Fajin e kishte Berisha, fajin e ka Rama

September 28, 2015 by dgreca

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ/

Skënder Buçpapaj/

Njëri dhe përkrahësit e tij thonë “fajin e ka Edi” tjetri dhe përkrahësit e tij vazhdojnë të thonë “fajin e ka Sala”. Deri para dy vitesh, është e vërtetë, fajin e kishte Berisha. Prej dy vitesh, është po aq e vërtetë, fajin e ka Rama.

Shteti, në zanafillë, është ndërtuar mbi logjikën e familjes. Edhe dorëzimi i protofolit nga duart e një pale në duart e një tjetre është një ritual i lashtë i njerëzimit. I zoti i shtëpisë, kryefamiljari, ishte pikërisht ai që mbante protofolin (kuletën) e një familjeje. Sapo ai e ndjente veten të pazotin për ta kryer më tej detyrën, pasi ishte i plakur, i sëmurë, nuk gëzonte më mbështetje dhe përkrahje në familje, pra, nuk gëzonte autoritet brenda familjes dhe nuk ishte më emër jashtë saj, kryetari i familjes, i zoti i shtëpisë ia dorëzonte protofolin dhe cilësinë e të zotit të shtëpisë, pra të kryefamiljarit, dikujt tjetër nga meshkujt e shtëpisë. Ky tashmë i gëzonte pikërisht ato karakteristika të cilat pararendësi i tij i kishte humbur.

Gjatë dorëzimit të detyrës, i zoti në largim i shtëpisë, përveç gjendjes së protofolit, ia tregonte të zotit në ardhje të shtëpisë të gjitha borxhet e trashëguara, të gjithë borxhlinjtë e trashëguar, të gjithë miqtë, përkrahësit dhe aleatët, ku ai duhej mbështetur, të gjithë armiqtë, penguesit dhe kundërshtarët, ia tregonte marrëdhëniet në farefisni, fqinjësi, fshat dhe krahinë. Bashkë me protofolin e zotit të shtëpisë, i sapoardhuri në detyrë trashëgonte të gjithë faturën e kreut të mëparshëm të familjes, të gjithë faturën e qeverisjes së mëparshme të shtëpisë. Nëse ky nuk e ndjente veten në gjendje për t’i përballuar trashëgimitë me sukses dhe dinjitet, atëherë nuk e pranonte detyrën, nuk e merrte në dorëzim as protofolin, as faturën e krijuar nga pararendësi dhe detyra, bashkë me të gjitha përgjegjësitë, bashkë me të gjitha privilegjet i kalonte dikujt tjetër që merrte përsipër gjithçka.

Qeveritë ndoshta edhe harrojnë se gjatë kohës kur janë në fuqi ato përgatitin ardhjen e pasrendëses së tyre në pushtet. Opozitat, gjatë kohës që pala tjetër është në pushtet, përgatiten, në mënyrë që, sapo të thirren, ato të jenë gati për të marrë qeverisjen në duart e tyre. E, bashkë me qeverisjen, ato njëherazi marrin në duart e tyre të gjithë faturën e krijuar nga qeveria e mëparshme. Mundet që opozita, për shkak se është jashtë pushtetit, të mos e dijë gjendjen e vërtetë të faturës që merr në duar, mundet as të mos e krijojë përfytyrimin e vërtetë të gjendjes së kësaj fature në periudhën e saj të menjëhershme të qeverisjes, por, brenda një kohe sa më të shpejtë ajo duhet ta zotërojë plotësisht situatën dhe të vihet plotësisht në detyrë. Një pjesë e madhe e suksesit varet nga aftësia dhe zotësia e qeverisë së re për t’u vënë sa më shpejt dhe me kapacitet sa më të plotë në krye të punëve që e presin.

Është e natyrshme që, në vitin e parë, qeveria e re, të krahasojë çdo rezultat të saj me ato të qeverisë pararendëse. Qeveritë të cilat e marrin seriozisht detyrën e tyre, megjithatë, që nga tremujori i dytë i qeverisjes, fillojnë të bëjnë krahasimet me tremujorin e parë. Pra, rritjet ose rëniet maten jo vetëm midis dy qeverisjeve, por edhe brenda vetë mandatit qeverisës në vazhdim. Me kalimin e kohës, megjithatë, krahasimet zbehen dhe bëhen gjithnjë e më të paqëndrueshme. Ndoshta ato mund të kenë njëfarë pranueshmërie në shfrimet e deputetëve gjatë seancave plenare apo në mediat pranë qeverisë, por gradualisht humbin çdo tingëllim në gojën e kreut të ri të qeverisë. Ai nuk mund ta mbështetë qëndrimin e mëtejshëm në detyrë tek gabimet apo fajet e kryeqeveritarit të mëparshëm. Qytetarët, vendi nuk ngopen me përmendjet e fajeve të atij të cilin e kanë rrëzuar me votën e tyre. Dhe e kanë rrëzuar pikërisht, sepse nuk ua ka përmbushur pritshmëritë e tyre, nuk i ka përmbushur premtimet e dhëna. Rama nuk do të vinte kurrë në pushtet, nëse populli do të kishte qenë mjaftueshëm i kënaqur me Berishën.

E gjithë historia e të ashtuquajturit pluralizëm politik në Shqipëri është histori e krijimit të precdentëve negativë, e përsëritjes dhe e thellimit të këtyre precedentëve negativë. Aq sa janë të panumërt precedentët negativë, aq janë të rrallë dhe gati të papërfillshëm precedentët negativë si në marrëdhëniet pozitë-opozitë e anasjelltas, si në marrëdhëniet me elektoratet përkatëse, me shoqërinë në tërësi, me reformat e tjerë. Është e vështirë që një zhvillimi në dukje i ri të mos ia gjesh një precedent të mëparshëm në hisorinë e këtyre viteve.

Precedentët në politikë nuk mund t’i shërbejnë asnjë pale për t’i justifikuar gabimet, fajet, mosarritjet. Precedenët shërbejnë vetëm në drejtësi, ku të njëjtat gjykata, nuk mund të japin vendime të ndryshme për një rast të njëjtë apo tejet të ngjashëm të gjykuar po prej tyre. Përdorimi i precedentëve në politikë si mjet për t’ia mbyllur gojën palës tjetër dhe për t’ia mbyllöur sytë dhe mendjen publikut janë një akt i papërgjegjshëm që çon në vendnumërim të zhvillimeve të një vendi, fundi i të cilit është regresi i pandalshëm. Në qoftë se asnjëra palë nuk heq dorë nga tradita barbare e përsëritjes së precedentëve, atëherë perspektiva e vendit është fatale.

Berisha krijoi precedentin negativ të marrëdhënieve destruktive me Presidentin e Republikës. Ai shkoi deri në qëndrime flagrante, të cilat janë të palejueshme ndaj Kryetarit të Shtetit në çdo vend me rend demokratik dhe shtet ligjor. Kjo e dëmtoi vendin sidomos në jetën parlamentare, si dhe në fushën e drejtësisë e të diplomacisë. Në gjysmën e dytë të mandatit të parë kryeministror dhe gjatë mandati të tij të dytë, Berisha dëshmoi grykësi dhe babëzi ndaj institucioneve të pavarura, duke i uzurpuar ato dhe duke e likuiduar çdo pavarësi të pushteteve në Shqipëri. E njëjta prirje, ndonëse me disa zbprapsje, falë ndërhyrjes ndërkombëtare, vihet re tek Rama.

Berisha krijoi precedentin e një akti rrugaçëror kur arrestoi kreun e opozitës Fatos Nano. Precedenti iu kthye atij kur, në një akt tjetër rrugaçëror, ndërsa ishte tashmë kreu i opozitës së re, u arrestua nga kryeministri Ilir Meta. Dhe vetëm falë ndërhyrjes energjike ndërkombëtare, ai nuk e pësoi më tej fatin e Fatos Nanos.

Një precedent të paskrupullt përbën sistemi zgjedhor, ku Dushqet janë përsëritur sa në favor të njërës, sa të tjetrës palë. Berisha, në mënyrë absolutisht të panevojshme dhe tejet të dëmshme, e krijoi precedentin e referndumit kushtetues, të cilin e shndërruan në bumerang ‘socialistët’ duke miratuar me ‘referendum’ të tretë një kushtetutë të gjymtuar, të cilën ndryshimet vetëm sa e kanë çoroditur.

Edhe 11 janari i vitit 2011 ishte një përsëritje e precedentit të 14 shtatorit 1998, të cilin ‘socialistët’ edhe tani, pas 17 vjetësh, e quajnë ‘grusht shteti’. Ndërsa ‘demokratët’ e quajnë ‘grusht shteti’ përsëritjen e thelluar të precedentit. Një ndërthurje, pra, tragjike e precedentëve.

‘Socialistët’ e arsyetuan ardhjen e tyre me dhunë në pushtet më 1997 si përgjigje ndaj precedentit të 22 majit 1992 – “ata na rrëzuan, ne po i rrëzojmë”.

