Histori – Page 368 – Dielli

MASAKRA E DHUNES SERBE NË SLLOVI TË LYPJANIT

April 10, 2017 by dgreca

KUJTESE- Në 18-vjetorin e rënjeve të mëdha për liri/

Nga Ismail GASHI/

Më 15 e 16 Prill 1999 në fashtin Sllovi të Lypjanit, masakra e dhunës barbare serbe vrau e masakroi 45 civilë shqiptarë dhe plagosi 11 të tjerë. I vuri flakën 92 shtëpive shqiptare, dhe pas dëbimit me dhunë të të gjithë shqiptarëve nga fshati, shkatërroi e plaçkiti gjitha vlerat materiale e shpritërore në pasuritë e tyre. Sllovia për 78 ditët e bombardimit të NATO-s, ishte çerdhe e dhunës serbe për trevën e Lypjanit e më gjerë.

Shkruan : Ismail Gashi-Sllovia

Që nga fillimi i sulmeve të NATO-së, 24 mars 1999, në fshatin Sllovi të Lypjanit, përveç 64 familjeve serbe të këtij fshati, nga të cilat kishin mobilizuar në formacione të forcave rezervë të Serbisë edhe shumë të rijnë serbë e romë vendas nga Sllovia, këtu silleshin e krrokatnin edhe shumë persona zyrtar e jozyrtar, emrat dhe funksionet e tyre në këto formacione për shqiptarët paraqisnin kërcim e rrezikim për qenjën biologjike njerëzore e kombëtare shqiptare. Këtu /në Sllovi/, frekuentonin çdo ditë prijsit e policisë dhe qeverisë komunale, si kryeshefi i policisë komunale Nikola Iliq, Komandanti i postëkomandës policore në Lypjan, Stevo Ragjenoviq, zv.komandanti Toshiq dhe inspektori i sigurimit Çanoviq. Sllavisha Dukiqi, Dimiq Vllado – kryetar i qeverisë dhe kryetar i Mbrojtjes Civile e të tjerë. Ata vazhdimisht kuvendonin me liderët serbë në Sllovijë si me Stanishiq Tomisllav, kryetar i serbëve lokal, Simiq Millan i graduar në kolonel, përgjegjës për forcat ushtarake, Lubisha Arsiq një paramilitar i theksuar e shumë të tjerë të implikuar në krime ndaj shqiptarëve. Para se të sulmonin këtë fshat, në Radion serbe të Prishtinës, u dha informacioni se ky fshat dhe fshati Shushicë i Prishtinës, janë vendbanime të sigurta ku mund të jetohet pa rrezikim. Andaj në Sllovi, ditë para stuhisë tmerruese të dhunës serbe në prillin e përgjakur të 1999, erdhën shumë shqiptarë për strehim të përkohshëm. Deri më 14 prill 1999, nuk ndodhi ndonjë kërcnim i drejtpërdrejt, rrezikimi i jetës dhe i qenjës shqiptare vërvitje kudo e ngado në Kosovë, gjuhej, vritej, digjej e ndiqej.

Kërkesat serbe

Më 14 prilli, kah ora 10-të paradreke, inspektori i sigurimit serb Qanoviq me dy eprorë ushtarak erdhën në Sllovi dhe në vendin e quajtur “kryezabelet”, takuan Shefqet Berishën nga Sllovia, të cilin e kanë ndalur dhe nga ai kërkuan, që sot deri në orën 14-të, shqiptarët e këtij fshati të dorëzojnë gjitha armët te shkolla e vjetër, dhe nga ai kanë kërkuar me këmbëngulësi të njoftojë, a ka pjesëtarë të UÇK-së në Sllovi. Sepse, siç është shprehur Qanoviq, në Sllovi te kryetari i LDK-së Shefqet Bytyqi, para disa ditësh, siç kishte gjëja ai informacione, ka fjetur një ushtarë i UÇK-së dy netë. Qanoviq me dy personat përcjellës skiconin pozicionet e Sllovisë dhe bisedonte për skicën të cilën e kishin përpara në autoveturë, thotë Shefqet Berisha. Ndërsa në mbrëmjen e 14 prillit serbët vendas, meqë dinin për pozitën e rëndë të shqiptarëve, improvizuan si edhe në shumë vende e raste të tjera në Kosovë një takim për një “marrëveshje”. Për këtë dredhi jo të natyrshme, edhe në Sllovi u ftuan disa shqiptarë, që të nesërmen me 15 prill, në ora 8-të të mëngjesit, të vijnë në lokalet e shkollës së vjetër një delegacion prej 10-të shqiptarëve, që në emër të shqiptarëve sllovias të lidhur marrëveshje me serbët vendor, Tomqin, Rada Arsiqin, Simiqi Milanin, Çaushin, Milivojin e disa të tjerë si dhe me një Major apo epror ushtarak, të cilët me atë marrëveshje, do të sigurohet një garanci për qëndrim e jetë të sigurt për shqiptarët e të tjerët në këtë vendbanim me popullatë të përzier. Një veprim të tillë për slloviasit përsëritet edhe më 17 prill 1999, kur dy shqiptarë u murrën vesh me kryepolicin Nikolla, për strehim të popullatës shqiptare, që ishin strehuar në Grykën e Tërshovinave, të vendosen nëpër shtëpitë e fshatit Smallushë, slloviasit tentuan të bisedojnë me serbët vendor edhe më 23 prill 1999 për kthim të tyre në fshat. Për këtë “dialog”, serbët kërkuan të shkojnë dy pleq sllovias të bisedojnë me serbët vendor. Por pleqtë priten kot 7 orë “takimin”e pakuptimët të komshive gënjeshtarë. Ndërkaq të nesërmen me 15 prill 1999 që në orën 5,30, ushtria serbe erdhi me 5-6 tanke nga krahu i Smallushës u pozicionua në kodër mbi fshat me tyta tankesh të kthyera kah vet fshati, kurse në orën 6-të të këtij mëngjesi, ushtria e policia serbe filloi sulmin në fshatin Akllap, në këte fshat shtihej me armë, digjeshin shtëpit dhe ndiqej popullata shqiptare, ku një qytetarë / Ibush Gashi/70/ u vra. Sulmi, ndjekja dhe kallja e mbi 80% e Akllapit përcillej lehtë nga Sllovi. “Delegacioni” 10-të anëtarësh i shqiptarëve nga Sllovia, në orën 7.00 shkoi në takim të paqart, kush e ftoi e kujt ju desht, siç ishte kërkuar për marrëveshje alogjike me situatën mes shqiptarëve dhe serbëve për një “siguri” e jetë të qetë. Një natë më parë, kur u mor vendimi nga disa veprimtarë, biznesmen e qytetarë lokal shqiptarë, për këtë takim “marrëveshjeje”. Përkundër mashtrimit evident, se do të merremi vesh, bënë diçka të pazakonshme dhe për rrethanat, kohën dhe pozitën e shqiptarëve jo i natyrshëm. Popullata shqiptare përkundër kërcënimit nga forcat ushtarake e policore nuk e mori largimin, siç ndodhte zakonisht ato ditë të trishta, motivacion për qëndrim se do të ketë marrëveshje. Si zakonisht takimi nuk u mbajt, me arsyetim të serbëve vendas, se oficeri “nuk ka ardhur”. Ju shkoni në shtëpi, pritni atje, kur të vijë oficeri, ne do të ju ftojmë me telefon, i thanë Tomqi e Rada Maksut Bytyqit. Kështu, pritja e heshtja e varrit e përfshiu popullatën shqiptare në Sllovi tërë paradreken e asaj ditë të kobshme. Këtë qetësi të panatyrshme e prishi kah ora 10.30 ardhja e dy kampanjollave ushtarake në Sllovi, me të cilat kishin ardhur disa ushtarak që ti njoftojnë serbët dhe disa romë vendor, që ishin në krahun serb, që të vejnë shenjat për identifikim, katër e-S-a në dyert e shtëpive, punë të cilën e kreu mësuesi Toshiq/Cilki/. Sepse, sulmi që do të pason pasdreke mund të mos i dallon shtëpitë serbe dhe përkrahësve të tyre nga ato shqiptare, të cilat do të jenë caku i këtij sulmit. Kështu, Sllovia e dyfishuar me banorë në heshtje varri priste sulmet serbe.

Ndjekjet, kalljet, plaçitjet

Në orën 13.40, pasi me kallje, ndejkeje, plaçkitje e vrasje i duelën Akllapit në krye, filloi sulmi në fshatin Sllovi. Ky sulm filloi nga dy drejtime, nga krahu i Akllapit e Gushtericës së Epërme, dhe i dyti nga ana tjetër Grykës së Gushevcit. Paralel me këtë furi, forcat serbe sulmuan edhe nga brenda, ku pjesëtarë serb paraprakisht të pozicionuara mbreda vet fshatit e për rreth tij. Të cilat me të filluar të sulmit shpejt zunë udhëkryqet dhe gjitha hyrje-daljet e fshatit, ku forcat serbe më herët ishin përqendruar nëpër familjet serbe të Sllovisë. Fshati dukej i trazuar nga përpjekjet për shpëtim nga rreziku, hapësirën mbi fshat e mbuloi tymi e flaka e shtëpive të kallura, ndërsa rrugët krismat e armëve serbe. Në anën tjetër fshati gumëzhiste nga automjetet, traktorët e turma të mëdha njerëzish të tmerruar nga rreziku, britmat e thirrjet shqetësuese. Ikja u bë nga të gjitha anët, kush nga dinte e mundëte të gjejë hapësirë depërtimi. Ndodhi kështu, pasi më parë nga asnjë faktor politikë e shtetëror shqiptarë, përveç UÇK-së, nuk kishte planifikuar, si të veprohej në këtë rrethanë katrahure e luftë barbare. Kush dhunshëm u ndoq në drejtim të bjeshkëve, Grykës së Zhegovcit, Grykës së Manastirit, Grykës së Tërshovinave, e kush u dëbua në drejtim të Smallushës dhe në fshatrat e rrafshit, Bujari, ish-Gumnasella, Banullë, Gllogovc e Llugaxhi. Grykat e bjeshkëve këto kohë të trishta u bënë vend i tmerrit e terrorit fatal. Po asaj dite, sulmet serbe si edhe në rastet të tjera vepruan sipas planit ushtarak serb “Patkoi” në Zhegovc e Vërbicë, ku ishin konfrontuar me forcat e UÇK-së, veçmas në Betejën te Hani i Zhegocvit, ku në rezistencë me forcat ushtarake serbe u vra Pajazit Ahmeti/Paja/, dhe u plagos Afrim Myrtaj, por në këtë rezistencë të pjesëtarëve të UÇK-së, forcat serbe përveç humbjeve në njerëz e teknik ushtarake, ato u penguan për afro dy orë që të sulmojnë fshatin Zhegovc që ishte pikësynim i tyre. Me këtë, banorëve të Zhegovcit iu mundësua largimi pa pasoja. Asaj ditë në Sllovi kryepolici Toshiq me disa policë të tjerë, kishte zënë pozitë krye fshatit, në lindje të Sllovisë, që ti kthejë slloviasit që të mos shkonin në drejtim të grykës së Bjeshkëve të Zhegovcit. Gjatë kohës së shkurtër të kësaj dite të Bartolomeut, nga vet shqiptarët e Sllovisë janë vërejtur e dalluar disa serb vendas të prirë nga zëvendëskomandanti i policisë komunale,Toshiqi, si Tomisllav Stanishiq/Tomqi/, me funksion, komandant lokal i policisë rezervë për Sllovi, Peic Milivoje, zëvendëskomandant i policisë serbe në Janjevë, vendas i këtij fshati, Radomir Arsiq/Rada/, kryetar i fshatit Sllovi, Stanoje Milkiq/Qauashi/, paramilitar, Sllobodan Simiq “Duci” i nënshkruar për kolonel i rezervës ushtarake, Lubisha Arsenije Periq e të tjerë. Por ka pasur edhe shumë e shumë persona të panjohur e të maskuar, që kanë bartur uniformën e policisë sërbe dhe forcave rezervë.

