 2019 ftuar nga Unë në promovimin e librit t`im, mua disi më anashkalojnë, sikur kanë frike për reputacionin e tyre, që unë të them të drejtën nuk e kuptoj se ku do të cenohej. Ndoshta në Shqiperi egziston njëllojë paragjykimi për krijuesit shqiptar që jetojnë jasht trojeve amë dhe për t`u ruajtur nga këto paragjykime vendosin të mos ballafaqohen me atë që i themi etikë profesionale dhe ti japin Cezarit cfarë i takon cezarit. Gjithsesi pa dashur të kritikoj Natashën, mendoj se më tepër mund të jetë një pakujdesi e vogël, por që për njerëz si unë e vogël” ka domethënie të madhe për punën që kam bërë. Unë nuk jetoj në Shqiperi, dhe ndoshta syri im kritik nuk ndihmon në ndryshimin e këtij fenomeni aty në Shqipëri, e gjithsesi nuk më pengon të flas hapur për ata që duan të kuptojnë. Por edhe ju duhet të na kuptoni. Jetoj këtej nga veriu i Europes që 34 vite dhe në librin e fundit të Erkki Kiviniemit ”Mbartësit e zjarrit”, qoftë për cështje etike u lumturova kur pash emrin t`im të përmendej sëbashku me emrin e poetit Poal Polanski si kalimtarë për egzistencën e tyre në këtë shtegëtim. Pikërisht EGZISTENCA- është dhimbja e emigrantit, që cdo gjë e bëjnë për humanizem, atdhedashuri dhe jo materializëm. Erkki sic duket e njeh këtë dhimbje edhe pse vet nuk e ka njohur emigracionin. Natasha nga ana tjetër ka përmendur gati në cdo autor egzistencën e tyre dhe fundet gati tragjike, kështuqë fenomeni i emigrantit nuk duhet të jetë i panjohur. Ndërsa bota ku jetoj, qaset me tjetër ”farennes”, pa të zhdukur asnjë meritë në luftën personale për egzistencë, duket sikur vlerat koha herë i zbeh, herë i ngre në forma të cuditshme, sic i ka ngritur këta autorë përzgjedhur nga Natasha në mungesë të tyre.
Një libër i arrirë, të stimulon deri në vetreflektim. Mendoj që gjithkush që do e lexoj librin e Natashës do të stimulohet duke e parë veten si një tjetër, si tani p.sh. unë po e shoh veten sikur të shkruaj një tjetër. Faleminderit Natasha që je, që egziston dhe që i ke mbijetuar kohës me vecoritë e rralla që të karakterizon mënyrën e rrëfimit, të shkruarit të menduarit. Ti thua ne libër ”por edhe të mësohesh me veten nuk është e lehtë.” Të gjesh veten do të thotë të jesh vetvetja.
Ky libër duhet të jetë në raftet e lexuesve finlandez, gjë qe nuk arrita t`a sjell dot më herët me librin t`im.

PREZANTOHET PROJEKTI PËR TRANSFORMIMIN E BULEVARDIT “XHORXH BUSH”

by

Prishtinë, 13 janar 2024/

Kryetari i Kryeqytetit, Përparim Rama, bashkë me drejtorin e urbanizmit, Arbër Sadiki, drejtorin e Investimeve Kapitale dhe Menaxhimit të Kontratave, Krenar Xhaferi, drejtoreshën e Planifikimit Strategjik, Mimoza Sylejmani dhe drejtoreshën e Hapësirave Publike dhe Parqeve, Donika Çetta, në një konferencë të jashtëzakonshme për media ka prezantuar Projektin për Transformimin e Bulevardit “Xhorxh Bush” në kryeqytet.

Bulevardi i Kryeqytetit, sipas kryetarit Rama, do të shndërrohet në një hapërsirë urbane bashkëkohore e cila reflekton nevojat e qytetarëve, promovon një stil të jetës së shëndetshme, më shumë gjelbërim e ajër të pastër. Duke qenë i tillë, projekti do të jetë një shembull i zhvillimit të qëndrueshëm. Me materiale të qëndrueshme e gjelbërim, sheshi do të mundësojë Prishtinës të merr frymë dhe do të stimulojë njerëzit të marrin pjesë më aktivisht në jetën e qytetit.

Njëkohësisht, projekti synon të rivlerësojë trashëgiminë arkitektonike të Prishtinës duke bërë protagonistë të projektit Hotelin Grand, ndërtesën e RTK, Bibliotekën Universitare “Pjetër Bogdani” dhe Katedralen “Nënë Tereza”, ndërtesa të cilat shihen si përbërësit kryesorë të skenografisë urbane në këtë ndërhyrje.