Të dyja palët kanë rol të barbartë të krijimin, konsolidimin dhe institucionalizimin e marrëdhënieve klienteliste pozitë-opozitë. Asnjëra palë, sa herë ka kaluar në opozitë apo ka ardhur në pushtet, nuk ka hequr dorë nga kjo praktikë, por vetëm e ka thelluar. Asnjëra palë nuk ka çarë kokë për të mbrojtur interesat e elektoratit, të shtresave prej nga vijnë votuesit e tyre. Asnjëherë asnjëra palë nuk ka bërë opozitë, por vetëm demonstrim force – se unë të rrëzoj kur të dua ty nga pushteti – për të ruajtur dhe shtuar privilegjet e klaneve të fuqishme, të natyrës mafioze.

Sa jemi tek tema e mafies: ajo u krijua në vitet 1997-2005 si degëzim shqiptar i mafies ndërkombëtare, e cila ishte faktor i rëndësishëm në ngjarjet e vitit 1997. Ndërsa u konsolidua me individualitetin e saj, si partnere e mafies ndërkombëtare, gjatë viteve 2005-2013. Tashmë ajo ka vënë nën hije vetë shtetin.

Më 2005 Berisha erdhi me premtimin se do ta luftonte korrupsionin, mafian, trafiqet, kontrabandat, do ta zhdukte mjerimin, do ta zbuste varfërinë, do t’i bënte reformat që nuk ishin bërë, do të ndërtonte marrëdhënie të reja me opozitën dhe me institucionet. Ai nuk i përmbushi premtimet. Vendi u zhyt në korrupsion, mafie, trafiqe, kontrabanda, mjerim. Ai u paraqit në mënyrë tejet arrogante dhe të shëmtuar për t’ia kërkuar elektoratit, tetë vjet të braktisur dhe të mashtruar, mandatin e tij të tretë. Dhe mori atë që pamë të gjithë më 23 qershor 2013. Sepse fajin tetë vjet rresht e kishte Berisha.

Rama erdhi më 2013 në emër të vendosjes së shtetit ligjor, të luftës kundër krimit, korrupsionit, informalitetit. U përbetua sidomos kundër nepotizmit që ishte shndërruar tashmë në gangrenë. Nëse Berisha më 2015 vinte si njeri i shpresës së rikthyer, Rama për t’ua rikthyer shpresat e humbura shqiptarëve, për t’ua kthyer besimin e humbur. Viti i dytë i qeverisjes së Ramës u karakterizua nga eksodi masiv i qytetarëve të Shqipërisë drejt Perëndimit, sidomos drejt Gjermanisë. Pra, Rama nuk ua riktheu besimin dhe shpresën shqiptarëve, përkundrazi i zhyti edhe më tej në mungesë perspektive, ku më e prekura është rinia shqiptare.

MERITËN E KISHTE BERISHA, MERITËN E KA RAMA

Në fjalorin e politikës së Tiranës nuk pranohen meritat e kundërshtarëve. Megjithatë, sado relative, ato ekzistojnë.

Në qershor të vitit 1997, në mitingun përmbyllës zgjedhor të Vlorës, Fatos Nano iu premtoi vlonjatëve dhe shqiptarëve se do t’ua kthente një më nje, në mos më shumë, paratë e humbura në skemat piramidale.

Në vitet 1997-2005 flotat e skafeve shqiptarëve mbushën detet mes nesh dhe Italisë, saqë vendi fqinj u alarmua tej mase dhe alarmoi për këtë shqetësim edhe Evropën. Nëpërmjet kësaj flote u krye pjesa më e madhe e trafiqeve të njerëzve, sidomos femrave, kryesisht të mitura, i armëve, i drogave e tjerë. Nano e mbajti dhe e stërmbajti premtimin, por Shqipëria u shndërrua në vendin e bandave të panumërta të trafiqeve, kontrabandave, larjeve të hesapeve. Këto banda përbëheshin nga krahu i armatosur i PS-së, i cili e soli këtë parti në pushtet më 1997. Kështu edhe u institucionalizua për herë të parë krahu i armatosur, krahu i krimit, pranë partive.

Më 2005, një ndër veprimet e para të qeverisë Berisha, ishte moratoriumi i skafeve. Kjo ishte një goditje vendimtare ndaj mafies së skafeve, çka e qetësoi Italinë dhe Evropën, duke ndikuar shumë pozitivisht në pranimin e Shqipërisë në NATO pak vite më vonë. Në atë kohë, ‘demokratë’ të rikthyer në pushtet qëllonte të më pyesnin si t’ia bënin për të pasur sukses në luftën kundër kanabisit, trafiqeve e tjerë. Iu jam përgjigjur se kjo luftë nuk do të ketë sukses, nëse nuk do të krijohen vende të shumta pune për qytetarët, ashtu që mënyrat e paligjshme të mos jenë më burime dhe mjete të jetesës së tyre. Por u zgjodh alternativa më e lehtë, ajo e tolerimit dhe ligjërimit të informalitetit dhe paligjshmërisë, që pushtuan ekonominë dhe jetën e vendit.

Më 2013, duke ardhur në pushtet, qeveria Rama, në emër të vendosjes së shtetit ligjor dhe çrrënjosjes së informalitetit, sipas programit të Rilindjes, si e quajti ai programin me të cilin fitoi votat e zgjedhësve, mori masa të menjëhershme dhe energjike kundër informalitetit dhe në drejtim të vendosjes së shtetit ligjor. Por as ai nuk arriti të krijojë vende pune, nuk arriti të rritë prodhimtarinë vendëse, një nga shtyllat kryesore të programit të tij. Me gjithë goditjet qe iu dha Lazartit dhe dukurisë përkatëse anembanë vendit, ajo tashmë është duke u shndërruar në edukatë dhe në një nga mënyrat e pakta a të vetme që shqiptarët të sigurojnë bukën e gojës. Nga ana tjetër, flota e dikurshme e skafeve duket se do të zëvendësohet nga flotiljet e avionëve të vegjël, të cilët ngarkohen në Shqipëri me drogë për t’u shkrakuar në Itali.

VITI I TRETË I MANDATIT TË RAMËS, VITI VENDIMTAR

Tashmë qeveria Rama ka hyrë në vitin e tretë të saj. Është vit vendimtar, sidomos duke ditur faktin se në Shqipëri vitet e katërta të mandateve qeveritare janë vite elektorale.

Dyvjetori i qeverisë kryeministrin Ramën e zuri në ekspozitën e tij javore me skica në Mynih. I sapokthyer, intervista tek Top Story pritej të ishte bërje e bilancit. Në vend që t’iu përgjigjej pyetjeve me seriozitet, ai e hëngri kohën në dispozicion me kundërpyetje, me komente të pyetjeve që iu drejtuan. Edhe në intervistën me Tim Sebastian të Deutsche Welles, Rama bëri cicmice nga fillimi deri në fund. Dhe e vetmja gjë që neto nga intervista ishin pyetjet e Sebastianit.

Rama gjithandej vazhdon të paraqesë veten si piktor. Kjo tregon se ai, në mes të mandatit, ende nuk është futur jo më në petkun e kryeministrit, por as në petkun e zyrtarit të lartë shtetëror ku vegjeton prej vitit 1997.

Edhe mania për t’u paraqitur si lider i Ballkanit dhe për të folur në emër të Ballkanit nuk e bën aspak serioz portretin e tij kryeministror.

Kjo qeveri ka trashëguar nga e mëparshmja, siç e thamë, para së gjithash, një ekonomi informale, me logjikë piramidale. Nëse Berisha do të vazhdonte të rrinte në pushtet, ajo, në një çast të caktuar jo të vonuar, do të binte në mënyrë të menjëhershme. Në kushtet e qeverisë së re, ajo rrezikon të bjerë, ndonëse në mënyrë të ngadalshme, por pothuaj të sigurtë.

Gjendjen e bëjnë më të vështirë veprimet jopopullore të marra nga kjo qeveri, siç janë ato me pagesat e dritave, prishjet e ndërtimeve pa leje e tjerë. Kur ato nuk shoqërohen me veprime popullore, krijohen situata të paqëndrueshme.

Reforma administrative dhe e decentralizimit është një nga veprimet jopopullore të qeverisë. Mjafton mosadministrimi i suksesshëm i saj që të fundosë këtë qeveri. Është një reformë që e thellon hendekun mes qytetarëve dhe qeveritarëve të të gjitha niveleve.

Vendosja e shtetit ligjor nuk mund të kuptohet pa reformën e thellë të sistemit të drejtësisë. Dhe kjo reformë nuk mund të bëhet pa opozitën. Dhe nuk mund të bëhet pa reformimin e thellë të Kushtetutës, çka kupton pastaj një reformim të të gjitha ligjeve. Mjerisht nuk mund të përdorësh këtu përcaktorin “në fuqi”, sepse në Shqipëri 25 vjet janë miratuar me miliona ligje, por ato vetëm sa e rëndojnë inflacionin e ligjeve të shkruara dhe të pazbatuara, pra nuk mund të thuhet “ligje në fuqi”. Është e domosdoshme që kushtetuta e reformuar të përcaktojë qartë dhe prerë ndarjen e pushteteve dhe marrëdhëniet mes pushteteve, të respektit të ndërsjellët dhe kontrollit të ndërjsellët, në mënyrë që përfundimisht të marrë fund uzurpimi i pushteteve nga ekzekutivi, pra nga regjimi politik i radhës në fuqi.