Vrasja e fqinjit

Sulmi i furishëm pasqyrohej me të shtëna të shumta, ndalje dhe vrasje të qytetarëve, kallje të shtëpive, plaçkitje të të hollave dhe automjetesh, ndalje vajzash dhe kushtëzim me të holla për lirimin e tyre si dhe tentim dhunimesh. Veçantë tmerronte ndalja dhe ndarja nga familja e personave, por edhe me ekzekutime të shpejta. Që në fillim serbi i quajtur Radomir Arsiq “Beli” vrau gruan e Ajet Krasniqit, Hedije Krasniqi /51/, e cila u vra para dyerve të Rexhepit deri sa ishte duke ikur nga rreziku, Rada ishte fqiu i parë i Ajetit. Pak më larg, të udhëkryqi afër shtëpisë së Murat Gashi, u vra edhe vajza 19 vjeçare Fatushe Dubova, të cilës siç dëshmohet, Rada për së vdekuri me thikë ja ka prerë xhemperin dhe ja ka hedh në fytyrë. Pastaj dëshmon Ismet Hetemi nga Sllovia, i cili asaj dite, kur ka arritur te dyert e Muratit Gashit thotë, se ka parë Miroslav Stanishiqin, Stanoje e Sinisha Milkiqin dhe dy të tjerë që nuk i ka njohur, të gjithë të armatosur dhe të uniformuar me rroba policie, që u futën në oborrin e shtëpisë së Murat Gashit, nga më vonë morëm vesh, se të njëjtit, pasi i kanë nxjerr nga shtëpitë gjithë meshkujt /pesë sa ishin aty/, kanë larguan fëmijët e gratë, me përjashtim të Xhyles, vajzës së martuar të Muratit, e cila është strukur pavrejtshëm afër dyerve të oborrit dhe ka vërejtur, se këta persona serbë Muratin me dy djemtë Enver Gashi/41/, Omer Gashi/37/, djalin e Enverit Arben Gashi/19/ dhe djalin e vajzës së martuar Xhylës, Bekimin/19/, i kanë nxejrrur para shtëpisë, i kanë renditur më parë i kanë plaçkitur dhe në fund i kanë ekzekutuar në oborr para shtëpisë. Xhyla ishte dëshmitarja më e afërt e cila përkundër tmerrit e dhembjes e ka vëzhguar ekzekutimin e babait, dy vëllezërve, djalit dhe djalit të vëllait. Ndërsa, Gafurr Hysenin, veprimtar i dalluar, pas luftës është shpallur dëshmor i kombit, serbi vendas Lubisha Arsenije Arsiq me dy të tjerë e zbresin nga kamioni, ku ishte duke vozitur familjen në ikje dhe e ekzekutuan menjëherë para shtëpisë së djemve të Metushit, të cilën shtëpi më vonë e kanë djegur bashkë me kufomën e Gafurrit. Të ndarë nga familjet e të ndalur e më vonë të ekzekutuar të “udha e bahçeve”, ishin edhe Bajram Gashi/34/ pas luftës i shpallur dëshmor, po kështu nga traktori e kanë zbritur edhe Faik Krasniqin /35/ dhe të njetit serb e kanë ekzekutuar në oborr të Habib Gashit. Bajram Gashi, Ramadan Kryeziu /31/, Mehdi Pacolli /56/, Jakup Kryeziu /44/ dhe Elmi Barisha, bashkërisht pas një kohë maltretimi e mbajtjes mbështetur për muri, i dërgojnë rrugës, të urdhëruar ti mbajnë duart mbi kokë dhe janë ekzekutuar të “rruga e bahqeve” në rrethana të panjohura. Një Dëshmitar okular nga Sllovia, thotë: ishin katër persona të panjohur të cilët pasi kryen ekzekutimin i mori me veturë një serb nga Sllovia dhe i ktheu në fshat Ky ishte “Ducki” i biri i Novica Arsiqit. Kalimtarët që ishin në ikje nga tmerri e terrori i kanë parë të gjallë këta gjashtë/6/ persona, duke i dërguar kah kisha serbe.

Lista e qytetarëve civilë shqiptarë të vrarë e të masakruar nga forcat ushtarake e policore serbe, me datën 15.04.1999 në fshatin Sllovi, të komunës së Lipjanit.

Nr. Emri,emri i babës dhe mbiemri Viti i lindjes Data e vrasjes Vendi i vrasjes Vendbanimi

1. Murat Nebih Gashi 1934 15.04.1999 Sllovijë Sllovi

2. Enver Murat Gashi 1958 15.04.1999 Sllovi, Prishtinë

3. Omer Murat Gashi 1962 15.04.1999 Sllovi

4. Arben Enver Gashi 1982 15.04.1999 Sllovi, Prishtinë

5. Bekim Jakup Haziri 1980 15.04.1999 Sllovi Prishtinë

6. Hedije Krasniqi 1947 15.04.1999 Sllovijë

7. Fatushe Sherif Dubova 1980 15.04.1999 Sllovi

8. Jakup Elmaz Kryeziu 1955 15.04.1999 Sllovi

9. Ramadan Halil Kryeziu 1968 15.04.1999 Sllovi

10. Mehdi Xhemajl Pacolli 1937 15.04.1999 Sllovi

11. Elmi Xhevat Berisha 1964 15.04.1999 Sllovi

12. Mehmet Hazir Sopjani 1926 15.04.1999 Sllovi

13. Sherife Sopjani 1912 15.04.1999 Sllovi

14. Qamile Sopjani 1935 15.04.1999 Sllovi

15. Bajram Qazim Gashi 1965 15.04.1999 Sllovi

16 Agim Rrahim Berisha 1969 15.04.1999 Sllovi

17. Florim Rizah Ibrahimi 1974 15.04.1999 Sllovi

18. Faik Hysen Krasniqi 1964 15.04.1999 Sllovi

19. Ajvaz Qazim Gashi 1937 15.04.1999 Sllovi

20. Gafurr Qazim Hyseni 1948 15.04.1999 Sllovi

21 Rifat Zenel Gashi 1953 15.04.1999 Sllovi

22. Milaim Musli Gashi 1977 15.04.1999 Sllovi

23. Adem Rrahman Bytyqi 1940 15.04.1999 Sllovi

24 Latife Haqif Kryeziu 1952 19.04.1999 Smallushë, Sllovi

Vërejteje: Viktimat deri në numrin rendor 16, janë ekzekutuar e masakruar gjatë sulmit të fashtit më 15 prill 1999. kufomatë janë varrosur nga serbët në dy varreza masive në vendin e quajtur “Çukë”. Të cilat pastaj forcat policore-ushtarake serbe të ndihmuara nga disa romë të fshatit dhe të Lipjanit, me datën 29.04.1999, pas kthimit të pjesërishëm të popullatës së ikur të fshatit Sllovi, e më qëllim të fshehjes së krimit, i zhvarrosin kufomat nga varresat masive dhe i dërgojnë në shkollën e vjetër të fshatit, ku kanë qenë të stacionuar. Të nesërmen, me 30 prill, i urdhërojnë antarët e familjeve të viktimave, të vijnë në shkollë, ti identifikojnë të afërmit e tyre, e pastaj, nën përcjelljen e forcave serbe i urdhërojnë ti rivarrosin në varrezat e fshatit veç e veç në varre familjare. Të katërmbëdhjetë kufomat e para, janë varrosur në varrezat e “Gashëve” në hyrje të fshatit, kurse viktimat nën numrin rendor 15-16 janë varrosur në varrezat e “ Bytyçëve ose te Lisat”të cilat gjenden në krah të lindjes së fshatit. Trupat e viktimave të tjera janë varrosur gjithashtu në varrezat e fshatit, nga anëtarët e afërm të familjës, apo nga bashkëfshatarët, varësisht nga dita dhe vendi ku janë gjetur kufomat. Përveç viktimave nën numrin rendor 21 e 22 të cilat janë vrarë në oborrin e tyre e poashtu janë varrosur ditë më vonë në oborret e tyre. Këto dy viktima janë zhvarrosur nga oborret e tyre më datën 14.07.1999 dhe janë varrosur në varrezat e fshatit. Latife Haqif Kryeziu ka vdekur më vonë, nga pasojat e lëndimeve trupore të marra gjatë ikjes nga fshati dhe traumave të pësuara, për djalin e vrarë, nga forcat serbe, Latifja është varrosur në fshatin Smallushë, ku ka qenë e strehuar, sikurse edhe shumica e popullsisë të fshatit Sllovi.

