Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Dukuri te shpopullimit te fshatit shqiptar

by

Nga Illo Foto-Nju Jork/
Shpopullimi i fshatin ne favor te qytetit, ka qene nje fenomen i natyrshem , qe ka rrjedhur nga zhvillimi industrial dhe nga reduktimi i resurseve natyrore te fshatit. Ka ndalur hemoragjia fshat – qytet ? Ne mos ka ndalur , shkohet drejt saj , me hapa te sigurte . Shpopullimi i fshatit shqiptar eshte i vonuar ne kohe. Ka specifiken e vet si fenomen demografik.
Shqiperia dhe qyteti shqiptar ka pesuar dy tronditje te medha demografike.Pas luftes boterore dhe gjat saj , shume fshatra, vecanerisht nga jugu ,u cvendosen ne qytete dhe kryesisht ne Tirane . Ky eshte shpopullimi i pare i fshatit , qe nga 80 %e solli popullsine fshatare ne 50 % . kjo periudhe perkon me industrializimin europjan, qe vazhdoi 200 vite.
Tronditja e dyte , shume me e madhe ndodhi ne vitet 90 te shekullit kaluar. Krahas emigrimit biblik, u shperngulen masivisht fshatrat dhe qytetet e veriut drejt qyteteve te Shqiperise dhe, kryesisht drejt Tiranes. Ne tronditjen e pare Tirana, nga 100 mije banore arriti ne 300 mije. Ne tronditjen e dyte, nga 300 mije, arriti nje milion perfshire dhe Kamzen , Bathoren etj .Ne nje popullsi me 3 miloin, kryeqytet me 1/3 , perben ngarkese te madhe , per biznesin prodhus .
Procesi eshte me i gjere dhe me i komplikuar se vetem statistike , qe pasqyron perqindjen e popullsise fshatare dhe qytetare , ne raport me totalin e popullsise. Shperngulja prej venbanimit ku ke lindur femije dhe ke varret e te parve, perben nje nga dhembjet me te medha shpirterore . Refugjatet jane pjesa me e dhimbshme e luftes.
Sejcila familje emigratore shkruan nje faqe krejt origjinale , ne historine e dhimbshme emigratore te cdo kombi . Shqiperia ka histori te dhimbshme te ketij fenomeni ,sepse ka % me te madhe te popullsise , qe jeton jasht kufive te shtetit meme.
Shume koncepte , per jeten dhe punen ne fshat kane ndryshuar rrenjesisht . Ndryshimet e jetes dhe punes ne fshat ndryshuan , qysh me lindjen e kapitalizmit . Ne gjysmen e dyte te shekullit 20 , ne boten perendimore u zhvillua revolucjoni i gjelber , qe koincidon me zhvillimin gjeresisht te shkencave gjenetike dhe aplikimet e shkencave kimike, ne prodhimin bujqesor . Nevojat per fuqi puntore ne bujqesi u reduktuan dhe ne qytet u rriten . Filloi shpopullimi i dyte fshatit , drejt qytetit , por resurset e fshatit u zevendesuan nga triumfi i revolucionit te gjelbert.
Fshati i shpopulluar shqiptar le resurse te pa cfrytezuara , sepse shpopullimi i fshatit nuk u krye per revolucion te gjelbert , por per mbijetese . Duhen gjetur menyra te reja , qe keto resurse te riaktivizohen . Kete e bejne politikat ekonomike te shtetit dhe nismat , qe mund te marrin vete te pa punet .
Nevojat e industrise per pune , kane nje kufi . Shkencetaret ekonomiste , ka shume kohe , qe u bien kambanave te alarmit , per punesimin e reduktuar ne qytete . “Krizae sotme , nenvizojne shkencetaret , eshte krize e punesimit “ . Perbersit e punesimit jane te lidhura kryesisht me biznesin prodhus , me shpopullimin e fshatit dhe me emigracionin. Kembanat e alarmit te shkences , duhet te degjohen, nga populli dhe nga politikaberesit . Kur njeri prej tyre nuk i perputh deshirat dhe veprimet me tendencen , qe rekomandon shkenca , ndodhin shperthime , qe jo gjithmone shkarkohen ne vetvrasje dhe kriminalitet, por gjejne edhe rrugezgjidhje te qendrushme .
Ne kete shkkrim , nuk mund te prek te tere keta perbares te faktorit krize dhe punesim , por do te perqendrohem te shpopullimi i fshatit shqiptar .
Te dhenat demografike shqiptare , i po i jap ne nje tabele:
Vitet Popullsisia gjithsejt nga kjo fshatare fshatare ne %
1923 814.400 615.520 80
1930 833.600 666.880 80
1950 1.218.900 731340 60
2001 3.373.734 1.868 .671 50
2010 3.350.000 1.885.000 53
2012 2.815.749 1.323.402 47 (Cenzusi)
Censusi na beri me beje me dije , qe per here te pare ne historine e vendit , popullsia qytetare eshte me shume se gjysma e popullsise totale .
Nga sa vene re njerzit ne teren, popullsia fshatare eshte edhe shume me pak se sa e sakteson censusi . Ka fshatra , qe jane braktisur totalisht dhe shume fshatra , qe banohen nga pak te moshuar . Gazetari Marin Mema , ne rubriken e famshme te tij “Shqiperia tjeter “, ka pershkruar shume fshatra te thella malore , qe ndodhen teresisht te boshatisur , ose ne prag te shpopullimit total .