Kryetari Rama, ka thënë gjatë prezantimit se ndërhyrja synon riformulimin e kufirit të një hapësire të sigurt për këmbësorë ku lidhen së bashku zona universitare dhe parku qendror, me Sheshin “Nënë Tereza”, përmes sistemit të ri të që do të realizohen në rrugën “Xhorxh Bush”, prej Katedrales e deri tek Hoteli Grand.  Janë pikërisht këto sheshe, që si zgjatim i Bulevardit, krijojnë një portë hyrjeje për në park në zonën universitare. Bulevardi i Kryeqytetit do të jetë një paradhomë e zonës universitare dhe njëkohësisht holli kryesor i jetës publike të kryeqytetit.

“Sheshi do të jetë përplot jetë dhe ideja është që këto sheshe të jenë të qasshme për të gjitha moshat. Gjithashtu do të ketë hapësirë për artistët që të krijojnë një Prishtinë të transformueshme. Te pjesa e Katedrales, për momentin është e rrethuar me një muri të vogël dhe ne kemi propozuar që të hapet dhe të jetë e qasshme për të gjithë qytetarët, në mënyrë që të mos t’i shohim këto monumente të rrethuara dhe të mos jenë të cenueshme për qytetarët” – ka deklaruar Rama.

Rama tregoi edhe për zgjerimin e këtij sheshi deri te Xhamia e Madhe, ku tha se edhe aty do të ketë një parking nëntokësor.

“Fillimisht e keni parë që te parkingu ka pasur një dalje por është mbyllur dhe tash ideja është që të zgjatet sheshi deri te Xhamia e Madhe, ku edhe aty do të kemi edhe një parking nëntokësor dhe një tjetër te rrethi me flamur, e ku do të shfrytëzohet nga lagjet si “Kalabria”, “Dardania” e “Prishtina e Re”.
Kryetari Rama po ashtu bëri të ditur se projekti do të prezantohet edhe para qytetarëve.  Ndërsa drejtori i Urbanizmit, Arbër Sadiki, tha se ky projekt ka qenë i planifikuar qysh në vitet e 70-ta.

Po punojmë që Presidenti Historikë i SHBA-së, Bill Clinton të vizitojë Luginën e Preshevës!

by

Intervistë ekskluzive me z. Agim Rexhepi, kryetar i Shoqatës “Miqtë e Amerikës”

Intervistoi: Dashnim HEBIBI, Cyrih, Zvicër

“Lobimi është fahu ynë, ashtu si deri më sot, do të tentojmë, që me aktivitetet tona të sjellim sa më shumë poena shtetit/eve e kombit tonë. Nuk e njohim formulën e bajraktarizmit! SHBA ka qenë tradicionalisht aleate e shqiptarëve dhe është. Këtë e ka dëshmuar Presidenti Woodrow Wilson e Institucionet amerikane për Shqipërinë. SHBA është sponzorizues i shtetësisë së Kosovës, i shëndrrimit të FSK në ushtri, futjes së ushtrisë sonë nëpërmes IOWA në misione paqeruejtëse të NATO, kjo nënkupton pjestar defakto ende jo de jure të ushtrisë e shtetit tonë, pjesë e NATO, por mendoj, që ne nuk po punojmë sa duhet në ruajtjen dhe avancimin e kësaj miqësie“, na tha ndër të tjera, z.Rexhepi.

