Analiza – Page 954 – Dielli

Nderi (i humbur) i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare

August 27, 2013 by dgreca

NGA FLUTURA ACKA/

Diku nga fillimi i gushtit, tek shoqëroja një grup të huajsh në një udhëtim nëpër Shqipëri, këmbëngula të ndalnim edhe në ishullin e Zvërnecit, me ç’rast edhe në manastirin “Fjetja e Hyjlindesës”. Nga shkujdesja dhe vapa që ishte në zenit, nuk e kisha vënë re një tabelë rregullash në hyrje të urës, ku mes të tjerash kërkohej me lutje që vizitorët të kenë “veshje të hijshme”, gjë që ma kujtoi sapo shkela në lëndinën para kishës, njëri prej mbikëqyrësit aty, i cili më kërkoi t’u hidhja diçka përmbi supeve të mi të zhveshur, pasi veshja ime nuk “shkonte me Nderin e kishës”.

premtova se nuk do të hyja dhe se do t’ia ruaja Nderin kishës, edhe për faktin se kisha qenë edhe herë të tjera, ndonjëherë duke ndeshur edhe me refuzimin e tyre për t’u sjellë rrotull në atë vend që perëndia e ka bekuar me aq bukuri. Por për çështjen e Zvërnecit, dua të ndalem një herë tjetër më gjatë. Kjo ndodhi m’u kujtua këto ditë kur ia bëri beft çështja “kisha e Përmetit”. Dhe akoma më shumë pas meshës së disatë të sajuar në rrugë të madhe nga priftërinjtë e Kishës Ortodokse të Përmetit.
A cënon në fakt nderin dhe autoritetin e Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptarë incidenti me kishën e Përmetit dhe të tjera ngjarje me prapaskenë urët e zgjatura të zjarrit prej saj? Sa dorëzani dhe përgjegjësi ka në gjithë këto vetë z. Janullatos, emri i të cilit është lakuar nëpër të gjithë spiralen e marrëdhënieve shqiptaro-greke gjatë gjithë tranzicionit shqiptar?
Përgjigjet e këtyre pyetjeve dhe e të gjitha hamendjeve të ngritura, janë thënë e shpjeguar shpesh, edhe ditët e fundit madje janë evokuar sërish, kështu që unë nuk kam ç’t’i shtoj aq këtij diskursi publik. Pyetja ime si një qytetare e këtij vendi, si një qytetare as ateiste dhe as ritualiste, si mbesë e një ortodokseje të përbetuar, e cila sillej fshehur rrotull mureve të manastirit të Shën Gjonit çdo fillimqershori, është: Përse nuk ikën zoti Janullatos nga drejtimi i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare edhe pas gjithë këtyre bëmave që po ndodhin me kishën që drejton ai? Sepse, siç po shkruhet dhe siç po ndodhin ngjarjet, ai nuk po e drejton siç duhet Kishën Ortodokse Autoqefale Shqiptare, dhe në demokraci, kur nuk drejton siç duhet, duhet të japësh dorëheqjen dhe të largohesh. Ndryshe je një “diktator”, qoftë edhe në hije, qoftë edhe i veshur me petk fetar, qoftë edhe po të mos e lëçisësh siç duhet gjuhën e një vendi mikpritës.
Unë nuk i lëviz asnjë presje të gjithë mirënjohjes shqiptare mbi kontributin e z. Janullatos në ringritjen e Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare dhe i bashkohem asaj pjese të arsyeshme që e nderojnë atë, por besoj ka ardhur një kohë kur vetë z. Janullatos duhet ta bëjë këtë akt (le të gjejë një arsye të përafërt me të Papës, arsye ka sa të duash) dhe ta çlirojë Kishën Ortodokse Shqiptare nga tremba jonë mbi Autoqefalinë të rreme apo të vërtetë. Por që të mos e lë argumentin në mes, po rendis disa nga arsyet përse z. Janullatos, do të duhej ta rishikonte (sa më shpejt aq më mirë në të mirë të të gjithëve) statusin e tij në krye të Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare:
– Me incidentin “kisha e Përmetit”, z. Janullatos e përzieu Kishën Ortodokse Autoqefale Shqiptare në një incident diplomatik mes dy shteteve dhe vendeve fqinjë, Shqipërisë dhe Greqisë, marrëdhëniet e brishta mes të cilëve shpesh janë agravuar ose qëllimisht ose nga shkujdesja edhe nga faktori Kishë Ortodokse. Ndërhyrja e shtetit grek në marrëdhëniet shtet-kishë shqiptare, cënoi shumë rëndë pavarësinë e pretenduar nga krerët e saj. Nga kjo logjikë, po aq të drejtë do të kishin edhe maqedonët, edhe serbët, edhe rusët, të protestonin për “keqtrajtimin” të sivëllezërve të tyre ortodoksë. Dhe në këtë incident diplomatik, ai (z. Janullatos) ka përgjëgjësi personale, sepse e vuri në dyshim këtë pavarësi dhe nuk e dimë tani më i shërben Zotit apo të zotërve. Kjo do të dojë ca kohë të qartësohet dhe unë lutem që koha të jetë në favor të Nderit të z. Janullatos dhe të Kishës që drejton ai.
– Me incidentin “kisha e Përmetit”, z. Janullatos nuk mundi t’u drejtojë dhe orientojë siç duhet as vartësit e tij (Themollarin me shokë), as delet e tij të perëndisë, por i la të ngrenë krye dhe të venë dorë mbi shtetin, shtetin për të cilin predikon çdo ditë, se duhet mbajtur në këmbë me ligje e rregulla. Nuk është e tepër t’ia ripërsërisim z. Janullatos se shteti shqiptar është shtet laik dhe feja (çdo fe, në një vend si ynë që shquhet për harmoni fetare) nuk ndërhyn në punët e shtetit, e respekton shtetin dhe është transparente me shtetin për të gjitha veprimet e saj.
– Në këto 20 e kusur vite të drejtimit të tij në krye të Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare, nuk është bërë aq sa duhet (për të mos thënë fare) për nderimin e figurave të ndritura të Auoqefalisë si të Fan Nolit, Visarion Xhuvanit, Papa kristo Negovanit dhe të tjerëve figura të vyera, emrat e të cilëve dalëngadalë po i çrregjistrohen listës së kontributeve në Kishën tonë Ortodokse.
– Në videon e shpërndarë këto ditë (në greqisht) nga z. Janullatos mbi historikun e kishës së Përmetit, qendra kulturore që i është rikthyer tashmë bashkisë së qytetit të Përmetit, që ka një emër shumë simblok për këtë qytet dhe për kulturën kombëtare, cilësohet si një vend ku do të luhet kumar dhe bilardo. Sigurisht, z. Janullatos e di se në një shtet të varfër ka pak para për kulturën, por kjo nuk do të thotë që ta rrënojmë atë për fenë, sikurse as fenë për shtetin, siç ndodhi në diktaturë. Siç edhe e vërejti faqe dheut e gjithë Shqipëria, një kishë e përmasave aq të mëdha sa u nis të ngrihej, do t’u shërbeka vetëm 20 e 30 vetëve (aq ishin në meshën e fundit në rrugë), siç edhe u shërben 100 a 150 vetëve e gjithë ajo bina betoni kitch që u ndërtua në mes të Tiranës.
Megjithatë, për mendimin tim, më mirë ngremë kisha se sa gradaciela që ia kanë marrë frymën Tiranës. Unë do të kisha dëshiruar që ngjitur me kishën të ngrihej edhe një bibliotekë dinjitoze për Tiranën. Në pallatin e kulturës “Naim Frashëri” në Përmet, më e pakta që do të bëhet, do të ngrihet një bibliotekë dinjitoze apo një kurs të rinjsh muzikantë që të ndjekin përvojën e njërit prej gjenive të kabave shqiptare, Laver Bariut. Por z. Janullatos nuk e di këtë, dhe s’është faji i tij që google earth i tij nuk ia kap kuq e zi këtë zonë të Ballkanit. Dhe më tej, pa dashur kurrsesi të përflas Nderin e Kishës Shqiptare, ca punëra që bëhet fshehurazi nën veladon, nuk janë ndonjëherë më të ndershme se kumari, aq më pak se bilardoja, ku shpesh të rinjtë e papunë shqiptarë vrasin kohën, a thua se kanë ndonjë zgjedhje tjetër?
– Me vite, prej Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare është shpallur një betejë e hapur ndaj një prifti të vetmuar në Elbasan, at Nikollë Marku i kishës së Shën Marisë, i cili është përndjekur dhe persekutuar në mënyrë të vazhdueshme prej saj. Edhe drejtuesit e Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare janë prononcuar shpesh me fjalë, edhe fyese, ndaj këtij prifti për një fakt fare të thjeshtë: Ai mendon ndryshe nga krerët e Kishës Ortodokse mbi çështjen e pavarësisë së Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare, pikëpamje të cilat i shkojnë më afër së vërtetës. Edhe pse i pambrojtur nga shteti, i lënë dhe i përbuzur në devotshmërinë e tij, At Nikollë Marku ka gëzuar simpatinë e besimtarëve që frekuentojnë kishën e tij dhe të shqiptarëve që mendojnë si ai dhe që nuk arrijnë ta shpjegojnë dhe ta pranojnë gjithë atë mllef nga njerëz të perëndisë ndaj njeriut të perëndisë.
– Në kaq vite në drejtimin e Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare, z. Janullatos është gjendur shpesh në qendër të debateve, siç edhe ky i fundit mbi kishën e Përmetit, që për fatin e tij të keq, kanë cënuar edhe dashurinë e shqiptarëve ndaj tij. Më mirë se kushdo, ai e di vetë, se pa këtë shpurë politikanësh puthadorës ndaj Greqisë, ai nuk do të ishte aty ku është. Ka ardhur një kohë kur Kisha Ortodokse Autoqefale Shqiptare të flasë shqip, dhe që të ndodhë kjo, z. Janullatos duhet të ikë me Nder që të mbetet i Nderuar mes nesh. Ne kemi detyrimin ta nderojmë dhe t’i jemi mirënjohës për çfarë ka bërë deri tani. Tani ka ardhur koha të kthehet në atdheun e tij dhe ta lërë kishën të ecë vetë, e pavarur.
Misioni i Anastas Janullatosit ka mbaruar. Nëse për të shkuar në Evropë, na duhet të falim detin, të shesim dhe blejmë eshtrat e të parëve tanë, të heshtim kur na i ndërrojnë emrat, të detyrohemi të flasim joshqip për një pension europe, më mirë të mos e kemi këtë Evropë, ku duhet të hyjmë pa identitet. Shqiptarët do të dinë t’ia bëjnë të gjitha nderet dhe t’i jenë atij mirënjohës pas largimit z. Janullatos.
Detyrimi fetar dhe i perëndishëm i z. Janullatos është kryer. Ai vetë duhet të ikë, që të mbetet i nderuar dhe të mos i lërë Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare njollën e punëve jopatriotike dhe antishqiptare. Nëse do të qëndrojë deri në fund, i paepur dhe i mbrojtur nga palopolitikanët shqiptarë, na jepet e drejta të besojmë se po ëndërron të na lërë ndonjë kular zvarrë mbi dhe, të tillë që, saç do të na i ngatërrojë këmbët, po aq edhe do të mbledhë mallkimin tonë sa herë të ngatërrohemi me të. Kjo është një zgjedhje e tij (edhe e jona, që ta themi më qartë), e varrosur në ndërgjegjen e tij. Ne kemi të drejtën vetëm t’ia kujtojmë.(kortezi- Shqiptarja.com)