Ne nje rrast gazetari Mema , pasi udhetoi me kembe disa ore , arriti ne nje fshat , qe ka qene mbi 100 shtepi , por aktualisht banohej nga 2 cifte pleq , ne moshe extreme . Ne nje rrast tjeter , duke ushetuar , po ne kembe , Marini na pershkruan nje fshat , qe ka pasur mbi 150 shtepi dhe ka gati nje dekade , qe nuk ka as nje kembe njeriu . Natyra ne kete fshat ishte egersuar totalisht . Ndonje mace , qe dikur e paten lene ikanjaket , ishte kthyer ne egersire . Kishin mbetur edhe disa kuaj , qe ishin kthyer totalisht ne te eger . Kuajt nuk mund t’i kapje dhe ishin teresisht agresive , nje lloj si kuajt ne rezervatin e Divjakes . Terbimi flores dhe faunes , eshte kujtese , per banoret qe ikin , se aty mund te zhvillohen me sukses ferma me kuaj , qe kudo dhe kurdohere , kerkohen nga tregu , per sherbime te shumaneshme .
Keto fakte dhe deshmite e tjera te njerzve , qe kane lidhje me fshatin , te krijojne bindjen , se popullsia fshatare eshte me pak se sa shenon cenzusi . Per te qene afer ketij realiteti , ju drejtova ekonomistit te vjeter Dr. Polo Cakalli i cili ka punuar me perkushtim ne profesionin dhe aktualisht eshte mbi 80 vjec . Doktoraturen e ka mbrojtur , per statistike .
Dr. Polo ka studjuar strukturen moshore te banorve te fshatit aktual shqiptar . Kete nuk e ka bere se ja ka kerkuar kush , por per kuriozitet profesional . Strukturat moshore , te disa fshatrave tipike, i ka perpunuar matematikisht dhe i ka rezultuar , se per nje strukture moshore normale , popullsia fshatare rezulton nen 30 % te popullsise totale te vendit .
Simbas studimit te Polos , qe i besoj teresisht , popullsia fshatare , ne cenzusin , rezulton realisht te jete 840 mije e konvertuar ne moshen normale , qe i pergjigjet 30 % fshataresi, krahasimisht me popullaten totale shqiptare . Sic shifet , nga shifrat , per 85 vjet fshataresia mbete me e madhe se sa gjithe popullsia e vitit 1930 ,1950 e me tutje , qofte dhe ne 2012 , kur fshataresia , si numur mbetet posht niveli 50 % .
Gjykuar nga popullsia me e madhe fshatare , qe i perket vitit 2010 , baraz me 1.885 mije dhe numurit te studimit “Cakalli “ , ne 2012 , prej 844 mije , rezulton se ne fshat jane shperngulur , jo me pak se 1 milion njerez . Aktualisht ne fshat , ka 1 milion njerez/resurse te pa cfrytezuara .
Ne vende te tjera te botes , fshati eshte shpopulluar , por resurset jane shfrytezuar . Me termin njeri /resurs , kam parasysh , resursin natyror , qe plotesojne kerkesat normale jetesore te nje njeriu te vetem. Ne rrast se themi , qe papunesia sot eshte 20 % , kuptohet se duhen te gjendeen 600 mije resurs /njeri . Ku do punesohen keta njerez , qe konsiderohen te ardhur nga fshati , ose jane shtesa natyrale? Rezervat e sigurta jane vetem ne fshatin e shpopulluar . Atje ku resurset kane 24 vite , qe flene .
Perpjekjet per te shfrytezuar resurset e fshatit nuk kane munguar . Refugjatet e riatdhesuar kane ngritur ferma , ne fshat ose ne periferi te qyteteve . Vec fermes se famshme te Dhimo Kotit , ne Xare , ekonomisti Artur Dojaka dhe bashkepuntoret e tij , kane ngritur nje ferme me 200 lope te rendimentit te larte , ne periferi te Kavajes . Teknollogjia dhe lopet jane importuar nga Izraeli .
Gjithcka , per kete ferme te mbrekullushme , e ndoqa , ne nje emision televiziv, kur isha ne Tirane . Simbas asaj , qe pashe dhe degjova , ferma eshte nje fabrike e gjalle , qe puneson shume njerez qytetare , duke ju krijuar te ardhura normale , per jetese . Reportzhe te ngjashme degjova , per emigrante , qe kane ngritur ferma me dhi rrace te importuara nga Svicra , Franca dhe Anglia .
Te tilla ferma jane ngritur, ose jane ne proces , ne Erseke , Lunxheri , Kurvelesh , Picar etj .Nisma e tyre eshte shume produktive , ne rrast se do te arrijne , te ndertojne nje industri perpunuse , per export te ketyre artikujve shume te kerkuar nga tregu boteror . Italianet , grekrit , spanjollet , madje dhe maqedonsit , jane shume te avancuar . Ata nuk dine te punojne bulmetrat me mire se ne , por i prodhojne te certifikuar . Kjo u jep mundesine te operojne ne c’do treg . Rrasti i Dhimo Kotit , Artur Dojakes dhe te ngjashem me ta, jane per te pershendetur , jo vetem per teknollogjine e larte te prodhimit , por dhe certifikimin e prodhimit bio .
Disa blloqe frutikulture , ullishtore dhe vreshta te reja , jane per t’u pasur zili , por jane pak . Pjesa me e madhe e zones te pjerrte kodrinore duhet te kthehet me te tille blloqe frutikulture dhe aty ku e lejojne kushtet , te behen ullishtore. Ne blloqet e frutikultures mund te punesohen shume qytetare . Kam dy vrejtje te perseritura per blloqet e frutikultures . Autoritetet bujqesore nuk duhet te japin lishenca , qe te mbillet frutikultura ne fushe , por vetem ne vende te pjerrta . Nje bllok frutikulture ne fushe , eshte aq i kundraligjshem sa dhe godinat pa leje . Ne pikun e prodhimit , fermeret ankohen per mungese tregu . Pronaret e blloqeve te mollve ne Amerike , kane ne shtepi nje puniste shume te thjeshte , per prodhimine lengut te molles , natyrisht te certifikuar .