Faktet në Tribunal

Ndërsa, pas ekzekutimit te “udha e bahçeve”, të vdekur i ka parë Mehmet Bytyqi/60/ nga Sllovia i cili ishte në ikje nga shtëpia për Smallushë. Rasti i posaçëm është ai i tre pleqve që u masakruan dhe u vranë në shtëpi të tyre, siç dëshmon Adem Sopa kushëri i tyre, janë masakruar pleqtë Mehmet Sopa/74/, nëna e tij Shehide Sopa /87/ dhe gruaja e vëllait Qamile Sopa/64/, të cilët, pasi nuk kanë dalur nga shtëpia në ditën e krimit, siç njofton Adem Sopa, kushëri i të ndjerëve dhe i afërt me shtëpi, Ademi asaj dite meqë kishte ngelur në shtëpi nga frika ishte fshehur në hambar të vet dhe ka dëgjuar britmat kur disa serb, të cilët Ademi nuk ka arritur ti njoh, kanë bërë masakër me thika në këta tre pleq. Pas ditës së krimit për këta pleq të masakruar janë gjetur gjurmët e krimit, shamitë e shlyera, protezat e dhëmbëve dhe shkopi i thyer i Mehmetit. Edhe ekspertët e Tribunalit, gjatë ekzaminimit kanë dëshmuar për kufomat e tyre të masakruar, me thika u është vizatuar kryqi me katër S-sa. Masakrime u janë bërë edhe dy plakave. Ndërsa Rifat Gashi /46/ dhe Milaim Gashi /22/, po më 15 prill 1999, u vranë para shtëpisë, derisa vështroni lëvizjet e dhunës serbe nga shtëpia, vrasjen e bënë personat nga një kombi me ngjyrë të bardhë që asaj dite ka qarkulluar pandalur. Nga vendi i quajtur “Vorrët e Bytyçëve”, siç dëshmojnë dëshmitarët okular Feriz e Idriz Gashi, në kombi kanë qenë Milivoji dhe Qaushi, ata u vranë para shtëpisë, derisa nga aty vëzhgonin lëvizjet e policisë menjëherë, kjo ndodhi gjatë sulmeve të fshatit. Pos të vrarëve Rifat e Milaim Gashi, në oborr janë plagosur nga ata policë edhe Safete Gashi, Florie Gashi dhe Salih Gashi. Dy të vrarit kanë qëndruar të pavarrosur 7 ditë, Rifatin e ka ruajtur babai i tij Zenel Gashi, hoxhë. Ndërkohë i kanë varrosur në oborr të shtëpive ku kanë qëndruar deri në përfundim të luftës. Këta dy të vrarë e të varrosur në oborr të shtëpisë pas përfundimit të luftës, më 14 korrik 1999, janë rivarrosur në varrezat familjare. Ndërsa Adem Bytyçin/59/ më 15 prill 1999 më parë e kanë plagosur rëndë derisa ishte në ikje arave prapa shtëpisë për të shpëtuar nga vrasja, siç dëshmon vet fqiu sërb Stevan, dhe më vonë, siç dëshmon i njëjti serb, mos e pastë vrarë vet. I thotë axhës së Ademit, Shabanit, se dikush ka shkuar te “arat e arxihanës” 200 m. nga shtëpia e Ademit, deri ku ka arritur Ademi të shkon zhag i plagosur, dhe atje e ka vrarë, Ademin gjatë ofanzivës familjarët e kanë varrosur në varre. Nga 16 të vrarit nga serbët më 15 prill 1999, vet serbët me ndihmën e romëve të NSH.”Vllaznimi” i kanë i varrosur në dy varreza masive jashtë fshatit në vend të quajtur “Quka”, nuk dihet kur është bërë ky varrim, por dihet se varrosjen e kanë bërë po forcat serbe me ndihmën e romëve të komunales. Kurse Gafurr Hysenin /51/ dhe Ajvaz Gashin /62/ nga Terbuvci, gjatë bombardimeve i kanë varrosur fshehurazi familjet e tyre në rrezikim të vet. Kufomat e varrosura nga forcat serbe. Murat Gashi, Enver Gashi, Omer Gashi, Arben Gashi, Bekim Haziri, Hedije Krasniqi, Fatushe Dubova, Jakup Kryeziu, Ramadan Kryeziu, Mehdi Pacolli, Elmi Berisha, Mehmet Sopa, Sherife Sopa, Qamile Sopa, Agim Berisha dhe Florim Ibrahimi nga varreza e Qukës serbët me qëllim të fshehjes së krimit, më 29 prill 1999, përseri i kanë çvarrosur, i kanë sjellur në shkollën e vjetër, aty janë thirrur anëtarët e disa nga familjarët dhe shqiptarë të tjerë për gjëja për identifikim dhe të nesërmen me 30 prill 1999, prapë detyrimisht i kanë tubuar disa shqiptarë, të cilën përkundër rrezikut, ishin kthyer në shtëpitë e tyre, dhe nën kërcimin e policisë i kanë rivarrosur në varrezat e fshatit. Aty ishin vendasi Milivoje polic dhe një oficer ushtarak, pjesëmarrësit e këtij rivarrimi thonë se janë kërcuar, që asnjë fjalë mos ta flasin gjatë varrimit, përndryshe, të gjithë do të vriten aty për aty. Një serb nga Piroti ka kërkuar nga varrmihësit shqiptar të tregojnë ku është furrtari i fshatit, kur një fashatar i thot çka të duhet, po tash as “kfasac”,majë nuk gjendet. Serbi nga Piroti iu përgjegj. Do të gjej unë kfasac për te dhe një plumb të zi, “nacicu ja za njega kfasac i jedan cerni metak”, do të gjej unë për te majë dhe një plumb të zi. Shefki F. Salihu/49/ është marr më o3.o5.1999, nga serbët vendas, mësuesi Toshiq siç dëshmon Halla Zepë e cila ngjarjen e ka vërejtur nga afër, e ka sjellur një dru në lokalet e shkollës së vjetër ku është rrahur Shefkiu me të vëllanë, ata që i kanë rrahur nuk ishin të njohur, nga pasojat e rrahjes Shefkiu ka vdekur po atë ditë ende pa arritur në shtëpi, kjo ishte mbytje me dru që është njëlloj terrori e masakre e njohur në traditën serbe.

Varrimi i tretë

Latife Kryeziu, gjatë ikjes traktori ia ka thyer këmbën, ajo kishte edhe mërzinë e djalit Ramadanit, të cilin gjatë ikjes më 14 prill 1999 e morën paramilitarët serb dhe u vra po atë ditë, si dhe nga mungesa e intervenimit mjekësor, ajo ka vdekur nga infektimi i plagës në Smallushë më 18.o4.1999. Ndërsa varrimi i tretë i këtyre martirëve është bërë pas ekzaminitimt nga ekspertët e Tribunalit të Hagës në varrezat e përbashkëta të dëshmorëve e martirëve të lirisë në shtator të 1999 në kodër të fshatit në Sllovi.

Dita e dytë e vrasjeve dhe ekzekutimeve për të ndjekurit sllovias, që natën e bartolomeut me shi e të ftohtë të madh e kaluan të shpërndarë në shumë drejtime, vazhdoi në “Lugun e Demës”, te “Livadhet e Gjana”, në Grykën e Manastirit. Ditën e 16 prillit 1999, pas djegies së fshatit Plitkoviq, kah ora 14-të, Vrellës kah ora 15-të, sulmit dhe ndjekjes së popullatës së Gadimës. Forcat serbe u kthyen kah Tërshovinat, ku ishin mbi 5000 të strehuar shqiptarë nga Sllovia e Smallusha. Ju kërcnuan atyre me vrasje dhe pa ndonjë veprim tjetër shkuan malit përpjetë. Duke ndjekur popullatën bjeshkëve të Lugu i Demës, ku ishin strehuar 1/3 e familje shqiptare slloviase. Siç dëshmon Zyfer Aliu nga Gadimja, dëshmitarë okular në rreshtin e pushkatimit, serbët filluan “lojën e vrasjeve”. Grupi tjetër vrastar serb që erdhi nga krahu i grykës së Zhegovcit, fshati Tërbuvc, pasi kishte masakruar dëshmoren e kombit nga ky lokalitet, Zylfije Gashin/18/, në “Livadhe të Gjana”, ekzekutoi profesor Sahit Baftiun/1952/, vëllain e tij Shahin Baftiu/1960/, dhëndrin dhe djalin Kastriot Bahtiu /1983/, për lirimin e të cilit më parë morën 8.000 DM nga e ëma e tij Hyrije Baftiu, por gënjeshtra, tipari kombëtar serb, ia vranë djalin. Ishin orët e pasdites së vonë, siç dëshmon Zyfer Aliu, Feriz Gërbeshi, Ismet Hetemi e mbi 100 të tjerë që ishin në rreshtin e ekzekutimit, në rradhët e pushkatimit në masakrën e Lugut të Demës. Serbët pasi tubuan të gjithë, na urdhëruan të dorëzojmë gjitha çka kemi në xhepa, të hollat, dokumentacionin, qelsat, portofolët, ndërsa femrat të gjitha stolitë. Me kërcim se po ju gjetëm diçka që keni fshehur, pas kontrollit që do ta bëjmë pastaj,të gjithëve do të ju vrasim. Kur u krye kjo “ceremoni”, urdhëruan ndarjen e fëmijëve dhe grave nga burrat, madje kjo ndarje duhej të kryhej për dy minuta.

