Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

NË VLORË DO T’I BËJMË BASHKË TË GJITHË KORIFEJT E KOMBIT

by

Nga Mehmet PRISHTINA/


Bustin që po e vendosim sot këtu, do të jetë edhe një orë mësimi më shumë për nxënësit e shkollave të Vlorës, sepse sa më shumë që ata të dijnë për Isa Boletinin, sigurisht që do të dijnë edhe për Kosovën dhe gjithë viset shqiptare në Ballkan, të cilat, kush më shumë e kush më pak, kontribuan në pavarësimin e Shqipërisë më 28 nëntor 1912.
Sot, në këtë ditë të shenjtë për kombin tonë, Vlora dhe vlonjatët po e mirëpresin në mesin e tyre kalorësin e Pavarësisë nga Kosova, heroin tonë kombëtar, Isa Boletinin, të derdhur në bronz.
Një komb është i përparuar jo vetëm për shkak të zhvillimit ekonomik e teknologjik në ditët e sotme, por edhe për shkak të qëndrimit që mban ndaj të kaluarës. Sa më dinjitoz të jetë ky qëndrim, aq më e sigurt është e ardhmja e kombit.
Ne sot në Vlorë, bashkë me vëllezërit vlonjat, në krye me krerët e bashkisë, po dëshmojmë se jo vetëm që nuk e kemi harruar të kaluarën tonë të mbushur me plot sakrifica e sfida, por po u lëmë porosi brezave pas nesh se liria dhe pavarësia jonë kombëtare u bënë pjesë e pandarë e gjeografisë sonë etnike, duke përfshi edhe viset shqiptare në Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi, Kosovë Lindore e deri në skajet më të largëta të Çamërisë.
Pra, ne sot po e dëshmojmë se jo vetëm që nuk e kemi harruar heroin tonë kombëtar Isa Boletinin, por po duam që emrin dhe veprën e tij ta përjetësojmë në këtë shtatore, e cila do të jetë simblolika më e qëlluar e evokimit të aspiratave tona të përbashkëta kombëtare.
Bustin që po e vendosim sot këtu, do të jetë edhe një orë mësimi më shumë për nxënësit e shkollave të Vlorës, sepse sa më shumë që ata të dijnë për Isa Boletinin, sigurisht që do të dijnë edhe për Kosovën dhe gjithë viset shqiptare në Ballkan, të cilat, kush më shumë e kush më pak, kontribuan në pavarësimin e Shqipërisë më 28 nëntor 1912.

Akti final i Pavarësisë së Shqipërisë pati edhe zhvillimin paraprak të ngjarjeve, të cilat rrodhën jo gjithmonë ashtu siç e deshën shqiptarët, sepse në aktin e Pavarësisë munguan edhe disa figura të shquara të lëvizjes sonë kombëtare, të cilët kishin qenë promotor të pavarësisë. Me këtë duam të themi se Isa Boletini nuk ishte i vetëm në karvanin e gjatë të përpjekjeve e sakrificave për shpalljen e Pavarësisë, pork krah për krah me të ishin edhe Hasan Prishtina, Idriz Seferi, Bajram Curri e shumë emra të shquar të lëvizjes sonë kombëtare. Por, në aktin e pavarësisë ata munguan dhe siç e dini kjo ndodhi si pasojë e zënien peng të tyre nga ana e serbëve vetëm pak javës para shpalljes së Pavarësisë, konkretisht më 14.10.1912 . Prandaj Hasan Prishtina me shokët tjerë atë ditë të shenjtë të shpalljes së pavarësisë jo vetëm që mungoi por la të hapur një detyrim tonin ndaj tij, të cilin shpresoj që së shpejti do ta përmbushim. Hasan Prishtina atë ditë mungoi, por nuk mungoi fryma e bashkimit që ai e kishte kultivuar në mesin e bashkëluftëtarëve e bashkëmendmitarëve, si në aspektin mobilizimit të përtgjithshëm në kryengritjet antiosamne, ashtu edhe në idenë sublime për liri dhe pavarësi kombëtare. Idetë madhore të Hasan Prishtinës ishin prezente edhe më 28 nëntor 1912, por mosprania e tij fizike na obligon gjithë neve që ta rikthejmë figurën e Hasan Prishtinës në vendin ku e meriton, në Sheshin e Pavarësië në Vlorë, krah për krah Isa Boletinit dhe heronjve tjerë të kombit tonë. Pra, ashtu siç jemi dakorduar me krerët e Bashkisë së Vlorës, Hasan Prishtina në një të ardhme të afërt do t’i bashkohet korifenjve të kombit në Vlorë dhe shtatorja e tij do ta bëjë edhe më kuptimplot kujtimin për të gjitha sakrificat që janë bërë në shërbim të lirisë dhe pavarësisë së kombit tonë.