Kjo punishte eshte nga me te thjeshtat , qe mund te marre mendja njerezore . Nje prese e zakonshme me dru dhe nje rrjete nailoni , ku vendosen mollet , qe nuk jane per treg , qe lihen nen prese te shtrydhen . Natyrisht amballazhohet ne ene starndart dhe hermetike . Shitja e lengut te molles ka vlere me te larte se vete mollet e tregut .Keto te dhena i jep televizioni amerikan , ndersa televizioni shqiptar , u le shume pak vend problemeve ekonomike .
Konkluzioni eshte i qarte : Nuk mund te kerkohen zgjidhje ekonmike ne Shqiperi , pa llogaritur jo vetem interesat , por dhe perspektiven e fshatit shqiptar malor dhe te bujqesise te tij . Nuk pretendohet te ripopullohet fshati i braktisur . Kjo nuk ka per te ndodhur , por ne vend te fshatit tradicional , te ndertohet nje ferme e thjeshte , me kerkesat kohore , ne teknollogji dhe ne perpunim te prodhimit . Te dy fenomenet , shpopullim dhe ripopullim nuk kryen me urdher dhe nuk drejtohen nga kerkush. Jane fenomene spontane , por qe shkaketohen nga arsye madhore dhe drejtohen nga dora e pa dukshme e tregut te punes .
Ripoullimi eshte me i lehte se shpopullimi , sepse ai , qe mendon te ngreri nje ferme ne malesi , pergatit plan-biznesin dhe e ndjek me gjakftoftesi . Malesia ka aq resurse sa ka , biznesi kesaj situate duhet t’i pershtatet . Pretendimet , se ne c’do fshat duhet te kete rruge te shtruara , perben nje lluks . Do te kete fshatra , qe duhet te mbeshteteen ne traditen fshatare , te jeteses , te komunikacinit dhe te teknollogjive tradicionale prodhuse . A nuk mjafton fakti , qe ne Amerike dhe Australi , blegtoria nomade perben nje dege te rendesishme te blegtorise kohore ? Rentabiliteti i punes varet nga rendimentet e prodhimit dhe aplikimi i teknollogjive bio , qe ka cmime favorizuse .
Qytetet shqiptare , kane tradite te hershme te zhvillimit bujqesor , nga banoret qytetare . Te tera qytetet e Shqiperise kane pasur lagje bujqesore , zakonisht quheshin “Stan “ . Te tilla lagje kane pasur Kavaja, Korca , Gjirokastra . Qytetet Shkoder , Fier , Lushnje , nuk dallonin ku mbaronte qyteti dhe ku fillonte fshati . Kete tradite , regjimi para ardhes e perforcoi me ish fermat shteterore te qyteteve . Ne c’do qytet kishte ferma , qe gjeneronin , perkrah fabrikave .Ne ish fermat socialiste , punesohshin nje numur jo i vogel qytetaresh .
Nuk kemi pse ecim ne boshlek . Pervoja eshte e konsoliduar . Te ndertosh veprimtari bujqesore ne qytet , ose nga zgjatimi i tij , sot eshte plotesisht e mundur . Kemi sherbim te rregullt transporti publik dhe puntori mund te realizoi detyrat , pa sforcime fizike , duke marre parasysh , qe bujqesia e sotme eshte e mekanizuar ne nivel te mjaftushem . Problemi i fermezimeve te vogla , si ky qe vume ne dukje sot , lidhen me investiem te vete sipermarrsve dhe ky mund te emerohet programi afatmesem i fermezimit dhe punesimit . Pervetesimi i Ultesires bregdetare , eshte e te njejtes natyre , por kerkon nderhyrjen e Shtetit , qe do te realizoi nje program shume te kushtushem te menazhimit te ujrave siqperfaqesore . Kur te dy keta programe do te vihen teresisht ne jete, Shqiperia do te jete ne balle te shteteve te Ballkanit , per nga niveli i GDP se.
Problemi fshatar , gjithnje ka qene ekuacion, perpara te gjithe ndryshimebe politike . Beteja e politikes nuk quhet e fituar, po qe se nuk zgjidhet problemi i fshatit. Sot dhe ne te arthmen njerzit e ditur do te jene te kufizuar . Me i dituri do te jete ai , qe perdor me shpejt dhe me sakt butonat e iPonit . Nuk ka nevoje per te vrare mendjen , per shume dituri.Teknollogjia i ka hequr njeriut barret e renda jetesore, i kursen kohen , per t’i sherbyer vetes , familjes, shoqerise.Disa thone se teknollogjia moderne ka shkurtur vende pune . Ne aparence keshtu duket , por nuk qendron realisht keshtu , sepse vendet e punes , qe jane shkurtuar ne teknollogjine e vjeter , jane shtuar me operatore te rinj , qe ne analize te fundit , ekuacioni nuk ndryshon . Jeta vertetoi teorine shkencore , te mbeshtetur nga Obama , qe krizen e amortizon biznesi prodhus dhe rritja e konsumit . Keto jane faktoret , qe Amerika e kaloi krizen , me me pak dhimbje se sa Europa.
Illo Foto / Studjus ne NY – Shkurt 2015