KISHA E PERMETIT: KRISTO FRASHERI:DJALLEZIA E JANULLATOSIT, NGA 25 METRA DO 600

August 26, 2013 by dgreca

Nga Prof. Dr. Kristo Frasheri/

Ka disa ditë që në Përmet disa priftërinj të krishterë ortodoksë të shoqëruar nga një grup qytetaresh apo qytetarësh të zbritur në qytet me autobusë nga Gjirokastra, Leskoviku, Erseka, vunë kujën sikur vajtonin para një “lipsani”, i cili ende nuk ishte varrosur. Kush nuk e di arsyen e kësaj kuje të jashtëzakonshme habitet kur mëson se nuk është fjala për një lipsan, për një njeri të vdekur, por për një Shtëpi Kulture, e cila nuk shembet, por kthehet në identitetin e saj. Përse atëherë kjo kujë e priftërinjve dhe e këtyre pak vajtorëve të grumbulluar me porosi nga lart? Për ata që nuk e dinë, le ta mësojnë!
* * *
Dikur në qendrën e qytetit të Përmetit, në periferi të Pazarit, ekzistonte një kishëz e vogël me dimensione afërsisht 6×5 m, kryesisht për pazarakët dhe për pronarët e dyqaneve të pazarit. Quhej Kisha e Shën Mërisë së Pazarit. Për qytetarët dhe familjet e tyre, ekzistonin dy kisha të mëdha, të cilat janë në funksion edhe sot – Kisha e Shën e Premtes dhe Kisha e Shën Kollit. Vlerë të veçantë ka pasur, ashtu siç e ka edhe sot, Kisha e Shën e Premtes. Në këtë kishë meshonte edhe Mitropoliti i Korçës, nga i cili varej edhe Kisha e Përmetit, kur ai vizitonte qytetin. Me sa thuhet, Kisha e Shën Mërisë së Pazarit është ndërtuar në shek. XVII. Nuk ka pasur vlerë historike apo artistike të veçantë. Pavarësisht nga kjo, ajo ishte një objekt i shenjtë për qytetarët.
Nuk dua të flas për rrethanat e dëmtimit që ajo pati kur Përmeti u dogj më 6 korrik 1943 nga fashistët italianë, mbasi ndonjë përmetar i moshuar mund të ketë tjetër pikëpamje. Unë e mbaj mend Kishën të parrënuar, siç ishte më 1938 kur unë kalova pushimet në Përmet, dhe të dëmtuar, kur shkova në Përmet më 1949. Rëndësi ka fakti se pas çlirimit qytetarët e Përmetit nuk patën mundësi ta rindërtonin Kishën, pasi qenë të angazhuar me rindërtimin e qytetit të bërë shkrumb e hi më 1943. Veç kësaj, përmetarët e paktë në atë kohë, nuk e ndjenin nevojën për rindërtimin e saj, mbasi dy kishat e tjera të qytetit kishin shpëtuar pa u dëmtuar.
Në planin urbanistik të hartuar pas luftës, më 1962-shin, për qytetin e Përmetit, në pjesën ku ndodhej Kisha e Shën Mërisë me disa baraka të parëndësishme që zëvendësuan objektet e djegura, shteti vendosi të ndërtonte dy objekte për të cilat kishin nevojë të ngutshme qytetarët – degën e Bankës së Shtetit Shqiptar dhe Shtëpinë e Kulturës në qytet, të rrethuar nga një lulishte e vogël. Trualli i Shtëpisë së Kulturës, e cila mori emrin “Naim Frashëri”, prej rreth 600 m², përfshiu edhe truallin e Kishës rreth 25 m². Qeveria komuniste e kohës mund të kritikohet përse nuk e rindërtoi Kishën, e cila u shërbente vetëm banorëve ortodoksë, por ndërtoi Shtëpinë e Kulturës, e cila u shërbente të gjithë banorëve, pavarësisht nga përkatësia fetare. Përgjigjen e kuptojnë të gjithë, po të kemi parasysh se shteti komunist deri më 1967 nuk interesohej për objektet fetare të çdo riti, kurse pas vitit 1967 ai jo vetëm i braktisi, por edhe u ngrit kundër tyre.
Pas përmbysjes së regjimit komunist, kur u rimëkëmbën institucionet fetare, filloi dhe interesimi për rimëkëmbjen e faltoreve të rrënuara. Në këto rrethana, Kisha Ortodokse Autoqefale Shqiptare u interesua dhe për Kishën e Shën Mërisë së Pazarit të Përmetit. Organet e KOASH-it (Kisha Ortodokse Autoqefale Shqiptare) kërkuan kalimin në favor të Kishës së Përmetit jo të truallit të Kishës së Shën Mërisë, por të gjithë Shtëpinë e Kulturës “Naim Frashëri”, me motivacionin se ajo i takonte Kishës së Shën Mërisë, pasi kishte përfshirë edhe truallin e saj. Kisha siguroi një vendim të lëshuar në 26 maj 1995 nga Komisioni i Kthimit dhe i Kompensimit të Pronave. Komisioni i njohu asaj pronësinë vetëm mbi truallin. Kisha mbeti e pakënaqur, mbasi kërkonte të shtinte në dorë edhe ndërtesën. Këtë kërkesë Bashkia e Përmetit e quajti në atë kohë të padrejtë, për arsye se sipërfaqja e Shtëpisë së Kulturës ishte gati 25 herë më e madhe se trualli i Kishës së Shën Mërisë. Veç kësaj, edhe çmimi i Shtëpisë së Kulturës si objekt ndërtimor ishte shumë herë më i lartë se Kisha e Shën Mërisë, e cila, kur u ndërtua Shtëpia e Kulturës ishte gati gërmadhë. Bashkia e qytetit u orvat të hynte në kompromis. Kisha nuk pranoi të shpërblehej me një sipërfaqe me vlerë të barabartë sa ajo që kishte trualli i Shën Mërisë së Pazarit. Kështu, çështja u kaloi organeve gjyqësore. Gjykata e Shkallës së Parë i dha të drejtë Bashkisë së Përmetit, por Kisha nuk u kënaq dhe çështjen e ngriti në Gjykatën e Apelit në Gjirokastër, e cila e ripohoi vendimin e Gjykatës së Shkallës së Parë. Përsëri Kisha e Përmetit mbeti e pakënaqur dhe e ngriti çështjen në Gjykatën e Lartë, e cila e ripohoi në vitin 2002 vendimin e dy Shkallëve të tjera. Më në fund, me kërkesën e Kishës çështja i kaloi Gjykatës Kushtetuese. Edhe Gjykata Kushtetuese më 2004 ripohoi vendimet e tri Shkallëve të Gjyqësorit. Vendimi përfundimtar i kaloi për zbatim Zyrës së Përmbarimit të Përmetit. Pikërisht në këtë moment, çështja u bllokua. Për habinë e të gjithë qytetarëve, Zyra e Përmbarimit “me urdhër nga lart”, nuk e zbatoi vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Kjo do të thoshte se në Shqipërinë demokratike nuk vlen vendimi i Gjykatës Kushtetuese dhe se më tepër se Gjykata Kushtetuese vlen vullneti i një kryepeshkopi, i cili vazhdon të pretendojë se për çështjet e “shenjta” nuk vlejnë ligjet e shtetit, madje as Kushtetuta. Kështu, Shtëpia e Kulturës u kthye në mënyrë arbitrare në Kishë, kurse qytetarët e Përmetit mbetën pa Shtëpi Kulture. Veprimi i Zyrës së Përmbarimit, ishte jo vetëm një shkelje e padëgjuar e