SEVASTI QIRIAZI PIONERE E ÇLIRIMIT KOMBËTAR

March 10, 2016 by dgreca

Foto;Sevasti Qiriazi 1871-1949/

Shkruan:Eugen SHEHU/

Motrat dhe vëllezërit Qiriazi,të shquar aq shumë në rrafsh të mendimit përparimtar,kanë mbetur në kujtesën tonë si njerëz të mëdhenj,si kapedanë që u ngritën dhe luftuan për kombin e tyre,në stuhitë ballkanike të shekullit që shkoi,duke bërë ç’mos,që të vinin në jetë idetë e Rilindjes sonë kombëtare,në fakt,djemtë dhe vajzat e asaj familjeje të shquar shqiptare dijtën të zgjojnë vetëdijen tonë nacionale përmes çeljes së shkollave shqipe,përmes dritës së diturisë që përcuallën. I jati i këtyre misionareve të dritës,Dhimitër Qiriazi,ka jetuar shumë kohë në fshatin Tërnovë në rrethina të Manastirit.Kur ishte ende i ri ai u martua dhe nisi të merret me tregëti në Manastirin e asaj kohe,i cili në fakt po bëhej për nga pikëpamja gjeografike një qytet i rëndësisë së veçantë.Në veprën e tij „Kamus al alam“ të botuar në Stamboll më 1898,Sami Frashëri na bën me dije se në kryeqendrën e Vilajetit në Manastir,kishte një përzierje të çuditshme racash e kombësish.Më shumë se dy të tretat e popullsisë ishin myslimane e më pas vinin vlleh,grekë,sllavë,çifutë e turqë.Gjuha e qytetit ka qenë turqishtja por është folur edhe shqipja,vllahishtja,sllavishtja,greqishtja si edhe gjuha spanjolle. Ashtu siç dëshmojnë vetë fëmijët me kujtimet e tyre,prindërit Qiriazi,Dhimitër dhe Maria,ndonëse u kërkonin fëmijëve të tyre të mësonin sa më shumë gjuhë të huaja,në shtëpi në mënyrë kategorike lejonin të flitej vetëm shqipja gjuha e nënës.Në këto kushte,në shkurt të vitit 1870,lindi fëmija e gjashtë i Qiriazëve,vajza të cilën e quajtën Sevasti.Tepër energjike në fëmijërinë e vet,vajza çapkëne do të njihej në pothuaj krejt rrugët në Manastir.Ajo do të vazhdonte mësimet në një shkollë greke të qytetit dhe mësuesja e saj një zonjë me origjinë shqiptare,do të pëlqente tek nxënësja Sevasti,shpirtin e madh,këmbënguljen për të studiuar si edhe dëshirën për të kënduar në gjuhën shqipe.Pas mbarimit të shkollës greke,Sevasti Qiriazi i drejtohet shkollës së mesme amerikane të qytetit,falë edhe njohjes që familja e saj kishte asaj kohe me drejtorin e kësaj shkolle.Edhe këtu,ajo dallohet në përvetsimin e dijeve sidomos në lëndët shoqërore. Njëherazi,shkallë për te u bënë mësimet e gjuhës shqipe prej të vëllait Gjerasimit i cili pati grumbulluar rreth vehtes,në vitet 1884-1889 dhjetra djem shqiptarë për t’u mësuar atyre gjuhën,historinë,literaturën dhe traditat e vyera shqiptare.Duke hyrë pa paragjykime në këtë rreth djemsh Sevasti Qiriazi,ndërkohë merrte përsipër të luftonte mendësitë orientale në emër të krejt vajzave e grave shqiptare.