Politika dhe emrat e dëgjuar

by

Nga Ilir Levonja/
Mbaj mend që ishte një ditë e ftohtë janari viti ’98, por me diell të plot, kur kërkoja midis rrugës Nomentana dhe Asmara ambasadën e Shqipërisë në Romë. Ajo ishte një vilë dykatëshe me një ballkon të vogël mbi hyrjen kryesore ku nderej flamuri ynë. Personi që kërkoja po rregullonte bravën e një e dere e cila siç mora vesh më vonë qe edhe zyra e tij. Ky ishte atasheu kulturor i vendit tonë në Itali. Poeti tashmë i njohur V. Zhiti. Si zakonisht bëm humorin e radhës duke i mëshuar krahasimit mes një tekniku mirëmbajtës dhe atasheut. Derisa u kthyem në realitetin e devizës së diplomatit që përpiqej ta prezantonte Shqipërinë, në atë farë feje …, ku frutet e punës të vinin me një dashuri reciproke. Jo vetëm ne të adhuronim Italinë, por edhe Italia ne. Mirëpo midis si gjithmonë shfaqet ai halli i madh i administratës shqiptare, buxheti.
Ne e kaluam ditën mes projekteve . Sidomos kujdesi për studentët shqiptarë. Sigurisht iu kthyem dhe letërsisë. Hermetikëve italianë. U futëm dhe në librari të ndryshme.
Disa ditë më vonë ai këmbënguli që të më rezervonte një kabinë trageti, duke thënë se isha i vetmi person që nuk i kërkoja ndonjë favor. Dhe ai nuk më kishte bërë ndonjë një të tillë. Megjithëse e vërteta ishte se isha matur dikur, kur ai drejtonte Naim Frashërin. Por mbeta pas dere për faktin se dëgjova tek po debatonin çështje kuadri në zyrë. Dhe unë as nuk u ndjeva fare. Edhe pse aty po botohej libri im i parë. Ika në atë rrugën time, me ndjesinë e atij njeriu që merret me pemët. Duke pretenduar që filizët e rinj ta përballojnë vet të ftohtin e kohës.
Kjo ishte puna e një atasheu? Sigurisht që jo.
Mu kujtua e gjitha kjo, teksa po shfletoja shtypin mbrëmë vonë, mbasi erdha nga puna. Aty pashë një version kontravers midis emërimit apo propozimit të Kryeministrit dhe refuzimit të Presidentit. Them kontravers, pasi në mes ishte emri i V. Zhitit, poetit. Tashmë jo më, të mirënjohur. Por përfaqësuesit të letërsisë së re dhe moderne shqipe. Habia e parë qe refuzimi nga Presidenti. Për faktin se si Visari dhe Presidenti vinë nga e njëjta forcë politike. Megjithëse këtu mund të jetë dhe ndonjë lojë shtypi. Ndërsa që Rama e ka propozuar kjo nuk më habit. Njohjet e tyre janë të hershme. Por nga ana tjetër është edhe riti i politikës me emrat e dëgjuar.
Mirëpo, krahas kësaj …, ajo që ishte më e çuditshmja qe publikimi i një lajmi nga një statut fb, i kryetarit të PS në Itali. Zoti E. Kumaraku. I cili e quan poetin krahun e djathtë të ish Kryeministrit Berisha. Dhe për këtë e kundërshton propozimin e Kryeministrit Rama.
Të jemi të qartë që në fillim. Pavarsisht krahut të politikës, me një fjalë që forca në bazë, më shumë se të drejtë ka arsye që të kërkojë të dëgjohet. Ose, ose ka arsye të kundërshtojë pasi mund të ketë edhe emra nga baza atje. Por nga ana tjetër kemi dhe edukatën tradicionale shqiptare të politikës së shefave, që jo që nuk pyesin, por këpusin edhe ndonjë shashkë në drejtim të vartësve. Sidomos mbasi bëhen kryeministra. Megjithatë, përbënë lajm. Ndaj me të drejtë webet e emetojnë. Përbënë lajm, pasi vjen nga jashtë. Nga një vend ku kultura e komunikimit politik, apo bashkëpunimi është i një cilësi si dita me natën në krahasim me vendin amë. Dhe sado indeferent të jetë njeriu, prapë diçka percepton tek ai dhe reflektohet. Por ka mundësi të jetë, gatitja e ndonjë emri që andej. Pasi cilësimi krahu i djathtë i Berishës, është diçka e stilit politik shqiptar.
A është, apo a ishte Visari krahu i djathtë i ish Kryeministrit? Asesi. Nuk ka se si të jetë një ministër kulture krahu i djathtë?! Ndonjë i brendshëm apo i buxhetit mbase. Ai i kulturës harrojeni. Ai i kulturës është si puna e Presidentit, fasadë.
Visari është krahu i djathtë i letërsisë moderne shqipe. Ndaj edhe politika i afrohet. Shembuj të tillë ka edhe në botë. A nuk ishte Jorgo Seferis, poeti nobelist grek, konsulli i Greqisë tek ne?Nuk i bën nder qeveria Visarit, por emri i Visarit e nderon ambasadën. Ambasadën e Shqipërisë.