vendimit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë nga një zyrë lokale si Zyra e Përmbarimit të Përmetit, por edhe diçka më tepër. Nga ana e arkitekturës, ajo ishte ndërtuar si Shtëpi Kulture me sallë për konferenca dhe sallë për bibliotekë, për zyra administrative dhe për ambiente pune, me korridore dhe me ambiente për nevoja personale. Orientimi i saj nuk ishte siç e kërkon Kisha Ortodokse, nga perëndimi në lindje, por nga veriu në jug. Dukej qartë se frymëzuesit e kësaj kërkese kërkonin ta linin Përmetin, këtë pararojë të Rilindjes Kombëtare, pa Shtëpi Kulture shqiptare. Ata kërkonin, siç vazhdojnë të kërkojnë, të zbojnë nga Përmeti Naim Frashërin për qëllime të errëta. Ndryshe nuk mund të kuptohet përse me fondet e shpenzuara për adaptimin e saj në Kishë mund të ndërtohej një Kishë ortodokse moderne, në vend të një karikature, siç doli e ashtuquajtura Kisha e sotme e Shën Mërisë së Pazarit.
* * *
Të vjen jashtëzakonisht keq kur mendon se Përmeti, qyteti i luleve, i kulturës rilindëse apo i këngëve dhe i dasmave të kulturuara, qyteti i harmonisë fetare dhe i bashkëjetesës kulturore, të nëpërkëmbet nga një rrufe në qiell të kthjellët. Këtu lind pyetja: Kush e shkrepi këtë rrufe në qiell të kthjellët? Dy qenë përgjegjësit hipotetikë: ose Kisha Ortodokse ose Gjykata Kushtetuese. Dihet se Kisha si institucion fetar, madje jo vetëm Kisha Ortodokse, por të gjitha institucionet fetare monoteiste – kanë pretenduar, sidomos gjatë Mesjetës, të përvetësojnë funksionet e shtetit. Pra, kanë pretenduar që ta mbërthejnë në kthetrat e tyre pushtetin politik, financiar, juridik, ushtarak dhe mbi të gjitha pushtetin shpirtëror mbi popullsinë e vendit të tyre.
Përkundrazi, shteti ka qenë dhe vazhdon të jetë shtet modern kur është shkëputur nga Kisha dhe e ka zhveshur Kishën nga pushteti i dikurshëm politik, ekonomik, juridik, ushtarak dhe e ka lënë të lirë të ushtrojë vetëm pushtetin e saj fetar. Madje, në viset ku ka pluralizëm fetar, pushteti i Kishës kufizohet nga shteti deri në atë masë sa ta ushtrojë veprimtarinë e saj vetëm brenda mureve të faltoreve. Kjo, për arsye se shteti është përgjegjësi kryesor i përparimit, i mirëqenies, i sigurisë, i pronës, i lëvizjes dhe i unitetit kombëtar të shtetasve që banojnë brenda kufijve të tij. Arma më e fuqishme juridike që ka shteti përballë institucioneve politike, ekonomike, shoqërore, ushtarake dhe fetare është Kushtetuta shtetërore dhe organi që vendos mbi të gjithë është Gjykata Kushtetuese.
Po të gjykojmë nga ky këndvështrim ngjarjet që ndodhën këto ditë në Përmet, duhet të pranojmë se veprimi i Kishës së Përmetit, i cili nuk e përfilli vendimin e Gjykatës Kushtetuese të vitit 2002 dhe ngriti dorë kundër tij, duhet dënuar juridikisht.
Ku e gjeti Kisha e Përmetit kurajën për të sfiduar Gjykatën Kushtetuese? Nuk ka dyshim se prapa Kishës së Përmetit qëndron kryepeshkopi Anastas Janullatos, i cili doli haptas kundër vendimit të Gjykatës Kushtetuese. Ai e justifikoi këtë aksion me argumentin e sajuar se Përmeti ka nevojë për Kishën e Shën Mërisë së Pazarit. Të vjen me të vërtetë rëndë kur dëgjon nga goja e një prelati, i cili ia ka falur jetën fesë së Krishtit, që të justifikohet prapa gënjeshtrave. Para së gjithash, Krishti nuk ka predikuar dhunë dhe mosbindje, por përulësi dhe urtësi. Në rast se dikush të godet në njërën faqe, Krishti të porosit t’i kthesh dhe faqen tjetër. Nuk ka dyshim se ata priftërinjtë e Përmetit që mashtruan Kryetarin e Bashkisë dhe përdorën dhunën ndaj policëve për të hyrë në Shtëpinë e Kulturës, Hirësia e tij duhej t’i dënonte publikisht dhe jo t’i ledhatonte. Me ç’kurajë Hirësia e tij deklaroi se në Përmet po përsëriteshin ngjarjet e shëmtuara të vitit 1967? Ngjarjet e vitit 1967 mos u përsëritshin kurrë, por ngjarjet e ditëve tona nuk kanë asnjë ngjasim me ato të vitit 1967. Më 1967 kishat dhe xhamitë pa përjashtim u mbyllën të gjitha, madje shumë prej tyre u rrënuan ose u adaptuan për funksione të tjera. Përkundrazi, tani në vitin 2013 nuk është e vërtetë ajo që thotë Hirësia e tij se Përmeti mbeti pa Kishë. Kjo është gënjeshtër me brirë. Përmeti ka dy kisha historike, të cilat funksionojnë rregullisht për besimtarët ortodoksë. Në Përmet nuk u ndalua Kisha Ortodokse, siç aludon zoti Janullatos, por u mbyll vetëm një ndërtesë, e cila përdorej abuzivisht si kishë. Askush nuk e pengon bashkësinë ortodokse të Përmetit që ta rindërtojë Kishën e Shën Mërisë së Pazarit, por jo atje ku ka qenë mbasi trualli i saj tani i përket Pallatit të Kulturës. Hirësia e tij Janullatos kërkon medoemos që Shtëpia e Kulturës në Përmet të kthehet në kishë, sepse në një cep të tij ndodhet trualli i Kishës së dikurshme të Shën Mërisë, të cilin perëndia e kishte kthyer në një truall të shenjtë. Shikoni djallëzinë: për 30 m² kërkon të marrë 600 m² dhe për një gërmadhë të marrë një pallat modern.
Ne dimë se perëndia e ka bekuar gjithë rruzullin tokësor. Para së gjithash, Zoti ka bekuar tokën e bukës e cila na mban gjallë. Tokën e kthen në një truall të shenjtë jo Zoti, por bashkësia njerëzore që e ndërton faltoren mbi të. Nga historia e krishterimit kemi mësuar se në truallin e saj dikur varroseshin shenjtorët ose vendoseshin eshtrat e tyre. Për këtë arsye, ato adhuroheshin si troje të shenjta. Dihet se shumica e kishave të sotme janë ndërtuar nga bashkësitë fshatare dhe qytetare për nevojat e tyre shpirtërore, pa pasur në truallin e tyre eshtra shenjtorësh apo dëshmorësh. Ato janë për besimtarët të shenjta, mbasi në to kryhen shërbesat liturgjike. Ka raste kur bashkësitë fshatare e kanë shpërngulur kishën e vjetër në një truall të ri dhe askush nuk e ka quajtur këtë veprim si sakrilegj. Kishën e bëjnë objekt të shenjtë ikonat ose afresket e shenjtorëve dhe të martirëve, të cilët zëvendësojnë eshtrat e tyre.
