Anastas Janullatosi lindi më 4 Nëntor 1929 në Pire të Athinës dhe emri prindëror i pagëzimit ishte Tasos Gjerasimos Janullatos. Për shumë vite babai i tij, Gerasimos jetonte dhe punonte me familjen në Prevezë të Çamërisë, por pas krizave politike dhe ekonomike ai erdhi në Pirea në fund të viteve 1920./

Nga Arben LLALLA*/

Historia e kombit shqiptar është sa e lavdishme dhe e dhimbshme kur mëson se në shekujt e kaluar shpeshherë shqiptarët kanë luftuar kundra njeri-tjetri nën flamujt e kombeve të tjera. Janë të shumta rastet kur shqiptarët ortodoks luftuan kundra shqiptarëve mysliman, pra, kundra njeri-tjetrit, por kjo ishte një luftë fetare. Shqiptarët ortodoks i luftonin shqiptarët mysliman sikur të ishin osman dhe jo shqiptar, ndërsa shqiptarët mysliman, i luftonin shqiptarët ortodoks sikur të ishin sllavë apo grek dhe jo shqiptar.

Sot do të sjellë disa të dhëna interesante për Kryepeshkopin e Shqipërisë z.Anastas Janullatos i cili pas viteve 1990 erdhi përkohësisht për të riorganizuar kishën ortodokse shqiptare dhe ka origjinë shqiptare. Është jashtë logjikës njerëzore që në Shqipëri të vinte kryepeshkop nga Greqia një njeri që nuk ka ditur pak gjuhën shqipe, zakonet dhe traditat shqiptare sepse do të ikte shumë shpejtë pa mbushur vitin si Princi Vidi.

Anastas Janullatosi lindi më 4 Nëntor 1929 në Pire të Athinës dhe emri prindëror i pagëzimit ishte Tasos Gjerasimos Janullatos. Për shumë vite babai i tij, Gerasimos jetonte dhe punonte me familjen në Prevezë të Çamërisë, por pas krizave politike dhe ekonomike ai erdhi në Pirea në fund të viteve 1920. Lufta e dytë botërore e rrënojë plotësisht biznesin e suksesshëm të familje Janullatosi ku ishte i punësuar Gerasimosi dhe kështu ata u shpërngulën brenda në Athinë për të siguruar jetesën.

Dashuria për fenë Taso Janullatosit i filloj pasi kishte mbaruar shkollën e mesme, dhe kur i tha mëmës Roksanit, se dëshironte të ndiqte rrugën e klerit ortodoks, ajo e kundërshtojë fuqishëm, por ishte daja i tij nga Preveza Akademiku Kosta Malltezi që i dha përkrahje të fortë dëshirës së nipit duke e dërguar në Universitet për Teologji. (Më tej dihet biografia zyrtare e z.Janullatos.)

Familja e babait të Anastas Janullatosit, Gerasimos është ngulur në fillim në Lefkada, një vend i banuar nga shqiptarët që në vitin 1470, sipas Ulliams Miller në atë periudhë ka pasur rreth 15.000 shqiptar. Lefkada gjendet afër qytetit të Prevezës. Por në të vërtetë rrënjët e familjes Janullatos janë nga ishulli Qefalonia që gjendet në detin Jon.

Në vitin 1502 një vendim i Senatit të Venedikut vendos ngulimin e mijëra shqiptarëve të udhëhequr nga Jani Shpata, Zguro Kagadh Bua, Teodor Markezini, Nikolla Menajen etj. Sot në Qefalonia ka ende fshatra të tërë që banohen nga grek me origjinë shqiptare që njihen me emrin Arvanitas si Muzakati, Kombothekrata etj.

Nga ana e familjes së mëmës Roksani Malltezi ka shumë të dhëna se ata ishin nga Çamëria, nga rrethinat e qytetit të Prevezës dhe gjatë qeverisjes osmane ishin familje e pasur.

Që mos ti zgjatemi shumë historisë së dhimbshme të shqiptarëve në Greqi do të ishte në nderin e hirësisë së tij z.Anasatas i biri Gjerasim Janullatos dhe i Roksani Malltezit të deklarojë origjinë e tij shqiptare para Zotit dhe botës. Ky deklarim i vërtetë do të qetësonte sadopak shpirtin e tij gjatë rrugës për në botën e përtejshme dhe do të zbuste zemrat e besimtarëve ortodoks që nuk dëshironin që ai të ishte në krye të Kishës Autoqefale Ortodokse Shqiptare. Fati i Anastas Janullatosit është se familja e tij si nga mëma ashtu edhe nga babai janë vendas të kahershëm në Greqi dhe nuk janë ardhacak nga Azia e Vogël apo Turqia dhe është shumë e lehtë të gjendet të dhëna për prejardhjen shqiptare të tyre.