Ka qenë shtatori i vitit 1888 kur Sevasti Qiriazi,la vendlindjen,manastirin dhe iu drejtua Stambollit.Ajo kish fituar të drejtën që të vazhdonte studimet në kolegjin amerikan për vajza dhe që në fillim të shtatorit,i vuri në pozitë të vështirë pedagogët duke u kërkuar që të jepte provimet e vitit të parë dhe të hynte menjëherë në të dytin.Kolegji amerikan për vajza e aprovoi kërkesën dhe trupi pedagogjik e vlersoi masimalisht vajzën shqiptare.Por ata i çuditi më shumë fakti që kur e pyetën Sevastnë pse nxitohej të mbaronte shkollën , ajo iu përgjigj : „Dua të mbroj sa më parë,të marr një rrogë e të ndihmoj vëllan tim i cili kërkon të çele në Shqipëri një shkollë për vasha“(Arkivi Qendror i shtetit,Fondi S.Qiriazi,dosja 2 ,fleta 18 ).

E vërteta është se pasioni i Sevasti Qiriazit për studime,ra shpejt në sy të mësuesve të kolegjit amerikan për vajza të Stambollit.Ata shihnin tek vajza nga Manastiri edhe studiuesen e zellshme por edhe sportisten dhe aktivisten e dalluar e për më tej,shquanin tek ajo vajzë,krenarinë e të qenurit shqiptare.Në të njejtën kohë,e ndihmuar prej shoqërisë së gjërë të vëllait të saj Gjerasimit,Sevastia në Stamboll bie në kontakt me patriotë të shquar shqiptar si Nailm Frashëri,Mid’hat Frashëri,Shahin Kolonja etj.Sidoqoftë,medoj se do të mbetet një shembull trimërror e patriotik,takimi i Sevastisë në burgun famkeq të Jedi Kules,në Stamboll,me rilindësin shqiptar Koto Hoxhi,këtë pioner të përhapjes së shkollës shqipe nga trevat e shqipërisë jugore.Ngase në burg ishte tmerrësisht e ndaluar të hynin femra,Sevastia i preu flokët shkurt,u vesh si burrë shqiptar dhe iu paraqit drejtorit të burgut si i ardhur nga Shqipëria vetëm evetëm për ta takuar mësuesin e vet të dikurshëm.Kur drejtori i burgut e sheh insistimin e këtij „burri“ i jep leje atij të takohet.Ja sa bukur e vizaton me penën e saj,këtë takim,Sevasti Qiriazi ;

„Përshtypja që më bëri kur e pashë në minutën e parë qe ajo e një njeriut,të cilit i qenë shuar fuqitë e intelektit dhe pyeta vetveten;“A është e mundur që në këtë trup të mjerë të rrojë shpirti i Kotos,i prijësit të mth shqiptar ?“.

– Tungjatjeta,Baba Koto ! Guxova ta përshëndes më në fund.

– Kush po më flet ? Mos ndonjë zë nga qielli për të më zbutur zemrën e plagosur ? – tha me një tingull të dobët sa mezi u dëgjua.Ashtu siç ishte përgjysmë i vdekur,bëri përpjekje të madhe për t’u ngritur.U mbështet pas murit,me rroba të shkyera,me flok të pakrehur e me mjekër të ngatëruar që i arrinte gjer te gjoksi.

Lot të nxehtë më rrodhën nëpër faqe dhe i fola me zë të mbytur :

– I dashur at,kam ardhur të të them një fjalë ngushëllimi : Fara që mbolle po jep pemë të mira dhe shpirti yt rron në zemrën e popullit tënd.

-Vërtet ! Atëherë vetëm trupin ma paskan lidhur me hekura ; shpirtin e kam të lirë.E kam të lirë ,dhe asnjë torturë nuk më ndalon të thërres : Jo,Shqipëria nuk do të humbase !Shqiptarët shpejt do të bashkohen e do të bëhen të lirë e të lumtur !Po më thuaj,moj bijë,kush je ti dhe ç’të bëri të vish në këtë vend të nemur…?