Ekzekutim

Përkundër momenteve shumë të papërshkrueshme, thonë shumë dëshmitarë, që ngelën të gjallë nga ky ekzekutim, u krye ndarja për së gjalli. Aty ishin vetëm 5-6 vrasës të prirë nga një Marko Qirkoviq nga Surqina, apo siç thonin ata që nuk e njihnin Tulleci me mustaqe. Markon e ka vërejtur pas disa ditësh edhe Skënder Ismaili i cili pas një kohe ishte kthyer në Sllovi, dhe Markon e ka parë duke shëtitur me Rada Arsiqin, kryetarin e serbëve lokal nëpër fshatin Sllovi, të cilin serbët gjatë asaj katrahure e emëruan “Sërbska sella”. Më vonë jemi informuar edhe për një kriminel sërb, pjesëmarrës në krimet serbe në fashtin Sllovi, i quajtur Obrad Aleksiq, diku 40-45 vjeçar, djal i një Lluka Aleksiqit nga Ferizaji, malazias, axha i tij Danillo Aleksiq, Obradi ishte dhëndër me gjasa i fshatit Suhadoll të Lypjanit. Ndërsa pjesëtarë të tjerë të policisë serbe afro 40 sosh, që pak më poshtë, prisnin në Livadhe të Gjana si qejtë e tërbuar, derisa ekipi ekzekutiv i krimit të “kryejë punët”. Ndanë gjahun e mbledhur dogjën dokumentacionin e grumbulluar dhe pozicionuan armët, neve na rreshtuan mbi 100 meshkuj. Para se të fillojë ekzekutimi nxorën Isak Bytyçin/42/, ish polic, atëherë punëtor i shkollës në Sllovi. ”Ti musteqok del këndej“, i tha serbisht personi/Marko/ me mustaqe, apo “tulleci”, dhe posa doli Isaku nga rreshti, menjëherë e vrau me automatik me busulle, kjo ishte formë e veprimit dhe mënyra e futjes së tmerrit. Edhe Januz Pacollin/58/ e vranë, pasi e ftuan të zbret nga traktori, Jonuzi ishte i shurdhët, i ndjeri nuk dëgjoi çka po i thuhet, dhe u vra aty para turmës dhe të shoqes së paralizuar, e cila pak çaste më vonë vdiq edhe ajo. Po para rreshtit të përgatitur për ekzekutim dhe babait Shefki Bytyçi iu ekzekutua djali Hasan Bytyçi/18/. Pastaj, urdhëruan serbisht “Shpejt ikni në mal”!askush nuk guxon me shikua anash, kemi mësyer malit, thotë Feriz Gërbeshi. Në turmën tonë një polic serbe ka shkrepur vetëm një rafal nga automatiku dhe ka ndalur gjuajtjen. Ne kemi ikur në mal pa vërejtur, a jemi të goditur apo jo, kush është vrarë e kush ka shpëtuar. Pas një kohe të shkurtër dikush ka filluar të flas, Shkuan! Ikën! Vërtet ata “kryen punën” dhe ikën, u ngarkuan në Ladën. Që ia morën Zyfer Aliut dhe në dy traktorë mjete që paraprakisht i morën nga shqiptarët dhe shkuan. Jemi kthyer dhe kemi parë të vrarë Raif Shalën e 12 të tjerë të plagosur mes tyre tre shumë rëndë. Fundit para se të pushkatohen në masë është vrarë siç thamë më parë Hasan Bytyqi/18/, para babait Shefki Bytyqi. Shefkiu kur e pa se u godit për vdekje i biri, i ofroi ujë që ti dal shpirti më lehtë, thotë ai. Kur e pa polici këtë pozitë e qëndrim të fort të Shefkiut, duke përcjellur përpëlitjen e të birit me jetën, polici shtiu prapë me automatik në kokë të Hasanit. Balik Gërbeshi /74/ i paralizuar dhe Halime Gërgeshi/84/, poashtu e paralizuar, policët serbë i kallën në tendë ku ishin strehuar, kah fundi i Lugut të Demës. Këtu janë vrarë edhe dy djemtë e Balikut, Shaip Gërbeshi/37/, Faik Gërbeshi/34/ dhe Bejtush Gërbeshi/33/ profesor, kushëriri i parë i Balikut, pas luftës i shpallur dëshmor i kombit dhe Haki Ismaili/20/. Po kësaj dite, nga të shtënat ekzekutive janë plagosur nëntë të tjerë që ishin në rreshtin e pushkatimit këtë janë: Ramadan Dubova, Bajram Sadiku, Sami Gashi, Ragip Salihu, Sami Jahiri, Misin Berisha, Lulzim Avdyli, Banush Gërbeshi dhe Fahri Gashi.

Lista e civilëve të vrarë e të masakruar nga forcat ushtarake e policore serbe me datën 16.04.1999 në vendin e quajtur Lugu i Demës të fshatit Sllovi, të komunës së Lypjanit.

Nr. Emri, emri i babes dhe mbiemri Viti i lindjes Data e vrasjes Vendi i vrasjes Vendbanimi

1. Shaip Balik Gërbeshi 1961 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

2. Faik Balik Gërbeshi 1965 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

3. Balik Feriz Gërbeshi 1925 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

4. Bejtush Salih Gërbeshi 1965 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

5. Halime Hamdi Gërbeshi 1915 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

6. Jonuz Hamdi Pacolli 1941 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

7. Fatmir Shefki Bytyqi 1963 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

8. Hasan Shefki Bytyqi 1979 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

9. Isak Zejnë Bytyqi 1957 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

10. Avni Misin Sopa 1979 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

11. Ramadan Azem Sopa 1973 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

12. Zeqir Hamdi Hetemi 1979 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

13. Naser Rexhep Ismajli 1981 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

14. Haki Hasan Ismajli 1979 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

15. Raif Maliq Shala 1948 16.04.1999 Lugu i Demës Sushicë

16 Heset Ilaz Lekiçi 1970 16.04.1999 Lugu i Demës Gadime e Ulët.

17. Havushe Pacolli 1945 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

Këta qytetarë civilë shqiptarë të vrarë e të masakruar nga dhuna ushtarake e policore serbe, më 16 prill 1999, më 24 maj 1999 u sulmuan prap nga dhuna serbe, por tash u sulmuan jo me armë vrastare, por me eksavator, për ti çvarrosur dhe humbur gjurmët e krimit, siç dëshmon Ibrahim Vitia nga Sllovia me 24 maj 1999, më duket ishte ditë e enjte, thot Vitia, nuk jam i sigurtë. Sërbët vendas Tomisllav Stanishiq, Rada Arsiq, Stanoje Milkiq, i quajtur ”Çaushi” me vëlla e shumë të tjerë të gjithë të armatosur, me dy traktorë e rimorkio të mbuluar me najlon të zi, pas tri orë pas shkuarjes, nën përcjelljen e disa ushtarëve dhe një kamioni. Nga të cilët, dy-tre ushtarë kanë qëndruar në roje në kodër nën Vardesh deri sa i kanë sjellur kufomat. Diçka gjatë janë grindur aty të kodra ku edhe kanë qëndruar gjithë natën. Të nesërmen kah ora 7 apo 8 kanë kaluar kah shtëpia ime dhe dy-tre nga ata kanë shkuar shpejt te Milivoje Peica, ku ishte një lloj shtabi i forcave ushtarake e policore sërbe dhe menjëherë janë nisur kah fshati, kurse, kamioni ka shkuar kah shkolla e re, jo këndej kësaj mahalle. Ndërsa, për në fshat kemi deklaratën e plakës Zejnepe Gashi nga Sllovia, e cila ka parë edhe pjesëmarrësit që kanë sjellur dy traktorët te kisha e fshatit nga të cilët janë shkarkuar kufomat dhe janë vendosur në kamion me ceradë dhe janë dërguar në drejtim të Lipjanit. Nuk dihet kush ishte vozitësi i kamionit, e as nga ishte tagra e kamionit. Por halla Zepë përmend afro 12 emra sërbësh vendas dhe romët: Remzi Ramë Hysenin, Salih Tal Xheladinin/Salkin/ e Sabit Hysen Krasniqin. Të cilët bënë ngarkimin dhe transportimin nga traktorët në komion.

Lista e personave civilë të plagosur nga forcat ushtarake dhe policore, datë 16.04.1999 në vendin e quajtur Lugu i Demës në fshatin Sllovi të komunës së Lipjanit.

1 Ramadan Vehbi Dubova 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

2 Bajram Sadiku 16.04.1999 Lugu i Demës Prishtinë

3 Sami Ruzhdi Gashi 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

4 Ragip Ruzhdi Salihu 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

5 Sami Emrush Jahiri 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

6 Misin Aziz Berisha 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

7 Lulzim Jetish Avdyli 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

8 Banush Ferat Gerbashi 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

9 Fahri Demir Gashi 16.04.1999 Lugu i Demës Sllovi

Lista e personave civilë të plagosur nga forcat ushtarake dhe policore serbe, datë 15.04.1999 në fshatin Sllovi të komunës së Lipjanit.

1 Safete Musli Gashi 15.04.1999 Sllovijë Sllovi

2 Florije Bajrush Gashi 15.04.1999 Sllovijë Sllovi

3 Salih Rexhep Gashi 15.04.1999 Sllovijë Sllovi

Nata e Bartolomeut

Të vrarit të cilët familjarët nuk arritën ti varrosin natën e Bartolomeut, që ishte fatale për jetën e të rënëve dhe trishtuese për familjarët dhe të tjerët që asaj nate të fohtë e me shi qëndronin në mëshirën e këtij moti të vështirë e rrezikut nga lubia serbe. Të nesërmen 17 kufomat i varrosën familjarët që i shpëtuan vdekjes, varrimi u bë më 17 prill 1999, aty ku edhe u ekzekutuan. Familjet, gratë e fëmijët e tyre, nga dhembja e papërshkruar, moti i vështirë, pozita e rëndë dhe rrezikimi pas ekzekutimit përjetuan tmerr e trishtim. Popullata e mbetur pas dy-tre ditësh u larguan nga vendi i vrasjes, ndërsa Sllovia gjatë gjithë kohës së bombardimeve u bë qerdhe e forcave policore, ushtarake e paramilitare sërbe, nga të cilët pësuan shumë shqiptarë që gjatë kësaj kohe tentuan për çfardo nevoje të hyjnë në fshat. Serbët për ta zhdukur gjurmën e krimit, me arsyetim se nuk lejohen varrezat masive, siç dëshmohet slloviasit, Radomir Arsiq, Rada ose “Xhemsi” ka pyetur se a janë varrosur veç e veç apo në një varrezë të përbashkët në Lugun e Demës. Kur ka kuptuar se ata janë varrosur në varrezë të përbashkët, ai ka deklaruar, kjo nuk lejohet ashtu, duhet të nxirren e të varrosën në varre të veçanta veç e veç. Kështu më 24 maj 1999, ushtarët dhe policët serbë me një kamion, një grupues e dy traktorë, organizuan punëtorët e komunales dhe tre romët vendor të përcjellur nga ushtarët e policitë serb, nxorën kufomat dhe i sollën në fshat, siç thotë dëshmitari Ibrahim Vitia nga Sllovia, që kishte shtëpinë afër Dragisha Peicës “Gisha”, kriminel që pas luftës ishte i burgosur, por “iku” nga burgu i Mitrovicës e tash bashkë me të vëllain Milivoje jetojnë dhe punojnë në Çaçak. Ibrahimi gjatë luftës mbeti në shtëpi dhe kujdesej për gruan e plagosur ditë më pare në Verbicë të Zhegovcit. Kufomat e të ekzekutuarve nga Lugu i Demës i kanë bartur me dy traktorë Stanoje Milkiq/Qaushi/ me vëllain Sinisha Milkiq, të dy të armatosur me automatik, në rimorkiot e traktorëve ishin vendosur 17 kufomat të cilat ishin të mbuluar me najlon të zi, ato asaj nate i kanë mbajtur afër shtëpisë së “Gishes” në familjen e të cilit vazhdimisht qëndronin shumë policë e paramilitarë serbë, aty kanë qëndruar tërë natën dhe të nesërmen kah ora 8.00, thotë Ibrahimi, kanë kaluar këndej kah shtëpia ime, kurse kamioni ka shkuar andej kah shkolla fillore. Ndërsa siç thotë Halla Zepë, e cila thuaja gjithë kohën, përkundër 5 të vrarëve të saj, vazhdimisht ka qëndruar në shtëpi në fshat, i kanë sjellur te kisha e fshatit ku afro 12 serbë e tre romët vendor i kanë ngarkuar në një kamion, pastaj i kanë dërguar për rrugës në drejtim të Lypjani