Cyrih/ Zvicër, 12 janar

Është e ditur, se modestia tregon, klasin, veprimtarinë e merituar tek personi, por tek ne, sidomos te një grup rrahjagjoksish, edhe pse po dua, që të jem edhe gabim, por nuk respektohet sa duhet. Ndoshta, do të duhesh të jesh i ngjyrosur politikisht, të kesh „kostumin“ e partisë e të rekrutohesh në parti, ose të jesh shumë i pasur e pastaj për të ecur drejt hapësirës së kufizuar të suksesit. Janë ata veprimtarët e merituar, që kurrë nuk dorëzohen, shkojnë me mundësitë e veta deri në mbështetje në mur, por jo në murin e dorëzimit për të ecur te para, për të përcjellur mesazhin e paqes, falënderimit, miqësisë e besë-besës. Sa i sinqertë, aq edhe emocional, sepse çdo gjë buronte nga shpirti. Shumë e lehtë është të ndalesh dhe ta studiosh edhe formën e bashkëpunimit. Është një lloj psikologjie edhe forma e të folmes, të paktën e kemi lexuar edhe psikologjinë e shkrimit, psikologjinë e veshjes…Është bashkëbiseduesi ynë, një personazh I njohur për të gjithë shqiptarët kudo që janë. I pathyeshëm, nuk e di se çka është dorëzimi. E njeh mirë veten, e njeh mirë misionin e tij. Sa fjalë e madhe, që të shëron edhe shpirtin, Miqësi. Miqësia është e shenjtë. Te ne shqiptarët, miku është në zemër të konakut, shtëpia është e mikut. Pata nderin, që të bashkëbisedoj në një intervistë të gjatë, por me shumë kuptim, me veprimtarin, z.Agim Rexhepi. Shpirti i tij vlonte. Fjalët e tija ishin si uji i kronit, që ta freskon shpirtin. Njih veten e pastaj të tjerët. Mos mirënjohësi është sëmundje e tokës. Falënderimi është copë shpirti i të drejtit. Folëm gjerë e gjatë, pa e ditur, në shumë raste, se cili ishte në rolin e gazetarit, sepse edhe vetë z.Rexhepi e njeh dhe e ka punuar këtë profesion të gazetarit. Bashkëbisedimi ynë dallon nga bisedat e porositura apo bisedat për klikime, krekosje apo për honorare. Intervistë për lexuesit dhe thirrje për bashkëpunim. Jemi në një kohë, që pak po lexohet, ose më mirë titull lexohet dhe brendësia e shkrimit jo, sidomos kur shihet, se është gjatë, por ia lëjmë lexuesit besnikë, që të ndahet nga përditshmëria e zhurshme dhe të drejt. E intervista të mbetet në kujtesë brez pas brezi, se miqësia shqiptaro amerikane ishte e do të mbetet e trashëguar brez pas brezi. Aty ku po na dhemb zemra edhe mendja e dora shkon, pra Lugina e Preshevës. Se ajo trevë i ka sytë e zemrën nga Kosova e Shqipëria, nuk ka dyshim. Të paktën, në çdo takim me ndërkombëtarë, të përmendet me fakte, se po përjeton një gjendje acari politikë të shtypjes edhe ate në mes të Evropës Juglindore. Ka ditur e do të dijë ti mbijetoj edhe shekujve, por tani, kemi situatën tjetër, kemi Kosovën e pavarur të mbushur me miq ndërkombëtarë e një Shqipëri në NATO, të jetë më afër me ate etni shqiptare. Pa e zgjatur më shumë, edhe pse do të doja të përshkruaja, se si e priti intervistën protagonisti i kësaj interviste, por dua të rrumbullaksoj me një fjali, se i ai që ka nderë e vlera, njeh nderin dhe vlerën. Se çka na tha ndër të tjera, ju ftoj ta lexoni këtë intervistë, lexues të respektuar.

Përshëndetje z.Rexhepi. Fillimisht, ju urojmë vitin e ri 2024 dhe njëherit, urime edhe për 20 vjetorin e Shoqatës “Miqtë e Amerikës”. Sigurisht, se është intervista e parë e këtij viti. Na thoni, cili është urimi juaj për miqtë e Amerikës gjith- andej shqiptarisë?

Përshëndetje edhe për ju i nderuar. Ju faleminderit për unimin e vitit të ri 2024 e posaçërisht faleminderit për urimin e jubileut të Shoqatës “Miqtë e Amerikës”, 20 vjetori i themelimit / veprimit. Më vjenë shumë mirë, që keni gjetur kohë edhe pse jetoni në Zvicër për të bashkëbiseduar në lidhje për shoqatën. Urimi im për 2024, për ju dhe bashkëkombasit tanë kudo që janë ata është: “Zoti e bekoftë kombin tonë! Zoti i bekoftë SHBA-në! Zoti i bekoftë aleatët tanë! Paqe gjithandej. Të jemi më unikë nëmes veti! Ti japim hapësirë meritorëve! Shëndet, punë dhe dashni.

Kësaj here, do ju marrim kohë më shumë, se sa zakonisht, që praktikohet nëpër intervista. Sepse, kemi një datëlindje të veçantë të shoqatës, jo më pak se 20 vite. Po besoj shumë, se do të kemi mirëkuptim nga ju dhe nga lexuesi.
Me shumë kënaqësi, si edhe herave të tjera, jam i hapur për të bashkëbiseduar e bashkëpunuar me të gjithë ata që kanë punë më shumë e më pak fjalë.

Si ishte viti 2023 për Ju si kryetar i Shoqatës “Miqtë e Amerikës”?