Baton Haxhiu, koha është për dëmshpërblim lufte ndaj Kosovës e jo t’i kërkojmë falje Serbisë!

by

*Baton Haxhiun një njeri i cili nuk është i ngopur akoma me vrasjen masive dhe gjenocidin qe u zhvilluar kundër popullit tonë nga aparatura serbe./
* Detyra dhe obligime të ngarkuara nga elaboratet dhe kuzhinat serbe për destabilizim e shteteve shqiptare nga tip Batonat do të jenë të dështuara!/
Shkruan:ASLLAN DIBRANI/
Se shqiptaret me të mirë dhe ma të devotshëm , ata qe u sakrifikuam për çështjen e Kosovës me burgje , me luftë, me vrasje, me aktivitete gjithnjë kombëtare për ta çliruar Kosovën njëherë e përgjithmonë nga çizmja e armiqve, jemi të keqtrajtuar dhe keqpërdorur s’ka dyshim . Gjithmonë jemi përbuzur nga vet qeveritarët tanë, nga vet politikat tanë duke filluar nga Ahmet Zogu që i vrau shumë patriot qe ishin projektues të pavarësisë së Shqipërisë !?. Po ashtu edhe Enver Hoxha vrau njerëzit kundërshtar qe ishin të një mendje tjetër me ndërtuar Shqipërinë . Ky fenomen po vazhdon edhe në Kosovën e pasluftës duke i vrare njerëzit ma të devotshëm dhe me vlera. Një retorike simetrike, po ndodhe edhe tash ku pikërisht marr si shembull Baton Haxhiun një njeri i cili nuk është i ngopur akoma me vrasjen masive dhe gjenocidin qe u zhvilluar kundër popullit tonë nga aparatura serbe. Në Kosovë po edhe në Gjakovë qe si pretekst kundërshtimi dhe reagimi po e marr deklaratën e Baton Haxhiut, ku ka theksuar ditë me parë se kryetarja e Gjakovës, Mimoza Kusari duhet t’iu kërkojë falje serbëve që u gjuajtën me gurë në Gjakovë, ndërkohë që të njëjtën gjë nuk e ka kërkuar nga serbët që e vizituan këtë qytet, e të cilët sipas Nënave Gjakovare, janë përgjegjës për krimet e kryera në vitin 1999.
Pamje e Baton Haxhiut qe gjakun shqiptar e konsideron si uji , varret tona i harron nga dora gjakatare serbe. I harron nenat tona që mbeten pa ma të dashurit e tyre. Njeri i pa identitet shqipfolës duke belbëzuar cenon rend identitetin tonë kombëtar për interesat e Serbisë!!!. Baton Haxhiu koha është për dëmshpërblim lufte ndaj Kosovës jo tu kërkojmë falje serb!!!

Por, kërkim falje Haxhiu nuk kishte kërkuar as nga ish ministri i Kosovës, Aleksandër Jabllanoviç, i cili i fyeu nënat gjakovare duke i quajtur “egërsira” qe i lypen fëmijët dhe të dashurit e tyre të varrosur nën osfalltet e Serbisë dhe akoma nuk janë e gjetur! Akoma mbesin të kufomat e masakruara të djegura dhe të fshehur nga Serbia dhe kumbarët e Baton Haxhiut…
Në vend të përgatiten lëndët , të mblidhen dëshmitë dhe faktet nga gjenocidi serb në Kosovë për dëmshpërblim, akoma ka tip tradhtarësh si Baton Haxhiu që saboton dhe krijon huti në opinion!
Pse dhe kush e paguan Baton Haxhiun të përkrahë Serbinë e ku e gjithë bota demokrate me mjetet e veta intervenoj me ndaluar gjenocidin serb ndaj shqiptareve!!!???… A thua ku paska qenë Baton Haxhia ne kohën e masakrave në Kosovë. A thua sipas Baton Haxhiut ne duhet kërkuar falje Serbisë për krimet qe ai i zhvilloj kundër nesh. Jo jo, zotëri Haxhia, ju keni gabim me qëndrimin tuaj që kolltukët serb të kanë përgatitur të jesh argat i tyre. Pse ti e din?.Ne do të jemi shqiptarë që babë-baba-dem e ruajtëm identitetin tonë pa Batona e si ju te tjerë shqipfolës. Në vend të përgatiten lëndët , të mblidhen dëshmitë dhe faktet nga gjenocidi serb në Kosovë për dëmshpërblim, akoma ka tip tradhtarësh si Baton Haxhiu që saboton dhe krijon huti në opinion.
Pse ky tip matrapazi të jetë në krye të një mediumi drejtori i “Klan Kosovës” ? Kush e financoi këtë qe ta udhëheq këtë TV. Pse nuk ndërmerret një hap nga organet gjegjëse që ti mbyllet ai TV, kur është një njeri i dëmshmen për shoqërinë dhe popullin shqiptar?.
A ka qenë dhe a është pjestar i UDB-es ,së Serbisë Baton Haxhiu ,këtë le ta thonë organet gjegjëse të Kosovës?.
Ky njeri sipas disa shënimeve nga zyrtar i ndjekjes penale Naim Miftari. Ky u gjet në shumë udhëkryqe të dyshimta që ka qenë edhe prestar i UDB-es, së Serbisë. Ai shprehet ma tutje se kemi pas urdhër që ku ta shohim Baton Haxhiun me arrestuar dhe me dorëzuar në Likovc. Unë shumë herë kam deklaruar se Baton Haxhiu është UDB-ash i Serbisë. Në vitin 1998-1999 nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka pasur një flet arrest intern për Baton Haxhiun si bashkëpunëtor i UDB-së, i cili edhe sot është një bashkëpunëtor i tillë”, thotë Naim Miftari sipas artikullit “Pse Baton nuk i kërkove Serbisë dhe Jabllanoviçit të kërkojnë falje për gjenocidin në Kosovë” të botuar ne “Bota Sot” e dates 04.02.2015 nga autori Nehat SHAQIRI.
Vete fakti qe ky tip tradhtari është ende gjalle, pa u ballafaquar kurrë me drejtësinë ka lëne shume të dyshoj për rrjedhat dhe politikën e sinqertë të politikanëve të dalë nga lufta që janë edhe vet të devalvuar me këto paqavëra siç është Baton Haxhiu. Si është e mundur që një spiun , një tradhtar i tillë, që e njeh e tërë shqiptaria si një mercenare i fëlliqur dhe hapur është në shërbim të shkaut, edhe sot e kësaj dite. Të jetoj dhe punoj pa u trazuar, pa frike, pa fije turpi, dhe atë në vende ma kyçe siç janë mediat (televizioni , shtypi)etj. Ky është skandal!?.Kjo lenë përshtypjen se Kosova është e okupuar nga bandat ,tradhtarët dhe matrapazet antishqiptar. Pasojat e këtij krimi ndaj Kosovës janë pa gjatë luftës dhe mbas luftës(me vrasjet e luftëtareve më të devotshëm, me kapjen e shtetit me dhunë , me gënjeshtra patriotike si çlirimtar qe e keqpërdorën edhe emrin e UÇK-së.
Detyra dhe obligime të ngarkuara nga elaboratet dhe kuzhinat serbe për destabilizim e shteteve shqiptare nga tip Batonat do të jenë të dështuara!
Shume, shume vështire të gjejmë njerëz të kompletuar në Kosovë qe janë meritorë të vihen në balle të institucioneve shtetërore, ose janë të shitur dhe ish shërbyes të armikut, si Batoni e shume e shume te tjerë në PDK, LDK etj. Shumë ka mbështetje të besohet se janë të padijshëm me diploma të blera, ose janë inatçor dhe nuk duan të shohin njerëz me të mençme se vete ne krye të shtetit.
-Baton, ti po e vërteton se je një bastard kriminel dhe i poshtër pro serb, siç ke detyra dhe obligime të ngarkuara nga elaboratet dhe kuzhinat serbe për destabilizim në shtetet shqiptare të Ballkanit . Këto plane tuat i din populli dhe nuk do të avancosh më, në dëmin e popullit tonë shqiptar. Ju dhe Shkëlzen Maliqi si kryekordinator të krijimit të një minijugosllavie apo miniserbise, do të jenë plane të dështuara. Kombi shqiptar nuk ka kohë të pres dhe të merret me planet e juaja . Ai ka përpara platformën e vet për bashkimin kombëtar. Le të mbes ky shkrim si apel i bojkotimit dhe izolimit të gjithë shqiptarëve si tipat e Baton Haxhiut.