Lugu i Demës

Shkuan vite pas luftës nuk dihej ku janë zhdukur 17 kufomat e të ekzekutuarve në Lugun e Demës 15 nga 17 kufomat e zhdukura janë gjetur në prill 2006, ndërsa më 7 nëntor 2007 u gjetën edhe mbetjet nga trupi i Avni Misin Sopës, në varrezat masive të Batajnicë të Beogradit dhe u rivarros në varrezat e dëshmorëve dhe martirëve në Sllovi. Duhet përmendur edhe vrasjet e Shaban Berishës/61/, Mehaz Berishës/22/, djali i Shabanit dhe Ibrahim Beqirit/25/, djali i motrës së Shabanit, të cilët pasi gjetën një minë, më 13 qershor 1999, atë e sollën në Smallushë, ku ende ishte familja e Shabanit, nga mosnjohja e minës, ata e prekën me kaqavidë dhe nga eksplodimi i saj, vdiqën Shabani, djali i tij Mehazi dhe nipi Ibrahimi. Rivarrimi, apo varrimi i tretë, që është veçanti e kësaj lufte dhe e neve shqiptarëve, që njëherë vdesim si të gjithë, por varrosemi dy e tri here, kjo është veçanti dalluese e shqiptarëve dhe përpjekjes sonë për liri e pavarësi. Andaj, rivarrimi i tretë i të vrarëve shqiptar nga masakra e dhunës serbe, është kryer në tetor të 1999, pas ekzaminimit të 24 kufomave për të cilat nga ekspertët e Hagës, familjeve të të rënëve u janë lëshuar aktdëshmi vdekjeje, këto 24 kufoma të cilat janë varrosur në kodrën e fshatit në varrezat e përbashkëta të të rënëve, bashkë me 4 kufomat e të rënëve nga pasojat e luftës. Në këto varreza të fshatit Sllovi janë varrosur gjithsej 28 të rënit. Kurse 17 kufoma të tjera të cilat serbët i patën zhdukur nga Lugu i Demës, të cilat janë gjetur në Batajnicë më 2007, deri atëherë këta të zhdukur i kanë pritur varret e tyre të hapura në Varrezat e përbashkëta të dëshmorëve dhe familjet e tyre në Sllovi të Lypjanit, të cilave gjetja e gjurmëve të të dashurve ka lehtësuar dhembjen. Prova dhe dëshmi për këtë ngjarje të dhunës serbe janë gjithë popullata shqiptare vendore dhe disa mija të tjerë që asaj kohe ishin të strehuar në këtë vendbanim. Dëshmi autentike me shkrim janë edhe 105 deklarata të dëshmitarëve okular, të cilët kanë deklaruar, që në korrik e gusht të 1999, para policisë së UNMIK-ut dhe ato deklarata origjinale gjenden në polici të UNMIK-ut në Prishtinë, kopjet e tyre gjenden edhe në KMDLNJ në Prishtinë, aty janë përmbledhur tekstet analitike, deklaratat e qytetarëve, regjistrat e të vrarëve, të plagosurve dhe të personave e kufomave të zhdukura, fotografi e dokumente tjera faktografike nga kjo kohë dhe ngjarje, që ngelin në kujtesën tonë historike dhe dëshmojnë të kaluarën, pësimet dhe vuajtjet nga okupuesi barbar serbë, gjatë kohërave të lavdishme të historisë sonë kombëtare.

Kur Japonia dhe Kolumbia njihnin Ahmet Zogun Mbret

April 9, 2017 by dgreca

Le Figaro (Tetor, 1928) : Kur Japonia dhe Kolumbia njihnin Ahmet Zogun si mbret të shqiptarëve/

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France/
Nga Aurenc Bebja*, Francë/

Prestigjiozja franceze, Le Figaro, ka botuar më 16 tetor 1928, në faqen n° 3 të saj, një shkrim në lidhje me njohjen e mbretërisë së Ahmet Zogut.

Lideri strateg matjan sapo ishte shpallur mbret i Shqipërisë, më 1 shtator 1928. Nuk është nevojitur më shumë se një muaj, që dy vende të largëta si Japonia dhe Kolumbia ta njohin atë si mbret të Shqiptarëve.

Ja shkrimi në vijim :

Tiranë, 15 Tetor. Zyra e shtypit e Shqipërisë publikon lajmin në vijim :

Shkëlqesia e tij Z. Matsuda, ambasador i Japonisë në Romë, i ka komunikuar, gjatë 6 tetorit, Legatës së Shqipërisë në Romë, se qeveria imperiale japoneze e ka marrë parasysh ndryshimin e regjimit në Shqipëri dhe ngjitjen në fron të Madhërisë së Tij Zogu i I-rë, mbret i Shqiptarëve. Qeveria japoneze e njofton atë njëkohësisht për dëshirën e sinqertë për të mbajtur marrdhëniet miqësore që fatmirësisht ekzistojnë midis dy shteteve.

Legata e Shqipërisë në Romë ka marrë, gjatë 8 tetorit, nga ana e Shkëlqesisë Z. Antonio Gomez Restrepo, ministër i Kolumbisë në Romë, një komunikatë, e cila falenderon në emër të qeverisë së tij, qeverinë mbretërore të Shqipërisë për njoftimin që ajo i ka dërguar në lidhje me ndryshimin e regjimit si dhe ngjitjen në fron të Madhërisë së tij Zogu i I-rë. Komunikata shpreh dëshirat e sinqerta të Kolumbisë për paqen e Shqipërisë dhe mbretërimin e begatë të Madhërisë së Tij.

* https://www.darsiani.com/

EDHE JUDA ISKARJOT ISHTE “APOSTULL…”!!

April 8, 2017 by dgreca

Nga Fritz RADOVANI/

1947 ISHTE VAZHDIM I VITIT 1946… ASHTUSI 1967 !/

Po hyjmë në Javen e Madhe të Pashkëve! Ditë të ngarkueme me emocione. Sejcili ka dishka që në vetvete kujton dhe reflekton tek ne edhe po kje se nuk flet…

Kujtoj si sot, aty nga viti 1952 kur po ndihmonim Meshë në kishen e Fretenve, At Marjan Prelen tue ba një predikim per Juden Iskarjoti, nga predikatoria pranë Elterit të Shna Ndout, që të jepte pershtypjen se ka harrue Burgun e Fretenve ngjitë me Kishen e Tyne. Janë shumë vite… Kujtoj, vetem hymjen në temën e marrun nga i madhi At Gjergj Fishta: “Tradhtarët na lanë pa Atdhe!”… Dhe, vazhdoi burrnisht pa Ju tutë syni, me shpjegue se “Shkodra asht mbushë me Juda Iskarjotë…” Populli kishte mbushë të gjitha bankat e boshlleqet e Kishës dhe po veshtronte me gojë haptë se, “kur po hyjnë me e marrë edhe Këte Frat xhullijtë si Jezu Krishtin në Kopshtë të Gjetsemanit…” Por, per fat nuk e pame atë skenë që kushedi sa herë na paraqitej nder darka në shtëpijat tona. Edhe Juda nuk Ju afrue me e “puthë” aty, edhe ai e kishte lanë per pak ditë ma vonë. Të gjitha kopshtijet e rrugët e Shkodres së shkretë të kujtonin një Gjetseman ase një Kalvar të mnershem që vazhdonte panderpremje nga viti 1944 nga sllavokomunistët e terroristit Enver Hoxha.

■Flitet per vitin 1946 dhe harrohet me fillue me 1947…

Burgjet e Shkodres dhe të Veriut ishin të mbushuna me Klerikët Katolik Shqiptarë, që ishin dhe do të mbeten të Papersëritshem per përgatitjen e Tyne kulturore, Shpirtnore dhe qytetare Europjane dhe, këte e tregon qindresa e Tyne në hetuesi, nder gjyqe të mëshefta dhe para plutoneve të ekzekutimit: Pastertia dhe Pafajsia e Tyne shembullore!

Falin torturuesit dhe shpifsit! Vdesin si Ushtarë të Krishtit dhe besnikë të Papës!

Presin shkrepjet e armëve me besimin e plotë se shpejtë do të shohin Fëtyren e Zotit!

Shqipnia dhe Kryqi janë ideali i Tyne i Perjetshem! Flamuri i Kastriotit do të mbulojë Trupat e Tyne të masakruem nga sigurimi i Shtetit komunist, e per Atë Flamur vdesin si me lé, të lidhun në sigjir dhe të merthyem nder dryj nga bishat antishqiptare e të pafé!

Urrejtja e atyne kafshëve anadollake nuk shuhet as me zhytjen e Shqipnisë në gjak!