Tirana, kryeqyteti i Shqipërisë, dikur ka pasur dy kisha. Më e vjetra ishte Kisha e Shën Prokopit, trualli i së cilës tani ndodhet në sheshin “Nënë Tereza”. Tjetra, Kisha Katedrale e Hyjlindëses, e cila ndodhej afërsisht atje ku sot është ndërtuar Hotel “Tirana Internacional”. Në vitet ’60, plani urbanistik i kryeqytetit i shembi të dyja këto kisha. Ato u zëvendësuan me dy kisha të tjera. Pyesim Hirësinë e tij, përse nuk kërkon ta aneksojë Hotelin “Tirana Internacional”, i cili ka përfshirë në cepin e tij verior edhe truallin e Katedrales së Hyjlindëses? Ku vajti shenjtëria e truallit të Katedrales?
Tani le të kthehemi te Kisha Shën Mëria e Pazarit në Përmet. Pyesim: Përse zhurmë për një kishëz periferike dhe heshtje për një katedrale kryepeshkopale? Ne dyshojmë se në këtë mes lëvrijnë motive të tjera. Duket sheshit se këtu lëvizin motive politike, madje të një politike të djallëzuar. Përmeti është një qytet në të ashtuquajturin “Vorio-Epir”, trevë të cilën Athina e lakmon ta aneksojë. Meqenëse në Përmet nuk ka banorë grekë, nacionalistët e Athinës përpiqen ta helenizojnë me rrugë të ndryshme, me helenizimin e përmetarëve që banojnë në Greqi, me përhapjen e ritualit greqisht në kishat e qytetit, me anën e pensioneve sociale nga ana e administratës greke, me shkollat greke që Hirësia e tij mendon të hapë së afërmi dhe me rrugë të tjera. Në këto rrethana, Shtëpia e Kulturës e cila mban emrin e “Naim Frashërit”, nuk mund t’i shërbejë në asnjë çast platformës heleniste të Athinës. Kjo është arsyeja përse Hirësia e tij ngul këmbë që Shtëpia e Kulturës të kthehet në Kishë Ortodokse.
* * *
Shtypi ynë i përditshëm së bashku me median elektronike i ka dhënë hapësirë aksionit që ndërmorën priftërinjtë e Përmetit kundër Shtëpisë së Kulturës “Naim Frashëri”. Duke shfrytëzuar lirinë e shtypit, gazetarët tanë demokratë shkruajnë mbarë e mbrapsht për këto ngjarje. Së bashku me disa të vërteta, jo pak prej tyre përcjellin tek lexuesit edhe njoftime të pasakta, madje në ndonjë rast edhe të dëmshme për çështjen që ata mendojnë se e mbrojnë. Ngrihet një qytetar në Korçë dhe flet sikur është ministër apo kryeministër, kur thotë: “Në emër të Komunitetit Ortodoks të Shqipërisë, ne dënojmë veprën e Bashkisë së Përmetit, e cila e ka rrëmbyer Kishën e Shën Mërisë së Pazarit”. Dua ta pyes këtë korçar të fantaksur: Kush ta dha këtë të drejtë që të dënosh edhe në emrin tim Bashkinë e Përmetit? Ngrihet një tjetër gazetar, i cili shkruan në gazetën e vet se në Përmet ndodhi një përleshje midis banorëve ortodoksë dhe policisë private. Dua ta pyes këtë gazetar: Ku e gjete këtë të drejtë që dhjetë apo dymbëdhjetë njerëz të ardhur me autobus nga Gjirokastra apo Leskoviku u përleshën me policinë private të Bashkisë dhe këta t’i quash banorë të Përmetit? Përse jo pak gazetarë i fyejnë si pa të keq përmetarët duke i rreshtuar në falangat e Janullatosit? Një tjetër gazetar shkruan se në përleshjen midis përmetarëve ortodoksë dhe policisë private u plagosën dy vetë dhe kur jep emrat e tyre del se ata nuk janë përmetarë, por njëri nga fshati Musi e Sarandës dhe tjetri nga fshati Xarë po ashtu i Sarandës. Ju lutem, të dashur vëllezër gazetarë, mos e shpërdoroni penën tuaj, as lirinë demokratike duke nëpërkëmbur sikur lozni domino emrin e nderuar të përmetarit. Nuk dua të them se të gjithë përmetarët janë për t’u lavdëruar. Midis tyre ka edhe njerëz të mbrapshtë, por etiketojini si të tillë kur bëjnë prapësira.
Midis shkrimeve që këto ditë kam mundur të lexoj, më ka bërë përshtypje analiza që u ka bërë ngjarjeve të Përmetit personaliteti i njohur i minoritetit grek: Panajot Barka. Panajot Barka, në artikullin me titull “Kisha e Përmetit, puçi i Berishës për qeverinë e re”, botuar në gazetën “Shekulli” në datën 19 gusht 2013, shkruan ndër të tjera: “Në simbolikën e veprimeve që e bëjnë këtë ngjarje tepër të rëndë, tërheq vëmendjen fakti që u hoq (nga Shtëpia e Kulturës – K.F.) kryqi dhe u vendos flamuri kombëtar. U hoq emri i Shën Mërisë dhe u vendos emri i poetit të Rilindjes…(!!!)”.
Me gjithë respektin që kam për këtë militant të Partisë Socialiste, le të më falë por do t’ia them troç se po të mos kishte vënë emrin e tij në këtë shkrim do të mendoja se do ta kishte shkruar ndonjë prift grek, i paçliruar ende nga mentaliteti mesjetar, pasi vetëm për ta Shën Mëria vlen më tepër se një hero kombëtar, siç është Naim Frashëri. Arsyetimi im është i thjeshtë, i nderuar Panajot. Shën Mëria nuk më çliroi nga zgjedha osmane. Ai që më çliroi ishte Naim Frashëri. Vëlla, me bashkatdhetarët e mi të feve të tjera nuk më bëri Shën Mëria, por Naim Frashëri, madje ajo më përçau me bashkatdhetarët e mi të besimeve të tjera. Identitetin tim kombëtar nuk ma kaliti Shën Mëria, por Naim Frashëri me shokët e tij. Kjo nuk do të thotë se nuk e çmoj Shën Mërinë, por si yll polar kam Naimin dhe rilindësit e tjerë. E vlerësoj Shën Mërinë si nënën e Krishtit për dhembshurinë që ajo përhap tek njerëzit dhe për frymëzimin që më jep të dua atdheun.