Pastaj e pyeta për shkakun që e kish sjellë n’ate burg.Kotoja më tregoi historinë e hidhur dhe përfundoi :

-Sulltani deshi të më fale po me kusht që t’i rrëfenja emrat e gjithë patriotëve që punojnë sot për lirinë e Shqipërisë.Kundërshtova,ai me tha : „Koto,a s’e di ti qe koka jote është në dorën time ?-Po, madhëri- i thashë,e di këtë ; po di që nderin tim e kam une në dorë.Qe kjo përgjigje që më solli në këtë birucë.

Kapërceva lotët e syve të mij dhe e pyeta :

-Si ngjau,i dashur at,që pas tre vjetëve përpjekjesh heroike Lidhja e popullit e humbi luftën ?

– E humbi bija ime,se Turqia e ndan popullin tonë në mysliman e kristian ; politika e sulltanit është „Divide et imepera“.Ne nuk mund të bëhemi shtet i lirë po të mos e ndriçojmë popullin tonë dhe të gjithë t’i bëjmë të kuptojnë që,ndonëse kemi fe të ndryshme,prapseprapë jemi të gjithë shqiptarë.Ti,bija ime,do të bëhesh arsimtare.Arsimi është arma që do ta vrasë tiraninë dhe gëzohem që ke vendosur t’ia kushtosh jetën ndriçimit e lartësimit të motrave shqiptare. Pa dyshim,do të dalin përpara vështirësira që duken sikur nuk kapërcehen kurrë,po bëhu trime si shqiptarët e vërtetë dhe do t’i kapërcesh.Të gjitha sa vinë nën fuqinë e fjalës sate mbushi me idealet e larta të atdheut dhe udhëhiqi drejt vërtetës,se e vërteta është e vetmja gjë që mund ta bëjnë të math një popull“.(Arkivi qendror i shtetit,Tiranë,S.Qiriazi,dos.2,fl.17)

Më pas me ndërhyrjen e vetë Naim Frashërit,i cili punonte si nënpunës i arësimit në Stamboll,Sevasti Qiriazit,iu dha e drejta për çeljen e shkollës së vashave në Shqipëri.Ajo kthehet në Manastirin e saj të dashur,duke iu vënë punës menjëherë për çeljen e shkollës në fjalë.Por nuk kishte qenë aq e lehtë sa ç’e pat menduar Sevastia.Autoritetet osmane të vendit,të nxitur e përkrahur nga kleri ortodoks bullgar e grek,bënë ç’ishte e mundur për ta ndaluar këtë zjarr atdhedashurie që donte të ndizej.Për më tej,ata thurrën plane deri për zhdukjen fizike të Gjerasimit dhe Sevastisë.Meqë nuk mundën të realizonin dot skenarin e vrasjes së tyre,(Qiriazet kishin shumë miq e shokë besnik që i ruanin) kleri ortodoks grek dhe ai bullgar,u përpoqën që të shpifnin se gjoja shkolla e vashave që do të çelej në Korçë,kishte për qëllim t’i bënte shqiptarët protestant,duke i zhveshur ata nga feja myslimane apo ortodokse.Natyrisht kjo propagandë zuri vend,po të kemi parasysh jo vetëm prapambetjen e shqiptarëve në vitin 1891 por edhe armiqësinë e verbër fetare.Për hirë të së vërtetës duhet thënë se Sevastia dhe Gjerasimi,u ndihmuan me 4eljen e shkollës,prej shoqërive misionare angleze dhe amerikane,por këto misione,të vetmin qëllim të tyre,patën zgjimin e vetëdijes nacionale të shqiptarëve.Kjo u duk së tepërmi në programin që Sevasti Qiriazi bëri vetë për shkollën evashave,duke u përpjekur të fusë aty një frymë me të vërtetë të shëndoshë kombëtare.Burime të huaja historike,na bëjnë me dije për këtë.Kështu,konsulli austro hungarez në Manastir,njofton qeverinë e vet lidhur me problemin në fjalë se .“Megjithëse shoqëritë misionare angleze dhe amerikane,që e ndihmuan finaciarisht këtë shkollë,patën qëllim edhe për përhapjen e protestanizmit,shkolla e vashave,në saje të gjuhës dhe mësimit shqip,si edhe të erudicionit të Sevasti Qiriazit,i kthye në shkollë kombëtare dhe qëndroi kurdoherë përmbi frymën dhe dasitë fetare“.(Arkivi i Institutit të Historisë – Tiranë.Sipas dokumentave të Vjenës , dokumenti 47 ).

