Featured – Page 826 – Dielli

Një udhëtim magjeps në veriun e largët

October 22, 2013 by dgreca

Një shëtitje e mrekullueshme në hapësirën ajrore përgjatë liqeneve të krijuara prej akullnajave glaciale me siguri në atë kohë, mbi natyrën e gjelbërtë në të katër anët si dhe mbi ato male pitoreske që mahnitin vizitorin dhe që i dhurojnë një copëz të vyer në mozaikun e veriut të largët. Kjo të duket dhe ti ndjenë këtë kur ti udhëton me avion mbi teritorin e Mbretërisë suedeze./

Nga sokol DEMAKU*/

Në Suedi ka te regjistruara sipas statistikave vendore diku mbi 95 700 liqe. Regjioni i veriut është një ndër më të pasurit me liqe diku me mbi 30 868 liqe, ndërsa ujdhesa Gotland është më e varfër në këtë drejtim vetëm me 80 liqe.

Kjo është nje statistikë që e jep Enti Suedez SMHI (pra Enti Hidrometerorologjik Suedez)

Suedia është e bukurë dhe ta vizitosh atë në çdo centimetër të saj do të thotë të marrësh kënaqësi të papërshkrueshme, do ndjesh ate çka në të vertetë njeriut i mungon, ajo cka njeriun e benë të ndjehet mirë në çdo kohë. Kjo është një mrekulli që nuk do e gjeshë në asnjë kend tjetër të rruzullit tokësor. Shpresojmë që këtë ndjesi do ua përcjellim edhe juve, sa herë që ju sjellim në vëmendje pjesë nga natyra dhe bukuritë e saja.

Duke dashur të jemi në koherencë të plotë me shijet tuaja, me shijet prej lexuesi të preferuar me atë që do të ishte më e përshtatshme për të ditur për këtë vend nordik, për njerzit me sjellje dhe kulturë të pa parë, me ndjenja të qiltërta, vend i cili në vetvete mbart një kënaqësi të cilën njeiru ndjen kur gjendet këtu e që nuk mund ta merrni askund tjetër.

Duam të themi edhe ate se njeriu ndjehet sikur është çlirua nga ankthi, nga ndjenjat të cilat i bart si një barrë e cila e rendon terë jetën, e këtu, këto thuase njeriu nuk i ndjen, e mendojm se është ambienti njerzor i cili është krijuar nga pasardhësit e Vikingëve të lashtë, të cilët njerëz janë mikëpritës, zemërgjerë, me ambicje pozitive për jetën, njerëz që kur ti do i takosh do mendosh se tek këta nuk egziston shprehja “Jo” dhe se këta janë ata të cilët çdo herë dhe në çdo kohë mendojnë për vetën dhe të ardhmen e tyre.

Zhvillimi demokratik dhe ekonomia e vendit ka qenë dhe është synimi kryesor i këtyre njerëzve të thejshtë dhe zemergjërë, njerëz të cilët edhe këta kanë pasur baticat dhe zbaticatë e tyre në jetë. Edhe suedzët sikur edhe ne shqiptarët sot, ata dikur ishin ata të cilët mërguan me të madhe, iknin nga veriu, iknin nga trojet e tyre sepse nuk kishin mundësi ta siguronin egzistencën e tyre, por ne jo që ikem nga kjo por edhe trysnit dhe zullumet na e bënë jetën të padurueshme. E si duket këta njerëz ne na kanë kuptua më së miri dhe kanë hapur zemrën dhe na kanë priturë dhe ndihmuar që të jem pjesë e këtij vendi të mrekullueshëm.
Ajo që do t’ju ofrojmë këtë herë, është një shëtitje e mrekullueshme në disa pjesë të këtij vendi e që përveç se na japin një pasqyrë të jetës së njerëzve këtu, ne do kemi rastin të njihemi edhe me jetën, kulturën dhe traditën e tyre. Êshtë inetersant të fillojmë me krahinën Småland, e cila është një krahinë në jug lindje të Suedisë e është shumë interesant në fillim të dim diç më tepër për këtë krahinë e në bazë të disa te dhenave del se diku nga viti 500 para Krish. ka qenë kënetë dhe liqe e pasur me hekur. Por në bazë te të dhënave që njeriu mund të gjejë del se nga mesi i viteve 1800 hyri në përdorim industria e përpunimit të drurit dhe xhamit, uzinat metalurgjike, kështu që edhe jeta këtu ka ndryshua. Këtë kohë do kemi një rritje të madhe të popullsisë dhe në një anë do kemi edhe uri dhe varfëri në rrethe, e nga mesi i viteve 1800 shumë të rinj kanë emigruar në Amerikë shaku i varfërisë. Këtë periodë të vështirë të jetës për shumë familje suedeze dhe suedez shumë shkrimtar dhe poet suedez e kanë pasyqruar në shkrimet dhe veprat e tyre.

Vijon(Pjesë në vazhdime nga libri në dorëshkrim” Një udhëtim magjeps në veriun e largët”i autorëve: Rovena Vata dhe Sokol Demaku)

EDHE NJË HERË PËR KATOVICËN SHQIPTARE DHE HALLET TONA

October 21, 2013 by dgreca

Nga Dalip Greca/

U desh një deklaratë e politikanit të së majtës, Servet Pëllumbi, në intervistë me gazetarin Roland Qafoku në Channal One TV, që politika shqiptare dhe media bashkë me të, të nisin një furtunë në gotën e ujit.Pyetja shtrohet: Ka apo nuk ka Katovicë shqiptare? Ka apo nuk ka fjalim të Ramiz Alisë në Byronë Politike? Cilat janë pikat e takimit mes Katovicës Polake, ku Gorbaçovi lëshoi tezat e reja të orientimit të komunistëve në mbarë kampin e shpartalluar për t’u konvertuar dhe asaj çfarë ndodhi me Shqipërinë që pat deklaruar se nuk ishte as lindje as perëndim, dhe se nuk do ta tradhëtonte komunizmin.

Duke qenë se para 15 vitesh e kam botuar një koment-editorial në gazetën Republika, pas një dokumenti të servirur nga deputeti i atëherëshëm i Partisë Demokratike,Tomorr Malasi, ende sot nuk mund të pohoj se ai dokument ishte apo jo origjinal sepse nuk i kisha mundësitë e verfikimit.

Kur profesori i Filozofisë Marksiste-Leniniste, e risolli këtë përfolje në fokusin e medias, por pa përmendur atë ç’ka ishte shkruar 15 vite të shkuara, nuk mund të heshtja, dhe përmes gazetës Dielli online, i rikujtova profesorit se ai dokument që po pretendon se e servir për të parën herë, është servirur një herë 15 vite të shkuara. Shkrimi i Diellit u botua edhe në Tiranë në disa gazeta të përditshme. Pyetja që shtrova për Servet Pëllumbin ishte: Përse heshte atëherë dhe përse zgjodhe këtë kohë për të thënë atë që pretendon se “ zotëron dokumentin origjinal”? Përse nuk fole sa qe Ramiz Alia gjallë. Nëse kjo është e vërtetë, pra se Byroja Politike është mbledhë dhe Ramiz Alia ka dhënë udhëzimet e kalimit të butë dhe të kontrolluar nga socializmi në kapitalizëm, përse nuk dëshmojnë anëtarët e Byrosë Politike, derisa nuk kanë ikur të gjithë nga kjo botë! Ka ende ish anëtarë të Byrosë Politike gjallë, përse nuk shkon investigimi i gazetarëve deri tek ata?

24 vjet pasi qenka mbajtë ai fjalim, si nuk arritën historianët apo dhe politologët, që ta zbardhnin të vërtetën? Ka apo jo procesverbale? Po pas 15 viteve, pasi u hodh kjo tezë në shtyp, pse s’pati reagime? Dyshimin e mosegzistencës e shton edhe fakti se dokumenti i servirur nuk ka numër protokolli, por vetëm shënimin “top secret” dhe vitin e mbledhjes së Byrosë Politike, 1989. Së paku ai dokument që më qe vënë mua në dispozicion, nuk e kishte datën.