Vlorë, 28 nëntor, 2021
(Fjalë përshëndetëse me rastin e sjelljes së bustit të Isa Boletinit nga Mitrovica në Vlorë)

NË KISHËN KATOLIKE “ZOJA E SHKODRËS” U NGRIT FLAMURI KOMBËTAR

by

Dielli/

Më 28 Nëntor, 2021 në Kishën Katolike “Zoja e Shkodrës” në New York u kremtua Mesha kushtuar të gjithë heronjve e dëshmorëve të Kombit Shqiptar, në vazhdim pas meshe në kambanoren e Kishes u ngrit Flamuri Kombetar Shqiptar nga Dom Pjetër Popaj dhe besimtarët. Nënkryetari i Federatës Vatra, Drejtuesi i fondit Studentor Dr. Pashko Camaj në fjalën e rastit u shpreh: “Më lejoni që në emër të Famullitarit Dom Pjeter Popaj dhe Këshillit te Kishes sone, t’ju përshëndes dhe t’ju uroj mirëseardhjen në këtë përvjetor të randësishëm për mbarë kombin tonë. E kaluara jonë është e përmbushur me sakrifica, dhe vuajtje të shumta për liri e pavarësi. Kjo ngjarje i shërben rifreskimit të kujtesës sonë kolektive, kombëtare, dhe përcjelljes së saj te breznitë që vijnë. Shqiptaria së bashku po nderon të kaluarën e vet, dhe po flet për të ardhmën. Ky është obligimi i kësaj gjenerate. Ne kemi harmoni si komb, si shoqeri e si kulture, kjo eshte edhe esenca e mesimeve te Shenjtës Nana Tereze. Kjo eshte dhurate prej Zotit. Eshte dicka e vecante qe nuk gjendet te popujt dhe kombet e tjera. Ne jemi NJË, dhe kjo është KOHA JONË. Shekulli 21 do te jete shekulli jonë ne menyre qe te cojme perpara amanetin e Ismail Qemalit, At Gjergj Fishtes, Luigj Gurakuqit, Hasan Prishtines e shume personaliteteve te shquara te kombit shqiptar” përfundoi Nënkryetari i Këshillit të Kishës Zoja e Shkodrës, Dr. Pashko Camaj. Per te pranishmit ne festen kombetare te ngritjes se flamurit, Angjelina Nika (Mjeshter i Madh) me grupin e saj artistik Rozafati dhuruan caste te bukura artistike.