Ndonëse në fillim me pak vajza,kjo shkollë u çel në qytetin e Korçës,do të mbulohej dalëngadalë nga vashat shqiptare që duke shkelur mbi mentalitetin e mykur të kohës,vijuan të merrnin diturinë e t’i përhapnin ato.Falë miqësisë me patriotë të Stambollit,Sevastia siguroi disa tekste në gjuhën amtare me ç’rast çdo fjalë e shqiptuar aty,në ato banga,dilte vetëm nga gurra e gjuhës sonë të shenjtë.Përdorimi i gjuhës shqipe në bangat e kësaj shkolle,bëri që nxënësit aty,të përvetsonin lëndët me një shpejtësi të çuditshme krahasuar me shkollat e tjera,ku këto lëndë jepeshin në turqisht,greqisht,serbisht apo bullgarisht.Njëherazi,kjo vatër e dijeve merrte vlera të mëdha kombëtare,edhe për faktin se në bangat e saja,merrnin jetë idetë e fuqishme të Rilindjes sonë Kombëtare.Është interesante të sjellim ndërkaq,një pasazh të veprës së autoritetit anglez N.Braisford i cili pat vizituar Ballkanin në fillim të shekullit të kaluar.Duke vizituar shkollën e vashave të Korçës,të ngritur me aq mundim prej familjes Qiriazi,Broisford do të shkruante pos të tjerave ; „Në këtë shkollë,zhvillimi i ndjenjave nacionale dukej se bëhej në mënyrë të fshehtë.Në çdo rast,mund të mbërrinte aty shefi i policisë së Qarkut,duke tringëlluar prangat qysh në oborr dhe disa herë,një grua trimëreshë që jetonte e punonte aty,i kishte dalë trimërisht tek dera duke mos lejuar të zbatohej urdhëri i policisë për konfiskimin e librave“. ( N. Braisford “Macedonia ist Races and their future“ Londër 1906 ).

Ajo çka nuk duhet harruar kur flitet për Sevasti Qiriazin,është gjithashtu fakti që ajo,mundi të zhvillojë në qytetin e Korçës,Starovës madje edhe në Manastir,një propagandë të gjërë lidhur me emnacipimin e gruas shqiptare.Nëpërmjet shoqërisë „Ylli i Mëngjezit“ Sevastia ndikoi së tepërmi që gratë e këtyre trevave,të dilnin sa më shpejt prej kësaj bote të mykur që mbahej ende në këmbë prej Anadollit.Pmavarësisht se të kujt religjioni fetar,ishin,kur dëgjonin për motrat Qiriazi gratë shqiptare bashkoheshin për t’i dëgjuar e për të mësuar prej tyre.Një mbresë tjetër e pashlyer për Sevastinë,do të ishte thirrja e saj në Manastir,në kuvendin do të diskutohej e flitej për shkronjat dhe alfabetin shqip,midis delegatëve të Korçës.Sevastia do të ndihej si e barabartë ngase shkolla e saj tanimë ishte kthyer në fole të rritjes së ndjenjave kombëtare.Ajo do të pritej me shumë përzemërsi në Manstir dhe do të takohej e bisedonte gjatë me personalitete të kulturës shqiptare si Ndre Mjeda,Sotir Peci,Gjergj Fishta,Mid’hat Frashëri,Luigj Gurakuqi,Shain Kolonja etj.Gjatë qëndrimit në Kongresin e Manastirit,Sevastia ndenji në shtëpinë e vëllait të saj,Gjergjit e cila u vu plotësisht në shërbim të kongresit.Është pak të thuash se Sevastia përkrahu alfabetin latin në këtë kuvend.Në bisedat e saj të fshehta,në shtëpinë e vëllait,Gjergjit,ajo ishte njohur me idetë e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare,duke mbështetur fuqishëm veprimin dhe aksionin konkret.Nëse Sevasti Qiriazi nuk doli në presidiumin e Kongresit të Manstirit,nëse ajo nuk mbajti ligjërata me ate zërin e bukur dhe karakteristik,kjo lidhet me faktin se ajo u druhej turqve të rinj,të cilët disa herë kishin bërë plane t’i mbyllnin shkollën e saj të vashave.Ndaj Sevasti Qiriazi preferoi heshtjen dhe veprimtarinë ilegale,gjithsesi duke qenë plotësisht e orientuar në ngjarjet e mëdha që pasuan për Ballkanin dhe Shqipërinë e saj.