Në emisionin e dytë që organizoi gazetari Roland Qafoku në Channal One TV, më ftoi dhe mua si pjesë e panelit të tij që të bëja një prononcim publik për atë ç’ka kishte ndodhë 15 vite të shkuara dhe çfarë mendoja unë për vërtetësinë e dokumentit të servirur. Pyetjes së tij nëse unë besoja apo jo në Katovicën Shqiptare, egziston apo jo një dokument origjinal; ka mbajtë apo jo një fjalim të atillë Ramiz Alia, iu përgjigja indirekt duke iu referuar një novele të shkrimtarit dhe gazetarit Filip Çakuli, botuar në shtypin lokal para rrëzimit të sistemit diktatorial. Në novelën e tij, Çakuli, lunate me paradoksin. Subjekti ndërtohej mbi këtë fabul: Sulltani ka thirrë në raport Skënderbeun. Pasi e lëvdon për trimëritë në beteja, që ia kanë ndritë faqen Perandorisë Osmane, parathotë se një ditë, ai, Skënderbeu, do të bëhej armiku i atij vetë, Sulltanit dhe Perandorisë; do të dredhonte nga beteja e Huniadit, do të merrte 300 kalorës, do të shkonte në fortesën e Krujës, do t’i priste kokën zotëruesit turk dhe do të bëhej zot i saj. Do të mblidhte Kuvendin e Lezhës, do të krijonte beslidhjen shqiptare dhe do të bashkonte rreth vetes të gjithë princat shqiptarë. Për 25 vjet, i kish thënë Sulltani, ti Skënderbej, do të jeshë kryezot i Shqipërisë dhe do t’i fitosh betejat dhe do t’i mposhtësh rrethimet tona duke triumfuar.Ti do të përdorësh strategjinë e qëndresës në kështjella, ku do të mbashë pak forca, dhe një pjesë të forcave do ta fshehësh në pyje. Unë do të përdor nipin tënd, Hamzanë,si kalë Troje, i cili do të kundërvihet ty, unë do ta fitoj një betejë, por nuk do të mposht dot.Pas 25 vjetësh ti do të vdesësh nga ethet e malarjes dhe unë do ta ripushtoj Shqipërinë. Ne, turqit do të qëndrojmë 500 vjetë në Shqipëri si në shtëpinë tonë. Pas 500 vitesh, me 28 Nëntor 1912, një tjetër shqiptar, do të dalë nga oborri i Padishahut dhe do të shkojë në Vlorë për të shpallë Pavarësinë. Ai do të jetë Ismail Bej Qemali…

Kjo përbënte shkurtazi fabulën e novelës së Çakulit. Po ku qëndron pikëtakimi me Katovicën shqiptare dhe pasojat e saj? Pikëtakimi qëndron në dokumentimin me shkrim në paskohën e rrëfimit të ngjarjeve.Shkruhet pasi ato kanë ndodhë. Kështu dhe Katovica shqiptare që i referohet “dokumenti origjinal” i Pëllumbit apo ai që na seviri Tomorr Malasi,para 15 viteve, ka gjasa që të jetë sajuar pasi kanë ndodhë ngjarjet.Shkurt, ka gjasa që të jetë sajesë prej dikujt që kërkon kaos dhe tymnajë.

Ramiz Alia ka vdekë dhe në të gjallë të vet nuk e zuri në gojë Katovicën. Po të ishte e vërtetë ai do të mburrej me të dhe do ta shkruante në kujtimet e veta.Dy personazhet kryesorë, që lakohen si mbartës të pushtetit të mbikqyrur besueshmërisht, Sali Berisha dhe Fatos Nano, e kundërshtuan tezën e profesorit të Filozofisë. Berisha e quajti Katovicën e Pëllumbit, si përrallë nga e kaluara dhe vetë Servetin, bolshevikun e fundit, ndërsa Fatos Nano, që e mori Partinë Socialiste në mirëbesim nga Ramiz Alia, e ironizoi Katovicën e Servetit si “broçkullat e Pëllumbit”. Po ashtu ish sekretari personal i Ramiz Alisë, Guro Zeneli, dëshmoi se asgjë nuk ka ardhë nga Gorbaçovi dhe se asnjë mbledhje nuk ishte bërë në Byronë Politike, për kalimin e pushtetit sipas tezave të Gorbaçovit. Të gjitha këto ka gjasa të jenë të vërteta, por ç’rëndësi ka?

Në vështrimin tim nuk ka rëndësi fare nëse ka egzistuar apo jo një dokument i tillë. Është organizuar apo jo një mbledhje e Byrosë Politike, ku Ramiz Alia të ketë dhënë udhëzime që në fakt i gjejmë të materializuara sot në Shqipërinë e trazuar. Katovica është një dukuri e vendeve të Lindjes, ku klasa që kishte pushtetin përpiqej ta lëshonte atë përkohësisht me rënie të lirë, të runate kokën, dhe mundësisht gjithçka të realizohej pa viktima nga radhët e saj. Fakti se Katovica e Gorbaçovit ka ndodhë, askush nuk e mohon.Tezat, janë po ato që “dokumenti” i Katovicës shqiptare i vë në gojën e Ramiz Alisë.

Është e vërtetë se pluralizmi nisi me njerëz të besuar,janë të pakët ata që e kundërshtojnë këtë tezë. Hidhini një vështrim historisë 23 vjeçare të partive shqiptare dhe shihni se kush i ka udhëhequr ato.Tek të gjitha ka një skemë si nisje me porosi nga lart, diku me gjurmë të lexueshme, e diku jo. Po i referohemi vetëm njërës, Partisë Social Demokrate të ish Ministrit të Arsimit, Skënder Gjinushi. Lëvizjet e tij duket se janë të përllogaritura dhe të inskenuara fort mirë: E dha dorëheqjen në ditët e shkurtit 1991, pasi kishte qenë tek gjuri i Ramiz Alisë në ditët e nxehta të grevës së studentëve. Më 20 shkurt u rrëzua busti i Enver Hoxhës, me 21 shkurt Gjinushi mblodhi Komisionin nismëtar në një nga zyrat e Pallatit të Kulturës të kryeqytetit, ku u vetëshpall me urdhër nga lartë, kryetar i Partisë Socialdemokrate. Një miku im, pjestar në atë takim, më ka treguar se gjithçka dukej e parapërgatitur. Paradite u mblodh komisioni, programi kishte qenë gati pa u themeluar partia, dhe nuk e kishin mbajtë të fshehtë autorin e atij programi, ishte Agim Popa, i njohur si teoricien i Komitetit Qendror të PPSH, (thonë se një pjesë e programeve të partive të reja kaluan nga duart e Sofokli Lazrit). Po në atë mbledhje të prirur nga Gjinushi, pjesmarrësit ishin njoftuar se pasdite do të vinin nga rrethet 300 vetë, që do të ishin edhe firmëtarë të krijimit të Partisë. Një nga të nëntë themeluesit në atë takim, ishte ngritur dhe kishte guxuar të shtronte një pyetje: Po si u lajmëruan këta 300 vetë dhe kur? Ne po mblidhemi për të parën herë, apo jo?! Përgjigja ishte rrëshqitëse. Dhe pasdite të treqindët kishin ardhë edhe pse në bulevard ishin tanket, që ishin nxjerrë për të treguar forcën e pushtetit në rënie, mbledhja ishte bërë në godinën qendrore të Universitetit. Skenari flet vetë. Po partitë e tjera, si u krijuan me kryetarë të gatshëm? Ndoshta kjo nuk ka më rëndësi pas 23 vjetësh.