Në artikullin tuaj ju shkruani: “Ortodoksia në Shqipëri është vënë në pozita inferiore. Inferioriteti buron prej pretendimit absurd të identifikimit të kësaj kishe me helenizmin”. Është e vërtetë ajo që thoni ju, se ortodoksia në Shqipëri është vënë në pozita inferiore. Kjo ndjenjë inferioriteti më ka prekur edhe mua, pasi i përkas me rrënjë e me degë bashkësisë ortodokse shqiptare, ndonëse në të vërtetë nuk jam ortodoks praktikant. E njoh ortodoksinë jo vetën nëpërmjet ambientit tim familjar, por edhe nëpërmjet historisë së saj. Ka disa vite që po merrem me historinë fetare të Shqipërisë, të cilën shpresoj ta botoj përpara se të mbyll sytë. Kam lindur në Stamboll më 1920 dhe jam pagëzuar në Kishën e Shën Triallës së Bejollës, e cila ndodhej në juridiksionin e Patriarkanës Ekumenike të Kostandinopojës. Im atë, Anastas Frashëri, më 1922 ka qenë korrespondenti i gazetës “Shqipëria e Re” të Kostancës, Rumani, kur zhvillohej Kongresi i Beratit, i cili themeloi Autoqefalinë (Pavarësinë) e Kishës Ortodokse Shqiptare. Madje, ai ka shoqëruar si gazetar delegacionin kishtar shqiptar në takimin që pati më 1922 me Patriarkun Ekumenik të Kostandinopojës. Prej tij kam mësuar jo pak hollësira rreth luftës që zhvillohej brenda për brenda Kishës Ortodokse Shqiptare për t’u shkëputur nga presioni i Kishës Ortodokse greke. Ndoshta ju mund ta dini, por unë dua ta përsëris për ata që nuk e dinë, se kisha ortodokse përvetësoi që në fillimet e saj se krishterimi u përket kombeve dhe jo një kombi të vetëm, sado që ky komb mund ta ketë konsideruar veten e vet të privilegjuar nga perëndia, siç mendojnë priftërinjtë grekë. Në bazë të këtij parimi universal, lindën kishat nacionale në çdo shtet-komb. Kështu, gjatë shekujve lindën Kishat Ortodokse Autoqefale bullgare, ruse, serbe, rumune, derisa erdhi viti i bekuar 1922, kur edhe kombi shqiptar shpalli Kishën e vet Autoqefale.
Parimi i dytë i ortodoksisë universale, të cilin duhet ta përsëris gjithashtu për ata që nuk e dinë, ka qenë dhe vazhdon të jetë solidariteti midis kishave ortodokse autoqefale të kombeve të ndryshme, por jo zgjedha e njërës nga tjetra. Secila kishë autoqefale e ka për detyrë të shenjtë të respektojë dhe jo të gllabërojë pavarësinë e simotrës kishtare. Me keqardhje jam i detyruar të them se Kisha Ortodokse Autoqefale greke nuk i ka respektuar asnjë nga të dyja këto parime ndaj KOASH-it. Ngjarjet që ndodhën para Luftës së Dytë Botërore, nuk është nevoja të përsëriten. Ato i ka përfshirë tashmë historia. Më në fund, Kisha Ortodokse greke u detyrua në atë kohë ta respektonte KOASH-in. Përkundrazi, pas Luftës, Athina si qeveri apo si kishë, kjo është punë e saj, u kthye qindra vjet mbrapa. Meqenëse Kisha Shqiptare ishte shthurur organizativisht nga regjimi komunist, ajo kishte nevojë të rimëkëmbej me institucione, me kuadro dhe me faltore. KOASH-i nuk kishte peshkopë për të krijuar një Sinod. Iu drejtua për ndihmë Patriarkatit të Kostandinopojës. Këtë nevojë të domosdoshme e shfrytëzoi Athina. Në bazë të porosisë së Patriarkatit të Kostandinopojës, Athina dërgoi në Shqipëri një misionar për ta ndihmuar si ekzark Kishën Shqiptare të rimëkëmbej. Ky misionar me emrin Anastas Janullatos do ta ushtronte misionin e vet si ekzark dhe jo si kryepeshkop, pra si misionar i përkohshëm. Si ekzark, sapo të realizonte detyrën e ngarkuar, pra sapo të formohej Sinodi i Shenjtë duhej të largohej nga Shqipëria. Me largimin e tij, Sinodi i Shenjtë duhej të zgjidhte kryepeshkopin e Shqipërisë. Ardhjen e tij me detyrë si ekzark, në Shqipëri e miratuan edhe Presidenti i Republikës, Ramiz Alia edhe kryeministri, Fatos Nano, edhe kryetari i opozitës, Sali Berisha. Por ç’ndodhi? Ju, i nderuar Panajot, duhet ta mbani mend, se Hirësia e tij e shkeli fjalën. Me kombinacionet e ndryshme që kurdisi mbrapa skenës dhe me një skenë teatrale që organizoi te Hotel “Tirana Internacional”, ai e shpalli veten Kryepeshkop i gjithë Shqipërisë. Me keqardhje të thellë duhet ta them se ai veproi si një hileqar.
Hirësia e tij Janullatosi nuk është shqiptar, siç e kërkon Statuti i KOASH-it. Ai është grek jo vetëm nga kombësia, por edhe nga ideologjia nacionaliste greke. Ai nuk është misionar ortodoks por një agjitator i nacionalizmit grek, i cili ka për detyrë të përgatisë rrethanat e aneksimit të Shqipërisë së jugut nga Greqia. Kjo është arsyeja përse ai nuk shqetësohet për katedralen e Hyjlindëses së Tiranës, kurse po bën çmos që Shtëpia e Kulturës në Përmet të qëndrojë si kishë e Shën Mërisë. Atë e tërbon emri i Naim Frashërit.
I nderuar zoti Panajot! Në qoftë se do t’i gjykosh ngjarjet e Shqipërisë me syzet e Athinës, nuk ke për t’i kuptuar kurrë rrënjët e vërteta të ngjarjes. Ortodoksinë në Shqipëri nuk e kanë diskretituar të huajt, as priftërinjtë apo hoxhallarët e huaj. Ortodoksinë në Shqipëri e ka diskretituar vetë qeveria greke me politikën e saj antishqiptare, të cilën e ndihmon me sa mundet kryepeshkopi Anastas Janullatos. Aluzioni që bëni ju, zoti Panajot Barka, se Greqia do ta pengojë Shqipërinë të hyjë në Bashkimin Europian, mund të ndodhë. Ndoshta këtë kërcënim ju nuk e keni nga vetja juaj. Mbase është edhe porosi apo sugjerim. Por unë nuk e besoj. Europa nuk është Greqi. Udhëheqësit e Europës së përparuar nuk janë grekë të fantaksur. Nuk është Europa ajo që varet nga Greqia, i dashur Panajot, por është Greqia që varet nga Europa, sidomos tani që është e mbytur në borxhe. Udhëheqësit e Bashkimit Europian janë çliruar prej kohësh nga mentaliteti mesjetar ballkanik, i cili ua turbullon ende kokën ministrave dhe prelatëve të Athinës. Mjafton të kujtojmë atë që ndodhi të mërkurën, më 21 gusht. Në mëngjes Greqia, duke shkelur vendimin e Shengenit, ndaloi hyrjen e shqiptarëve në Greqi, kurse disa orë më vonë u detyrua të tërhiqet. Përfundimisht, britmat e priftërinjve të Përmetit janë shashka që trembin vetëm laraskat. E drejta nga çdo pikëpamje qëndron në anën shqiptare. Shqipëria ka për detyrë t’i kthejë Kishës së Përmetit tokën e Shën Mërisë së Pazarit, mbase dhe ndonjë pëllëmbë më tepër, kurse priftërinjtë që shkelën vendimin e Gjykatës Kushtetuese dhe prishën rendin publik, duhen dërguar para gjyqit. Ndërkohë, Hirësia e tij kryepeshkopi Anastas nuk është keq të përgatisë baulet dhe të shkojë nga ka ardhur. E siguroj se do ta përcjellim me një “udhë të mbarë!”. Atëherë, i them zotit Panajot Barka, do të shohë se si do të lulëzojë ortodoksia në Shqipëri. (e.m/GazetaShqiptare/BalkanWeb)