Pavarësia e Shqipërisë, hidhen bazat për krijimin e shtetit të parë shqiptar

by

Shkruan: Eneida Jaçaj/

             Shpallja e Pavarësisë, më 28 Nëntor 1912, do të mbetet një nga ngjarjet më të mëdha historike ndërshekullore. Kjo ditë e shënuar jubilare i hapi rrugë krijimit dhe konsolidimit të shtetit të parë shqiptar. Shqiptarët i treguan “dhëmbët” Botës dhe Perandorisë Osmane, e cila ishte dobësuar, se ishin të aftë të ndërtonin shtetin e tyre të pavarur, me institucione të konsoliduara demokratike, dhe të bënin politikën e tyre në dobi të çështjes kombëtare. Burrat e shtetit, intelektualë, patriotë të flaktë i dëshmuan vendeve aspirante pushtuese dhe Fuqive të Mëdha, që fatkeqësisht e kanë përdorur vendin tonë si plaçkë lufte, se shqiptarët janë të aftë të ndërtojnë kombin e tyre, ku të flitet vetëm gjuha e ëmbël shqipe e Naim Frashërit, Gjergj Fishtës, Asdrenit etj, dhe Flamuri Kuqezi të valëvitet përkrenar përmbi Shqipërinë e bukur etnike. 

            Ishin vitet kur fryma e nacionalitetit ndihej kudo, dhe çështja kombëtare shqiptare ishte prioritet i intelektualëve të diasporës dhe politikanëve shqiptarë, në Parlamentin e Perandorisë Osmane. Dita e Pavarësisë solli në sytë e shqiptarëve të varfër hije shprese për një Shqipëri të lirë dhe të begatë. Ata patën kurajën dhe guximin për herë të parë të bërtisnin me të madhe, se Shqipëria do të bëhej “o sot, o kurrë!”. Pavarësia e Shqipërisë ishte një rrugë e sapo shtruar e lirisë dhe besimit, forcës dhe vullnetit të çdo shqiptari, se nuk duhet të heshtnin, por të bashkoheshin për një qëllim të vetëm; Shqipërinë e lirë! 

              Po ashtu, edhe Pavarësia e Kosovës, është një ngjarje e dytë madhore e një rëndësie të lartë historike. Kjo tregon se shqiptarët kur duan sjellin lirinë, shpresën dhe begatinë. Pavarësia e Shqipërisë, në sinkron me përpjekjet titanike të burrave të shtetit për çështjen kombëtare, është një këmbanë kujtese e vazhdueshme për politikanët e sotëm. Figurat historike si Ismail Qemali,        Luigj Gurakuqi, Isa Boletini, etj, baballarët e kombit, duhet të shërbejnë si një shuplakë ndëshkimi dhe ndërgjegjësimi ndaj politikës së sotme shqiptare, brenda dhe jashtë vendit.                          Politika e sotme duhet ta kthejë kokën pas për të reflektuar mbi veprimtarinë e paepur të patriotëve të parë shqiptarë, të cilët luftuan për një Shqipëri të bashkuar dhe të lirë. Politika e sotme, me shumë nder dhe privilegj duhet të vazhdojë të ecë mbi rrugën e të parëve, duke vënë në plan të parë interesat e vendit dhe të punojë fort për një të ardhme sa më të mirë të brezave që do të vinë. Ne duhet të ndihemi krenarë për personalitetet ndërshekullore, që janë rrënjosur në memorien e kombit, t’u japim nderin dhe lavdinë që u takon, dhe jo t’i përdhosim me gjuhën e babëzisë.

Figura e Ismail Qemalit

Ismail Qemali, plaku fisnik me mjekër të bardhë, erdhi si një Promete për të shpëtuar Shqipërinë nga pushtimi osman dhe për të hedhur bazat e shtetit të konsoliduar shqiptar. Figura e këtij burri shteti ka një rëndësi të veçantë në gjithë përpjekjet historike dhe titanike për çështjen shqiptare. Ismail Qemali, i cili që nga 1859 jetoi në Stamboll, loboi fort dhe u aktivizua në lëvizjen patriotike shqiptare. Gjithashtu, ai mori pjesë në përpjekjet për caktimin e një alfabeti të përbashkët të gjuhës shqipe dhe për formimin e një shoqërie kulturore shqiptare. Ai, si shumë intelektualë të tjerë, në Perandorinë Osmane pati funksione të rëndësishme administrative dhe asnjëherë nuk u ndal në përpjekjet e tij për çështjen kombëtare shqiptare. 