Shqetesimet e Joe DioGuardit per gjendjen e rende ne Kosove

by

Nga Skender Karacica/
Per disa levizje politike dhe te ecurive te renda ekonomike me te cilat po ballafaqohet shteti I Kosoves,ish kongresmeni dhe kryetari I LQSHA-se Joe DioGuardi i ka pritur me shqetesime te medha.Permes nje letre derguar veprimtareve dhe asociacioneve kombetare shqiptaro-amerikane qe ka bashkepunim,thekson nder te tjera se investimi i madh politik,diplomatik dhe ushtarak qe eshte bere per lirine,demokracine dhe pavaresine e shtetit te Kosoves nga Amerika mike dhe miqte e saj ne Evrope,nuk e ka merituar qe tashti te ballafaqohemi me gjendjen e rende politike dhe ekonomike.Dihet se shtendertimi nuk behet aq lehte,por klasa politike shqiptare ne Kosove me tere mekanizmat e saj ligjor(Kushtetuese)duhet te bejne vijat e qarta per kahet e reja demokratike dhe te ecurive te zhvillimit ekonomik te Kosoves,ndonese dihen tashme resurset e saja te pasura te nentokes dhe te faktorit me te ri njerezor shqiptar ne Evrope,thekson ne reagimin e tij Joe DioGuardi.
Arbereshi me origjine shqiptare,Joe DioGuardi,i rrethuar me shqetesimet e tij rreth Kosoves thekson zeshem se ne rrugetimin e shtetndetimit duhen te marrin pjese te gjithe qytetaret e ketij vendi dhe per pakicen serbe qe po manipulohet dhe po instrumentalizohet nga qarqet politike dhe zyrtare te Beogradit,tashme jemi mesuar me kete kolovajze politike qe po e dirigjon udheheqja e Beogardit me njerezit e Sllobodan Millosheviqit dhe te Sheshelit.Duhet theksuar se ka kaluar koha kur serbet ne ish Jugosllavi dhe ne Kosove,si pakice ka qene te priviligjuar eshe permes(ligjeve)kushtetuese te kohes,prandaj tashti ne realitetin e ri te Kosoves (si shtet i pavarur)edhe serbet dhe te tjeret si pakice duhen te mesohen te jene te barabarte para aktit me te larte te Kushtetutes e jo me ,,ligjet,,qe na dalin nga marrveshja Kosove-Serbi ne Bruksel,qe sipas vleresimeve te LQSHA-se ne Nju Jork dhe ne bashkepunim me kongresmene e senator(debatet zyrtare te politikes se jashme)eshte thene se poblemi shqiptaro-serb ka mbetur peng dhe i varur para deres se Kosoves,thekson nder te tjera DioGuardi.