Mendoj se nuk ka nevojë që të debatohet gjatë, e lagu s’e lagu, ka apo jo dokument të Katovicës shqiptare, gjasat janë se ajo nuk egziston, por nga ana tjetër, Katovica shqiptare si fenomen, ka ndodhur. Ky është fakt sepse tezat e Gorbaçovit të hedhura në Katovicën Polake, janë të materializuara në Katovicën shqiptare, qoftë edhe rastësisht. Fatkeqsisht, në Shqipëri, demokracia ka mbetur e brishtë, e thyeshme, pushteti vazhdon dhe po i merr frymën shtetit. Për të marrë pushtet shkatrrohet shteti, nuk respektohen institucionet. Ëndrrat e studentëve kryengritës për ta parë vendin në Europë, është bërë tepër e largët dhe tranzicioni ka mbajtur peng integrimin. Marrja e ftesës si vend kandidat për në BE, kot serviret si sukses i politikës, kaq i tejzgjatur, ai dëshmon dështimin e klasës politike, mungesën e kulturës demokratike, moskrijimin e klasës së politikanëve profesionistë, mungesën e qytetarisë të të bërit politikë, dominojnë sherret në vend të dialogut, pozita dhe opozita flasin me njëra tjetrën si prapa gardhit, jo ballazi. Korrupsioni përbën plagën lënguse që po i zë frymën shoqërisë, militantizmi dhe nepotizmi, u kanë zënë vendin profesionistëve etj.

Shqipëria është ende në udhëkryq, pronarët janë mes katër rrugëve, vazhdon odisea e kërkimit të pronava deri në Gjykatën Ndërkombëtare në Strasburg, të përndjekurit janë ende të pa integruar, nacionalizmi tradicional nuk ka mundur të ngrejë kokën dhe nuk ka përfaqësim konkurues politik, partitë e djathta tradicionale, u copëzuan, ish komunistët u kthyen më shpejt se ç’pritej në kapitalistë, madje më shpejt se ç’pretendonte Katovica. Shihni statistikat e Parlamentit shqiptar, në ç’krah janë më të pasurit? Janë tek e majta. Shtypi na ka servirur lista se ndër 10 deputetët më të pasur të Parlamentit Shqiptar, tetë janë të së majtës që zotërojnë miliona, ku kampioni socialist numëronte më shumë se 30 milionë Euro!

Katovica shqiptare ka dhe një tjetër tregues, përveç kthimit të komunistëve në kapitalistë të pasur; ata janë rikthyer edhe me plot pushtet politik absolut, pra kanë ruajtur dominionin udhëheqës. Shtypi flet se shumë pinjollë të ish KQ të Partisë së Punës të Shqipërisë dhe të Byrosë politike, vegjetojnë në administratën e pushtetit qendror. Nga Ministria e Jashtme vjen shifra e 18 punonjësve të atillë! Lustracioni i përfolur ka mbetur në letër. Prona nuk ka shkuar tek i zoti. Të përndjekurit ende nuk kanë marrë hakun e krahëve të vet përveç kalvarit të mundimshëm të dënimeve. Dënimet e ish përgjegjësve të krimeve të komunizmit nuk është kryer. Ish pjestarët e nomenklaturës udhëheqëse janë në pushtet politik dhe atë ekzekutiv. Në Parlament, ku bëhen ligje demokratike, ka ende ish ministra të sistemit komunist. Ç’rëndësi ka nëse është diskutuar apo jo në Byronë Politike nga Ramiz Alia për skenarin e kalimit të pushtetit në duar të besuara? Komunistët edhe sot bëjnë ligjin.Ata gjende me shumicë edhe në pushtet edhe në partitë politike, -në pozitë po se po, por nuk mungojnë as në opozitë. Kjo është Katovica shqiptare, që duhet të na shqetësojë.

E di Italia se shqiptarët e bënë atë të bashkuar?

October 21, 2013 by dgreca

“Të gjithë arbëreshët janë heronj. Ata që thonë të kundërtën nuk e njohin historinë”./

Xhuzepe Garibaldi (1807-1882)/

Shkruan: Fahri Xharra/

Shqiptarët me pjesëmarrjen e tyre aktive e dhanë një kontribut të madh në lëvizjet kombëtare në Europën e shek.XIX-të ,pjesëmarrje e cila mund të quhet edhe fenomen historik i kohës i një rëndësijeje të veçantë që e rradhit atë në popujt heroik. Të kthehemi tek Revolucioni i Greqisë -1821 , pastaj në luftën për pavarësinë e Rumanisë , formësimin e Serbisë dhe të Malit të Zi . Por sot e kemi fjalën për një çlirim dhe bashkimin tjetër të madh – të Italisë.

Pas Skënderbeut ,shek XV-të shqiptarët gjetën strehim në tokat e Italisë . ata u shpërndanë nga Abruzio e deri në Siçili.Aty u gjenden edhe të parët tjerë pasardhësit e Ilirëve.

Shqiptarët me Lëvizjen e Garibaldit të vitit 1860 e çuan Italinë në bashkimin dhe pavarësimin e saj. Atdheu i dytë i arbëreshëve në vitet 1844 dhe 1848 u ballafaque me kryengritjet e mëdha, në të cilat shqiptarët ishin pjesë e rëndësishme e betejave të përgjakshme dhe si të tillë edhe u burgosën edhe u persekutuan ,u pashkatuan dhe u varën me thirrjen në gojë : “Rroftë liria, rroftë Italia”.

Tirania e Burbonëve i nxiti në luftë kundër tyre eshe arbëreshët si Paskuale Bafa dhe Xhuzepe Albanezi, te cilët u ndodhën edhe në qeverinë e shpallur të Republikës së Napolit -1799.

* Gjatë luftës për mbrojtjen e Republikës së Romës, Garibaldit i shkoi mendja tek Anita, që e kishte lënë në Nicë. Mori penën dhe i shkroi këto rreshta:

“Anita ime e dashur… Ne luftojmë mbi Xhanikolo. Ky popull është i denjë për të kaluarën e tij të madhe. Këtu njeriu di të jetojë, di të vdesë, këtu njerëzit vriten me thirrjen “Rroftë Republika”. Vetëm një orë nga jeta jonë në Romë vlen sa një shekull. E lumtura nëna ime që më lindi në një epokë kaq të bukur për Italinë!…”

E shoqja, që ishte grua guximtare, e gjeti rrugën për të hyrë në qytetin e rrethuar. Dy ditë më vonë, mbi Xhanikolo u duk një grua që u ndal dhe po fliste me ushtarët. Njeri prej tyre i tregoi se ku ndodhej Garibaldi. Ky në këtë çast, ktheu kokën dhe, si në një ëndërr gëzimi u turr drejt së shoqes së adhuruar dhe e shtrëngoi në gjoks. Pastaj e mori për dore dhe u kthye nga shokët;

– Ja Anita ime, këtej e tutje do të kemi një ushtar më shumë. ( ngaArbëreshët dhe Bashkimi i Italisë) *

“Në vitin 1859 nisi lufta e dytë për çlirimin dhe bashkimin e Italisë. Kësaj here doli në skenën e historisë Xhuzepe Garibaldi, udhëheqësi legjendar i luftërave për liri të popujve të robëruar. Ai erdhi në Itali pas një përvoje të pasur luftarake dhe u vu në shërbim të shtetit të Piemontit për të përgatitur fushatën kundër pushtuesve austriakë. Garibaldi, i kthyer tanimë në një figurë simbol, do të ngjallte shpresat e italianëve për çlirim e bashkim dhe qindra patriotë do të viheshin nën urdhrat e tij. Heroi legjendar zuri të përgatitej për luftën e madhe që e priste. Sipas strategjisë së tij, kjo do të ishte një luftë globale, që do të përfshinte gjithë Italinë e copëzuar. Për këtë, ai filloi të përgatitet duke ideuar një fushatë ushtarake, që do të niste me zbarkimin e një ekspedite në brigjet e Sicilisë. Në projektimin dhe realizimin e kësaj ndërmarrjeje të madhe historike do të luanin një rol të rëndësishëm revolucionari italian, Roselino Pilo dhe ai arbëresh, Françesko Krispi.” (Arjan Th. Kallço)

Në kronikën e kohës është regjistruar dhe një fakt tjetër kuptimplotë: vajza arbëreshe nga Piana, Xhovana Peta, do të shkonte në Palermo me flamurin italian fshehur në gji dhe do ta valëviste pas fitores së kryengritjes në qiellin e lirë të kryeqendrës së Sicilisë.