Pushkatohet Don Luigj Prendushi, Don Dedë Maçaj, torturohet deri në vdekje Frati i Lezhës At Serafin Koda, mbytet Don Ejëll Deda, mbytet tinzisht Imzot Frano Gjuraj… Arrestohen e torturohen Klerikët Don Ndre Krroqi, At Daniel Gjeçaj, Don Nikollë Luli, Don Zef Shtufi, At Anton Luli dhe në Dhjetor të 1947 fillojnë edhe gjyqet e mëshefta të At Çiprian Nikës dhe At Palë Dodaj ku, hapet edhe kapitulli “armëve të futuna nga Sigurimi komunist nder Kishat Katolike të Veriut në Nandor 1946.”…

Shumë herë më kujtohen disa rreshta që kam lexue nder “Kujtime” të Nikita Hrushovit, kur e pyeten per mbylljen e Kishave në Rusi. Hrushovi u pergjegj: “Jo, mos i mbyllni, po klerikët duhet të përgatiten të gjithë nder shkollat tona dhe me programet e shtetit. Ka me ardhë koha që ata klerikë kanë me i mbyllë vetë Kishat pa nderhymjen tonë…”

5 PRILL 1967: 50 Vjetë perpara, At Pjeter Mëshkalla S.J. i shkruen kriminelit të njohun, kryeministrit të qeverisë shqiptare një “Leter”, ku, nder tjera ven në dukje:

■“…Sidomos pjesa e friksueme me kërcnime, presione, premtime e pushime nga puna, pëson torturën ma të madhën, sepse e lidhun nga kafshata e bukës, shtërngohet me mohue me gojë atë që beson; dhe kështu fushata që po bahet synon me formue një brezni pa kurajo civile, pa burrëni, opurtuniste, servile, tue prishë karakterin e Shqiptarit në dam t’Atdheut…” (Nxjerrë nga Letra origjinale.F.R.)

Të dy këto thanje perputhen me qendrimin e sotem të elementit të rij që drejton shtetin, arsimin dhe kulturen, shkollat shqiptare, kishat dhe objektet fetare, ligjvensit dhe të gjitha hallkat e ndryshkuna të shtetit sotem me prirje sllave, turke, greke, italiane, etj…

Zhdukja nga programet shkollore të Atdhetarëve tanë, dhe kalimi i drejtimit të Shtetit në “drejtime” të pakufizueme me antishqiptarizmin, po hapin rrugët antiatdhetare.

■Vendosja e gjuhës së “ndysuar” e percaktueme nga Prof. Arshi Pipa, deri në Ungjillin Shenjtë, perfundimi i shkollave shqipe me programet Anti – Atdhetare, të aprovueme nga Ipeshkvi i Shkodres italiani A. Masafra dhe Popi i Ortodoksëve greku Anastasi Janullatos, … të perkrahun nga një brezni “siç e ka percaktue At Mëshkalla”, sot ata po i afrohen ma shumë “puthjeve” të Juda Iskarjotit, se Mësimeve të Shën Palit, që perhapi Fenë Katolike në Iliri që në vitin 67 mbas Krishtit.

Juda-iskariotski

Ky ishet fundi….

Vazhdon Pjesa XI.

Melbourne, 6 Prill 2017.

NË KUJTIM TË MASAKRËS SË TIVARIT

April 3, 2017 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Portali i lajmeve nga Ulqini, “Ulqinionline” njofton se të djelën me 2 mars, në kujtim të Masakrës së Tivarit, 72 vjetë më parë – Shoqata “Rumia” nga Ulqini, për të dytin vit me radhë, organizoi rrugëtimin tani të emërtuar, “Rrugës së të mbijetuarve të Masakrës së Tivarit” — rrugës tepër të mundimshme gjatë së cilës humbën jetën qindra ndoshta mijëra shqiptarë nga Kosovan ë udhtimin drejtë eliminimit në Tivar, në vitin 1945. Udhëtimi simbolik prej 14 kilometrash filloi të djelën nga Tivari i vjetër dhe mori fund në fshatin Brisk të Krajës. Në këtë rrugëtim mori pjesë një numër ndoshta jo aq i madh, por simbolik shqiptarësh nga Ulqini e Kraja, Ana e Malit, por edhe nga Kosova dhe Shqipëria, për të përkujtuar njërën prej ngjarjeve më të shëmtuara dhe më tragjike të Luftës së Dytë Botërore — jo vetëm në trojet shqiptare — por edhe në mbarë Evropën. Një krim i vërtetë lufte, ku numri i të vrarëve të pafajshëm të shqiptarëve nga Kosova, sipas të dhënave nga disa historianë, mund të ketë arritur deri në 4300 veta.

“Ulqinionline” njofton gjtihashtu se si pjesë e programit ishte përfshirë edhe vizita tek ndërtesa famkeqe “Monopoli i Duhanit” në Tivar, aty ku thuhet se janë vrarë shumica e shqiptarëve të Kosovës, për të vendosur lule në shënjë nderimi dhe respekti për sakrificën e tyre. Por, sipas portalit, rrugëtarët shqiptarë nuk u lejuan të hynin mbrenda ndërtesës për të vendosur kurora me lule, megjithse pronari i asaj ndërtese ishte njoftuar më përpara për ceremoninë në fjalë. Si përfundim, grupi i “bjeshkatarëve” siç e quajnë veten rrugëtarët përkujtimorë të masakrës së Tivarit, bëri homazhe dhe vendosën lule jashtë ndërtesës dhe njëkohsisht mbodhën një pemë ulliri, simbol i traditës dhe jetëgjatësisë.

Shoqata “Rumia” si organizatore e këtij rrugëtimi vjetor për të kujtuar Masakrën e Tivarit, meriton lavdërimet e të gjithve për këtë nismë morale dhe kombëtare, me shpresën se në vitet e ardhëshme pjesmarrja në këtë përvjetor të shëndërrohet në një ngjarje me pjesmarrje më të madhe mbarë kombëtare nga të gjitha trevat, për të përkujtuar viktimat e pafajshme të shqiptarëve nga Kosova, në masakrën e Tivarit. Masakrimi i mijëra shqiptarëve të pafajshëm gjatë rrugëtimit të tyre të detyruar për në kasaphanen e Tivarit në vitin 1945, mund të quhet lehtë si tradhëtia e madhe kombëtare.

Ndonëse kanë kaluar 72 vjetë nga kjo masakër dhe megjithse ka patur ndonjë botim aty këtu që hedhë sado pak dritë historike mbi këtë tradhëti, e gjithë kjo tragjedi nuk ka patur interesimin, e lere më shpjegimin dhe angazhimin e duhur zyrtar, as nga Shqipëria post-komuniste as nga Serbia e Mali i Zi dhe fatkeqsisht as nga Republika e Kosovës, për të zbuluar të vërtetën e kësaj masakre. Ajo që nuk mund të mohohet është fakti se ata të shkretë u tradhëtuan dhe si rrjedhim u vranë dhe u masakruan nga elementët më kriminel të ushtrisë jugosllave dhe të Partisë Komuniste serbo-malazeze, me dijeninë dhe bashkpunimin e shokëve të tyre ideologjikë të Partisë Komuniste shqiptare dhe të regjimit të Enver Hoxhës. Fatkeqsisht, sot kryesisht kjo masakër është hedhur në harresë, me ndonjë përjashtim aty këtu siç është rrugëtimi përkujtimor i organizuar nga Shoqata “Rumia” në Ulqin.

Masakra e Tivarit ishte një akt kriminal dhe tradhëtar i bashkrenduar mirë midis komunistëve shqiptarë dhe shokëve të tyre slave, për të eliminuar çdo rezistencë ndaj regjimeve të tyre dhe për sllavët një gjë e tillë ishte në përputhje të plotë me planet afatgjata të serbo-malazezve komunistë për të spastruar etnikisht trojet shqiptare nën ish-Jugosllavinë. Krimet komuniste, sidomos ato kundër shqiptarëve, përfshirë masakrën e Tivarit, nuk mund të trajtohen më si çështje për të cilat nuk mund të flitet dhe për të cilat historianët të mos hapin tanimë dosjet në arkivat e shteteve përkatëse, për të zbuluar të vërtetën historike, përfshirë edhe përcaktimin se kush ishin përgjegjësit dhe protagonistët kryesorë që dhanë urdhërat dhe ata që kryen këtë krim kundër njerëzimit, me vrasjen e mijëra shqiptarëve.

Megjithse historiografia komuniste e kishte shlyer masakrën e Tivarit për pothuaj një gjysëm shekulli nga historia, sikur të mos kishte ndodhur asgjë, ajo është dhe mbetet një ngjarje që nuk mund të harrohet dhe as të zhduket lehtë nga kujtesa historike e kombit shqiptar.

Nuk duhet patur frikë nga transparenca dhe as nga zbulimi i së vërtetës mbi krimet komuniste në Ballkan, gjatë dhe pas Luftës së dytë Botërore. Mos zbardhja e kësaj masakre dhe e krimeve të tjera anë e mbanë trojeve shqiptare do të vazhdojnë të hedhin një hije të zezë mbi ndërgjegjen morale dhe të ardhmen e kombit shqiptar, por njëkohsisht do të pengojë edhe zhvillimin e mirëfilltë të marrëdhënjeve të Shqipërisë dhe Kosovës me vendet fqinje. Zbardhja e së vërtetës mbi masakrën e Tivarit vetëm do të çojë në përmirësimin e marrëdhënieve rajonale në Ballkanin Perëndimor, përfshirë edhe marrëdhëniet e Shqipërisë dhe të Kosovës me Malin e Zi. Kjo është një përgjegjësi personale, morale dhe kombëtare për politikën shqiptare.

Marrëddhëniet midis dy shteteve shqiptare dhe Malit të Zi duket se po shkojnë gjithnjë drejtë përmirsimit në shumë fushë, ndërsa gjatë viteve të fundit janë shkëmbyer vizita miqësore të nivelit të lartë midis tyre. Jo më larg se këtë javë vizituan Malin e Zi, Presidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani dhe Kryeministri Edi Rama. Ndërkohë, Kryeministri shqiptar gjatë vizitës në Mal të Zi njoftoi se qeveritë e dy vendeve kanë vendosur të mbajnë një mbledhje të përbashkët tetorin që vjen në Shkodër, pa dyshim një pasqyrim ky i marrëdhënieve të mira midis dy vendeve. Kryeministri Rama u shpreh gjatë një konference me homologun e tij malazez për, “Një intensifikim të një cikli të ri marrëdhëniesh dhe e një përpjekjeje të re për të intensifikuar marrëdhëniet në funksion të përmirësimit të jetës ekonomike dhe sociale” midis dy vendve. “Nuk ka diskutim se ne mbetemi fqinjë të dashur dhe të afërt me njëri tjetrin dhe se rruga jonë e përcaktuar qartë për të qenë krah për krah në koalicionin e shteteve të botës së lirë demokratike është një rugë pa këthim, ku ne jemi vendosur të çojmë përpara këtë marëdhënie strategjike në funksion të ardhmërisë së fëmijve këtu në Malin e Zi dhe pak më tutje në ardhmërinë e fëmijve në Shqipëri.”