Ngritja e flamurit në Vlorë

Ismail Qemali, së bashku me patriotë të tjerë përshkruan rrugën Stamboll-Konstancë- Bukuresht; nga Bukureshti në Vjenë; nga Vjena në Budapest; nga Budapesti sërish në Vjenë; nga Vjena në Trieste; nga Trieste në Durrës dhe më pas në Vlorë, atje ku me shumë emocion u ngrit flamuri kuqezi. Ngritja e flamurit simbolizonte në të njëjtën kohë fitoren mbi zgjedhën e huaj, triumfin e gjuhës shqipe dhe territoreve shqiptare. Ishte pikërisht Ismail Qemali dhe Luigj Gurakuqi që hartuan nismën për krijimin e qeverisë së Vlorës. Kuvendi i Vlorës u mblodh në shtëpinë e Xhemil Vlorës, atje ku do të ngrihej më pas Flamuri i Pavarësisë. Ismail Qemali propozoi të shpallej Shqipëria e pavarur, me një qeveri të përkohshme; të zgjidhej një Pleqësi në ndihmë e kontroll të qeverisë, si dhe të dërgohej një komision në Europë, për të mbrojtur çështjen shqiptare para mbretërive.

Qeveria e Vlorës

            Pas ngritjes së flamurit në Vlorë, Ismail Qemali zgjidhet kryeministër, qeveri e cila u shpall në 4 dhjetor 1912 – 22 janar 1914. Ai firmosi i pari Deklaratën e Shpalljes së Pavarësisë me siglën “Ismail Kemal”. Në deklaratë thuhej; “Në Vlonë më 15/28 të Vjeshtës së Tretë 1328/ 1912. Në qeverinë e Ismail Qemalit ajo që binte në sy ishte dhe toleranca fetare. Ishin 10 ministra, ndërsa raporti midis feve ishte 5 me 5. Kryeministër 1. Qemali musliman, zv/kryeministër Dom N.Kaçorri katolik. Ky i fundit ishte zv/peshkopati katolik në Durrës. Asambleja Kombëtare e cila shpalli pavarësinë në 28 nëntor 1912 zgjodhi senatin me 18 anëtarë. Por komplotet dhe mosmarrëveshjet bënë që kjo qeveri të ishte jo shumë jetëgjatë. Pas qeverisë së Ismail Qemalit u krijuan edhe disa qeveri të tjera, ajo e Turhan Pashës, Sulejman Delvinës, Iliaz Vrionit, gjë që tregoi një destabilitet politik. 

            Pas dështimit të qeverisë së Ismail Qemalit, Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit solli mbretin Wilhelm Von Wied, i cili mbërriti në Durrës, bashkë me familjen mbretërore në 7 mars 1914. Pas dobësimit të Perandorisë Osmane, Shqipëria shihej si një territor ku shumë shtete ballkanike kërkonin ta pushtonin. Austro-Hungaria nuk kishte interes së Shqipëria të pushtohej nga Serbia, e cila aspironte të dilte në det. Një mbret nga Vjena do ta kishte Shqipërinë nën kontroll sa i takon pushtimeve që mund të vinin anembanë. Pas largimit të mbretit Ëied, Esat Pashë Toptani kthehet në Shqipëri dhe merr drejtimin e saj, por më pas kemi Traktatin e Londrës, në 26 prill 1915, një marrëveshje e fshehtë mes Antantës dhe Italisë për të përçarë Shqipërinë. Fuqitë e Mëdha i kërkonin Italisë të hynte në luftë, dhe si shkëmbim do të shpërblehej me territore nga Shqipëria. Pra, vendi u përdor për pazare politike dhe qëndroi i destabilizuar deri në përfundim të Luftës së Dytë Botërore. 