Siç dihet, me betejën e Kasertos, më 2 tetor 1860 mori fund fushata e lavdishme e Garibaldit, që hodhi themelet e pavarësisë dhe bashkimit të Italisë. S’ka dyshim se bilanci i kontributit arbëresh në këtë ngjarje të madhe historike për fatin e Italisë është i padiskutueshëm dhe i admirueshëm. Këta pasardhës të Skënderbeut, jo vetëm nderuan emrin e tij dhe të atdheut të origjinës, por treguan me prova dashurinë dhe besnikërinë e tyre proverbiale ndaj popullit dhe tokës mikpritëse. “Gjatë Risorxhimentos, – shkruan historiani Cezaro Lambrozo, – arbëreshët e Italisë dhanë luftëtarë trima, derdhën gjak, bënë sakrifica të panumërta, manifestuan virtyte të larta, u treguan qytetarë të denjë të atdheut të tyre të dytë”.

Mungesa e delegacionit të Serbisë më rastin e festimeve për 150 vjetorin e Bashkimit të Italisë, sigurisht që nuk do të vihet re nga vetë italianët. Nga ana tjetër, prania e dy delegacioneve me zyrtarë të lartë nga Kosova dhe Shqipëria do të shihet si dicka e natyrshme jo vetëm se tani shqiptarët kanë dy shtete por sepse i natyrshëm ka qenë edhe kontributi i shqiptarëve ndër vite për Bashkimin e Italisë.**

(Kontributi i shqiptarëve në bashkimin e Italisë ,Ilirian Dahri2011 )

Vetë Heroi i dy botëve e kujton këtë fakt në kujtimet e tij: “Nga asnjë vend tjetër i botës nuk mund t’ia dilnim me sukses në marshimin tonë, përvecse nga Hora e Shqiptarëve”. Pra që në fillimet e tij Xhuzepe Garibaldi u mbështet tek arbëreshët të cilët më pas do ti cilësonte trima.

Xhuzepe Garibaldi u lind në Nicë më 4 korrik 1807, vdiq në ishullin Caprera më 2 qershor 1882, revolucionar dhe luftëtar për lirinë dhe bashkimin e Italisë.

** *

Pas rënies së Republikës së Romës, Garibaldi me vullnetarët e tij filluan tërheqjen e tyre heroike. Ai me këtë rast iu tha ushtarëve:

– Luftëtarë, ja çfarë ju afroj atyre që duan të më ndjekin pas: uri, të ftohtë, mungesë strehe, mungesë municioni, por gjithnjë syhapur në beteja dhe pa gjumë, marshime të gjata dhe përleshje me bajoneta. Tani kush e do atdhenë le të më ndjekë pas. Kësaj thirrjeje iu drejtuan katër mijë vullnetarë, që ndoqën pas heroin e tyre.

***

19.10.13 Gjakovë

ARDHJA E NAIMIT-POETI ME TRE VARRE

October 21, 2013 by dgreca

NGA GEZIM LLOJDIA/

POET ME TRE VARRE

Naim Frashëri është poeti me tre varre,ndryshe nga poetët e tjerë të këtij vendi.Dy prej të cilëve u përkasin dy teqeve bektashiane. Njëra është Madriven Qojt, pjesa aziatike në perëndim të Stambollit,teqe e bektashizmit,ku u varros trupi i tij në prehjen e parë në vjeshtën e ftohtë në 20 tetor të vitit l900 , pranë vëlla Samiut. I ftohti e preku.Gishtat, dhe kraharori akull. Në diçka,që s’mund të kthehej,më aty ku ishte përherë.Gërmë,për gërmë e kërkuam.Fle ,në këtë copëz të huaj poeti ynë?Ku prapë ëndrron,dheun e tij?Në letrat e tua,tek penda jote është letërsia jonë. Të gjetëm ty, një pikë e haruar në dhe të huaj. Ç’frikë kishin nga ty tradhëtorët? Emri yt i llahtariste tinzarët? Ngrehu!Zgjohu,pra!Po sa ftohtë këtu,ç’bënë kështu ? Por njihet një fakt,që në vende të shenjta,territori i tyre mbanë shenjtorë me frymë të Zotit. Poeti bektashi Naim Frashëri ishte shenjtor,që u dha frymë letrave shqipe. Bektashinjte kanë një aksiomë:“Pena e dijetarit është më e ndritur se gjaku i derdhur i dëshmorëve“.Kjo shqyrton se ka një lidhje organike mes shenjtorit të fjalës dhe të penës bektashiane.

ARRITËM ATY

Streha e dytë është kryeqendra botërore e bektashizmit në Tiranë. 37 vite të lagështa,të ftohta në dheun e huaj qëndroi Naimi.

Shteti shqiptar vendosi ta sillte në dheun e tij.Koha e sjelljes :mbretëria e Zogut.Banesa e poetit u bë kryeqendra e përbotëshme të bektashizmit në periferi të Tiranes.Pas sjelljes në atdhe në l937,në kryegjyshatën botërore :“Baba Naim!Mbëltajat e tokës tonë mjaltë tu bëftë,bektashiu Naim.“

Do të arrinim këtu poeti ynë. Të përgjumur.Gjumi,më atje nuk të kthen ,në netët stambollite.

Përse nuk na the,poeti ynë i bukur dhe :sa vite keni me gjysmën e coptuar,të kafshuar, të shtetit tonë?

VITI 1937

Që kur frymëmarrja e fundit e vitit l900,rrëzoi sytë e poetit,në mëngjezin e freskuar të l9 tetorit,trupi i Naimit u ftoh. Në vjeshtën e argjendë të vitit l900 ,në 20 tetor,kur vesa pikonte vesë,trupi poetit të papërsëritshëm u nguros në errësirën pus në një arkëmorti,në teqen bektashiane të Madriven Qojt.Atje ku,dikur ishte pjesa aziatike e kryeqëndrës së perandorisë, në Stamboll.

FLUTUROI SHTERGU I FUNDIT

„Fluturoi dhe shtergu i fundit madhështor,me shpirt të gjorë..“

Vargëzim i mahnitshëm,ose nekrologji e çuditshme e Poradecit në vargje. Ndoshta për poetët.I fundit nga shtergët më sy të ngrirë,që shkoi në vitin 1900 ishte poeti Naim.Ai vetë e kishte rrëzuar trishtimin e vdekjes.

Thoshte ari naimjan : „Po shpirti,që s’vdes/S’ma mbrëm‘ e mëngjes/Ku ka fluturuar/Se vdekja se zë dot…“

37 vite larg në atë copëz aziatike.Kur mëngjesi i fundit,ndërkaq i rrëzimit mbriti në vjeshtë,Naimi gjëndej në Stamboll.Shteti i tij ishte nën sundimin e perëndorisë, nënpunës i së cilës ai ishte.Vdekja e rrëzoi aty në pjesën aziatike.Aty rrëzoi sytë.Shpirtin e çliroi aty.

Por poetin bektashi Naim Frasheri,mjegullina,që u rrek nuk e mbuloi dot. Nuk ka dhe nuk mund të gjenden arsye sado të forta,për ta mbajtur, të gozhduar nën tokën e huaj,atje në kryeqendër të perandorisë, poetin tonë Naim. Vetëm 37 vite të zeza,qëndroi poeti ynë në errësirën pus,mes të ftohtit të madh, të varrezës së Madriven Qojt,në kryeqendrën e perandorisë. Shqipëtarët e kërkuan ta kishin pranë,poetin e tyre. Mbasi mbaruan punë me luftrat e gjithhershme të mbijetesës,mbasi krijuan shtetin e tyre,që gjithsesi pësoi një çarje ,prerje,kafshime ujqëror nga fqinjët tinzar, bashkombasit nuk haruan poetin e tyre kombëtar,që dergjej në dheun e ftohtë midis dy vëllezërve në pjesën aziatike të ditë-netëve stambollite.Ata e thirrën për tu kthyer në dheun e tij.Le të udhëtonte përmbi të gjitha urat,që kishte shtruar. Kësisoj,aty nga viti l937,varri i Naimit, në Madriven Qojt,mbeti pa trupin e tij. Trupi i poetit bektashi u tërhoq nga shteti i shqiptarëve,ndërkaq në vitin l937,ai rrugëtonte, përtej mjegullës, brenda një arkëmoti , për të mbajtur një premtim të rrallë,që koha kaq mizore u tregua,sa qe gjallë dot nuk e përmbushi. Shteti shqiptar e thërriste në këtë udhëtim për të mbritur këtej Bosforit , nga kjo anë e Ballkanit ku ishin tokat e shqiptareve duke e tërhequr nga dheu i huaj,për ta mbajtur pranë,duke ja prishur gjumin ëndërror, përtej kohës. Ngritja e Naimit nga varri ishte nga ato të rralla premtime,që shqiptaret kishin marrë,sapo luftrat e përgjakëshme të përfundonin, për ta ruajtur pranë në prehjen e përhershme,në gjumin e pafundëm dimëror.