Kjo do të vendosë mbi një platformë të re punonjësin në gjithë hierarkinë e administratës, duke e shkëputur sa më qartë nga bazat psikologjike ekzistuese, nga ndjenja e përkohësisë, e cila i stimulon zyrtarët që ta shfrytëzojnë qëndrimin e tyre në post në mënyrë sa më të shfrenuar, sipas logjikës se pushteti nuk është i përjetshëm, sot je në karrike, nesër nuk je, mile deri në fund sa të jesh. Në mënyrë profetike këtë logjikë e ka përshkruar shkrimtari amerikan John Steinbeck: “Pushteti nuk korrupton. Frika korrupton… ndoshta frika e humbjes së pushtetit.”

Frika e humbjes së pushtetit politik ka qenë ndoshta stimuli kryesor i politikanëve tanë, që, gjatë qëndrimit në pushtetin politik, kanë krijuar edhe pushtet ekonomik, i cili, në një vend pa shtet ligjor, ka jetëgjatësi të pakufizueshme dhe të paprekshme. Sipas këtij shembulli jo ofiqi i deputetit, ministrit, gjykatësit e tjerë, por pasuria marramendëse, nëpërmjet së cilës blejnë kë të duan dhe çfarë të duan, i ka bërë të paprekshëm zyrtarët e lartë në Shqipëri.

Ndarja e qartë e pushteteve, nxjerrja e drejtësisë nga kthetrat e oligarkive, mundëson çrrënjosjen e korrupsionit, dekriminalizimin dhe demafiozimin e politikës, biznesit, drejtësisë. Kështu arrihet, më në fund, edhe ndarja e institcionit të fajit nga institucioni i meritës.

Pothuaj me çdo sjellje të tyre, politikanët tanë lënë përshtypjen se i vetmi model i vendimmarrjes së tyre është Enver Hoxha. Duket se përballë çdo situate, ata pyesin veten: Si do të vepronte në rastin e saktuar Enveri në rrethanat e reja të pas vitit 1990, të imponuara nga jashtë. Enveri një gjysmë shekulli të gjitha fajet ia la kryesisht Ahmet Zogut, si dhe bllokadave të jashtme dhe tradhtive të brendshme.

Kjo ka përcaktuar që ata të mos iu japin përgjigjet e duhura, të qëndrueshme, afatgjata situatave të realitetit dhe të pritshmërive. Xhon Kenedi ka një thënie që i shkon pikë për pikë realitetit tonë. I shqiptonte në fillim të mandatit të tij presidencial. Me këto fjalë unë po i përmbyll këto shënime: “Le të mos e kërkojmë përgjigjen republikane apo përgjigjen demokrate, por përgjigjen e duhur. Le të mos kërkojmë gjetjen e fajit tek e shkuara. Le ta pranojmë përgjegjësinë tonë për të ardhmen.”

AFRESKU I JANULLATOSIT….Kryeshkelësi i hyjnoreve hesht…

September 28, 2015 by dgreca

Nga Arben LLALLA/

Pas disa shkrimeve për afreskun në kishën brenda territorit të Katedrales Ortodokse në Tiranë, KOASh-i nuk është pozicionuar ende se çfarë do të bëjë me afreskun e Janullatosit.Kryeshkelësi i hyjnoreve hesht…Sipas burime nga brenda KOASh-it thonë se kisha në fjalë është mbyllur dhe nuk lejohet hyrja. Afresku është siç ka qenë, i pandryshuar me imazhin e Kryepeshkop Anastasit!Ekipi i ngushtë i Kryepeshkopit me sjelljen e tyre bizantine na bëjnë të besojmë se imazhi fytyrë i mbuluar u bë vetëm për të çoroditur e për të blerë kohë.Disa klerikë e besimtarë që guxuan të sugjerojnë zëvendësimin e kryepeshkopit me Krishtin në këtë afresk, u kërcënuan të rrinë urtë nga besniku më intim i kryepeshkopit: “I biri i Lutfiut”, siç përflitet nga priftërinjtë dhe besimtarët, peshkopi asistent i Fortlumturisë së tij. Ndërkohë një person i besueshëm brenda KOASh-it thotë se ka kërcënime të tilla si: “Nëse vazhdon debati mbi afreskun, do të ndërkombëtarizoj çështjen e Dhërmiut.” Nga ana tjetër, vëzhguesit që njohin mirë mënyrat e kërcënimeve të tilla thonë se afresku në kishën e vogël është një barometër për të parë reagimet, nëse diçka e ngjashme mund të konceptohet e imponohet edhe brenda Katedrales së madhe, apo dhe në kisha të tjera ortodokse në Shqipëri. Sidoqoftë skandali ka sfondin e qartë historik: Projekti i vetshenjtërimit të Janullatosit nisi menjëherë mbas fronëzimit të tij, kur autorizoi librin e një prifti greko-amerikan, i cili ka shërbyer pranë tij edhe në Shqipëri, që u botua anglisht në vitin 1994. Në libër kryepeshkopi barazohet me shenjtorë e martirë të krishtërimit ortodoks: Missionaries, Monks and Martyrs: Making Disciples of All Nations. (Fr. Luke Veronis, 1994.)

Dhe ky labërishte është vetëm fillimi i një letërsie biografike/okultiste që vijoi e zgjeruan Perëndim duke e pikturuar Janullatosin si shenjtor të kohëve tona, i cili jovetëm ringriti kishën e “grekëve-ortodoksë” por madje po ugjillëzoka Shqipërinë duke konvertuar “masivisht” myslimanët në ortodoksë. Kjo përshtypje e rreme u imponua nga fakti se peshkopët e rinj shqiptarë erdhën nga komuniteti mysliman, e jo nga komuniteti ortodoks, gjë që nënkuptonte se ata përfaqësonin një popullsi shumë të madhe e rikthyer në Kishën Ortodokse.

Në perceptimin e ngjizur përmes një propagande të sponsorizuar prej Janullatosit, KOASh-i është një kishë misionare greke, përbërë në shumicë nga grekë e myslimanë të konvertuar sepse nuk paska shqiptarë ortodoks. Kjo është vitrina e KOASh-t në botën e krishterë perëndimore.

Ndërsa në Shqipëri gazeta e themeluar dhe botuar nëndrejtimin e rreptë të Kryepeshkopit (Ngjallja), në pjesën dërrmuese flet vetëm për Anastasin. Krishti vjen gjithmonë mbas Tij. Disa herë gazeta në fjalë ka dokumentuar gjëra të papranueshme për një kishë ortodokse, duke sugjeruar që besimtarët të vendosin një foto të “Kryepiskopit” në krah të ikonave të shenjta.

Shenjt a djall?

Pyetëm mbi këtë çështje specialistë të lëmit në fjalë dhe kemi tashmë mjaft materiale interesante. Përgjigjja më e spikatur na erdhi nga një prift i mirënjohur si autor e teolog i ortodoksisë shqiptare:“Ikonografimi i kryepeshkopit Anastasios Janullatos bash në afresk është në të huajtje me traditën e Kishës Ortodokse Lindore, ashtu siç shprehet ajo sot në dëshminë e kishave lokale të krishtërimit ortodoks, dhe ashtu siç e trashëguam edhe ne në Kishën Ortodokse Shqiptare!

Jo vetëm që Janullatosi na del mbi shenjtorët e mbi Hyjlindësen, duke fluturuar si “Panajia e dytë”, por mëton të na barazohet me vetë Jezu Krishtin: Askush nuk ka guxuar të zëvendësojë në ikonografinë ortodokse Zotin Perëndi, e madje duke iu imponuar Kishës në pamje vegimi si i zbritur nga qielli, e duke e paraqitur trupin në trajtë gjysmëqiellore.

Në këtë afresk Janullatosi fluturon si magjistar mbi Shqipëri për të mahnitur, trembur e pushtuar një fëmijë… Por një fuqi e tillë prej magjibërësi nuk vjen nga Perëndia, por nga “princi i kësaj bote”, djalli vetë! (Joani 12:31)

Përveç perversitetit të autorit në këtë afresk me frymëzim eosforik, dy detaje tradhtojnë jetëshkrimin e Misionarit:

E para, është zgjedhur një i mitur, sepse lidhja e Janullatosit me shqiptarët e rritur nuk ngjizet në dashuri të sinqertë; ajo nuk është marrëdhënie shpirtërore: “mahnitja” e tyre ndaj tij është subjekt shkëmbimesh të vazhdueshme, një lidhje krejt materialiste. Ai e di se nuk mundet as t’i manipulojë, e as t’i hutojë të rriturit. Janullatosi është i vetëdijshëm se të gjithë bashkëpunëtorët dhe ata që e mbrojnë sot publikisht do ta hedhin poshtë shumë shpejt mbas vdekjes së tij; ashtu siç kanë bërë edhe me të tjerë para tij.