Lista e përbashkët, keqpërdorim dhe demagogji e Beogradit

August 26, 2013 by dgreca

Liderët serbët të Kosovës qendrore, pjesëmarrës në institucionet e Kosovës, janë të ndarë në mendime lidhur me rëndësinë dhe rolin që mund ta ketë pjesëmarrja e serbëve në zgjedhjet lokale të nëntorit në Kosovë me një Listë të përbashkët./

Nga Bekim Bislimi/

Listën e përbashkët serbe e ka paralajmëruar Beogradi zyrtar, duke u bërë thirrje serbëve lokalë në Kosovë që të garojnë në zgjedhje përmes kësaj liste.
Petar Miletiq, aktualisht nënkryetar i Kuvendit të Kosovës nga radhët e Partisë së Pavarur Liberale, duke folur për Radion Evropa e Lirë, vlerëson se një Listë e përbashkët serbe në zgjedhjet lokale nuk ka shumë kuptim.
Sipas tij, nuk ka asnjë arsye që një gjë e tillë të ndodhë dhe se një listë e tillë është joreale të formohet.
“Në qoftë se në zgjedhjet, për shembull, për komunën e Leposaviqit do të paraqitej vetëm një listë, atëherë çfarë do të zgjedhin qytetarët dhe për kë do të vendosnin? Prandaj, unë nuk shoh asnjë arsye që të ngulfatet pluralizmi dhe vullneti i zgjedhësve. Le të paraqiten më shumë lista dhe kush i fiton zgjedhjet ai do ta formojë pushtetin”, vlerëson Miletiq.
Por, Rada Trajkoviq, deputete e Kuvendit të Kosovës nga Lista e përbashkët serbe, listë kjo që ishte formuar në zgjedhjet e kaluara, thotë për Radion Evropa e Lirë se serbët e Kosovës nuk kanë zgjidhje tjetër përveç Listës së përbashkët, për shkak se, sipas saj, kryeministri Thaçi në vazhdimësi po i ofron Partisë së Pavarur Liberale logjistikë, si një partnere e koalicionit qeverisës.
Trajkoviq thotë se kjo parti ka krijuar monopol në përfaqësimin e serbëve në institucionet e Kosovës.
“Në anën tjetër, i kemi serbët që janë krejtësisht të shpartalluar, të cilët disa janë për, dhe disa kundër zgjedhjeve. Por, mendoj se për ne është tepër e rëndësishme që serbët të dalin në zgjedhje, ku logjistikën do ta jepte shteti i Serbisë, në kuptimin e mbështetjes financiare, në kuptimin e mbledhjes së njerëzve rreth një ideje. Por, edhe në kuptimin që ajo listë nuk do të jetë e vetmja”, shprehet Trajkoviq.
Por, cili do të jetë ndikimi i Beogradit mbi pjesëmarrësit në Listën e përbashkët dhe a dëshiron ai që ta mbajë kontrollin e plotë mbi serbët e Kosovës, duke i instrumentalizuar ata?
Petar Miletiq, konsideron se ideja e Beogradit për një bashkim të serbëve në një listë, më tepër ka të bëjë me demagogji se sa me qëllim të mirë.

x “Mendoj se kemi të bëjmë me demagogji dhe kinse nën një mantel të unitetit po dëshirohet t’iu dërgohet njerëzve porosia që të dalin në numër sa më të madh në zgjedhje. Do të thotë, uniteti në këtë rast është si një trik i marketingut parazgjedhor dhe jo si një gjë thelbësore. Mendoj se kjo është çështja”, thekson Miletiq.
Por, deputetja Trajkoviq vlerëson se ndikimi i Beogradit mbi serbët e Kosovës do të jetë i natyrshëm, sepse sipas saj, këta të fundit nuk mund të mbijetojnë pa ndihmën e Beogradit.
Ajo, gjithashtu, shpreh mendimin se në qoftë se Beogradi do t’i keqpërdorë serbët e Kosovës, kjo do të jetë një e drejtë legjitime e tij.
“Keqpërdorimi është e drejtë legjitime. Ju po e shihni që Thaçi po i keqpërdorë liberalët. Pse, pra, do të ishte aq e tmerrshme nëse Beogradi i përdorë serbët? Kjo është diçka normale për mua”, thotë Trajkoviq.
Sipas saj, serbët e Kosovës janë para dy zgjidhjeve të këqija dhe ata duhet ta zgjedhin më të voglën, e që në këtë rast është Lista e përbashkët serbe.

THE LATEST GREEK PLOY IN ALBANIA

August 23, 2013 by dgreca

There is an American saying: ‘Beware of Greeks bearing gifts’.This time, in the name of brotherly love for their fellow Greeks in Albania,the Greeks have devised a clever device to count their ethnic Greeks.
The Greek minority in Albania has been counted many times and by many interested parties. Evidently, so far the Greeks have failed to provide a credible version of their count of 300,000 or 400,000 or even 600,000 ethnic Greeks in Albania. Mr. Nicolas Gage supports the last figure.
I would call an ethnic Greek that citizen of Albania who prior to 1990 knew to be an ethnic Greek by virtue of his/her parents. The reference to 1990 has to do with the demise of the Communist regime in Albania and the Greek cultural and political incursions in Albania. On the cultural side they have installed two Greek bishops to lead the Albanian Autocephallous Orthodox Church: As the head of the Church Archbishop Anastasios Yanoullatos and Bishop Ignatios as the Metropolitan of Berat. On the political side they
seem to be thinking clever ways and devise new ploys to artificially increase the ethnic Greek population in Albania. This paper deals with the proposal to establish a dual citizenship for the ethnic Greeks: Albanian and Greek.

In a study published in NATIONALITIES PAPERS, vol. 22, No 2, 1994,it is concluded that at the very most the number of ethnic Greeks in Albania is 70,000. Mind you, many Albanians protest this figure as being too high.
With the proposal to accord dual citizenship to the Greek minority in Albania the Greeks have found a very clever way to recount the ethnic Greeks in Albania. Simply issue a Greek passport to any Albanian that needs or wants one for his/her own personal reasons independently of whether he/she is a true ethnic Greek or not.
Thus an Albanian Moslem could change his name into an Orthodox name and claim a Greek passport. An Albanian Catholic could do the same. And an Albanian Orthodox with a religious name would simply claim to be an ethnic Greek from Albania.
I happen to know an Albanian Orthodox, a medical doctor practicing in Tirana, who possesses a Greek passport that he uses to travel abroad, especially Europe, without the headaches associated with an Albanian passport.

Given the dire economic conditions in Albania the number of Albanians wanting a Greek passport could be very large. That seems to be the target of the Greek leaders advocating dual citizenship for the ethnic Greeks in Albania. Greek officials discussing the subject of dual citizenship talk about a minimum of 300,000 Greek passports to be issued to ethnic Greeks from Albania. All of a sudden, for the cost of printing a passport, the Greek government can announce to the world the following claim: ‘We have issued, say, 300 000 Greek passports to people from Albania.
Therefore, there are 300 000 ethnic Greeks in Albania. If the Greeks were genuine members of the European community, free from any chauvinistic aims against Albania they could record in the Greek passport the Albanian ethnic background of all those Albanians who are getting the Greek passport simply for convenience.
Instead, to make matters worse, the Albanians who have migrated to Greece in large numbers are not assisted by the Greek government or any other public or private entity to cultivate and maintain their original Albanian ethnic background. Given the ruthless assimilation of the Arvanitas, ethnic Albanians who migrated to Greece in the early middle ages, it is too much to expect the Greek leaders to accord a different fate to the present Albanian migration.
Also, along the way, the Greek government might consider issuing a Greek passport to the Çams, ethnic Albanians expelled from Greece at the end of WW2, currently living in Albania.

Dual citizenship, in a modern, peaceful and unified Europe, is a wonderful concept as it offers the opportunity to ameliorate the life of ethnic groups in their host countries. Leaders of Albania, regardless of their political beliefs, their political parties, their various social or religious groupings, including leaders of the true Greek minority in Albania, should rise in unison to denounce this Greek travesty, this Greek Trojan horse, as a dishonest and dangerous undertaking by the Greek government. The leaders
of Albania should make sure that their government is not a party to this Greek scheme. Albania should not guarantee the Albanian citizenship to all those Albanians who receive a Greek passport under false pretenses, pretending to be ethnic Greeks. On the other hand, the Albanian government should make every effort to protect the Albanian citizenship of the true ethnic Greeks of Albania who also hold a Greek passport.

Clearly, this issue can be resolved between Greece and Albania by simply counting together the true ethnic Greeks in Albania and providing them with the dual citizenship passports. In counting the ethnic Greeks in Albania it should be possible to agree on some simple criteria for such a status. For example: Those citizens of Albania who regularly have spoken the Greek language at home believing fully that they were ethnic Greeks. Or, the ethnic Greeks who have migrated to other parts of Albania from the well known ethnic Greek communities in the Dropulli valley and the area near Saranda. (See op. cit.)
Barring a genuine understanding with Greece about the true number of ethnic
Greeks in Albania, the Albanian government would record meticulously all those citizens who deserve the dual citizenship status as true ethnic Greeks. All the others, the false pretenders, should be made aware that they might forfeit their Albanian citizenship by acquiring a Greek passport.

Sejfi Protopapa
July 22, 2003
Wayland, MA(Dielli-Arkiv)

Turpi grek i Përmetit

August 23, 2013 by dgreca

Shkruan: Dr. Enver Bytyçi/

Përmeti ka rrit këto ditë temperaturën midis dy vendeve fqinjë, Shqipërisë dhe Greqisë. Zbatimi i një vendii të Gjykatës Kushtetuese të Sqipërisë për rikthimin e shtëpisë së kulturës së Përmetit në pronësi të Bashkisë dhe zhvendosja e Kishës së imprivizuar prej aty, ka krijuar tension në Përmet, më pas tension në Athinë, akoma më tepër tension në pikat e kalimit kufitar me Greqinë dhe pak tension në Tiranë. Ministria e Jashtme e Greqisë denoncimit të saj për “dhunën ndaj kishës në Përmet” ka folur dhe për një rast “tensioni” në Gjirokastër, ku sipas saj dikush paska gjuajtur me gurë konsullatën greke, (çuditërisht me një gur të vetëm) dhe për këtë guralec të rënë në oborrin e konsullatës shpreh “kënaqësinë” e saj se “nuk ka patur të lënduar”. Një montim i keq i alibisë, të cilën nuk e beson as vetë autori i shpifjes. Mesa duket rrenës greke nuk i ka mbetur më asnjë alibi fantaziste që bind dikë për “vërtetësinë” e saj.