„Na fal o lulja Naim !Na fal shpirti Naim !Na fal drita Naim!Poeti ynë,shqiptari ynë, -që të ngremë ,nga ky varr i huaj,por shqiptarët mezi të presin ,të kenë në tokën e tyre!

Naimi kthehej, në dheun e tij ,në të vërtetë rrugëtimi i arëmortit,ishte aty nga vitit 1937. Ai ikte nga varreza e Madriven Qojt duke u kthyer në atdheun e tij në një rrugëtim legjende, mbrinte në atdhe me rrugën e lashtë ballkanike rrugën,që dhjetëra herë e kishte marrë për tu kthyer në dheun e tij. Mbrinte i shoqëruar nga një shpurë shtetërore, por kësaj here i baltosur, ndërkaq vinte në peshë i lehtësuar, por më i thellë në mendjet shqiptare.

„Mirëseardhe , Naim!“ Varrosja në tokën e kryegjyshatës botërore

Kryetema e fjalës në ceremoninë e pritjes së poetit kombëtar,në rrugën e Elbasanit. Sillet kështu mirëardhja e Naimit në tokën e tij. Poeti i shqiptarëve mbrinte nga copëza aziatike .I mbyllur në arkëmorti , nga dheu i huaj mbrinte, por më i rëndë në letrat shqipe. Kryetari Shefki Shulku me një ceremoni ja dorëzoi arkivolin,kryetarit të baskisë .Trupi i pluhurosur i poetit u përcoll me fjalë nga më të mirat dhe më të ngrohta nga autoritetet shtetërore si Eshref Frashëri.

Në mesditë,trupi i poetit u vendos në kryqendrën e bektashizmit në periferi të kryeqëndrës shqiptare,në kryegjyshatën botërore,aty ku shpirti i tij ishte pikëzuar qëkur. Vatanin e tij.Shtëpia e botës bektashiane ishte shtëpia e Naimit.

„Mirëserdhe bektashiu Naim në shtëpinë tënde“,i thanë besimtaret,ndërsa kryegjyshi Sali Dedei,i bëri lutjet. Një ditë të këtij shekulli,në kryegjyshate kam pyetur kryegjyshin botëror Haxhi Dede Reshat Bardhi.

-Ku ka qenë varri i Naimit në këtë tokë të shenjte ? Dedei ka zgjatur dorën.

-Aty midis kryegjyshatës dhe tyrbeve-ka treguar.

Ky vend ka ruajtur në gji,në ndërtesën e përjetshme,poetin tonë bektashi. Kjo ishte streha e parë e pasjetës Naimit në tokën shqiptare.

SHPËRNGULJA

Por koha e prehjes së thellë,për poetin bektashi ende nuk kishte mbritur. Rregjimi i l945 e ç’varrosi,për ta larguar nga gjiri i bektashizmit,për ta vendosur në një vend tjetër publik. Arsyet gjenden se Naimi i përkiste shqiptarëve. Mirëpo,para së gjithëve bektashinjëve.

Mirëpo,ditën kur ra ora e shekullit të ri shqiptaret duket nën ethe e kërkuan Naimin,ta kishin pranë. /.U duhej ta mbanin edhe si fizik. Zemërthyeri shekulli 20,qe për shqiptarët. Prandaj në fillesën e tij e kërkuam Naimin. Le të qëndronte në të gjitha portat,që kishte hapur, në të gjitha urat, që kishte shtruar. Le të ishte i dukshëm portreti i tij fizik. I pa dukshëm ngasja shpirtërore,poezia, mendimi dhe filozofia e tij. Kësisoj ka një llogari: Njerëz me këto përmasa,këto varreza të trishtuara nuk mundet ti mbanin dot. Kësisoj këto ndërtesa të errëta mund të mbanin këdo,kurrsesi Naimin tonë,poetin bektashi. Nën ftohtësinë e katakombeve të ftohtë,ku ndriçonte ora e territ,mund të dremisnin ata,që s`kishin ndonjë punë të madhe për të bërë. Ata, që në këtë botë kishin qenë shtegtarë të humbur. Ata vdekatarët, vrasësit,ata të ligjtë, tradhtarët ata të poshtër. Ata, që Dantja,“babai“ i „Komedisë Hyjnore“ i kishte perifrazuar trishtueshëm: „Lusciate,ognisperanza voi chentrate“, d.m.th.:“ju që hyni këtu, lani duart nga çdo shpresë“. . Por aty ku s`hynte,as një fllad pranveror,as një grimë poezie as një ilahe bektashiane,aty s`mundej të qëndronte,të rrinte Naimi ynë, poeti mendimtari, bektashiu,krijuesi dhe bërësi i aksiomës: „Punë,punë,natë e ditë / që të shohim pakëz drite“.

Merrej dot me mend se ai ëndërruesi, nga ç‘e kishte përfytyruar “ Lum kush të rrojë/ ta shohë zonjë.“ se ç`punë e prisnin për të bërë. Sepse vetë kishte punuar me gjysmë dritë,por i kishte kërkuar Zotit: „ Jepi shqiptarit dritë / Zot ivërtetë të shohi/të marrë vesh mirësitë/.Të vërtetën ta njohë“.

Këto angazime, që kishte marë duhej ti vrojtonte. Prandaj ç`punë do të bënte i vetëm në ftohtësirën e baltës?

Në oborrin e kryeqëndrës botërore të bektashizmit,hija e Naimit merr një rrëzëllim të veçantë.Ardhja e Naimit në seli të shenjtë,në dyer të kryeqëndrës botërore është e përhershme.

POETIKA PËR POETIN

Naim o zemër!

Trupi yt i shtrirë si në shkretëtirë.Poet e ç’poeti.Bukurisht i bukur.Mjerisht larg.Qefini yt i larë nga mjegulla e bardhë.Fshehur në errësirë,në këtë arkëmorti.Ngrehu nga kjo ëndërr,përgjimtare e rrëmintare!

Naimi shkruante:

…Nga i gjalli e ka nxjerrë/Të vdekurin Zoti vetë,/Nga i vdekuri përherë/Të gjallën prapë në jetë/Tek i biri jetëgjati/Që rron sot në këtë jetë,/Është pshehur i ati/Kjo është fjalë e vërtetë…“

FRYMËMARJA E FUNDIT

Kur më shihni se jam tretur

mos kujtoni se kam vdekur.

N.H.F

Frymëmarja e vjeshtës së fundit tek fytyra e zbehtë e Naimit ruante kërcënimin e një dihatje të vështirë.Mushkria e copëzuar nuk ndjente më sëmbimet e zemrës.Por ajo nuk ndjente më, as klithmën e dalur nga fundi i shpirtit.As nuk thithte më,as arin vjeshtor,që lëshonte gjethnaja nëpër rrugica,as arin vjershëror,që brenda shpirtit i pulskonte. Firomën e fundit, që kërcënonte dhe e kurthonte me terrin e zi,përgjithmonë e dha në mëngjesin e freskët të 19 tetorit 1900. Pak përpara rënies së ftohmës së parë të shekullit.Pak përpara ardhjes së dimrit të parë të shekullit.Atë mëngjes, vesa kristalore pikonte, loti kullonte lot, përmbi varrin e Nerqezes, ëngjëllore, melaqes, bijës së vetme të poetit.