Faleminderit për nderimin që keni ndaj meje dhe shoqatës.Viti 2023 ishte plot me sfida e aktivitete. Them me sfida, sepse u vazhdua tradita, që ne të zhvillojmë aktivitete pa përkrahje materiale (nuk po ankohem ngase e kam zgjedh këtë formë të rrugëtimit), e them këtë ngase, unë nuk kam qenë, jam e as që do të jem pjesë e ndonjë partie apo grupacioni… Nuk kam asgjë ndaj partive apo grupeve të fuqishme politike, ngase janë të Kosovës, por kam qenë i vetëdijshëm, që në momentin, që do të jem pjesë e tyre, aktiviteti do të merr karakter tjetër dhe do shihet ndryshe nga syri i qytetarit tonë e institucioneve ndërkombëtare. Kur jam apolitikë, besoj se do të veproj e kam vepruar më mirë në shoqatë.


Mendoni, se 90% e projekteve ju kanë realizuar gjatë vitit që sapo e kaluam?

Jo 90% por 100% të projekteve i kam realizuar. Nuk bëj projekte nëse nuk mundem me i realizu. Jam komplet në punën time edhe e bëjë me shumë dashamirësi. Shpesh herë, ka ndodhë, që vetëm mos me dalë keq në opinionin vendor e ndërkombëtar, institucionet tona qendrore e komunale i kam shkurtuar aktivitetet (nëse e kam parapa për një datë të caktuar me zhvillu 4,5,6 aktivitete i kemi zhvilluar vetëm 3 apo 4, jo pse nuk kemi qenë të përgaditur. Prandaj e thash edhe më lartë, dua që punët tona, që bëhen në shoqatë të reflektojnë me pozitivitet dhe të shërbejnë për të mirë.


Këtë vit, po mbushen 20 vite, që kur është themeluar kjo shoqatë. Cili është suksesi më i madh që keni arritur?

Dua të jem i shkurtë dhe i saktë. Nuk e kam për qefi të flas për veten time, por më duhet ta them kësaj here, për hirë të opinionit dhe duke pasur mirëkuptim te të gjithë lexuesit tuaj për shkak të modestisë. Kemi aq suksese kulminate, sa që një ministri, nëse jo një qeveri, do të krenohej pa problem. I kisha lutur lexuesit e intervistës, që mos ta marrin për krekosje (normalisht jam shumë krenar me të arritura).

Në vitin 2009 e kam sjellë në Kosovë Presidentin Bill Clinton (normalisht me dëshirën e tij), së bashku me Institucione tona.

Por e veçanta e vizitës është se nuk e kanë ditë Presidenti, Shkëlqesia e Tij, Prof.dr. Fatmir Sejdiu, Kryeministri, Hashim Thaçi e as Ambasadori i SHBA-së në Kosovë Christopher Dell. Tek mbas 10 viteve kam filluar me potencuar këtë fakt. Më 2009 më është dashtur me shfrytëzu një personalitet/mik timin, që ta bind Kryeministrin Thaçi, që është informacion i sakt vizita e Billit ngase nuk e besonin. Poashtu, Ambasada Amerikane më ka thirrë e ka kërkuar emrin e kontaktit tim në SHBA për me verifiku këtë fakt. Pasi është verifikuar informata, se do të vie Presidenti u shty inaugurimi i shtatores, që ishte i parapar 1 muaj para vizitës së tij.


Keni bashkëpunim me institucionet e Kosovës?

Po kemi bashkëpunim të shkëlqyer me FSK, Policia e Kosovës, Zjarrfikësat, AME, Qendrën e Mjekësis Emergjente, Shkolla e Institucione të ndryshme dhe jam shumë falenderues për këtë. Të rralla janë Institucionet që nuk i kanë përkrahë idet tona për ndonjë aktivitet (moralisht e me pjesëmarrje fizike të pjestarëve ushtarakë e policor e stafit civil).

Po me institucionet e kaluara, keni bashkëpunuar?

E them me përgjegjësi që në të kaluarën e kam pasë një bashkëpunim më të mirë. Në vitin 2009 ish kryeministri I Kosovës, z.Hashim Thaçi më ka dërguar në SHBA si përfaqësues të qeveris së Kosovës, të flas apo ta bindi Presidentn Bill Clinton që të vije në inaugurimin e shtatores së tij në Prishtinë. Ai e ka ditur bashkëpunimin tonë tonë dhe respektin që kemi si shoqatë me SHBA. Kjo është bërë kuptohet në të mirë të shtetit. E di, që ai apo shumë pak qytetarë nuk e kanë besur faktin që do ta sjell në inaugurim, por unë ia kam arritur me shumë sukses. Një personalitet, që do e potencoj me shumë respekt që e ka përkrahë çdo projekt (ama çdo projekt me konotacione pro amerikane e properëndimore), që kam kërkuar nga ai ka qenë ish Kryeparlamentari, z. Kadri Veseli.