Për të mos u marrë me histori grekësh të injektuar me urrejtje, shovinizëm dhe fobi antishqiptare, po përpiqem të kuptoj vërtet çka ndodhur që e gjithë Greqia është ngritur në këmbë dhe merr vendime antishqiptare të gjendjes së luftës, deri te mbyllja e kufijve! Asnjë lloj arsyetimi, gjykimi e përceptimi nuk mund të të çojë deri te ajo çfarë ka ndodhur e po ndodh këto ditë midis të dy vendeve fqinjë, Shqipërisë dhe Greqisë.

Në Përmet përmbarimi zbatoi një vendim gjykate, madje 11 vite me vonesë, sepse vendimi i Gjykatës Kushtetuese, i formës së prerë, i takon vitit 2002. Bazuar në vendimin gjyqësor të të gjitha shkallëve, Shtëpia e Kulturës, e cila më 1997, me dhunë, me forcën e kallashëve grekë të rrënimit të Shqipërisë u shndërrua në kishtë, iu kthye mësë fundmi pronarit të saj të ligjshëm, Bashkisë së qytetit të Përmetit. Vendimin e Gjykatës nuk e zbatoi përmbarimi zyrtar shtetëror. Por me të u mor përmbarimi privat. Më tej nuk u kujdes për këtë veprim asnjë polic me uniformën e policisë së shtetit, por veproi policia private. Dy priftërinjtë e qytetit si dhe disa besimtarë ortodoksë reaguan me forcë për të ndaluar zbatimin e vendimit. Policia private i largoi po me forcë, por jo me dhunë, këta njerëz nga lokacioni ku kryheshin veprimet. Dikush mund të shtrojë pyetjen se çfarë ndryshimi ka forca me dhunën. Forca e balancuar e veprimit me atë të kundërshtarit nuk është dhunë. Më pas përmbarimi privat dhe policia private i morën ikonat kishtare të vendosura në shtëpinë e kulturës dhe ia dorëzuan më proçes-verbal përfaqësuesve të Bashkisë, me qëllim që ato të ruhen e të shkonin në gjëndjen ekzistuese te pronari – kishë.

Por Kisha Ortodokse Shqiptare dhe shteti kishtar i Athinës reaguan ashpër. Ato akuzuan ligjet shqiptare, gjyqet shqiptare, pushtetin lokal e qendror të Shqipërisë për shkelje të të drejtave fetare, pra të të drejtave të njeriut. Të gjitha mediet e Greqisë shkruan dhe u ankuan me zë të lartë për “rikthimin e regjimit komunist të vitit 1967 në Shqipëri”. Korit të tillë iu bashkua edhe “fort i ndrituri” Anastas Janullatos. Kështu tha përfaqësuesi i qeverisë greke, zëdhënësi I ministrisë së Jashtme të Greqisë, deputeti fashist i Agimit të Artë, deputeti neofashist i parlamentit europian në Bruksel. Kështu thanë të gjitha gazetat dhe televizionet greke. Dhe nga e thëna, menjëherë në të bërë: Të mërkurën e kaluar (21.08.2013) u mbyllën kufijtë me Greqinë. Shqiptarët, të cilët dëshironin të udhëtonin në Greqi ose nëpër territorin grek nuk u lejuan të kalojnë traun e kalimit kufitar. Fillimisht iu thanë se duhet të keni 1500 euro me vete, veç pasaportës biometrike. Më pas atyre që patën paratë, u thanë se nuk mund të kaloni sa kohë nuk i ktheni shtëpinë e kulturës kishës së Përmetit. Drejtori i Policisë Lufitare në MPB urdhëroi ndërkohë që policia kufitare shqiptare të bllokojë kalimin e kufirit për qytetarët grekë, të cilët donin të hynin në Shqipëri. Ai vendosi sjelljen reciproke midis dy vendeve, për herë të parë në historinë 23 vjeçare mbas hapjes së Shqipërisë. Kjo solli, siç u tha, ndërhyrjen e konsullit grek në Gjirokastër dhe normalizimin e situatës kufitare. Dikush tha se për këtë Rama kishte folur në telefon me Venizellosin, por askush nuk beson në zgjidhjet me telefonata. Eshtë e natyrshme t’i besosh reagimit me të njëjtën monedhë, që të fitosh të drejtën që të takon.

Në këto ngjarje të shumëpërfolura disi me vonesë reagoi edhe Ministria e Jashtme e Shqipërisë me një formulë “as mish, as peshk”, pa thënë asgjë të rëndësishme, madje si e zënë në faj. Nuk do të prisja ndonjë reagim tjetër nga një ministër, që nuk mban as ekuilbrin njerëzor të vetin, jo më të mbajë ekuilibrin diplomatik në marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe vendeve të tjera. Ministria e Jashtme e Greqisë bën ultimatume, kjo e jona e thërret ambasadorin grek në Tiranë për t’u shfajësuar për vete, pa bërë asnjë faj. Kryeministri Berisha e qortoi ashpër qëndrimin e Greqisë dhe qeverisë së saj, duke e konsideruar atë si ndërhyrje flagrante në punët e brendshme të Shqipërisë, por ndërkohë kritikoi mënyrën sesi veproi përmbarimi dhe policia private.

Dhe nga e gjithë kjo çfarë ka ndodhur e si duket do të vijojë të ndodhë në këto ditë të nxehta vere, dëshiroj të ndalem në disa shkelje e ndërhyrje të rënda që politika, qeveria dhe diplomacia greke bën në Shqipëri.

Më së pari, opinioni publik shqiptar e më gjerë rikonfirmoi faktin se jo vetëm kisha greke, por edhe Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë është e varur dhe e njësuar me Greqinë e politikën qeveritare dhe joqeveritare antishqiptare greke. Eshtë fakt i pamohueshëm se qeveria e Athinës, ministria e Jashtme e Greqisë, autoritetet policore, doganore e me radhë në Greqi nuk kanë reaguar për shkak “të shkeljes së të drejtave të njeriut” në Shqipëri, por për shkak të faktit se ata e quajnë Kishën Ortodokse të Shqipërisë si Kishë Greke. Shkurt, pas 23 vitesh në demokraci Athina dhe Janullatos në Tiranë na rikonfirmojnë qëndrimin e tyre të njësuar për varësinë e Kishës Ortodokse Shqiptare te Kisha Ortodokse Greke. Ky është thelbi i konfliktit. Sa kohë që do të ruhet kjo situatë statukuoje në Kishën Ortodokse të Shqipërisë, (për mua ajo nuk është as e pavarur, as autoqefale)aq kohë do të ketë konflikt midis Greqisë dhe Shqipërisë. Shqipërisë do t’i duhet luftojë për ruajtjen e sovranitetit të saj shtetëror, Greqisë për ta tjetërsuar atë me presione të natyrës kishtare.

Të gjithë ne besojmë se askush në Greqi nuk do të reagonte, nëse do të veprohej ngjajshëm me një xhami ose një kishë katolike apo evangjeliste . Reagimi i Greqisë shpreh dhe njëherë mentalitetin agresiv të politikës dhe kishës greke ndaj Shqipërisë dhe Kishës Ortodokse të Shqipërisë. Vetë Kisha shqiptare është bërë në fakt njësh me politikën greke. Prej këtej rrjedh arsyetimi se roli i Kishës Ortodokse Shqiptare të drejtuar nga Janullatosi nuk ka mision të saj besimin te Zoti, por përçimin e politikës greke në Shqipëri dhe ndikimin politik në vendin tonë për të realizuar ambicjet nacionaliste dhe shoviniste të diçituara si “Çeshtje e Vorioepirit”, një çeshtje, e cila ka lindur pas revolucionit grek të gjysmës së parë të shekullit XIX. Vorioepiri është politikë e hapur e dhjetra organizatave joqeveritare, e disa partive politike ekstremiste të pranishme në parlament, që prej komunistëve e deri te fashistët, është gjithashtu politikë e hapur dhe e fshehtë e qeverisë dhe diplomacisë greke. Axhenda vorioepirote, e cila rivendikon territoret shqiptare të jugut, u shfaq sërishmi para disa ditësh në Himarë, kur deputetë grekë dhe autoritete të tjera grekomane e grekofile në Shqipëri përkujtuan vrasjen e Gumes.