1

VATRA NDEROI ME “MEDALJA E ARTË E LIRISË” PERSONALITETE TË SHQUARA NË DIASPORËN SHQIPTARE TË AMERIKËS

by

Sokol PAJA

Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra me rastin e Festës së Flamurit Kombëtar dhe të 109 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë nderoi me: “Medalja e Artë e Lirisë” personalitete të shquara të diasporës shqiptare në Amerikë për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm në dobi të çështjes kombëtare: Kolonel Dritan Demiraj, Gjeneral Gani Shehu, z.Asllan Bushati, z.Naim Dedushaj, z.Nazar Mehmeti. Kontributi i këtyre personaliteteve në fushën e sigurisë kombëtare dhe në luftën ndaj terrorizmit global, çlirimit të Kosovës e zhvillimit të Ekonomisë, e sipërmarrjes dhe kontributit për kauzën kombëtare, bëjnë krenar çdo shqiptar për arritjet e tyre dhe vlerat e larta kombëtare që përfaqësojnë.

FEDERATA PANSHQIPTARE E AMERIKËS VATRA NDEROI ME:

“MEDALJA E ARTË E LIRISË”

KOLONEL DRITAN DEMIRAJ:

“PËR KONTRIBUT TË JASHTËZAKONSHËM NË SHËRBIM NDAJ ATDHEUT, SI STRATEG USHTARAK I LARTË, SI DREJTUES I SPIKATUR NË MISIONET LUFTARAKE, SI PËRFAQËSUES I SHQIPËRISË NË KOALICIONIN E LUFTËS KUNDËR TERRORIZMIT GLOBAL, NË SHËRBIM TË PAQES E SIGURISË GLOBALE, PËR KONTRIBUTIN AKADEMIK DHE SI EKSPERT I SIGURISË KOMBËTARE”

GJENERAL GANI SHEHU:

“PËR VEPRIMTARINË E SHQUAR ATDHETARE ME BATALIONIN ATLANTIKU, SI LUFTËTAR I LIRISË NË LUFTËN PËR ÇLIRIMIN E KOSOVËS PREJ OKUPATORIT SERB, SI KOMANDANT I SPIKATUR NË BATALIONIN E JUNIKUT, SI PATRIOT DHE VEPRIMTAR I DALLUAR NË DIASPORËN SHQIPTARE TË AMERIKËS”

Z.NAZAR MEHMETI:

“PËR KONTRIBUTIN E TIJ NË LOBIMIN E ÇËSHTJES SHQIPTARE DHE TË KOSOVËS NË SHBA, PËR NDIHMËN E JASHTËZAKONSHME TË LUFTËS SË UÇK-SË DHE TË ÇLIRIMIT TË KOSOVËS, DHE PËR LIDERSHIPIN NË UDHËHEQJEN E RJETIT TË BIZNESEVE TË DIASPORËS SHQIPTARE NË BOTË”.

Z.NAIM DEDUSHAJ:

“PËR VEPRIMTARINË E TIJ 30 VJEÇARE NË SHËRBIM TË ÇËSHTJES SHQIPTARE, PËR 10 VJET NË UDHËHEQJE TË ZYRËS SË KOSOVËS LDK-SË NË SHBA, PËR KONTRIBUTIN E TIJ NË THEMELIMIN E INSTITUCIONEVE SHTETËRORE TË KOSOVËS, SI DHE THEMELIMIN DHE IDEJIMIN E RRJETIT TË BIZNESEVE TË DIASPORËS SHQIPTARE”

Z.ASLLAN BUSHATI:

“PËR VEPRIMTARINË PATRIOTIKE NË FEDERATËN PANSHQIPTARE TË AMERIKËS VATRA, SI NJË PERSONALITET SHQIPTAR NË DIASPORË, SI USHTARAK I LARTË DHE I DALLUAR, SI VEPRIMTAR DHE EKSPERT I SIGURISË KOMBËTARE”