E dyta, në përpjekje për ta paraqitur veten sa më të shenjtë, ai dha udhëzime që gjymtyrët e pasme të mos përfshiheshin në afresk. Përse? Antropologjia e krishterë e pranon trupin njerëzor në plotërinë e tij. Por përderisa i sëmuri i lavdisë është në kapërcyell të marrëzisë, dhe përderisa ka klerikë dhe besimtarë që e njohin jetën e tij të dyfishtë në Greqi dhe në Shqipëri, ai ka bërë një lojë “vetënjohje”: Mohohet pjesa e keqe, mëkatëria e madhe, duke rrëfyer “në përulësi” jetëshkrimin e errët; rrugëtimi përmes luginës së lotëve, për të dalë në malin e lavdisë së sotme…

Në debatet publike mbi këtë skandal të KOASh-it, disa studiues argumentuan se afresku nuk mund të bëhej sepse nuk ishte “mbas vdekjes”. Por as mbas vdekjes nuk lejohet të ikonografohet dikush me porosi, sepse nuk pranohet nga teologjia ortodokse. Vetëm ndërgjegjja e Kishës është ajo që dëshmon shenjtërinë e një anëtari të saj, dhe jo individë të veçantë, e aq më keq të interesuarit, me ndihmën e një shteti fqinj…

Jo vetëm mbas vdekjes, por dhe mbas një dëshmie kohëgjatë e të pamohueshme nga populli i Perëndisë, dhe vetëm atëherë, mund të përvijohet në ikona e afreske një anëtar i Kishës. Për më tutje, kjo nuk mund të bëhet pa shquar të gjalla tiparet e domosdoshme të përulësisë, dashurisë, besimit dhe veprave të një të krishteri, pavarësisht rolit të tij në Kishë.

Në të kundërt, tek njeriu Anastas, ne të gjithë jemi bërë dëshmitarë të gjallë të shumë e shumë cilësive tepër negative e të papranueshme edhe për një besimtar të rëndomtë, e aq më tepër për një kryepeshkop që mëton se është i shenjtë. Sot po rendis vetëm disa cilësi të tij:

Mendjemadhësia, megallomania dhe narcisizmi; tre tipare të mjaftueshme për të humbur shpirtin, sipas teologjisë ortodokse.

Ku është ligji i krishterë “unë jam më mëkatari”, pa të cilën nuk mund të shpëtohet shpirti? A nuk na mëson Kisha Ortodokse se djalli u rrëzua nga parajsa pikërisht nga mendjemadhësia, se deshi të barazohej me Perëndinë?

Urrejtja ndaj atyre që nuk i binden ta adhurojnë,dhe persekutimi ndaj atyre që kanë guxuar të zbardhin lojën e tij politike në Kishë.

Janullatosi flet shumë për dashuri, hiqet si dijetar i madh, por kjo është e kundërt me doktrinën ortodokse. Dashuri e krishterë nuk është dashuri për ata që të adhurojnë, por për të gjithë krijesën e Zotit, e sidomos për ata që nuk të lëvdojnë, e madje dhe për armiqtë e tu, zoti Janullatos!
Për sa i përket gjenialitetit të tij, Kisha na mëson se dijetari më i madh është vetë djalli, i cili sipas Shkrimit të Shenjtë e di përmendsh Biblën, gjë që e dëshmoi vetë para Jezuit në shkretëtirë. Madje djalli është dhe çudibërës, sepse bëri mrekulli edhe para vetë Krishtit, për ta hutuar e tunduar Atë. Dija dhe mrekullitë, atëherë, për një njeri me urrejtje e pasione 86-vjeçare, kthehen në pengesë jo vetëm për t’u shpallur shenjtor, por dhe për të shpëtuar shpirtin. Për sa u përket veprave të shumta të Janullatosit, nga pikëpamja e krishterë nuk ka rëndësi se sa bën, por përse i bën?

Kohë më parë media shqiptare publikoi një foto ku afreskut i është vënë një pëlhurë e bardhë si vello nusërore…

Njeriu që bën lojë vazhdimisht në Kishë, tinzar dhe i papenduar, përpiqet të fitojë kohë duke iu hedhur hi syve shqiptarëve, ndoshta për të shkaktuar ndonjë krizë tjetër shqiptaro-greke, në mënyrë që të kapërcehet e të harrohet sakrilegji, e që të dalë prapë në afreskun kishtar fytyra e tij satanike!

Si rrjedhojë, për këdo që ka ndërgjegje kishtare ortodokse, afresku i Janullatosit është përdhosje e faltores Lindja e Krishtit dhe dëshmia më flagrante e vetkultizimit të tij në Kishën Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë.

Duke përfunduar le të themi se autoportretizimi i misionarit grek në afreskun kishtar është në armiqësi edhe me martirët dhe dëshmorët e kishës vendore, të cilët qëllimisht janë harruar e shpërnjohur nga KOASh-i për afro një çerek shekulli. Dhe mbasi u dëbuan nga historia e rishkruar prej një misioni jo shqiptar, ata sot janë sfiduar e çuar në mosqenie historike.

What are we asking from the Albanian Government and the Prime Minister?

September 26, 2015 by dgreca

By Viktor Mark Daragjati, BEME, MSME, PE/

A meeting between Albanian Government and representative of Albanian American Diaspora Organizations has been announced. Once again the well intentioned but quite vulnerable Albanian American diaspora is drawn into participating in an event that will showcase a doctored image of the Albanian Government.

Once again, the Albanian Diaspora, in its commendable endeavor to foster a better relationship with the Albanian Government, may have misread the significance of this initiative, apparently sponsored, if not directed by Edi Rama.

The event, in all likelihood, will be a public relations success, aimed at legitimizing the resurgence of a vaguely defined neo communist dictatorship, by decorating it with yet another trophy: A meeting with the Albanian[American diaspora in Washington.

The Rama regime is based on an a majority, allegedly bought, in the poorest country in Europe, at the miserable cost of $5 per vote and is being consolidated by means of economic pressures, favoritism and by various incentives and retaliations.

Rama, counting on a veto proof parliamentary majority, continues to side step human rights in many astute ways, even allowing public and official expressions of support for Enver Hoxha’s defunct dictatorship, whose crimes he fails to condemn, and whose image he is reintroducing (see Hoxha’s embellished personal bunker). Rama continues to ignore the Albanian Constitution by denying President Nishani, for example, the separate and distinct authority of the Presidency (see the landmark case of the “expedited” appointment to the Holy See of Vizar Zhiti, an author and formerly politically persecuted poet and writer). Under his rule, property confiscated by the regime of Enver Hoxha, later redistributed by the Regime of Ramiz Alia to new owners, is being legalized while the legitimate owners, the Albanians who went to exile to escape the atrocities of Communism, are denied the right of “restitution”.

To strengthen his political stranglehold on the country, Rama has redistricted the Albanian political landscape by eliminating the politically status of smaller municipalities. Small municipalities have been, in fact, transformed into administrative districts (Reforma Territoriale) whose leadership is no longer locally chosen as it should if the Constitution were to be upheld. Local leaders are, instead, appointed by the regional governments, which, in most cases, are controlled by Rama. The Rama regime continues to thrive on corruption, even using monetary compensation to buy the support of the very victims of communist persecution. Overdue reparation damages are selectively payed to some while others are excluded.

Rama had real estate properties of opponents demolished, without due process, while selectively legitimizing properties of his supporters, even when similarly obtained and created and in the same area. He selectively denies legalization of basic residential property to people who have outstanding electrical bills, even though there is ample evidence of overcharging (100% surcharge for late payments) and deficient metering. In a nation of laws, the right to private residential property trumps the right of utility bill collectors. At most, a lien can be put on the property, through legal process in which the rights of the homeowners are fully represented.

Rama uses innumerable illegitimate measures to weaken the opposition and to create a new privileged class of people who already owe their wellbeing, present and future, to the continuity of his neo communist and autocratic regime now being consolidated. Carrier civil servants, postmen, policemen, teachers and military leaders have been arbitrarily dismissed, through deliberately orchestrated forms of reorganizations, in order to make room for a new, Rama dependent, administration founded on nepotism and servility. Entire schools and universities have been closed, based on politically motivated criteria.

If the Harvard Club is indeed aiming to organize a fully inclusive Albanian-American symposium, to give open and sincere voice to the Albanian-American community, it should avoid alienating and excluding the representatives of the Albanian anticommunist community and especially those who have strived to promote a truly democratic future for Albania, based on legitimate institutions and policies aimed at improving the standards of the nation, including the underclass of the formerly oppressed and now forgotten people . We Albanians may be forgiving but are not forgetful of our past and truly whish for an Albania free of the corrupt and dehumanizing Enverist-Communist legacy.

At this point Harvard’s New York Club or risks being exploited by a corrupt regime seeking to marginalize the last vestiges of freedom loving Albanian-American institutions, to side step the last hurdle that stands in the way of a neo communist petty dictatorship. They do so because they are incapable of championing equal rights, universal inclusiveness, equal social and economic opportunity and political freedom. Their aim, given the backdrop of manipulations witnessed so far, is not so much to develop the economy of Albania but rather to generate an inflow of money, to be siphoned via corrupt accounts, to provide additional means to buy and consolidate political power.

Indeed, the first steps taken by Rama upon assuming power, vis-a-vis the Albanian-American community, have been nothing if not discouraging. The Rama Administration has the dubious distinction of having simply tweeted to close the Albanian Consular service in New York, denying Albanian-Americans the basic civic services that all civilized countries provide to their citizens abroad.