Me cilën shoqatë më së shumti bashkëpunoni?

Edhe pse kam respekt për të gjitha shoqatat në Kosovë dhe jo vetëm do ta potencoja bashkëpunim me shoqatën “Bet Israel Kosova”, “Organizata e Familjes Biden”, etj.

Keni pasur takime me disa presidentë të SHBA-së. Cila ishte fjala jote parë, që ia ke thënë për Kosovën?

Po. Është e saktë, kam pasur shumë takime me personalitete me pozicione të larta shtetërore si ish president, congressman, zv/ndihmës secretar e zyrtar të lartë të SHBA e shteteve tjera mike.
Fjalia e parë ka qenë falënderim për ate që ata kanë bërë, populli e institucionet e tyre shtetërore për shtetin e kombin tim atëherë kur kemi pasur nevoj për miq, më shumë se çdo herë. Posaçërisht atëher kur qenja jonë nacionale në Kosovë Shqipëri e teritore tjera ka qenë në rrezik. Poashtu, kam kërkuar, apo më mire me thënë i kam lutur që ata ta vazhdojnë ketë respekt e angazhim për shtetin/tet e kombin tonë me përkrahje politiko diplomatike, të ndikojnë tek miqtë e institucionet e shtetit të tyre dhe tek aleatët e tyre edhe në të ardhmen. Miqësia duhet ushqyer me sinqeritet që të jetë e përjetshme. Ne jemi miq të sinqertë me SHBA-në dhe shpirtërisht.

Sa anëtarë i ka për momentin shoqata?

Shoqata nuk është formuar për promovime e poena politikë të individëve, grupeve apo partive, andaj as që kemi tentuar me bë antarë. Çdo person, që ka respekt apo që e don SHBA-në e aleatët ka mujt e mundet me llogarit që është pjesë, aktivist i shoqatës. Pra, dyert janë të hapura për të gjithë ata që i janë mirënjohës SHBA-së. Deklaroj pa frikë që mbi 90% e pjestarëve të kombit shqiptar por edhe të disa komuniteteve tjera dhe ate jo vetëm të Kosovës por Shqipërisë, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut, Serbi janë pjesë e shoqatës.

Për të qenë pjesë e shoqatës, pra nuk është patjetër, që të jesh shtetas i Kosovës?

Ky parim nuk ka vlejt e as që do të vleje asnjëherë. E përsëris edhe një herë, çdo person kudo që jeton e vepron, që ka respekt apo që e don SHBA-në e aleatët e tyre (tonë), mundet lirisht me llogarit që është pjesë e shoqatës.

Përkrahje nga diaspora shqiptare?

Fatkeqësisht shumë e dobët. E kam potencuar gjithmonë, që jam i hapur për bashkëpunim ngase koordinimi i aktiviteteteve sjell më shumë efekte politike andaj realisht i sjell më shumë poena politikë shtetit/eve e kombit tonë.

Si është bashkëpunimi juaj me veprimtarët shqiptaro amerikanë, që jetojnë e veprojnë në SHBA?

Edhe në këtë rrafsh nuk është i kënaqshëm. Është shumë i zbehët. Unë jamë i hapur për bashkëpunim. Isha e do të jem. Një gjë duhet theksuar, se asnjëherë dhe asnjë rrethanë nuk duhet anashkaluar rolin e madh të lobit tonë të mrekullueshëm në SHBA e Europë. Unë jamë rritur dhe edukuar me të bëmat e “Vatrës”, së Nolit e Konicës.

Me ambasadën e SHBA-së në Prishtinë, bashkëpunoni?

Po kemi pas bashkëpunim shumë të mirë dhe për këtë u jam falenderues edhe pse këtë që do ta them për herë të parë, ata ndoshta pa dashje nuk e kanë kuptuar apo edhe nuk kanë pritë që ne do ti arrijmë këto rezultate kulminante dhe se do të kemi njē imazh e ndikim shumë të fuqishëm posaçërisht tek bashkombasit tanë dhe ate jo vetëm në Kosovë por kudo që ata jetojnë e veprojnë.
Sa për informacion neve nuk na ka themeluar Ambasada Amerikane, andaj edhe pse nuk kemi pas këshilltarë, logjistikë e mjete sipas të tjerëve ne jemi shëndrruar në 1-sh, për aktivitete me efekte të fuqishme politike dhe ate jo vetëm në Kosovë..