Pjesë e këtij cikli të ri të intensifikimit të marrëdhënieve midis dy vendeve në fushë të ndryshme, duhet të jetë edhe zbardhja e plotë dhe e besueshme rreth masakrës së Tivarit dhe e krimeve të tjera komuniste nga të dy anët e kufirit. Kjo do të ishte me të vërtetë shënjë e një fillimi të ri marrëdhëniesh në Ballkan dhe simbol i një përpjekjeje për tu shkëputur njëherë e mirë nga krimet e së kaluarës dhe provë e një angazhimi serioz nga të dy palët për të zbuluar të vërtetën historike. Një gjë e tillë jo vetëm që do të çonte në forcimin e marrëdhënieve midis dy popujve të rajonit, por do të tregonte gjithashtu se Tirana dhe Podgorica, si vende tani të orientuara drejtë perëndimit, janë serioze, që përveç antarësimit në NATO dhe BE, të adaptojnë gjithashtu edhe vlerat e botës euro-atlantike, pjesë e të cilës pretendojnë se duan të bëhen.

ALEKSANDER MOISIU DHE AKUZAT: Bolshevik, Komunist, cifut e revolucionar

April 2, 2017 by dgreca

A ishte Aleksander Moisiu komunist?/

Me rastin e 138 vjetorit të lindjes së aktorit të madh/

Nga Pjeter Logoreci/

Gjatë përpunimit të qindra dokumentave, artikujsh, pjesë librash apo copza gazetash, që kisha nxjerrë nga arkivat në Vjenë mbi jetën dhe veprën e Aleksander Moisiut, më terhoqi vemendjen (në disa prej tyre) etiketimi i tij si:… bolshevik, komunist, cifut, revolucionar, filo-rus, i kuq…etj..etj… I joshur për të gjetë shpjegimin e këtyre epiteteve, vendosa të lexoj, ato materiale që kisha zgjedhur, duke u përqëndruar në zbulimin e argumentave të kësaj “akuze”. Vërejta me keqardhje që, mëndyra se si shkruhej ishte provokuese, e rëndë, fyese dhe ndikonte mjaft (por jo tek unë), që të prishej imazhi i një mjeshtri të kalibrit ndërkombëtar të skenës, të një aktori të pakrahasueshëm, për nga talenti, me kolegët e tij në të gjithë Europën…

Sot, për këtë shkrim, vendosa me qëllim titullin e mësipërm, pasi kjo pyetje ishte një temë e shumë diskutuar, në të gjitha trevat gjermanishtfolëse. Cili pra ishte shkaku që aktorit të madh ju veshën këto epitete? Cili ishte reagimi i tij në këtë rast? Sa ndikoi propaganda keqdashëse nacionalsocialiste, e qarqeve të caktuara, në jetën dhe aktivitetin e gjeniut të skenës Aleksander Moisi? Sa ndikuan tek ai levizjet revolucionare të kohës në Gjermani dhe simpatia e madhe që ai kishte për Rusinë Sovjetike? Edhe pse personalisht, e njoh shumë mirë historinë e jetës së Aleksander Moisiut, dëshëroj që sa më poshtë vijon, ti trajtoj problemet thjeshtë duke u mbështetur në shkrimet dhe artikujt e shtypit të kohës mbi ngjarjet apo rrethanat dhe jo mbi komentet dhe emocionet e mija përsonale, për elementët që shkaktuan këtë zemratë dhe fushatë kundër Moisiut tonë.

Ishin vitet 1918-1919, vite që sollën levizje të vrullëshme politike, kur përfaqësues të lëvizjeve e grupeve komuniste si Roza Luxemburgun e Karl Liebknecht, për të mbrojtur idete e tyre u flijuan nga ushtarët e gardës kombëtare gjermane.

Biografi i Moisiut, gjermani R. Schapër shkruan: …Ishte koha kur në Berlin, ishte rrezuar Kaiseri dhe mbi fortesën e qytetit valvitej flamuri i kuq. Kur turma të mëdha qytetarësh, punëtorësh, studentësh i drejtoheshin Reichstag-ut, me parulla ndër duar ku shkruheshin fjalët “Liri, Paqë, Bukë”. Kur u rrezua monarkia dhe socialdemokratet morën fuqinë. Moisiu ishte në Berlin. Ai nuk bënte sehir, por luante një rol aktiv, të rezikshëm për te, në revolucionin gjerman. Ai besonte në një revolucion mbarëbotëror, ndërsa, recitonte plot zjarr para turmave të mijëra punëtorëve Tolstoin, gjë që bëhet shkak të etiketohet nga gazetarët si bolshevik…Edhe regjisori i famshëm Max Reinhardt, tregon për turma demostruesish që i kalonin poshtë shtëpisë …Moisiu ishte me kryengritësit, ai mbante një shirit të kuq në krah… Nga mesi i demostruesve, Aleksandri i thërriste atij…“Ejani poshtë Profesor, këtu ka nevojë për ju. Këtu luhet teatri i vërtetë, ejani…

Në një gazetë të Salzburgut, nga Siegfried Geyer u botua një artikull ku autori i tërhiqte vëmendjen Moisiut me keto fjalë: …e keqja e Aleksander Moisiut është se ndjehet romantik e nga kjo ai i egzagjëron gjërat, por njekohësisht kërkon të jetë edhe njerzor; po ka vetëm një rrugë: Ai duhet të mbaje (mbyllë) gojën. Askush nuk do ngrihej kundër tij sikur ai të mos ligjëronte vazhdimisht në disa shoqëri të vogla të përkrahësve të komunizmit, gjë që bën që ai të marrë vulën e bolshevikut dhe të bëhet qesharak e i padashur në syrin e të tjerëve…

Por Aleksandri nuk ndalej. Ai dëshëronte të ishte sa më aktiv në përpjekjet për vëndosjen e barazisë sociale. “I dashur vëlla Moisi” i flisnin punëtorët dhe të vegjëlit, pranë të cilëve ishte kurdoherë me artin e punën e tij. Por kjo gjë nuk i pëlqente qarqeve të caktuara nacionaliste, të cilat e vendosën atë në shenjestër duke përgjuar me rreptësi aktivitetet e tija në publik. Me qëllim për ta denigruar dhe për ta larguar nga aktiviteti politik dhe jeta sociale që bënte, kundër tij filluan sanksionet e para.

Në numrin 176, të ditës së shtunë 28 qeshor 1919, në GAZETA E PUNETOREVE (ARBEITERZEITUNG), organ i socialdemokratëve austriak, në mes lajmëve të tjera, është botuar shkrimi me titullin

…MOISI NUK MUND TE SHKOJE NE PRAGE….

Nga Praga lajmerohet që… “Shfaqja e Aleksander Moisiut e cila është lajmëruar për javën që vjen në Pragë, do të anullohet; pasi Moisiut nuk i është dhënë lejeudhëtimi për në Republikën Ceko-Sllovake. Shkaku i refuzimit – BINDJET DHE AKTIVITETI I TIJ KOMUNIST NE VJENE…

Në një lajm tjetër nga Berlini, një bashkëpunëtor i gazetës vjeneze Neuen Wiener Jurnals, po në vitin 1919, lajmëron me fjalë befasuese nga zyra e gjëndjes civile atje, mbi kurorëzimin e aktorit Aleksander Moisiut me kolegen nga Deutsche Theater, aktoren Johanna Terwin. Autori i shkrimit kërkon të bëjë lajm, duke theksuar me qellim praninë e gruas së komunistit internacionalist Karl Liebknecht, si mike e familjes dhe dëshmitare e martesës e ciftit Moisiu.

LAJMI

…Moisiu, sipas bindjes së tij, shumë të kontestueshme BOLSHEVIKE, është celebruar sot , por, vetëm në gjendje civile. Si dëshmitare të martesës, Moisiu ka zgjedhur Togerin Bremer dhe gruan e vejë të Karl Liebknecht. Moisiu vetë, e përshkruan skenën e përjetuar në gjendjën civile kështu:…nënpunësi i zyrës u tregua me mua dhe Johannën shumë i ashpër e mospërfillës. Pastaj, krejt ndryshe, me ton shumë lutës e miqësor ftoi togerin Bremer që të firmosë. Kur erdhi radha e zonjës Liebknecht, ftoftë e pyeti atë për emrin e burrit të saj…dhe pastaj me një ton të ashpër e përbuzës, i tregoj asaj se ku duhej të qëndronte si dëshmitare…

Në një kronikë të 30 janarit 1920 nga Hamburgu me titull :

Një mbrëmje e dështuar kulturore e Moisiut në Hamburg

…shkruhet: …Një mbremje ku do të ligjëronte Aleksander Moissi, u prish nga pasuesit e partisë nacionaliste. Ato „përshëndetën“ hyrjen e Moisiut në sallë me vishkëllima, më pas hodhën pjesë karrigash të thyera aty ku ai qëndronte, shtinë me revolet e tyre fishekë zhurmues, duke e detyruar atë që të largohej nga podiumi. Ligjërimi i tij u desht të ndërpritej.

Në numrin 54 te shkurtit 1920, në Gazeta e Punës (Arbeiterzeitung), gazetari Heinrich Ströbel boton artikullin:

Nje provokim nacionalist

…se sa është shtuar nacionalizmi gjerman, si rezultat i presionit e propagandës së jashtme, e tregojnë vargu i grupimeve të oficerëve e ushtarakëve, studentëve e organizatave, të cilët për shkak të dobësisë e heshtjes së qeverisë, janë vëndosur jo vetëm kundër kriminelve të luftës e shkaktarve të dhunës, por edhe kundër revolucionarve të rinj, shpirtit paqësor dhe demokratik.

Aleksander Moisi, që dikur u përshendet me zjarr nga të gjithë gjermanët, sepse zgjodhi Gjermaninë fitimtare si atdhun e tij, tani u pengua dhe u ndalua që të lexonte Goethën dhe Moritz, për shkak se kohët e fundit në Hamburg por rritej influenca e Revolucionit dhe e shpirtit për ndryshime radikale… Ligjërimi i Moisiut nuk u zhvillua, pasi u pengua nga Organizata Nacionaliste e Studentëve, edhe pse ndjekësit e Moisiut, që mbushnin pjesvn më të madhe të sallës, ishin të gatshëm për ta mbrojtur atë, ndërsa policët në mëndyrë demostrative mbushnin korridoret…

Kjo ngjarje u pasqyrua edhe në gazetën Giornale D´Italia, në një kronikë të 31 janarit të po atij viti.