The unspeakable tragedy that afflicted, in the dawn of its independence, the small but proud nation of Albania, cannot be overlooked without mourning and lamenting the deep and unbearable losses it caused, without drawing any lessons from it, without a commitment not to repeat the horrible mistakes of the past, without a legitimate closure. The Pope’s visit to the WTC memorial is a moving example of how to mourn the loss of innocent civilians.

Mass and individual unmarked graves, created during the harshest period of communist oppression, remain dishonored and the martyrs of democracy continue to be forgotten. A country which ignores its true heroes of freedom and independence and replaces them with the impostors of the now defunct Marxist-Leninist aberration cannot be considered democratic.

Much healing is needed and a two way honest communication process must be established and more respect must be shown to the Albanian-American community before the trust that leads to economic investments can be created. A first step would be to reopen the Albanian Consulate in New York.

Albania does not offer a promising investment environment at this time. A country whose economy is significantly based on narcotic traffic, human traffic, contraband and corruption, which includes in its legislation and government indicted criminals, cannot aspire to have a bright economic future. A country which does not fairly promote small enterprise initiatives, does not encourage legitimate domestic and foreign investments to help create jobs and which suffers, instead, from the unending exodus of its unemployed young people, cannot have a sustainable economy. The most valuable Albania export is unfortunately represented by its sons and daughters who leave their homes and their families to seek a decent working life abroad. The most valuable industry is the money laundering system.

This event, to be fully inclusive and reflective of the aims and aspiration of the Albanian people, and to do justice to Harvard’s honored reputation, must include representatives of the movements that opposed communism, of the victims of communist persecution, and of those excluded by the partisan policies of Albania’s post-communist regime, who had to take the roads of exile to restart with a new life abroad. Based on the posted announcement it can also be inferred that representatives of the Albanian opposition parties are not invited to participate in an event that should be apolitical.

These are the most pressing and least openly addressed issues that require an honest and clear response from the Albanian Prime Minister if he is to encourage investments in Albania.

« Miku me ryshfet », armiku i shoqërisë shqiptare

September 25, 2015 by dgreca

Nga Aurenc Bebja-France/

Sipas fjalorit të gjuhës shqipe miku dhe ryshfeti përshkruhen si më poshtë :« Ai me të cilin kemi miqësi; ai që na do të mirën, na ndihmon me gjithë zemër e na gjendet në çdo nevojë; një i njohur, me të cilin kemi lidhje të ngushta, njeri i afërt ».

« Para ose diçka tjetër që i jepet falas nën dorë një nëpunësi ose punonjësi në detyrë që të bëjë një punë a një shërbim jashtë ligjit ».

Në qoftë se fjala mik është plot kuptim ashtu si në rastin e përshkrimit që i bëhet në fjalorin e gjuhës shqipe, ajo do të ketë një tjetër kuptim në rastin e këtij shkrimi. Ishte në shkëmbim me Julian Dedën në një rrjet social që më nxiti të shkruaj mbi këtë temë, shumë e përhapur në jetën e përditshme shqiptare, ku talentët, njerëz me potencial dije apo zanati, e kanë shumë të vështirë të rezistojnë përballë « talentëve ».

Cfarë do të thotë kjo ?

Një lloj specie « talentësh » duke e ditur fare mirë që s’kanë asnjë talent (aftësi), por kanë para (s’po hyjmë më thellë për origjinën e këtyre të ardhurave), e blejnë atë me « mik », dhe këtu fjala e vërtetë mik ndërmjet parasë apo njohjeve transformohet në një lloj virusi që arrin të deportojë në venat e shoqërisë shqiptare dhe ta infektojë fare lehtë atë.

Ju që jetoni në Shqipëri mund ta keni konstatuar akoma më mirë se unë që shumë aksione ose veprime realizohen me anë të « mikut ». Po marr disa shembuj për të diskutuar rreth kësaj teme. Në Shqipëri futet « mik » për :

të zënë një vend pune në administratën publike : Sa drejtorë janë emëruar në administratën publike pa dhënë provat e tyre ? Eshtë e domosdoshme që të futet patjetër konkurimi për të zënë një vend punë në administratë, sepse është e vetmja mënyrë për të bërë dallimin mes të aftëve dhe paaftëve, por kjo gjë s’po ndodh akoma. Në Francë kjo ekziston prej vitesh dhe që të zësh një post për një periudhë të gjatë duhet të konkurosh dhë patjetër të fitosh.
të hyrë në univerisitet dhe për të marrë një diplomë : Askush s’mund ta mohojë që një pjesë studentëve paguajnë « mikun » për të hyrë në filan universitet me emër, dhe spo flasim për ata që blejnë diplomat pa shkuar në leksione, ose kur shkojnë, prezantohen me duar në xhepa. Gjatë studimeve të mija në Francë nuk kam parë një student të vijë pa libra ose të mungojë më shumë se tri herë gjatë vitit shkollor. Universitetet franceze kanë rregulla të rrepta. Tri mungesa pa arsye dhe viti shkollor digjet. U kape duke kopjuar, pesë vjet i dënuar të mos pranohesh nga asnjë lloj universiteti. Kurse « mikun » harrojeni, vetëm aftësia inkurajohet. Të diplomohesh në Francë është një sfidë e vërtetë, kurse për « talentët » në Shqipëri është fare e lehtë, akoma më shumë për zyrtarët e lartë. Sa zyrtarë të lartë kemi në Shqipëri që kanë marrë nga dy – tre diploma këto vitet e fundit, e kuptoni ju diploma që të bëjnë njeri të « zgjuar», diploma « me emër » si juridik, shkenca politke, ekonomik.
për tu shëruar, mjekuar : Lutemi zotit të mos sëmuresh në Shqipëri, që një i afërt të mos na sëmuret, se të shkundin ekonomikisht. Duhet të njohësh kirurgun, apo të gjesh një « mik » ndërmjetës, pastaj të bësh pazar me të sikur të jemi kafshë (kushton kaq, nuk bëj dot ulje etj) dhe më në fund të lë të kuptosh që ke « shans – nder » që të operon. Nga kirurgu, zbret te infermieret që të rrjepin, s’të bëjnë një shërbim, një gjilpërë pa dhënë një bakshish. Në rregull, rrogat s’janë mbase në nivelin e duhur, por çfarë faji ka populli ! Po shteti pse nuk reagon, flas këtu për spitalet publike ? Dhe meqë po flasim për shëndetësi, e bëri Edi Rama falas ?! Ishte një premtim i tij para dy vitesh më duket.
të fituar një tendër në punimet publike : Eshtë e çuditshme dhe anormale kur dëgjon që një pushtetar i atribuon tenderin firmës së tij apo firmës së mikut. Kësaj i thonë vetë vendos e vetë vulos. A respektohet ligji ? Ka transparencë në vendimet që merren ? Kam punuar në administratën publike franceze dhe kam atribuar tendëra, por gjithçka analizohet : metoda e punës, ekipet, buxheti, programi etj, dhe vetëm pas kësaj analize zgjidhet më i afti, dhe u shpjegohet të gjithë konkurentëve të pazgjedhur arsyet përse nuk e fituan tenderin (mangësitë e tyre) dhe u dërgohet në të njëjtën kohë edhe dosja e fituesit për ti bindur. Ndodh kjo në administratën publike shqiptare ?

Kjo puna e « mikut me ryshfet » duhet marrë seriozisht sepse mbetet një problem tepër shqetësues dhe nevojitet të luftohet në mënyrë absolute. « Miku » dembelizon shoqërinë tonë (Mos e vrit mendjen vëlla se gjejmë një mik, dhe kjo çështje zgjidhet për dy sekonda) dhe dekurajon të aftët (Nuk ia vlen të merresh më këtë punë motër, është luftë e humbur). Ndërsa në të njëjtën kohë, të paaftët, « talentët » që administrojnë, drejtojnë vendin as nuk rilindin Shqipërinë dhe as nuk e çojnë atë në drejtimin e duhur. Me mikun në thonjza do të jetë shumë e vështirë të progresojmë dhe akoma shumë më e vështirë të futemi në Bashkimin Europian. Ky tip « miku » nuk është gjë tjetër veçse armiku i shoqërisë shqiptare.

Ahmet Zogu sipas Blendi Fevziut dhe Kristo Frashërit

September 24, 2015 by dgreca

NGA ILIR HASHORVA-New York/

Gjatë vitit 2015 u botuan dy biografi të Ahmet Zogut. Duket se kjo figurë politike vazhdon të tërheqë vëmendjen e shqiptarëve, madje më shumë se më parë. Njëra biografi u shkrua nga gazetari Blendi Fevziu dhe tjetra nga historiani Kristo Frashëri.