…O lulez’ e Perëndisë?Që të mbolli vetë Zoti…

…Vallë ku do të shpien?/Në qiej përpara Zotit?…

Kjo vjeshtë e krisur,rivale e pashpirt,që për të bërë më të mençur veten,kundërmonte aromë lulerie,mori në qerthurin e saj mendimtarin,poetin bektashi,të papërsëritshëm të letrave shqip, ëndërrimtarin.

ERRËSIRA

..Dita,që është kaq bardhoshe

pjell natën aq të zezë

N.H.F

Trupi i tij shkoi një dite tetori,aty rreth datës 20,viti1900,për tu bërë i padukshëm në tokën e pritshme, por jo të dëshirueshme.Aty ku pambarimisht jeta ka humbur,në varret e Mardeven Qoj,për tu mbyllur,për tu ngurosur në fundin e fundëm,por jo të deshiruar.Për tu mbyllur në errësirrën pus,mes të ftohtit të pamat,në banesën e përjetshme 1.5 x 1.5m. Për tu tretur në drejtimin e humbur,për të rënë në gjumin e madh të qefinit. Për të rënë atje ku fjalët, gjuha, poezia,melodia e gjithçka është e patregueshme.

SHPIRTI

E mbaroi punën e tij

dhe vate te Perëndia…

N.H.F

I but shpirti i tij.I lehtë si ajri,shtegtoi në prerin qiellor.U zhduk në hapësirën kozmike,nëpër tunelin e frikshëm,përmes ngjyrave të hatashme. Ç`kishin ashtu ngjyrat? Përse vallzonin me aq çmenduri në atë endje të gjatë? Rajvizonin pambarimisht endje në konstelacionin ferr-parajsë.

GJURMA E NAIMIT

Rrugëtim me Naimin

Gjurmime shpirtërore

Gjurmime historike

Ese

publiçistikë

PARARENDJE

DUKE HYRË NË FRASHËR

Rrëzë Kokojkës

“Duke hyrë në Frashër nga udhë e Kokojkës,në fund të një luadhi një pirg gurësh e një tufë drurësh,që rrëfejnë gërmadhën e një shtëpie,rrëzuar 20vjet më parë…………………………………*

Një shekull më larg nuk shquhej gërmadhë dhe as gurë sigurisht.E ribërë është shtëpia nga themeli.Por këmbë në shekullin e XX,s’vuri asnjë nga frashëllinjtë aty.

Portreti i Naimit.

“…Naimi 7-8 vjeç, i hollë, i gjatë,me sytë të zezë,çkëlqyer,i zeshkët gjeç shkruante mbi kartë cingari,shkrimin e bënte me vrejtje të mëdha dhe të qaseshin pranë,që këndonte ca vjersha më një gjuhë fare të ndryshme.

Dambara,xhandara,ta

Minrara,lanfurka,da!

Vjeshëronte kur ishte 10 vjeç

Synbyli zade almak

Kështu ka urdhëruar Perëndija,

Kur të jetë njeriu plak,

Urdhër të mos ketë fëmija.

Ky djalë vinte në vjershqarjen e një vëllake,të quajtur Tatë për të

—————————-

* Dh.Berati.Parathënia e ‘Mësimeve”.Dispatur, 15 tetor 1942.

ëmën Raza duke thënë:

Qan Tata,vdiq Raza,ga

Hajfura,rimbada,fa…*

Gjuhët e Naimit

Naimi ishte një adhurues gjuhësh.”Gjeografia e gjuhëve ‘që njihte Naimi është tejmase e gjërë.Lidhet Lindja me Perëndimin nga gjuhët e Naimit.Në Frashër mësoi-arabisht,turqisht,persisht.Në Janinë mësoi persishten,arabishten,frengjisht,greqisht.

Gjuhët e tjera i ka përvetësuar mjaftë mirë.

Diplomimi

Nga “Zosimea”,formësimi i Naimi doli më këtë shprehje vlersimi

“Fortë mirë”.Kohëzgjatja ,5 vjet.

RRUGËT E NAIMIT

Rrugët e Naimit kanë dy kahje.

Kahu i parë.Rrugëngjitja e frymës poetike,njohu majën e kurbës.

Kahu i dytë.Rrugëzbritja e shëndetit, njohu zbritje të shkallëve.

Kahu i parë

Rrugëngjitja e letrave shqipe

1886-Bagëti e Bujqësi.Bukuresht 1886-E këndimit të çunave. Këndonjëtorja.Copë e parë. Bukuresht.

1886-E këndimit të çunave.Këndonjëtorja.Copë e dytë.Bukuresht.

1886-Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para.Bukuresht.

1886-Vjersha për mësonjëtoret të para.Bukuresht.

1888-Diturit për mësonjtoret të para.Bukuresht1890-Lulet e Verës.Bukuresht.1894-Mësime.Bukuresht.1895 Gjithësia.Bukuresht.1896.Fletore e bektashinjet.Bukuresht.

1896-Iliadhë e Omirit.Kënga e parë Bukuresht.

1898Istori e Skënderbeut.Bukuresht.1898-Qerbelaja.Bukuresht.

1899-Istori e Shqipërisë.Sofje.1902.Shqipëria.Vjershë.

Krijmtaria zgjatet edhe në gjuhet perse,turke dhe greke.

Kahu i dytë

Rrugëzbritjet e shëndetit

Zemra e Naimit ka pulsuar deri në fund gjakun e pastër.Shpirti i ngujuar në cektinën e pafundme ka qënë përherë një frymëmarrje e madhe.Por trupi gdhihej i lodhur,nga mundimet e të ftohtit të ditëve të këqia.Rrugëzbritjet fillojnë herët dhe kërkojnë ta gjejnë, ta ndryshojnë rrënjësisht.

8 muaj në Stamboll në 1871.I shfaqet sëmundja.Dobësi në kraharor.Kthehet në Janinë.Fillon shetitjet fshatrave me sytë e lodhur nga pagjumësia.1874 në Sarandë,fillojnë ti shfaqen sëmundjet e kraharorit.E pushton reumatizma.Fillojnë ta zënë dhimbjet e gjunjëve.Reumatizma e bluante,e kishte marrë gjatë gjuetisë.

Kurohet në llixha në Vjenë dhe shkonë në banjat e Badenit.1881,i shfaqet influenca.Zë shtratin për dy muaj.I shfaqet sëmundja e mushkrive,i pafajshëm për ta ndalur,ajo fillon avancimin.

1885.Sëmundja e grykëve e shtërngon dhe e shtrinë në shtrat rreth 3 muaj.

1900.Shuhet nga ndezja virale e mushkrive.Frymëmarrjen e fundit e dha në vjeshtën e vitit 1900 në adresën Kazëll-Toprak,mëhall me Stambollin.Qefinin e mbuluan me dheun e butë në Medriven Qojt,në kopshtin e teqes bektashiane në kryeqëndrën e perandorisë,Stamboll.

ADHURIMI PËR NAIMIN

Ditari i gjetur i një katundishtasi nga Përmeti,Zaim Muharrem Brahimi,ka qënë student në Stamboll ka shkruar se :

“ shqiptarët gjëndeshin në kryeqëndrën e perandorisë shkonin në shtëpinë e Naimit në Kazëll,një lagje e Stambollit,grupe grupe më e pakta një herë në muaj.Kur i ra sëmundja fatale e mushkrive, që po e fironte,shkonim dhe e gjenim me buzën në gaz,me fjalën e ëmbël,dhe zërin e ngadalshëm…*

Rezultante.

Kahu i parë.I ndihur nga Perëndija,në rrugëngjitjet e tij.Kahu i dytë. Djalli, ka lënë gjurmë në rrugë zbritjet e shëndetit.

Rrugëtim shpirti

Avionët sngrihen më nga pistat.Rrugëtimi në shekullin e XIX është vështirësia më e madhe.Është rrëzuar mjegulla.Që kur?Po më tepër se një shekull.Qëndron e shtrirë përmbi horizont.Kështu avionet s’ngrihen më nga pistat.S’ka më linja për të hyrë në shekullin e XIX.Aeroportet janë fshirë nga udhëtimet.I sigurt ishte udhëtimi me trena,por ata gjënden të braktisur.Kështu mundësit për tu rikthyer dhe për të hyrë në shekullin e XIX,janë tepër të kufizuara.Rikthimet janë më tepër dukuri të fortifikuara shpirti,nga më të mahnitshmet ,por më të sigurtat.