Në përfundim i drejtohem drejtpërdrejtë hirësia e tij z.Anastas Janullatosit se nëse ka dyshime në këto të dhëna me vija të shkurta që i paraqes lexuesve pa ndonjë prapavijë politike, atëherë unë si historian e ftoj të vërtetojë të kundërtën që nuk ka origjinë nga Çamëria dhe që nuk ka dëgjuar nga pleqtë e familjes asnjë fjalë shqipe. Nëse ma vërteton këtë unë deklaroj se do të heq dorë njëherë e përgjithmonë nga jeta publicistike dhe e dorëzoj diplomën time të historisë sepse historiani i vërtetë nuk bënë asnjë marrëveshje në dëm të historisë reale. Para fakteve edhe vetë ZOTI përkulet.

*Vërej: Ne nuk përcaktojmë anën e ndërgjegjies kombëtare, por atë të gjakut dhe origjinës.

LONDER : Ambasada e R.SH në Londër në faqen e saj të internetit(http://www.albanianembassy.co.uk ) thotë se datën 17 nëntor 2013 në kinemanë Triclycle Theatre Kilburn, Londër, u shfaq filmi Besa – Premtimi, nje produksion amerikan i cili sjell përpara publikut hebraik të Londrës një histori të jashtëzakonshme të marrëdhënieve midis shqiptarëve dhe hebrejve gjatë përiudhës së Holokaustit.
Ambasadori i R.SH në Londër, zoti Mal Berisha në njoftimin etij në facebook shkruan se :”Dje në Londër u shfaq filmi: BESA – THE PROMISE, një film i ndërtuar mbi dëshmi të gjalla të Besës dhe virtytit të shqiptarëve në përkujdesjen e tyre, ndaj kombit më të persekutuar të Europës së kohës së Holokaustit. Prania e mbi 300 pjesmarrësve, hebrej të brezave të ndryshëm dhe rrëfimi i pashembullt, e bëri atë një ditë të paharrueshme, shkruan ambasadori Berisha duke shtuar se për më shumë ai postojë linkun ku do te gjeni informacionin e duhur si më poshtë.
Ka shumë filma që tregojnë vuajtjet dhe mjerimet që hebrejtë kanë përjetuar gjatë Luftës së Dytë Botërore, shumë dokumentarë, kronika të kohës, dëshmi të dhëna nga ata që e përjetuan atë periudhë të errët të njerëzimit. Por zor se mund të ketë një film i cili të jetë një krijim artistik dhe përsëri aktorë të jenë personazhet e vërtetë të ngjarjes; të jetë krijim artistik, por të mos ketë asnjë sajesë apo devijim nga e vërteta; të jetë dokumentar dhe të ruajë një natyrë krejt artistike; të jetë një tregim i një ngjarjeje dhe tregimtarë të jenë vetë njerëzit e ngjarjes…
Kjo është historia e Rexhep Hoxhës, babai i të cilit jo vetëm që ka strehuar familjen e Aronit, hebrej nga Bullgaria, gjatë luftës por i ka lënë amanet të birit të përmbushë Besën që i ka dhënë mikut të tij hebraik: ti kthejë 3 librat e shenjtë të Torahut, libra të cilët ia besoi me shpresën se do të kthehej ti rimerrte kur lufta të mbaronte. Lufta mbaron. Shqipëria zhytet në izolim. Pas vitit 1991, Rexhep Hoxha vihet në kërkim të mysafirit të tij, Aronit, duke shfrytëzuar çdo lloj burimi. Udhëton edhe në Bullgari, atje prej nga familja vinte. Pas shumë përpjekjesh jo vetëm e gjen por edhe i dorëzon librat e të atit, në shtëpinë e tij në Jeruzalem. Filmi mbyllet me një mesazh shumë të fortë mbi Besën shqiptare.
Dëshmitarja e gjallë e Besës dhe mikpritjes shqiptare, Prof. Scarlett Epstein, në fjalën e saj tregoi për përvojën e saj në Shqipëri. Ajo tregoi sesi të gjitha konsullatat e huaja në Zagreb i mbyllën dyert në fytyrë përvec asaj shqiptare, në të cilën gjeti mikëpritje, kujdes dhe cfarë është më e rëndësishme, vizë për të hyrë në vendin që ishte kthyer në një strehë të sigurtë për hebrejtë. Njësoj si filmi, tregimi i saj shkaktoi një ndjenjë shumë të fuqishme emocionale dhe u duartrokit gjatë nga audienca.
Ky film ka marrë pjesë deri tani në shumë festivale prestigjioze nëpër botë duke filluar në Washington, Los Angeles, Dallas, dhe shumë e shumë vende tjera si dhe është vlerësuar me çmime të larta.
Besa – Premtimi, ashtu siç thotë në fund të filmit, fotografi Norman Greshman është eksporti më i mirë që shqiptarët kanë dhe që i nderon dhe i veçon ata nga çdo popull.
Hapjen e filmit e përshëndeti Ambasadori i Shqipërisë në Mbretërinë e Bashkuar z. Mal Berisha. Në fjalën e tij ai vlerësoi punën e mrekullueshme të producentëve të filmit duke nënvizuar sesa krenar janë shqiptarët për këtë histori kaq të mrekullueshme që tregon vlerat e tyre njerëzore. Në lidhje me besën ai tha se Besa është një “fe” më vete për shqiptarët e cila qëndron mbi të gjitha fetë e tjera.
Më poshtë website i filmit:
http://besathepromise.com/