Nga përvoja, kam parë se, po e shkruan historinë gazetarët, do përqendrohen në kuriozitete dhe sensacione pa ose me pak vlerë, mjafton që ato të bëjnë bujë, mjafton që ato të lënë përshtypje te lexuesit, duke lënë mënjanë pjesë me vlera që duan punë e studime më serioze, ndërsa, po e shkruan historinë historianët e politizuar, edhe pse mund të jenë me përvojë profesionale, duke qenë robër të doktrinës së tyre, duke mos pasur ndershmëri profesionale, duke mos pasur respekt për të vërtetën, madje, shpesh, edhe duke mos e dalluar atë, nuk mund të shkruajnë histori të paanshme, pra të besueshme. Këta lloj historianësh, që sot nuk janë pak, si rregull, ia përshtatin veprën që shkruajnë doktrinës së tyre. Të dy librat në fjalë janë vërtetim shtesë i përvojës sime. Libri i Fevziut për Zogun është i mbushur me kuriozitete të tipit të një personazhi të revistave “Play Boy”, ndërsa ai i Frashërit i shtrembëron aq shumë të vërtetat, saqë herë-herë përfundimet që jep, janë në kundërshtim edhe me dokumentet që paraqet vetë.

Ahmet Zogu është një personalitet politik shumë i veçantë shqiptar por, në të njëjtën kohë, aq i sulmuar dhe aq i denigruar, sa është transformuar në një figurë vërtet tragjike. Fillimisht Zogu u kritikua dhe u sulmua nga Nolistët për qëllime pushteti dhe, meqenëse Fan Noli ishte ndër personalitetet më të larta kulturore të vendit, kritikat e tij zunë vend atëherë dhe zënë vend edhe sot, sidomos në mjedise intelektuale; më pas, Zogu u kritikua dhe u sulmua nga kleri katolik, për shkak të shtypjes që i bëri ai kryengritjes seperatiste fetare të Dukagjinit dhe të mbylljes të shkollave fetare private në kuadrin e krijimit të shkollës shtetërore kombëtare shqiptare; më tej, Zogu u kritikua dhe u sulmua nga Italia fashiste dhe nga njerëzit e saj në Shqipëri; në vazhdim, Zogu u kritikua dhe u sulmua nga Balli Kombëtar, si parti republikane dhe antimonarkiste dhe, në fund, kritikat më të forta dhe sulmet më të ashpra e më të pabaza Zogut ia bënë komunistët e djeshëm dhe të sotëm të Enver Hoxhës. Mund të shtoj këtu edhe kritikat dhe sulmet e demokratëve të fillimit të viteve nëntëdhjetë.

Nga propaganda antizogiste, e bërë pa ndërprerje për afro 100 vjet, edhe sot, në mendjen e shumë shqiptarëve, Zogu njihet si injorant, si i prapambetur, si anadollak, si dinak, si intrigant, si i pabesë, si kusar, si gënjeshtar, si vrasës, si njeri që e prunë në fuqi jugosllavët, si njeri që bëri një marrëveshje të fshehtë me kryeministrin jugosllav Pashiç për t’ia nënshtruar Shqipërinë Jugosllavisë, si njeri që i fali pjesë të Shqipërisë Jugosllavisë si shpërblim për ndihmën që i dha ajo për të rimarrë pushtetin, si njeri që e la Shqipërinë të prapambetur, si vrasës që vrau njerëz të zakonshëm dhe atdhetarë të mëdhenj, si diktator që nuk lejoi pluralizmin politik, si njeri që ia shiti Shqipërinë Italisë, si përgjegjës për pushtimin e Shqipërisë nga Italia fashiste, si hajdut që vodhi thesarin e shtetit, si frikacak që tradhtoi vendin dhe u largua nga lufta etj., etj. Në qoftë se studiuesi i Zogut nuk merret seriozisht me këto probleme, t’i vërtetojë apo t’i hedhe poshtë këto dhe të tjera të ngjashme me to, në bazë dokumentesh autentike, arsyetimesh logjike, dhe krahasimesh me persona dhe regjime të tjera shqiptare (sepse gjërat janë relative), ai kot shkruan për të. Jeta e tij, në vija të përgjithshme, dihet, për kuriozitete shtesë kanë nevojë ata që nuk kanë ndonjë interes për histori serioze, apo që duan thjesht të zbaviten.

Nuk them se në një biografi nuk duhet të zënë vend kuriozitete nga jeta e atij për të cilin shkruhet biografia, edhe kur ato nuk janë të rëndësishme, por Fevziu më duket se e tepron me hollësira të panevojshme si, për shembull, me veshjet e Geraldinës dhe të Zogut, me ngjyrat e veshjeve, me llojet dhe ngjyrat e bizhuterive, me emrat e firmave ku bliheshin rrobat dhe bizhuteritë, me dashnoret e Zogut, me kujtimet e Geraldinës dhe të biografes së saj që nuk i shtojnë pothuaj asgjë personalitetit dhe punës së Zogut. Në libër vihen re në disa raste arsyetime të Fevziut që mua më duken të gabuara, të pa bazuara mbi fakte, apo që hedhin poshtë faktet që jep ai vetë. Disa prej tyre po i shtjelloj më poshtë.

Thotë Fevziu: “Zogu iu mbijetoi shumë atentateve, zbuloi shumë tentativa për atentat, por edhe organizoi dhe urdhëroi shumë të tilla”. Fevzi, cilat atentate organizoi dhe urdhëroi Zogu? Jep, qoftë, një shembull të vërtetuar.

Përsëri, Fevziu: “Raporti me Nolin është nga shembujt tipikë të raporteve që Zogu vendosi gjatë gjithë jetës me kundërshtarët. Ai ishte një qenie tipike orientale që, për të neutralizuar apo vënë në shërbim kundërshtarët, përdorte joshjen, tundimin, ryshfetin ashtu edhe eliminimin fizik”. Fevziu jo vetëm që nuk jep ndonjë shembull të eliminimit fizik të kundërshtarëve, por këtë e thotë kur pak më parë ka shkruar: “Në vitin 1936, pas largimit të Mehdi Frashërit, Mbreti Zog e ftoi Fan Nolin të merrte drejtimin e qeverisë Shqiptare, por ky refuzoi me pretendimin se ishte në gjendje jo të mirë shëndetësore. Po ashtu refuzoi në vitin 1938 që të merrte pjesë në dasmën e Zogut ose që të kthehej në Shqipëri për të themeluar universitetin shqiptar që Zogu kishte ndërmend ta hapte brenda pak vjetësh”. Ku duket këtu sjellja orientale e Zogut? Mos vallë politika shumë e butë dhe afruese ndaj kundërshtarëve është sjellje orientale, domethënë e dënueshme? Ku duket përdorimi i ryshfetit apo i eliminimit fizik? Përse, për shembull, nuk bëri të njëjtën gjë edhe Enver Hoxha me Mitat Frashërin e ta “joshte” me propozime të ngjashme?

Thotë përsëri Fevziu: “Më 25 qershor ai thirri në fushën e Shallvarit një tjetër dërgatë prej 3500 burrash. Gjatë ceremonisë shpalli faljen e të arratisurve politikë dhe kërkoi rikthimin e tyre normal në vend”. A ka këtu ndonjë tentativë për eliminimin e kundërshtarëve? Përse nuk bëri edhe Enver Hoxha një veprim të ngjashëm, por shkoi i ndoqi e i vrau kundërshtarët e tij edhe jashtë Shqipërisë?

Gjatë kohës që Faik Konica ishte ambasador i Zogut në Amerikë, në një mesazh që i dha njeriut të besuar të Zogut, Abdurrahman Krosit, për t’ia përcjellë Zogut, i tha: “Do të vazhdoj t’i shërbej me besnikëri dhe me zemër, sepse jam përfaqësues i tij dhe ai është koka e shtetit shqiptar. Por personalisht unë ndiej përbuzjen më të madhe për karakterin e tij”. Zogu, pra, mbante pranë dhe i vendoste në poste të larta shtetërore edhe njerëz jo lajkatarë, madje njerëz me mendime shumë të këqija ndaj tij dhe që ato mendime pa droje i shprehnin hapur. A mund të mendohej që, për shembull, Enver Hoxha të mbante pranë njerëz të tillë, njerëz që t’i shprehnin Sulo Gradecit ndonjë pakënaqësi ndaj tij? Duket sikur Nelson Mandela ka pasur parasysh sjelljet e Zogut dhe i ka zbatuar ato kur thoshte: “Miqtë mbajini pranë, armiqtë edhe më pranë.”

Çështja e kalimit të Jugosllavisë të Vermoshit dhe Shën Naumit është një nga pikat më kritike e më të debatueshme të politikës së Zogut. Mjerisht, në këtë libër për të flitet vetëm në një paragraf me 8 rreshta, ndërsa për çështjen e dashnores hipotetike të Zogut, Tanja Visarova, dhe dashnoreve të tjera, flitet në një kapitull me 9 faqe!

Largimi i Zogut nga Shqipëria pas pushtimit italian dhe marrja prej tij e një sasie ari nga banka e shtetit, është një tjetër pikë shumë e debatueshme e sjelljes së Zogut e cila kërkon njëfarë shtjellimi. Fevziu thotë se Zogu mori prej arkës së shtetit 178kg. flori, pa sqaruar se i kujt ishte ai flori, apo ç’pjesë e atij floriri ishte e tij.