Së dyti, Greqia në kundërshtim me ligjet demokratike të shtetit të së drejtës, ka atakuar me dhunë një vendim gjykate. Nëse në demokraci pranohet se gjykatat janë të pavarura dhe vendimet e tyre duhen zbatuar, atëherë nga ky rregull nuk mund të përjashtohet askush, qoftë dhe kisha ose xhamia. E vetmja rrugë e reagimit të palës kundërshtare, në rastin konkret të Kishës, do të ishte ankimimi në Gjykatën e të Drejtave të Njeriut në Strasburg. Por në Greqi duket se nuk funksionon drejtësia. Njësoj sin ë vendet diktatoriale, ose vendet e brishta në demokraci, edhe në Greqi përdoret politika në funksion të së drejtës. Ndërkaq përdorimi e shpërdorimi politik i së drejtës është tipar i vendeve të pazhvilluara, ose në zhvillim e sipër. Demokracia greke e proklamuar si demokracia më e përparuar ka pësuar rishtaz fiasco. Ajo nuk mund të shërbejë si model për Europën e mrekulluar nga filozofia e Aristotelit dhe apologjia e Sokratit. Eshtë një demokraci nën nivelin e demokracisë ballkanike në përgjithësi. Opinioni publik në Europën Perendimore është vetëdijësuar se Greqia nuk përfaqëson vlerat e demokracisë së proklamuar. Por, për shkaqe interesash gjeopolitike ende nuk e pranojnë hapur këtë fakt udhëheqësit politikë të BE-së. Nëse do të pranohej kjo, atëherë BE do të bënin vlerësime më reale ndaj asaj çfarë ndodh në Europën Juglindore dhe do t’i jepnin Greqisë faturën përkatëse, edhe pse është vend anëtar i BE-së. Të qenit anëtar i BE-së nuk mund të jetë liçensë e së drejtës për ta transferuar përgjegjësinë te vendet aspirante për t’u pranuar në BE.

Së treti, për më tepër politika dhe demokracia greke e përpunuar në Athinë, është demokraci dhe politikë e hakmarrjes kolektive te njerëzit e pafajshëm. Greqia u hakmor me shqiptarët në nevojë, të cilët konform ligjeve europiane donin të udhëtonin në këtë vend. Ajo ua mbylli atyre kufijtë pa asnjë arsye ligjore të së drejtës europiane. Me qindra shqiptarë u kthyen mbrapsht, duke ndjerë dhimbjen e hakmarrjes primitive të shtetit grek. Ky veprim nuk shpreh demokraci, përkundrazi shpreh një primitivizëm të egër në marrëdhëniet midis shteteve dhe qytetarëve. Të hakmerresh te qytetarët shqiptarë pse një organ kompetent ligjor zbaton një vendim gjykate, madje me 11 vite vonesë, do të thotë të ndërtosh marrëdhënie konfliktualiteti me një nga vendet fqinjë. Kështu ndodhi këto ditë me Greqinë, fqinjin tonë jugor, kur refuzoi me forcë kalimin kufitar të shqiptarëve. Ndërkohë në BE ka mundësi që të përkdhelin sedrën greke të Athinës e të sulmojnë institutcionet e shtetit shqiptar për atë që do ta quaja “Turpi grek i Përmetit”.

Dhe nëse Greqia dëshmoi agresivitet të pamasë në politikat e saj antishqiptare, qeveria shqiptare reagoi me shumë maturi. Kam parasysh në këtë rast reagimin e kryeministrit, sepse reagimi i ministrit të Jashëtm nuk është për t’u përmendur. Agresiviteti grek nuk erdhi për shkak të temperaturave të larta të gushtit e nuk mund të motivohet me kthimin në gjendjen e mëparshme të një shtëpie kulture, pronë e bashkisë së një qyteti. Qëndrimi hakmarrës i Greqisë ka lidhje me politikat imponuese në rajon e sidomos kundër vendeve të tilla si Shqipëria e Maqedonia. Ajo është e motivuar me kërkesat e Athinës për të përfituar territore nga Shqipëria.

Athina kërcënoi para disa vitesh se do të përdorte veton e nuk do ta miratonte nënshkrimin e Marrëveshjes së Stabilizim Asocimit të Shqipërisë me BE-në. Më pas kërcënoi se do të bllokonte anëtarësimine vendit tonë në NATO. Me këto kërcënime e detyroi qeverinë shqiptare të Berishës të nënshkruante marrëveshjen detare, aq të përfolur nga opozita e derisotme e majtë. Madje opozita e Ramës e çoi atë marrëveshje në Gjykatën Kushtetuese, e cila në unanimitet vendosi anullimin e saj. Të gjithë anëtarët e Gjykatës kushtetuese, edhe ata që ishin simpatizantë të Berishës, edhe ata që vijnë nga partia e Ramës, votuan kundër marrëveshjes dhe e zhbënë atë. Por kjo ndodhi pasi Shqipëria bëri kërkesë për statusin e kandidatit për pranim në BE dhe pasi ajo u pranua në NATO. Greqia e përjetoi këtë si “dredhi” të Berishës, ndërkohë që i ftohu marrëdhëniet me opozitën e majtë, për shkak të iniciativës së saj në Gjykatën Kushtetuese.

Tani kjo marrëveshje ka ngelë në derën e mazhorancës së re. Rama është para dilemës për të bërë ose për të mos bërë lëshime. Një lëvizje tij taktike për lidhje më të ngushta me Ankaranë e Romën sesa me Athinën, ka bërë që në Greqi të mendohet se Rama nuk do të bëjë lëshimet që grekët i duan. Për këtë arsye është rritur presioni. U gjet dhe kazusi për këtë. Shtëpia e Kulturës në Përmet, e cila mban emrin e të madhit Naim Frashëri. Ndoshta ka ndikuar dhe emri I njërit prej Frashërlinjëve më në zë që grekët të vepronin në kushtet e terrorit të vitit 1997, kur pushtuan shtëpinë e kulturës dhe e improvizuan atë si kishë të qytetit. Tani e përdorin kundër Shqipërisë, për të tensionuar gradualisht situatën e marrëdhënieve midis të dy vendeve, me qëllim që të shkohet hap pas hapi deri të vetoja greke për marrjen e statusit kandidat për në BE. Këtë kishte parasysh eurodeputeti i Demokracisë së Re, kur pyeti në parlamentin europian, nëse Komisioni Europian ka dijeni dhe do t’i pasqyrojë ose jo ngjarjet në Përmet në raportin e radhës për Shqipërinë.

Harmonizimi i politikave antishqiptare vjen kështu në një lijë të përhershme, të sinkronizuar prej Përmeti në Gjirokastër, prej aty në Athinë, nga Athina në Bruksel e rikthimi përsëri në kufirin shqiptaro – greko – shqiptar. Nga ana tjetër, duket se në Athinë kërkohet një kompensim i humbjes së presitigjit grek me qëndrime të ashtuquajtura të forta, por antidemokratike dhe nacionaliste. Nacionalizmi bëhet gjithnjë strehë për maskarenjtë në politikë, kur politika kalon kriza të tilla si ajo e Greqisë. Dhe më e dëmshmja është kriza e besimit. Ajo çfarë ka ndodhur dhe ndodh në Greqi që prej gati pesë vitesh, është vërtet tragjike, e dhimshme, sepse në atë vend ka humbur besimi. Dhe përdorimi i instrumenti t kishë është më efektivi për rikthimin e besimit. Kjo dhe për faktin se kisha në Greqi është sipas pyetësorëve institucioni më i besueshëm në vend, krahas ushtrisë.

Presioni ndaj palës shqiptare dhe formula nacionaliste e forcimit të pushtetit janë dy arsyet kryesore të ngjarjeve të fundit në marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Greqisë. Të dy këto faktorë janë njëkohësisht shkak i tensionimit të marrëdhënieve disavjeare midis Maqedonisë dhe Greqisë dhe të përhershme midis Ankarasë dhe Athinës. Por jo pak problem Greqia ka edhe me Bullgarinë. Duhet përmendur se këto marrëdhenie sjellin në vëmendje Luftrat Ballkanike, sidomos Luftën e Dytë Ballkanike, e cila u shkaktua më së shumti për arsye të konfliktit bullgaro-grek. E njëjta situatë është dhe sot. Vetëm se ka ndryshuar harta politike e Ballkanit dhe kushtet gjeopolitike të rajonit.