Aktori Moisi në mes fishkëllimash

Aktori gjerman Aleksander Moisi, thuhet të jetë komunist, e kjo famë e keqe i solli atij gjatë shfaqjes fishkëllima nga nacionalistët në sallë. Nuk i mjaftoi atyre që ai luftoj për Gjermaninë dhe që mundohet të shmanget nga cdo propagandë politike. Aktori interpretoj pjesë të Schillerit, Heines, Tolstoit, dhe për këtë, u shpërblye nga publiku, parmbrëmë, me hudhje të plumbave plasës. Admiruesit e tij reaguan; disa studentë u ngjitën në skenë për ta detyruar atë të tërhiqej…

Pas kësaj ngjarje, Moisiu u detyrua të reagoj publikisht, për provokimet që ndodhën gjatë ligjëratave të tij në qytete të ndryshme. Në një shkrim të tij të titulluar Moisiu si Politikan, të botuar, në gazetën DIE ZEIT, të 7 korrikut 1919, ai shkruan:

…nuk po shkruaj që të mbrohem nga kjo propagandë e shfrenuar negative që gazetat e bëjnë falas kundër meje, por, sepse mua më bën të ndjehem keq, si në rolin e të akuzuarit në kërkim, që fshihet…, nuk jam marrë kurrë publikisht me politikë. Kanë dy motive, ato që më akuzojnë si komunist: i pari: se i kam premtuar studentëve vjenez që të flas në një takim të tyre dhe kisha zgjedhur për këtë qëllim një fjalim të Viktor Hygoit mbi Volterin, dhe i dyti: sepse kam firmosur për një protestë që do të shpëtonte një jetë njërzore… Në të vertetë, është e pamundur që të merrem me një lëvizje politike, sepse ka vite që kam vëndosur të gjitha forcat e mija, jo për ndonjë revolucion apo kundrarevolucion, por për artin tim, profesionin tim… Më akuzojnë që jam komunist e që fitoj shumë! Po, unë bëj një punë shumë të vështirë, që paguhet,… nuk i interson kujt, dhe është puna ime si i shpenzoj paratë… Këtë dëshiroj tua them të gjithë atyre që më akuzojnë si politikan,….në vend që të përqëndrohen në arritjet e mija në skenë…

Në gazetën Neue Wiener Jurnal të datës 14 shkurt 1920, në shkrimin me titull

Vetëmbrojtja e Moisiut

Gazetari shkruan:..”.Moisiu pretëndon se po akuzohet rëndë nga disa përsona e grupe, që nuk dihen e që nuk mund të vërtetohen konkretisht, se është i angazhuar në partitë politike si komunist e si kundërshtar i Gjermanisë. Kjo gjë ka zemëruar rininë nacionaliste të Hamburgut. Kur Moisiu po luante Kufomën e Gjallë në Thaliatheatër, filluan të ndigjoheshin fishkëllima të egra të cilat nuk lejonin që ai tv dëgjohej. Ndodhi edhe më keq, gjatë një ligjerate të Moisiut, që me sa duket prekte ndjenjat nacionaliste apo atakonte pjesë të propagandës antisemitiste, prekte grupe të rinisë të paangazhuar, të oficierëve, të familjarve të tyre, të shoqatave të vullnetarëve, studentëve, nxënësve, të cilët u grumbulluan dhe filluan të bëjnë zhurmë duke thirrur, fishkelluar, goditur trumpetat që mbanin me vehte, sapo Moisiu doli në podium. Shashka plasëse e tymuese, këmbë të thyera karrigash fluturuan në skenë. Perballë këtyre përsonave, por të pafuqishvm, qindra perkrahës të aktorit luteshin që ai ta vazhdonte ligjeratën, por thirrjet e tyre mbulosheshin nga këngë patriotike të rinisë nacionaliste. Pas kësaj, disa përsona të nxehur e agresiv, deshtën të sulmonin Moisiun në Podium, duke e detyruar atë të largohej në dhomën e aktorëve, që të ndalohej më e keqja. Vetëm pas pak kohe, arriti policia dhe punonjësit e sigurisë, të cilët ishin të lajmëruar për aktivitetin disa ditë përpara. Kjo mbrëmje për të cilën, të nesërmen, u debatua 3 orë në parlamentin e qytetit, la gjurmët të thella.”

Pas kësaj ngjarje të padenjë, Moisiu mendoj se duhet të sqaronte publikun për këtë keqkuptim, duke botuar në shtyp këtë mesazh: “…disa zëra më akuzuan si kriminel e tradhëtar i kombit. Pa ndonjë dëtyrim ligjor, vullnetarisht, me fillimin e luftës u lajmerova në armaten gjermane, ku si cdonjeri mora mësimet ushtarake, ….kalova të gjithë mundimet e luftës dhe të burgut si rob lufte, deri sa arrita që duke rrezikuar jetën, të arratisem. Gjatë burgosjes në Francë u sëmura nga tuberkulozi i mushkërive, nga i cili vuajta shumë në një klinikë në Zvicër. A është kjo një tradhëti ndaj atdheut?? Jam komunist thërrasin disa zëra. Unë pyes: Ku i mora unë këto mësime? Nuk kam pasë kurrë lidhje me politikën. Dhe kjo është e thjeshtë: unë nuk jam politikan dhe nuk dua që të jem i tillë. Qëllimi im i jetës është ti sherbej artit. Apo quhem Komunist se me punën që bëj i shërbej punëtorëve e të gjithë atyre që janë ndjekës të artit. A mundem unë ti ndaloj ndjekësit e mij të vizitojnë Shtepinë e Artit, Teatrin? Përkundrazi, unë do mundohem që kurdoherë të sjell në mes të errësirës të jetës së njërzve të thjeshtë, Diellin e Artit. Pra ose jam një lider i komunistëve ose jam një udhëheqës i të gjithë gjermanëve. Po e mbyll duke përdor fjalët e Goethës:…unë nuk njoh shoqëri tjetër, që është më e “vogël” se sa i gjithë njerzimi…”

Autorja Ursula L. Alex në librin e saj Deutsche Volksfront, faqe 23 shënon:”…Në vitin 1921, u themelua ne Gjermani IAH (Internationale Arbeiterhilfe – Solidariteti internacional i punëtorve). Kjo organizatë u formua që të mblidhte ndihma për të uriturit në Rusi, por edhe në botë, kjo si një ideologji e sforcuar e partisë komuniste në emër të “solidaritetit proletar”. Në këtë shoqatë ishin pjestar personalitete, si fizikanti Albert Einstein, shkrimtari Leonard Frank, shkencëtari Alfons Goldschmidt, piktori Georg Grosz, publicisti Maksimilian Harden ….aktori Aleksander Moissi. Shoqëria IAH, sipas sindikatës së përgjithëshme gjermane, ishte kolona e tretë e politikës komuniste.”

Kjo është pasqyruar edhe në thirrjen e kësaj shoqate që gazeta austriake Neue Freie Presse e datës 3 shkurt 1922 boton në rubrikën e quajtur…Drejtuar Artistëve dhe Intelektualëve të Austrisë…

“…vazhdojnë të vijnë lajme të këqia nga krahina të ndryshme të Rusisë, ku uria po bën kërdinë. 30 milion njerëz, sipas lajmeve tronditëse nga Rusia, janë prekur nga uria ekstreme…, kufoma të vdekurish dergjen rrugëve pa u varrosur. Gra dhe fëmij vdesin në rrugë nga semundjet dhe gjvndja e keqe… Rusia që na dha Dostojevskin dhe Tolstoin, Gogolin dhe Cehovin, poete që i shkruajtën dhimbjes e shpirtit njerzor, pret nga Europa një deshmi të dashurise njërzore…

…Vetëm Bukë…

Punëtorët tonë janë bashkuar në organizata të fuqishme, me qëllim që të ndihmojnë të uriturit. Por thirrja i drejtohet të gjithëve edhe artistëve të cilët e kanë mision të punës së tyre angazhimin kundër dhimbjeve njërzore…”

Poshtë thirrjes rreshtohen të gjithë emrat e komitetit organizator, ku bën pjesë edhe emri i Aleksander Moisiut.

Një gazetë tjetër që etiketon Moisiun si cifut komunist është dhe gazeta Prager Tagblatt, nr. 97 e datës 27 prill 1921, ku në mes të tjerash shkruhet: ”…shfaqja e tretë e Wedekind “Schloss Wetterstein” u anullua si rezultat i një theatërskandali. Drejtuesit e këtij theatri u detyruan që të refuzonin shfaqjen e planifikuar atë ditë, për një mbrëmje ku do të ligjeronte aktori Aleksander Moisi, NJE KOMUNIST CIFUT, ligjërate që në të vertetë nuk është e dobishme… “

Ndërsa në një link gjerman, me informacione për Theatrin, Filmin, TV-në, Show-n,…për aktorin Aleksander Moisiu ndër të tjera shkruhet: ”…Moisiu, në vitin 1918 vendosi që ti bashkohej lëvizjes Spartakiste të rezistencës në Gjermani…”

(Shënim i artikullshkruesit: Levizja Spartakiste ishte një bashkim i socialistëve marksist në Gjermani, të cilët gjatë luftës së parë botërore, synuan një Revolucion Proletar Internacional, për të rrëzuar Kapitalizmin, Imperializmin dhe Militarizmin e botës… Spartakistët morën pjesë aktive në revolucionin e nëntorit 1918-të…)

Edhe në shkrimin e Hamburger Abendblatt, 19.5.2000 në shkrimin Legjenda e Teatrit dhe Simpatizanti i grave, autori W. Mommert shkruan: “… Në historikun e karrierës së aktorit ka edhe një faqe politike, atë të luftës së parë botërore, kur ai u lajmërua vullnetar për në front, për të luftuar për Gjermaninë, por që më pas u izolua dhe u etiketua nga Nazistët si „ cifuti komunist“…”

Së fundi, duke e mbyllur shkrimin, dëshëroj të theksoj për lexuesin që, pothuajse e njëjta fushatë presioni ndaj aktorit Aleksander Moisiu, u përsërit në shtyp edhe në vjeshtën e vitit 1931. Kjo pas një ngjarje që në opinion njihet si “Skandali Moisiut”, ku propaganda nacionalsocialiste u bë shumë agresive, duke organizuar lëvizje, demostrata apo pengesa të ndryshme gjatë ligjeratave apo shfaqjeve të Aleksander Moisiut në skenë.

Vjene, me 26.3.2017