Shumë nuk e dinë se çdo të thotë 178kg. flori dhe mendojnë se me të, Shqipëria mund t’ia kalonte Zvicrës për nga pasuria. Vetëm tregtarit Alfons Dovana, nga Durrësi, komunistët i gjetën dhe i sekuestruan 516kg. flori! 178 kg. flori që mori Zogu, me kursin e sotëm, do të thotë rreth 6 milionë euro, shumë që është më pak se sa gjyma e pasurisë së Tom Doshit, apo më pak se 1 për qind e pasurisë së Samir Manes. Një njeriu me pasuri mbreti në Shqipëri që ikte me qeverinë e tij dhe me mbi 1000 pasues, i cili do të vazhdonte në mërgim aktivitetin e tij për Shqipërinë, natyrisht i duhej një sasi paraje. Ashtu siç veproi Zogu, vepruan edhe monarki të tjera ballkanike dhe evropiane. Floririn e thesarit të tyre ato u munduan të mos ua linin pushtuesve dhe pushtuesit u munduan me çdo mënyrë të futnin në dorë thesarin e shteteve që pushtonin. Floriri në kohë lufte, përveç të tjerave, është armë, është forcë. Ashtu siç veproi Zogu në vitin 1939 kur iku, veproi edhe Fan Noli në vitin 1924 kur iku, por, ndërsa Zogu u quajt hajdut, Fan Noli jo. Nuk mund të ketë dy standarde.

Nuk di se përse Fevziu nuk i referohet raportit të Komisionit Parlamentar të ngritur në vitin 1991 për të verifikuar gjendjen e thesarit të shtetit nga viti 1939 deri në vitin 1990 i cili ka nxjerrë se Mbreti Zog, kur ka ikur, ka marrë me firmë 181kg. flori si të ardhura personale të Oborrit dhe nuk ka marrë thesarin e bankës, ashtu siç akuzohet, i cili gjendej në Romë. Në qoftë se Zogu do të kishte marrë thesarin, si do të gjendeshin në Romë 2574 kg. flori shqiptar i cili më vonë u mor nga gjermanët dhe përfundoi pas lufte në Angli. Vonë, pas përmbysjes së komunizmit, Anglia pranoi të kthente floririn shqiptar në Shqipëri, me kusht që të mbante rreth 1000 kg flori si dëmshpërblimin për aniet e saj të mbytura në Kanalin e Korfuzit si dhe për të kompensuar pronarët amerikanë dhe shqiptaro-amerikanë, pasuritë e të cilëve u konfiskuan nga komunistët. Si përfundim, Shqipëria mori 1574 kg. flori, afro 10 herë më shumë nga ç’mori Zogu, të cilat një Zot e di se ç’i bëri dhe, as ka njeri që të japë llogari, dhe as ka njeri që të pyesë se ç’u bë ai flori.

Fevziu bën herë pas here disa krahasime dhe paralelizma krejt pa vend si, për shembull, ky këtu: “Më 17 maj të 1925-ës u zhvilluan zgjedhjet e para. Ato s’kishin asnjë krahasim me zgjedhjet e prillit të 1921-it apo dhjetor të 1923-it. Në Shqipëri filloi epoka e zgjedhjeve të kontrolluara, që do të merrnin fund, plot 66 vjet më pas, më 31 mars të vitit 1991”. Mos vallë Fevziu nuk e di se pikërisht në vitin 1991 filluan të zhvilloheshin zgjedhjet më të parregullta në historinë e shtetit shqiptar, duke përjashtuar, natyrisht, ato të periudhës komuniste që nuk ishin fare zgjedhje?

Në përfundim nuk mund të lë pa shtuar se libri ka pasur nevojë për një korrektim të kujdesshëm letrar i cili nuk është bërë. Libri është i mbushur me gabime gjuhësore e me pasaktësi emrash të cilat ia ulin në mënyrë të dukshme vlerën. Ndonëse për shumë ato mund të kalojnë pa u vënë re, Fevziu duhet të jetë kërkues ndaj vetes. Gabimet gjuhësore fillojnë që me ballinën e librit dhe pastaj hasen kudo në brendësinë e tij.

***

Kristo Frashëri thotë se e ka shkruar biografinë e Zogut edhe për të përgënjeshtruar “lajkatarët” dhe “apologjetët” e tij, domethënë të gjithë ata që kanë thënë ndonjë fjalë të mirë të pa dokumentuar për Zogun. Dhe mirë bën që nuk pranon asgjë të pa dokumentuar. Por, e keqja me të është se edhe ai pranon ato që i interesojnë edhe kur nuk janë të dokumentuara dhe nuk pranon ato që nuk i interesojnë, kur janë të dokumentuara. Që të qe i besueshëm, Frashëri do të duhej të përgënjeshtronte jo vetëm “apologjetët” dashamirës të Zogut, por edhe “kritizerët” dashakeqës të tij.

Historinë reale të Ahmet Zogut, Frashëri e nis me pesë kapituj që kanë lidhje me çështjen e Vermoshit dhe Shën Naumit. Ndoshta është studimi më i hollësishëm i bërë për këtë çështje, çështje e cila ka qenë dhe mbetet nga më të diskutueshmet për veprimtarinë e Zogut. Pasi tregon me hollësi se si lindi dhe si u zhvillua ajo çështje, Frashëri jep raportin e zyrtar të tetorit të vitit 1925 për zgjidhjen e saj, ku thuhet: “Të dy dhomat legjislative… miratuan njëzëri marrëveshjen e bamun midis qeverisë sonë dhe asaj të Jugosllavisë … e cila asht plotësisht në favorin e Republikës sonë. Veç ndërtesës së Manastirit të Shën Naumit dhe përroi Voçopotok, qeveria shqiptare as Vermoshin, as Velipojën, as një pëllëmbë toke nuk humbet por, përkundrazi, kundrejt ndërtesës së Shën Naumit, merr katundin Peshkopi, fushën e Çërravës, kishën e Ajazmës dhe kodrat strategjike të Shën Naumit… dhe fiton një tokë prej 22 kilometrash katrore duke larguar kufirin dhe duke siguruar rrugën Pogradec-Korçë. Në Vermosh kundrejt përroit Voçopotok, merr kullotën e Libovicës, dy shtëpi të katundit Grenca, udhën e Lumrajës, Majën e Vogël me gjithë liqenet, Kurrizin e Velipojës… dhe gjithë vargun e malit, duke zgjeruar kufirin 25 kilometra,” Me gjithë këtë, megjithëse kemi një dokument zyrtar që vërteton se nuk kemi të bëjmë me falje territoresh, por me shkëmbime, madje me leverdi për Shqipërinë, Kristo Frashëri vazhdon e thotë: “Lëshimi i Manastirit të Shën Naumit dhe i Velipojës në favor të Jugosllavisë nuk ishte një shkëmbim territoresh… lëshimi i tyre qe thjesht një dhuratë që A. Zogu ia jepte Jugosllavisë kundrejt ndihmave që mori nga Beogradi për shtypjen e Qeverisë shqiptare të Qershorit”. Për Frashërin dokumenti zyrtar i zgjidhjes së problemit të Vermoshit dhe Shën Naumit nuk ka asnjë vlerë. Për të ka vlerë akuza e pabazë që është bërë dhe është përsëritur për 90 vjet rresht kundër Zogut për shitje apo falje të pjesëve të Shqipërisë për interesa të veta. Madje, Frashëri zëmërohet edhe me biografin amerikan të Zogut, Bernd Fisher, i cili nuk e trajton atë çështje ashtu siç do ai, pra si tradhti.

Një çështje tjetër shumë e diskutueshme është ajo e ashtuquajtur “marrëveshje” me 16 pika e lidhur midis Zogut dhe kryeministrit jugosllav Pashiç. Siç thuhet, pasi Zogu do të rimerrte pushtetin me ndihmën jugosllave, ai do të zbatonte marrëveshjen në fjalë e cila do t’i hiqte krejtësisht sovranitetin Shqipërisë. Kristo Frashëri nuk jep asnjë dokument zyrtar që të vërtetojë “marrëveshjen” dhe nuk jep, sepse nuk ekziston asnjë dokument i tillë. Dokumenti “zyrtar” që jep Frashëri është thjesht një botim propagandistik i një gazete italiane për qëllime politike të kohës, pa asnjë rëndësi zyrtare historike. Përveç kësaj, vërtetësinë e “marrëveshjes” e hedh poshtë moszbatimi i asnjë pike të saj nga Zogu dhe mospasja e asnjë reagimi jugosllav për të. Biografi i Zogut Xheison Tomes, as që e përmend fare këtë marrëveshje.

Thotë Frashëri: “Një nga kundërshtarët më aktivë ishte Hasan Prishtina i cili kishte siguruar mbështetjen e Romës. Pikërisht në këto rrethana, Zogu organizoi vrasjen me atentat të Hasan Prishtinës në Selanik”. Pa asnjë lloj dokumenti, vrasjen e Hasan Prishtinës Frashëri ia vesh Zogut, ashtu siç kanë bërë edhe shumë para tij.