2- PORTRETI

Gjuhë engjej parajësh.Largësia me poetin e shekullit të XIX është një shekull në mes.Përafërsisht bëhen 106 vjet.Ikja e poetit ndodhi një mëngjes të 20 tetorit.Por vdekja që e pa,nuk e njohu.Pra,për sa kohë portreti i tij në buste ose në ballina libri në emra rrugësh dhe sheshesh,ndonëse është i njëjti portret, çuditërisht qëndron i heshtur.Por flet gjuhën e ëngjëjve të parajsës.Kështu,ç’rëndësi ka nëse trupi ende baltoset në të ftohtin e madh të tokës,kur rron emri dhe portreti është i gjallë.Pra sa herë përshëndoshemi .

:”Si u gdhive Naim bej,bëka ftohtë sot ?

Ose : ”Natën e mirë poet i mirë “!

Dhe ai do mos ngrihet kurrë,por është më afër.Është portreti fizik.Flokët.Një dallgëzim i lehtë deti.Sytë e thellë,me zgavra plot mister.Mjekërra e bashkuar me fijet e holla.Pra ky portret na fanitet sa herë, që ne shqiptojmë gërmat e emrit të tij.Pra ai,s’është por në të vërtet është përherë prezent me fizikun e tij,me lukun e tij dhe fytyrënëngjëllore.D.m.th,ai vazhdon të mungoj dhe ngjet se është vetëm dy hapa larg,pra ka shkuar diku punë poetësh,do të kthehet pak çaste më vonë me trenin, që zbret nga parajsa.Por nuk është trill, kur themi se dëgjojmë fjalën e tij.Është poezia e tij,copëz e atij shpirti,që është derdhur prej dorës së shenjtë.Kështu duke dëgjuar poezinë e tij ,ndërkaq kuptojmë gropën e shpirti.Ku janë luginat e lyera me ar dhe greminat,po hapësirat e pamata dhe rënkimet e gjata të shpirtit ?

Ditari i shpirtit

Sjellim dokumente interesante me gjuhën e shpirtit.

Do të kapërcejmë mjegullën e dy shekujve,për tu gjendur shpirtërisht tek Naimi.Mund të thuhet se rruga,për të rrugëtuar në dy shekuj pas,është një rikthim i vështirësuar.Udhëtimi prapa në kohë është kështu një udhëtim në kahun e kundërt.Pikërisht sepse,atje me kohë mjegulla ka rënë dhe kurthuar ka gjithshka.Mirëpo deri më sot,të gjithë gjurmuesit e shekujve,një rrugë kanë ndjekur,ose kanë rrahur vazhdimisht.Rruga e tyre për të hyrë në thellësitë shekujve ,pra puna e tyre e gjurmuesve,kërkuesve,hulumutuesve ka qënë arkivat,të dhëna, dëshmitarë,analizat e tokës,gurëve,murreve,copave ,enëve memuarëve, traktave,raporteve,librave të zverdhur, etj, etj.Kështu nëpërmjet gjuhës së shkencës ata janë përpjekur të ringrenë në këmbë portrete fizike,ngjarje etj , që kanë mbetur anonimat të shekujve. Përgjithësisht,kjo rrugë është qindra vjeçare dhe rrihet kaq masivisht sot.Do të punohet në kohëra,ndonëse ajo ka mbetur e vetme ,por e oksiduar nga koha.

Ne po ecim në një trase të re.Edhe kjo është rrugë.Por rrugë shpirti .Në të vertetë nuk do të rrugëtojmë me rrugën e lashtë të gjurmuesve shekullor.Do të ecim përbri një rruge të vështirë, të meteorizuar të shpirtit,që është rruga e ndritshme e pagabueshme,më afër të vërtetës.Madje me këtë do të risjellim një copëz të këtij portreti të poetit tonë shqiptar,Naim Frashëri.Kjo rrugë,zbret labirintheve të thella të shpirtit.Është e kthjelltë si qielli pranveror.Është e sigurtë,e bardhë si fushëpamja e ngrirë e Antraktidës.Është e jashtëhapësirës tonë si meteorët e galaktikës.Nga fryma jote,mediumi risjell copra fjalësh të një poeti,që ka jetuar në shekullin e XIX.Kështu duke vendosur përpara portretin e këtij poeti,aleviu do të zbërthejë enigmat e këtij portreti.

Përse përmbysëm gjithshka,për të shkuar kësaj rruge duke braktisur rrugën e zakonshme të kërkuesve të arkivave ? Sepse arkivat dhe dëshmitë prej kohë kanë sjellur gjithshka.Deri në bollëk.Por nuk kemi një portret shpirtëror,gati të saktësuar dhe afër të vërtetës.

Por cila është baza e kësaj rruge ?Shpirti,që rron.Streha e tij është Zoti.Gjurmuesit e kësaj rruge janë shenjtorët.Këta janë kërkues misteresh.Ata lexojnë shpirtin.Nëpër brazda vitesh dhe plagë të thelluara.Kërkues stalaktitesh.Një shtresë mjegulline mund të mbuloj një oqean vuajtjesh.Atje ndihet mbretëria e heshtjes.Ja përse ,pjesa e shpirti është më e rëndësishmja.Trupin,kur bie në errësirë e mbulon ftohtësira e katakombeve.Në greminë të ftohtësisë,kthehet në baltë.Por shpirti ikën,kthehet kështu tek streha e Zotit.Ajo është banesa e parë e tij,njëkosisht streha e fundit.C’ka një vargëzim mrekullor ky Poradeci :”Fluturoi dhe shtergu i fundit madhështor/me shpirt të gjorë,duke shkuar, që me natë/sipër malesh me dëborë…”

Mirëpo edhe vetë Naimi,që ishte fetar,u përket bektashinjëve kjo ndoshta se e kishte asimiluar kaq mirë filozofin e këtij tarikati mistik sjell një rajvizim interesant për shpirtin :”Po shpirti,që s’vdes/S’ma mbrëm’ e mëngjes/Ku ka fluturuar?/Se vdekja s’e zë dot..”

Duke ecur në gjurmët e Naimit përsëri rreth shpirtit :”Po ku vallë qëndroi?/Në burimt të ti shkoi,/A tek i madhi Zot!/Si lumi që këlthet/Me shum’ oshëtimë/E me ulurimë/Vete prapë ne det….

Duke kërkuar sërish tek Naimi gjejmë një frazë,që është tepër filozofike :Njeriu s’vdes,por vetëm ndërrohet..” Ose :”Nga i gjalli e ka nxjerrë/Të vdekurin Zoti vetë/Nga i vdekuri përherë/Të gjallin prapë në jetë…”

Kështu duke rrugëtuar në rrugën e shpirtit, Naimi është tepër i besueshëm.Kështu citohet se vdekja nuk e gëlltit dot shpirtin.Por trupin.Vdekja gllabëroi trupin,që shkon drejt humnerave në banesat e të ftohtit të pamat.Dhe gjithshka,quhet e ezauruar me shpërbërjen e tij.Madje edhe Dantja ka perifrazuar trishtueshem këtë skenë shpërbërse :lusciate ,ogni speranza voi ch’entrate”,d.m.th ju që hyni këtu,lani duartë nga çdo shpresë.”

Shpirti ndërkaq në ç’orbitale vërtitet?Përse lartohet,vetëtimë në thellësi të qiellit të Zotit,në këtë botë,ku gjithshka përsëritet?

GJURMIM NË RRUGËN E SHPIRTIT

Vizione shpirtërore

Zbërthim alevie për emrin Naim

EMRI

N-aim.

Kronika

Pyetje:Emri Naim,çfarë kuptimi ka ?

Përgjigje:Ose emri Naim,ka kuptimin e dijes.Ose për të çliruar dijen.D.m.th,për të zgjidhur dijen.

Dëshmia që ne shqyrtojmë:Fryma e Naimit në letra shqipe,është frymë shenjtori.Ndihmesa e këtij poeti,zë një vend të respektueshëm në letërsi dhe çështjen kombëtare.