Në fillim të vitit 1908,duke parë se turqit e rinj po vononin në premtimet ndaj shqiptarëve,këta të fundit ndërmorën me nismën e tyre disa aksione,sidomos në rrafsh të gjuhës dhe shkollave shqipe.Klubet dhe shoqëritë patriotike që vepronin jo vetëm në vilajetet shqiptare por edhe në Sofje,Bukuresht,Itali,Egjypt,Amerikë,përkrahën pa rezerva idetë për përhapjen dhe zhvillimin e arësimit Kombëtar duke u nisur gjithmonë nga ideja e madhe që të fitonin pavarsinë ekonomike me pushkë e pendë.Ashtu siç ishte vendosur në Manstir,u thirr tani një tjetër Kongres i alfabetit në Elbasan ku do të vlersohej rruga e nisur,do të shiheshin pengesat dhe si mund të kapërceheshin ato.Edhe kësaj radhe Sevasti Qiriazi u zgjodh si delegate e Korçës dhe së bashku me miqtë e vet ajo iu drejtua Elbasanit, e hypur në kalë ngase Shqipëria e asaj kohe ende nuk ka pasur rrugë automobilistike.Ndonëse midis të pariturave të mëdha duke fjetur në hanet e vegjël shqiptare,Sevastia vetë do të mrekullohej prej pritjes që delegatëve të Korçës iu rezervua në Elbasan. Në kujtimet e saj për këto ngjarje do të shkruante më pas ;“Dyshoj nëse Qezari kur hyri në Romë,me gjithë lavdinë e fitoreve të tij,të ketë ndjerë kete gëzim që ndjemë ne delegatët,në këtë rast.Gëzimi ynë nuk vinte nga nderi që po na bëhej,por nga fakti se të gjithë ne shqiptarët,gëzoheshim për lirinë që kishim fituar në përdorimin e gjuhës sonë,në shkollat që patëm çelur.Ndjenim se porta e hekurt e injorancës ishte rrëzuar dhe tani në Shqipëri mund të hynte gëzimi dhe lumturia“. ( Arkivi Qendror i Shtetit, Tiranë . Fondi S. Qiriazi , dosja 9 , fleta 7 ).

Si e vetmja delegate grua,Sevasti Qiriazi u dëgjua me respekt të veçantë në të tetë ditët që zhvilloi punimet Kongresi i Elbasanit.Ajo ishte ndër nismëtarët e çeljes së shkollës Normale e cila do të përgadiste mësues duke i dhënë kështu një shtytje më të madhe zhvillimit të arësimit kombëtar.Gjithashtu ajo propozoi që të ishte Klubi i Manstirit ai që do të financonte shkollën Normale të Elabasnit,ku do të pregaditeshin mësues nga të katër vilajetet shqiptare.Sevasti Qiriazi vetëm disa ditë pas fillimit të kësaj shkolle,dërgoi aty dhjetar tekste falas duke ua dedikuar mësuesve atdhetare shqiptare.Dihet tanimë se për të luftuar drejtëpërsëdrejti lëvizjen tonë kombëtare turqit e rinj,u pëpoqën me njëmijë e një mënyrë që të fusnin alfabetin arab në themel të gjuhës shqipe.Madje ata arritën deri aty sa të lëshonin „mallkime“ ndaj atyre atdhetarëve që propagandonin e përhapnin alfabetin latin.Kundër mizorive turke u ngritën pikërisht atdhetarët shqiptarë të cilët e dinin se me çfarë mjetesh duhej fituar pavarsia e atdheut të tyre.