Çfarë mendoni, që kjo shoqatë të ketë nëndegën e saj edhe në Luginën e Preshevës. Ju parashtrova këtë pyetje, duke e ditur situatën në ato troje shqiptare?

Pyetje shumë e mirë. Fatkeqësisht, pasi ne kemi pas shumë pak buxhet sa që me mjetet e grumbulluara është dashtë ta mbyllim shoqatën minimum para dhjetë viteve ne nuk kemi hap asnjë degë apo nëndegë por megjithate deklaroj me krenari se në shumë e shumë takime e kam potencuar çështjen e shqiptarëve në Serbi, Luginë të Preshevës (jo rastësisht po e përdori këtë term është më i gjërë), p.sh. me rastin e festimit të 10 vjetorit të shoqatës në vitin 2014, programi zhvillohej drejtpërdrejt në RTK, përpos musafirëve elitar vendor e ndërkombëtar e pata ftuar edhe z. Ragmi Mustafa, kryetar i Komunës së Preshevës, që të merr pjesë, të del në foltore ti prezentoj problemet e shqiptarëve nga kjo pjesë. Me rastin e inaugurimit të Presidentit, Shkëlqesisë së Tij, z.Joe Biden, President i SHBA-së, kam organizuar aktivitet respekti edhe pse ishte kohë pandemie, ku pjesëmarrja duhej të ishte shumë e vogël prap, ishte i ftuar dhe mori pjesë, z. Ragmi Mustafa dhe u prononcua për media lidhur me problemet që kanë bashkombasit tanë atje. E them me plot goj e me shumë respekt, që kjo pjesë zë vend shumë të rëndësishëm në agjendën tonë. Do të vazhdojmë e nuk do të ndalemi. Sepse, ne jemi me të drejtën.

Sigurisht, se jeni duke punuar për planet e shoqatës gjatë këtij viti. Na thoni ju lutem, ku do të përqendroheni më së shumti?

Lobimi është fahu ynë, ashtu si deri më sot, do të tentojmë, që me aktivitete tona të sjellim sa më shumë poena shtetit/eve e kombit tonë. Nuk e njohim formulën e bajraktarizmit, jemi të sinqertë dhe punojmë e kemi punuar për të mirën e përgjithshme. Nuk e duam rolin e trumbetuesit.
Do të tentojmë, që ta vazhdojmë një iniciativë të filluar para më shumë se dy viteve, që t`i nxisim dy Akademitë Shkencore që i kemi, Shqipëri dhe Kosovë, që të takohen dhe më në fund ta krijojnë një strategji nacionale së paku për 100 vitet e ardhëshme.

Ta vazhdojmë ciklin e ligjëratave me nxënës të ciklit të lartë e studentë nëpër shkolla fillore të mesme, kolegje e fakultete me temën orientimi perëndimorë. Është shpêtimi i kombit tonë. Deri më tani i kemi zhvilluar më shumë, se 100 ligjërata të tilla. Hapjen e klubeve të “Miqëve të Rinj të Amerikës”, nëpër shkolla. Deri tani i kemi hap gjashtë klube të tilla. Tash kam regjistruar Institutin për Siguri Media dhe Arsim, shpresojmë që do të arrijmë të pozicinohemi e shtrihemi mirë në Europën Juglindore. Poashtu, kemi me zhvilluar aktivitetet tradicionale: 17 shkurti, 4 korriku, 19 gushti, datëlindja e Presidentit Clinton, 11 shtatori etj.

Do të ketë ndoj manifestim special kushtuar 20 vjetorit të Shoqatës në Kosovë?

Besoj që po, për dhjetë vjetor kemi pas aktivitet të fuqishëm, por vetëm nëse arrijmë të sigurojmë mjete. Jemi të hapur për bashkëpunim nga zemërmirët, nga miqtë e SHBA-së. Nga miqtë e lirisë.

Njiheni si veprimtarë i madh, modest i fjalës dhe me përkushtim që të ruhet miqësia e përjetshme shqiptaro-amerikane. Ka ftohje mes këtyre raporteve, sidomos mes Kosovës dhe SHBA-së?

Faleminderit, jam i nderum me vlerësimin. Ky është mision i imi që ia kam parashtruar vetit në kohë lufte. Nuk do të dorëzohem, sepse misioni është i shenjtë. Ne u jemi falënderues deri në përkulje kontributit të SHBA-së që e ka dhënë për lirinë e Kosovës. Mendoj, që ka ftohje të raporteve, por jo në mes të SHBA-së e Kosovës, por në mes të SHBA e individëve. E individët, sigurisht janë pak. Mos mirënjohësit. Ata nuk munden të kenë emër tjetër, që nuk ia duan të mirën vetes e shtetit.