Pse po ikin te rinjte shqiptare,Trepca eshte e Kosoves e thote zeshem DioGuardi ne kete paraqitje te tij publike dhe me miqte e tij shqiptaro-amerikan.Kujtoj se qeveria dhe institucionet profesionale te shtetit te Kosoves paksa jane vonuar,eshte dashte qe me projekte atraktive te punuara me aktet ligjire e profesionale te fushave ekonomike,te teknologjise,te miniefrave,te energjetikes,te agrokompleksit dhe te resuarseve te pasura te njerezve te rinje shqiptare te edukuar neper shkolla dhe universitet e Kosoves,me nje kordidnim te afroheshin me afer me kompanite dhe me boten e boznesit ne Amerike,qe edhe njehere ky vend mik i madh i popullit shqiptar te ndihmoje ekonomine dhe kahet e zhvillimit te shtetit te Kosoves,thote DioGuardi.
Per te gjitha keto kahe LQSHA-se i ka ne programin e vet si asociacion lobues per ceshtjen shqiptare,por nuk e kam te qarte pse kaq shume klasa politike ne Kosove dhe Shqiperi dhe ne pjeset tjera etnike na kane kthyer shpinen dhe ka vite qe nuk kam takuar njerin prej tyre si thuhet per nje kafe,thote me shqetesim DioGuardi.Perderisa me rrah zemra dhe gjaku shqiptar me qarkullon nepe damaret e trupit tim,une do te jem ne sherbim te ceshtjes kombetare shqiptare ne trojet e veta ne Ballkan.E kam thene dhe po e perseris,ceshtja eshiptare ende nuk eshte zgjidhur drejte ne hapesiren e Ballkanit te trazuar,ku shqiptaret me shekuj kane qene ne kandarin e pazareve politike te kohes.Shteti i Kosoves duhet te zhvillohet me kodet demoktatike,te jete e zhvilluar ekonomikisht te te vednos ligjet e shtetit ligjor,te gjithe te barabart para tij dhe te afirmoje vlerat tona kombetare si komb i lashte e jo te mbesim ne skenen e problemeve qe te tjeret te na drejtojne gishtin si ,,fajtor,,kujdestar te kohes dhe per rajonin,thekson ne fund Joe DioGuardi.