SHPIRTI

A-Kronika

Përvijohet leximi i shpirtit:Ka patur një gjurmë.Një brazdë në pjesën e përparme të trurit.Mes labirintheve ,kjo është e dallueshme.Ka patur shfaqje të mjegullës tek zgavra e syve.Nuk duhet të kenë qënë syze të errta për të kuptuar thellë.Ose kjo mjegull tek sytë,mundet të ketë qënë aftësia e tij, që ka qënë e përqëndruar në gjurmën e zezë të shpirtit.Kjo gjurmë është në zemër të zemrës.Por në këtë rast ka qënë e përqëndruar në pjesën e përparme.Pra në vend të syve është shpirti,që ka parë thellë.Ose shpirti i tij ka qënë i njësuar me sytë. Përqëndrimi i forcës tek sytë,ka shprehur një kuptim të thelluar.Pra për të pasqyruar dijen.Prandaj çdo gjë ka qënë në harmoni.

Dëshmia:Gjuha e Naimit është gjuha e zemrës,që duhet të kuptojmë shpirtin.

Poezia nga Naimi:

Flet natyra or e cast në këtë botë/Të fshehtën që ka brenda shkoqur thotë/Herë fletë me pëshpëritje,me ngadalë,/Her’ me fjaln e trupëzuar,her pa fjalë./Cfarë të fshetash s’i thot era trëndafilit ?/Ato thonë edhe qarjet e bilbilit/Gjithë ç’janë edhe ç’mban kjo gjithësi/Rrëfejnë kaqë të fshehta dhe çudi/ Reja,era,lumi,deti i shkumëzuar,/ Malet,fushat e livadhet e bleruar/ Qielli,yjet e të tjera një nga një,/Flasin qartë,flasin bukur sa s’ka më./Andaj dhe zemrës kjo gjuh’ i është dhënë/Që të thot’ asaj të fshehtën e pathënë./Këtë gjuhë e kuptojnë mendimtarët,/Ata që gjurmojnë dijen,zbulimtarët.

Shqyrtimi

Kuptimi është i arsyetuar.Këtë gjuhë nuk e njohin njerëzit e zakonshëm.Dija jepet për ata, që e kërkojnë,por ndërkoh dinë ta lexojnë jo me gjuhën e thjeshtë,por me shpirtin e thellë.

SULMI

I-Kronika

Përvijohet leximi i shpirit:Cfarë i ka ngjarë Naimit?

Midis trurit të tij gjënden gjurmët e dy avionve.Si do të shqyrtohet kjo frazë ?Ai është sulmuar nga dy veta.Dy avion kanë krijuar diçka të zezë,ose hepim në trurin në tij.Ata e kanë zbuluar aftësin e tij.Prandaj e kanë sulmuar,në një pikë për ta bërë të heshtur.Për ta rrëzuar ndoshta,për ta gjunjëzuar përgjithmonë.Ata kanë qënë frymor.Ku e ka fshehur dorën V?Identifikohet vetëm gërma e parë.Tjetri është i padukshëm.Turpërisht e ka fshehur gërmën fillestare, që të identifikohet.

Mos është rrezikuar nga këto pasoja.I shpallur i rrezikshëm,apo i dënuar ?

Dëshmia:Ky fakt është i panjohur ndonjëherë.Por si do të njihej,kur s’është bërë përpjekje për ta risjell portretin e tij në gjuhën e mistershme të shpirtit.Ata,kanë qënë fetar ose me frymë,kanë kërkuar ta bëjnë të heshte përgjithmonë pena e tij.Nuk njihet dhe nuk zbulohet nga ç’aeroprt shpirti të zi janë nisur avionët e ligësis,për të goditur shpirtin e Naimit.Mësohet, që është sulmuar barbarisht,për ti ngrirë pikën e bojës në horizontin e tij dhe dielli i tij çuditërisht të perëndonte vajtueshëm.Njihen faktet se armiqtë e Shqipërisë kanë qënë të shumtë.

Por nuk njihen siluetat e ligësis,që kanë hedhur gurin e rëndë dhe kanë fshehur dorën e zezë.Ndërkaq ka një tjetër fakt. Komandanti i trupave osmane në Shqipëri Dervish Pasha në një telegram ka kërkuar të merren masa kundër Naimit në Janinë.Ishte postkoha e Lidhjes shqiptare. Atëkohë,ushtria turke zuri Abdyl Frashërin afër Elbasanit dhe e burgosën në Prizëren.Kështu,që dënimi mundet të jetë i të vëllait.

JETA DHE NGRITJA

JETA

M-Kronika: Përvijohet leximi i shpirtit-Në krahun e tij ka ecur një grua.Ka qënë bardhoshe.Silueta e saj me flokë të shtrirë.Nëse nuk është gruaja,ka qënë ëngjëlli mbrojtës i tij.

Dëshmia:Njohim këtë fakt.Në 1881 i vdes e bija Nerqezja.Poezia :Mbi kufomën e bijës së vdekur” është një përgjërim naimjan,për fatin e engjëllores,që u zhduk me engjejtë në parajsë.Të dhëna për bashkëshortin nuk i njohim.

NGRITJA

Kronika :

Përvijohet leximi i shpirtit :Ka pushtuar hapësira, ndonëse jo të vogëla.Me kaq siguri ka ecur.Klithma e tij ngrinte nga varri,hijet apo shkëmbinjt e malet.Në hapësirën që është ngritur ka kapërcyer dimesionet.Një njeri me frymë Zoti ka ndikuar aq thellë.Përveç frymës germa e parë e tij është gërma A.Ky njeri shpirtëror ka patur frymën e lartë në fuqi në rang të një imami.Mos ka patur të afërm,apo të largët që kanë mbajtur në kokë një lloj kësule.Unë shikoj rreth e rrotull kuaj,që kalërojnë ,që bëjnë rrathë elipsi.Kuaj,që lëvizin me thundrim kuajsh spiral.Cfarë shqyrtojnë ?Enigmë.

DIELLI ONLINE ME 55777 LEXUES

October 18, 2013 by dgreca

Gazeta Dielli në botimin online vazhdon të shtojë lexuesit e saj. Deri në këtë moment janë 55,777 shfletime. Në Dielli janë bërë më shumë se 4068 postime, mijëra komente.

Bashkëpunëtorët e Diellit nuk janë vetëm në Amerikë, por edhe nga trojet shqiptare, Shqipëri, Kosovë, Maqedoni,nga diaspora në Europë, Australi, përfshi dhe vendet skandinave.Vecojmë dhe falenderojmë nga trojet amtare ; Fahri Xharra, Arben Llalla, Behar Gjoka, Reshat Kripa, Gëzim Llojdia, Murat Gecaj, Vilhelme Vranari, Arian Kallco, Zyba Hysa, Drita Lushi, Albert Habazaj, Faik Krasniqi, Violeta Allmuca, Teuta Llalla, Fadil Lushi, Riza Lahi etj.

Falenderojmë dhe bashkëpunëtorët tanë në SHBA; Frank Shkreli, Ermira Babamusta, Idriz Lamaj, Astrit Lulushi,Ilir Ikonomi, Beqir Sina, Raimonda Moisiu, Nick Markola, Yllka Filipi, Merita Bajraktari McCormack, Naum Prifti, Sali Bollati, Dalan Luzaj, Adnan Mehmeti, Mhill Velaj, Ramiz Mujaj, Thanas Gjika, Rozi Theohari, Artan Haxhia, Pjeter Jaku, Hektor Zotaj,Prenjo Imeraj, Andrea Shundi, Illo Foto, Rasim Bebo,Julia Gjika,Carrie Hooper, Rita Saliu, Lek Gjoka, Keze Zylo etj. Nga bashkëpunëtorët e Zvicrës falenderojmë: Elida dhe Skënder Bucpapaj, Eugen Shehu, Agim Shehu, Gani Qarri, nga Australia, Fritz Radovani, nga Gjermani Neki Lulaj, Shaban Cakolli dhe shumë të tjerë. I falenderojmë të gjithë dhe presim bashkëpunime në Emailin: gazetadiell@gmail.com, na ndiqni ne www.gazetadielli.com