SHBA ishte dhe do të mbetet mikja më besnike e shqiptarëve?

E sakt. SHBA ka qenë tradicionalisht aleate e shqiptarëve. Këtë e ka dëshmuar Presidenti Woodrow Wilson e Institucionet amerikane për Shqipërinë. SHBA është sponzorizues i shtetësisë së Kosovës, i shëndrrimit të FSK në ushtri, futjes së ushtrisë sonë nëpërmes IOWA në misione paqeruejtëse të NATO, kjo nënkupton pjestare defakto ende jo de jure të ushtrisë e shtetit tonë, pjesë e NATO, por mendoj, që ne nuk po punojmë sa duhet në ruajtjen dhe avancimin e kësaj miqësie.

Dihet, se keni miqësi të mirë me ish presidentin e SHBA-së, z. Bill Clinton dhe disa kongresmen. Do të ketë ndoj vizitë të tyre brenda vitit 2024 në Kosovë?

Jam i nderum nga jeta, që kam pasë mundësi të bëj veprime respekti për Presidentin Bill Clinton (kam pesë takime, sa herë kamë kërkuar jam takuar me te), dhe jo vetëm për te.
Ta them me sinqeritet, që për këtë vit, pasi është jubileu i shoqatës kam pasur objektiv organizimin e një Konference Ndërkombëtare, ku do ti ftoja ish Presidentët Clinton dhe Bush dhe shumë musafirë të tjerë, por për shkak të veprimeve të Institucioneve tona të larta (sipas meje jo në nivel të duhur politik dhe jo në momentin e duhur kohor), e kam ndërprerë iniciativën, ngase besoj, që edhe po ti ftoja nuk do vinin. Sa për iniciativat e të tjerëve në këtë drejim nuk kam informacion.

E ju, do ta vizitoni SHBA-në së shpejti?

Sa për informacion, vetëm gjat fundvitit të kaluar e këti fillim viti kam marrë shumë ftesa për evente ku kanë marrë pjesë njëkohësisht edhe shumë senatorë, kongesmen e zyrtar të lartë të SHBA-së. Vetëm pak vetë e kanë këtë privilegj dhe ate jo vetëm nga Kosova. Beso,j që më së largu deri në fund të muajit maj do ta vizitoj SHBA-në dhe do të kem takime të rëndësishme.

Presidenti Clinton është në zemrat e çdo shqiptari, ai ishte në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni të Veriut. Ju ka shkuar mendja, që t`ia bëni një ftesë për ta vizituar Luginën e Preshevës, ate tokë të shtypur me shekuj, por që ka rritur patriotë, akademikë e veprimtarë të çështjes kombëtare si z. Xhim Xhema dhe të tjerë?

Po e them sinqerisht nuk e kam menduar, dhe nuk e besoj, që do mund të realizohej së paku në këtë kohë, ngase dihet botërisht, që Presidentin Clinton nuk e dojnë në Serbi për shkak të Kosovës. Ka pas lajme nër media serbe, se është ngritur edhe kallëzim penal ndaj tij e disa të tjerëve për shkak të bombardimeve nga ana e NATO. Edhe pse në politikë ndrrojnë gjërat. Por do ishte mrekulli një vizit e tillë e Presidentit në Preshevë, Bujanoc e Medvegjës. Të jeni të sigurt ju e gjithë bashkombasit tanë shqiptar në Serbi se do ta analizoj këtë ide dhe do ta bisedoj me miq të fuqishëm shqiptar e amerikan në SHBA…Do të punoj shumë, që Presidenti Historikë i SHBA-së, Bill Klinton të vizitoj Luginën e Preshevës!

Keni pasur ndojnjë ofertë nga ndoj subjekt politikë në Kosovë, që ti bashkohesh?

Po kam pas ftesa, por me gjithë respektin nuk kam pranuar të jem pjesë e asnjë partie. Mendoj se në këtë formë, jap kontribut më shumë.

Shoqata që drejtoni ju i nderuar, është e veçantë. Nuk besoj, se një shoqatë e tillë është në botë, kjo tregon, se ne shqiptarët, u jemi mirënjohës brez pas brezi SHBA-së?

Faleminderit për vlersimin e tillë të shoqatës (besoj që shoqata është sui generis- e llojit të veçantë), ngase në këtë formë veprimi: kohëzgjatja, mos financimi, peripetit gjatë rrugëtimit 20 vjeçar e shumë faktor tjetër. Është e vêrtet, kjo qê keni thënë, se ne shqiptarët u jemi mirnjohës dhe dëshiroj, që ky elan respekti ndaj mikut e aleatit tonë strategjik SHBA-së ti përcjell edhe gjeneratat e reja, ngase shumë gjëra po ndodhin në kohë e hapsirë, shumë faktorë po punojnë, që kjo miqësi të zbehet. Edhe pse e kanë të pamundur. Është domosdoshmëri, që Institucionet tona qendrore të veprojnë më fuqishëm me të rinjët në këtë drejtim.