KUFIZIMET, SFIDAT DHE PROBLEMET ME LIRINË E LËVIZJES NË TERRITORIN E KOSOVËS

by

Nga Faton Mehmetaj*/
Liria e lëvizjes është pjesë e garantuar me Kushtetutë tek ne, në shtetet e Europës dhe të botës, është një normë ombrellë që përfshinë më vete shumë traktate e konventa, që garantojnë dhe sigurojnë lirinë e lëvizjes.
Pa liri të lëvizjes nuk ka shtet funksional. Cenimi dhe bllokimi i lirisë së lëvizjes e cënon sovranitetin e vendit. Ndërkaq, cënimi i sovranitetit ngërthen në vete probleme shumë më komplekse, ku mund të implikohen mekanizma të shumtë duke i përfshirë edhe ata ndërkombëtarë. Mosfunksionimi i lirisë së lëvizjes haset tek shtetet e dobëta, apo që janë në shtetndërtim e sipër, siç është rasti i Kosovës. Edhe tema ime, “Kufizimet, sfidat dhe problemet me lirinë e lëvizjes në territorin e Kosovës”, trajton problemet e lirisë së lëvizjes brenda territorit të Kosovës, vështirësitë që ka Kosova me lëvizjen e lirë, faktorët që determinojnë në pengimin e lëvizjes së lirë, rolin e KFOR-it, të EULEX-it dhe të mekanizmave të tjerë të sigurisë, në sigurimin e lirisë së lëvizjes e çështje të tjera që e plotësojnë këtë temë në tërësi.
Që nga viti 2000 e gjer më sot, Kosova ka pasur probleme të vazhdueshme me lirinë e lëvizjes në disa pjesë të saj. Nuk do të hyj në detaje se a është përmirësuar liria e lëvizjes që nga ajo kohë apo jo, por nga hulumtimet që kam bërë në këtë punim del se problemet me lirinë e lëvizjes janë evidente edhe sot e kësaj dite në shkallë mjaft të lartë.
Në Kosovë problemet me lirinë e lëvizjes i ka komuniteti shumicë – shqiptarët, të shkaktuara nga pjesëtarë të minoritetit serb që jetojnë në Kosovë, të cilët fatkeqësisht edhe sot e kësaj dite vazhdojnë të jenë të instrumentalizuar nga Beogradi zyrtar.
Fillimisht po përmendi Mitrovicën, që është rast i veçantë ku liria e lëvizjes për qytetarët shqiptarë në disa pjesë është e bllokuar pothuajse tërësisht që nga viti 2000 e këndej.
Pos problemit akut me pengimin e lirisë së lëvizjes në Mitrovicë, problem tjetër i kufizimit të lirisë së lëvizjes janë vendbanimet me shumicë serbe – enklavat, ku liria e lëvizjes për të gjithë qytetarët e komuniteteve të tjera nuk është e nivelit të kënaqshëm. Zakonisht qytetarët shqiptarë ndihen të frikësuar dhe nuk lëvizin nëpër vendbanimet me shumicë serbe.
Sa për ilustrim po përmendi këtu marsin e vitit 2004, ku për ditë të tëra serbët kishin bllokuar rrugën në Çagllavicë, kinse për shkak të plagosjes së një qytetari serb. Pastaj, kishte ndodhur mbytja mizore në lum e tre fëmijëve shqiptarë të Çabrës në lumin Ibër dhe një varg problemesh të tjera, që e ngritën në këmbë tërë popullatën shqiptare që për shumë kohë e vështirësoi lirinë e lëvizjes në territorin e Kosovës. Ky është një ndër shembujt më konkretë që tregon se nëse teprohet me pengimin e lëvizjes së lirë cilat mund të jenë pasojat.
Përveç këtyre, liria e lëvizjes është e kufizuar edhe në hapësirat territoriale që iu kanë dhënë disa manastireve ortodokse në Kosovë, që tashmë njihen si “eksterritore”.
Ndër problemet serioze që Serbia i ka shkaktuar Kosovës në aspektin e lirisë së lëvizjes është mosnjohja dhe mospranimi i dokumentacionit të qytetarëve të Kosovës për të lëvizur nëpër territorin e saj për në shtetet e ndryshme të Europës e botës. Pengesat fillestare të Serbisë në këtë drejtim janë bërë për arsye se Serbia nuk i ka pranuar dokumentet e Kosovës si valide. Kjo ka sjellë pengesa të mëdha në fushën e sigurisë dhe të lëvizjes së lirë të qytetarëve të Kosovës. Me këtë rast qytetarët e Kosovës, sidomos shqiptarët janë përballur me sfida dhe probleme nga më të ndryshmet, të shkaktuara nga Qeveria e Serbisë. Të njëjtat probleme Serbia i ka shkaktuar edhe me refuzimin e tabelave të veturave të Kosovës ku qytetarët e Kosovës janë përballur me probleme të lëvizjes së lirë.
Një dimension tjetër ku liria e lëvizjes është e kufizuar, janë fshatrat e brezit kufitar përgjatë kufirit me Serbinë, Maqedoninë e Malin e Zi. Një pjesë e konsiderueshme e fshatrave shqiptare që gjenden në afërsi të kufirit me Serbinë u janë ekspozuar ekspeditave të vazhdueshme të xhandarmërisë serbe që hyn në brendi të territorit të Republikës së Kosovës pa kurrfarë pengese.
Edhe pse qytetarët shqiptarë të fshatit Karaçevë dhe të fshatrave të tjera përreth kanë bërë protesta të vazhdueshme, kundër hyrjes së xhandarmërisë serbe në fshat, duke e njoftuar edhe KFOR-in dhe Policinë e Kosovës, problemi i tyre nuk është zgjidhur asnjëherë. Nga presionet e xhandarmërisë serbe, e cila ka shkaktuar pasiguri në masë, pengesat që u ka shkaktuar qytetarëve të kësaj ane për të lëvizur lirshëm në vendin e tyre dhe presionet e tjera të vazhdueshme i kanë detyruar të shpërngulën nga ky fshat mbi 135 banorë. Nga presionet e xhandarmërisë, banorët e këtyre fshatrave po shpërngulen çdo ditë, dhe shumë shpejt kjo pjesë mund të mbetet e pabanuar, apo me shumë pak banorë, siç ka ndodhur edhe me mbi 50 fshatra në Kosovë që janë mbetur pa banorë apo me shumë pak banorë në hapësira të ndryshme kryesisht kufitare.
Pak a shumë pengesa në lirinë e lëvizjes kemi edhe në disa fshatra të Gorës, në të cilat janë formuar struktura paralele, të influencuara nga qeveria e Serbisë. Me mungesën e lëvizjes së lirë janë përballur dhe po përballen edhe një pjesë e banorëve shqiptarë që jetojnë brenda enklavave serbe. Që nga viti 2000 e gjer në ditët e sotme, me mungesën e lirisë së lëvizjes janë përballur edhe pjesëtarët e KFOR-it, EULEX-i, UNMIK-ut, OSBE-së e të mos flasim për mekanizmat vendorë të sigurisë, si Policia e Kosovës, etj. Madje edhe pjesëtarët e mekanizmave ndërkombëtarë të sigurisë shpesh janë bllokuar nga pjesëtarët e komunitetit serb, madje janë sulmuar fizikisht, por ka pasur edhe raste kur janë sulmuar edhe me armë zjarri, duke pasur edhe të vrarë e të plagosur në radhët e tyre. Ky fenomen e ka ndërlikuar shumë konceptin e lirisë së lëvizjes dhe të sigurisë në përgjithësi, ngase KFOR-i, EULEX-i, Policia e Kosovës etj., si garantues të lirisë së lëvizjes dhe të sigurisë në përgjithësi nuk kanë mundur të japin garanci për lirinë e lëvizjes, sepse shpesh herë nuk kanë qenë as ata në pozita për ta siguruar as vetveten.
Përveç ofrimit të sigurisë nga ana e KFOR-it dhe policisë, është e domosdoshme që udhëheqësit kosovarë të ndërmarrin masa të qarta dhe të duhura për të krijuar një mjedis të sigurt për të gjitha bashkësitë, duke i trajtuar njëlloj të gjithë penguesit e lirisë së lëvizjes, sepse kanë kaluar 15 vite e gjendja në rrafshin e lirisë së lëvizjes e shkaktuar nga segmentet që u përmendën më lartë asnjëherë nuk ka shkuar drejt përmirësimit.
Mendoj se për përmirësimin e kësaj gjendjeje duhet të bëhen studime, hulumtime, analiza, të merren mostra, të nxirren konkluzione, të bëhen udhëzime nga struktura të caktuara të ekspertëve ndërkombëtarë e vendorë për ta hartuar një platformë të zgjidhjes së këtij problemi njëherë e përgjithmonë.
*(Kjo kumtesë është paraqitur në Konferencën Shkencore: “Liria e Lëvizjes në Kosovë – Sfidat dhe kufizimet e brendshme dhe rajonale”, organizuar nga Lëvizja Europiane për Integrime Ndërshqiptare (LEIN), më 27 janar 2015, në Prishtinë).