Në një intervistë me Zërin e Amerikës në vitin 2014, stërnipi i Hasan Prishtinës, Hasan Prishtina, thotë: “Për mua është fatkeqësi që Hasan Prishtina dhe Ahmet Zogu nuk kanë shkuar mirë. Ahmet Zogu akuzohet se ka vrarë Bajram Currin, Luigj Gurakuqin dhe Hasan Prishtinën, por… sot… duhet të kërkohen dokumente dhe akuzat të bëhen me fakte, sepse pa fakte s’mund të bëhen akuza”.

Zogu është quajtur vrasës. Përveç vrasjeve hipotetike të Luigj Gurakuqit, Hasan Prishtinës e Avni Rustemit, atij i vishen edhe vrasje të tjera. M’u desh para ca kohësh të bëja një shkrim për të krahasuar, ndërmjet të tjerave, vrasjet që janë kryer në kohën e Zogut dhe ato që u kryen në kohën e Hoxhës. Nga të dhënat që munda të mblidhja, më dilte se, ndërsa në kohën e Hoxhës shifrat gjysmëzyrtare flasin për mbi 6000 veta të vrarë, në kohën e Zogut më dilnin vetëm 18, të gjithë të dënuar pas 4 kryengritjeve të armatosura kundër qeverisë, dënime që do t’i jepte çdo qeveri e Evropës së asaj kohe, kur dënimi me vdekje nuk ishte nxjerrë ende jashtë ligjit. E si mund të quajnë komunistët vrasës Ahmet Zogun që vrau 18 veta me gjyqe të rregullta, madje nuk vrau e as dënoi Beqir Valterin që i bëri atentat, por e fali, kur i pari i tyre vrau mijëra, duke përfshirë edhe gra e shokë e shoqe të tij komuniste, prej atyre që nuk e kërcënonin aspak?

Në bazë të doktrinës së Enver Hoxhës që marrja e kredive nga jashtë është tradhti, Kristo Frashëri është i bindur se Ahmet Zogu e përgatiti pushtimin e Shqipërisë nga Italia Fashiste, sepse kishte marrë prej saj kredi dhe nuk ia shlyente dot. Nuk ka gjykim më fëminor se ky! Duket se, sikur Zogu të mos kishte marrë kredi nga Italia, apo t’ia kishte shlyer ato, Shqipëria nuk do të pushtohej dhe lufta do të qe shmangur! Vetë Italia gjatë agresionit të saj, nuk i ka përmendur kurrë kreditë që i kishte dhënë Shqipërisë.

Në lidhje me veprimet e Zogut në prag të agresionit fashist italian, Frashëri thotë se Zogu duhej t’i shpallte luftë Italisë dhe të vepronte ashtu siç veproi presidenti i Çekosllovakisë, Eduard Benes, i cili iu përgjigj agresionit nazist me shpalljen e gjendjes së luftës. Këtu profesori, nga zelli i madh që ka për të diskredituar Zogun, gabon dy herë: herën e parë gabon se Presidenti i Çekosllovakisë në atë kohë nuk ishte Eduard Benes, por Emil Hacha dhe herën e dytë gabon se ushtria çekosllovake u urdhërua nga presidenti i saj të mos luftonte. Hitleri e thirri presidentin çekosllovak në Berlin dhe nën kërcënimin se do të bombardonte Pragën, e detyroi atë të urdhëronte ushtrinë e fuqishme Çekosllovake të mos i paraqiste asnjë rezistencë ushtrive të Hitlerit. Çekosllovakia u pushtua pa shkrepur asnjë pushkë.

Ambasadori amerikan në Tiranë në atë kohë, Hju Grant, tregon takimin që pati më 6 prill të vitit 1939, një ditë para pushtimit të Shqipërisë, me mbretin Zog. Ai thotë: “Në përgjigje të pyetjes sime kategorike nëse Qeveria do t’i rezistonte me forcë zbarkimit të trupave italiane… mbreti u përgjigj se kishte urdhëruar mobilizim e përgjithshëm dhe evakuimin e popullsisë civile nga Durrësi. Madhëria e tij tha se Shqipëria nuk kishte shumë ushtarë, vetëm 373, dhe se ai kishte qenë në gjendje të dërgonte vetëm dy batalione në portin e Vlorës. Njësitë e tjera tha ai ishin vendosur në pozicione strategjike… Mbreti tregoi se nuk do të ishte e mundur për ushtrinë e tij t’i rezistonte shumë gjatë ushtrisë së fuqishme e të pajisur mirë italiane. Ai tha se rezistenca shqiptare do të jetë një protestë kundër agresionit italian dhe një demonstrim për botën, se shqiptarët nuk do të vdesin pa bërë luftë… Sjellja e përgjithshme e mbretit ishte e qetë, por gjatë bisedës që zgjati për gati një orë ai manifestoi emocione të forta, sidomos kur deklaroi se agresioni italian nuk do të përmbushej në Shqipëri, ashtu siç kishte ndodhur në Çekosllovaki. Ai tha se në asnjë rrethanë nuk do të binte dakord të nënshkruante dorëzimin e vendit të vet, siç kishte bërë Presidenti i Republikës Çekosllovake”.

Blendi Fevziu në librin e tij përmend një rast kur Zogun, pasi italianët e joshën me një jaht, deshën ta çonin në Itali me gjithë familjen dhe aty, nën kërcënim, ta detyronin të pranonte kushtet italiane për pushtimin e Shqipërisë, njëlloj siç do të bënin gjermanët pak më pas me presidentin çekosllovak. Zogu u nis për në Itali me jaht, por e kuptoi kurthin dhe nën pretendimin se po i zinte deti, u kthye mbrapsht e nuk u ra në dorë italianëve.

Ikja e Zogut gjatë agresionit fashist italian është e diskutueshme, sidomos për mentalitetin shqiptar i cili e konsideron luftën e armatosur si të vetmen luftë të mundshme dhe është quajtur tradhti, ndërsa tradhtitë e të tjerëve, të atyre që bënë vërtet tradhti nuk përmenden fare. Xheison Tomes, biograf i Zogut, thotë se nuk dihet nëse tradhtoi Zogu, apo Zogun e tradhtuan. Siç bëri Zogu, do të bënin më pas edhe të gjithë mbretërit e vendeve evropiane sapo u pushtuan nga nazistët, por asnjë prej tyre nuk u quajt tradhtar.

Dështimi i përpjekjeve të Zogut për ta ndihmuar fuqitë kryesore evropiane të kthehej përsëri në fron, nuk ka lidhje me personalitetin dhe politikën e tij, ashtu siç pretendon Frashëri, por me njohjen e pushtimit italian të Shqipërisë nga ato fuqi, me ndërhyrjen e grekëve pranë qeverisë britanike kundër tij, tek i cili shihnin kundërshtarin më të fortë të synimeve të tyre helenizuese në Shqipëri dhe me mosqenien e kurorës mbretërore shqiptare të lidhur me kurorat mbretërore të vendeve të tjera evropiane.

Për të treguar se ryshfeti ishte një nga tiparet kryesore të regjimit zogist, Frashëri tregon këtë ndodhi: “Në një takim të fshehtë që agjenti i njohur italian Giovani Giro organizoi… në shkurt të vitit 1939, me dy krerë dibranë Murat Kaloshin dhe Miftar Kaloshin u dha 5000 napolona ar ryshfet me qëllim që ata të vrisnin mbretin Zog. Të dy krerët dibranë… shkuan te mbreti Zog… Murat Kaloshi i paraqiti Mbretit Zog 5000 napolonat duke i deklaruar se ua kishte dhënë G. Giro për ta vrarë. Mbreti qeshi dhe u tha: “Ju merrni paratë dhe ju bëfshin mirë. Mos besoni fare në këto propaganda se qeveria i ka marrë masat kundër Giros dhe të tjerëve.” A ka këtu përdorim ryshfeti nga regjimi zogist dhe a duket lakmia e Zogut për pasuri? Nuk duken, as njëra as tjetra.

Zogu kritikohet se nuk lejoi pluralizëm partiak. Por, a e dini se përse nuk e lejoi? Në modë në kohën e Zogut kishte vetëm dy ideologji: fashiste dhe komuniste. Zogu preferoi të kishte vetëm një ideologji: ideologjinë kombëtare shqiptare dhe në saj të edukimit të popullit shqiptar me atë ideologji, populli u ngrit në këmbë për të protestuar dhe luftuar kundër agresionit italian. Mendoni se ç’do të bënin shqiptarët në vitin 1990, të edukuar me ideologjinë komuniste, po të vinte në Shqipëri një fuqi pushtuese italiane!

Profesori e mbyll kështu librin e tij: “Si përfundim, nga sundimi i Zogut… vendi pati shumë pak përfitime, madje mund të thuhet se Shqipëria humbi shansin që nën një udhëheqje më patriotike, më të kulturuar, më të ndershme, më largpamëse, t’i afrohej më tepër qytetërimit evropian. Për këtë kohë të humbur përgjegjësinë kryesore e ka, për shkak të vetive personale, vetë Ahmet Zogu. ” Asnjë nuk mund të kundërshtojë në parim që, nën një udhëheqje më të mirë (sepse e mira nuk ka fund), Shqipëria do të ecte më mirë e më shpejt, por, a s’na thua, Profesor, cila do të ishte kjo udhëheqje më e mirë? Ali Këlmendi me shokë?

Nju Jork, shtator, 2015 Ilir Hashorva