Padyshim, se kemi edhe për shumë tema të bashkëbisedojmë, por duke e kuptuar, se kemi të bëjmë me një media online e të shkruar, besoj shumë, se deri diku kemi shtjelluar disa pyetje, që nuk i keni pasur gjatë intervistave tua.

Faleminderit për interesimin e shfaqur për intervistim. Shpresoj të kem arritur të jap përgjigje adekuate në pyetjet e juaja shumë të formuluara mirë e me domethënje. Mirë e përmendët, se kemi patur për çka të bisedonim edhe me orë të tëra ngase ne kemi zhvilluar aq shumë aktivitete brenda këtyre 20 viteve, sa që edhe me tre apo katër orë bisedë nuk do të mund ta mbyllnim intervistën. Por i kisha lutur lexuesit, që përgjigjet ti lexojnë edhe nga këndi shumë dimenzional, ngase ka edhe shumë gjëra që mund të kuptohen në mes rreshtave. Juve edhe si gazetarë mbi dy dekada dhe tani edhe president i Institutit Shkencorë që e keni themeluar në Zvicër, në ate shtet mikë poashtu të kombit tonë, ku jetojnë e veprojnë shumë bashkëkombas që e kanë treguar dhe po e tregojnë dita ditës, se atdheun e duan shumë, ju priftë e mbara dhe përshëndetje të sinqerta për të gjithë atdhetarët që jetojnë edhe në Zvicër! Më lejoni, që ti pëshëndes të gjithë bashkombasit tanë kudo që gjenden nëpër botë (posaçêrisht në Luginë të Preshevës, ngase atje është gjendja politike dhe e sigurisë më e rëndë se gjithkund).

Edhe një herë, shumë faleminderit për kohën dhe e keni derën e hapur të bashkëpunimit edhe me diasporën shqiptare në Zvicër e konkretisht me Institutin Shkencorë Helvetikë të Evropës Juglindore me qendrën e saj në Zvicër. Suksese e mirupafshim!

Ishte nder dhe kënaqësi edhe për mua për kohën që edhe ju rezervuat për këtë bashkëbisedim. Shpresoj, se do të shihemi e takohemi herave të tjera.
Intervistoi: Dashnim HEBIBI, Cyrih, Zvicër

#SiSot, më 13 janar 1871, lindi Mihal Grameno

by

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave/

Ishte një ndër veprimtarët më të zëshëm të çështjes sonë kombëtare, luftëtar me çetën e Çerçiz Topullit, gazetar, botues dhe shkrimtar. Mësimet e para i mori në vendlindje, në Korçë. Në vitin 1885 mërgoi drejt Rumanisë, ku u lidh me lëvizjen kombëtare shqiptare në Bukuresht.

Në vitin 1907 iu bashkua çetës së Topullit. Si gazetar bëri të mundur raportin e përleshjes së çetës në Mashkullorë. Po atë vit në nëntor përfaqësoi Klubin e Korçës në Kongresin e Manastirit. Në vitin 1909 themeloi në Korçë Lidhjen orthodokse dhe redaktoi të përkohshmen e përdyjavshme me të njëjtin emër, që botohej gjatë viteve 1909–1910. Grameno u arrestua në vitin 1910 nga autoritetet osmane për punën e tij në gazetën “Bashkimi i Kombit”.

Gjatë kryengritjeve të vitit 1911 kryente ndërlidhjen mes grupeve të çetave ndër viset shqiptare dhe prijësve të lëvizjes kombëtare në Stamboll për të koordinuar kryengritjet. Më 1 shkurt 1911 nisi të botojë një tjetër gazetë, të përjavshmen “Koha” (shih dokumentin), të cilën edhe e redaktonte, së pari të botuar në Korçë dhe më pas në Jamestown, New York, ku jetoi nga 1915 deri më 1919. Pas një viti u kthye në Shqipëri.

Për meritat të posaçme në në dobi të atdheut dhe çështjes shqiptare, i është dhënë titulli “Hero i Popullit”. Bashkëlidhur, paraqitet edhe vjersha “Mallkimi i gjuhës shqipe”, shkruar nga Grameno.

#ArkivatFrymëzojnë

#ArkivatKujtojnë

#MihalGrameno