Në pranverën e vitit 1909,Sevasti Qiriazi shkon në Korçë dhe fillon nga puna për organizimin e një tubimi sa më madhështorë për t’i treguar Stambollit dhe krejt Evropës që germat e alfabetit shqiptar ishin ato latine,ngase vendi i bashkëatdhetarëve të saj ka qenë Perëndimi i Evropës dhe jo stepat aziatike.Me ndihmën e patriotëve të shquar të Korçës si Ilo Cilka,Mihail Grameno,Sali Butka,Qamil Panoriti,Shahin Kolonja,por edhe të shoqërisë „Vatra“ të Amerikës,Sevasti Qiriazi mundi të shtojë radhët jo vetëm të shkollës së saj,por të shtype edhe disa tekste të reja shkollore me alfabetin e provuar në Manstir.Tekstet e saj,u muarën fshehtas nga patriotët dhe u shpërndanë në krejt viset shqiptare,nga Janina në Shkup nga Mitrovica në Shkodër.Po me nismën e Sevastisë,në dhjetorin e vitit 1909,u organizua në qytetin e Korçës një tubim i paparë ndonjëherë.Rreth 15 mijë vetë të tubuar në qytet mbushën sheshet dhe rrugët duke kërkuar tër mos pengohej arësimi kombëtar shqiptar.Disa ditë përpara këtij tubimi,vetë Sevasti Qiriazi shkroi ato vargje të mrekullueshme për shkronjat shqipe të cilët I këndojnë edhe sot shqiptarët,kudo ku ato janë.Pasi shkroi vargjet,ajo ia dha ato orkestrës frymore të qytetit dhe kënga u kompozua Brenda pak ditësh.Në ditën e tubimit,orkestra frymore shpërndante melodinë,ndërsa qindra e mijëra qytetarë,në kor këndonin ato vargje të mrekullueshme për shkronjat shqipe.Ashtu sikundër edhe pritej tubimi i Korçës shkatoi një pështjellim të madh.Konsuj të shumtë të Manastirit,bënin me dije qeveritë e tyre se “kënga e korit për germat shqipe,u ndie deri në Manastir”.Mjaft nxënës shqiptarë që vazhdonin të merrnin mësime në gjuhën turke i bojkotuan shkollat dhe shprehnin gadishmërinë e tyre për të vazhduar mësimet vetëm në gjuhën shqipe.Po kështu,pati largime masive edhe nga shkollat greke,shtypi shqiptar lidhur me këtë,pos të tjerave do të shprehej ;

“Vajzat bojkotuan shkollën greke dhe kaluan në shkollën shqipe të vashave në Korçë, e cila është e mbushur plot e përplot”.(Gazeta “Shqypja e Shqypnijes” 2 shkurt 1910,Sofje).

Ndërsa një tjetër gazetë,do të shkruante tekstualisht ; “Kombi kurrë s’ka për të harruar shërbimet e zonjës Sevasti Qiriazi dhe shoqeve të saj,të cilat punuan pa rreshtur e me vullnet të madh dhe që dëshirojnë që shkola të madhohet e të përparonjë lart e më lart”.(Gazeta “Liria” – Selanik, 19 qershor 1910 ).

Rrebeshe të tjera provoi mbi supet e saj,(ashtu sikundër provuan krejt atdhetarët shqiptarë) Sevasti Qiriazi, në vjeshtën e vitit 1912.Ndonëse Porta e Lartë ra përfundimisht,ndonëse një grusht burrash të shquar me në krye Ismail Qemal Vlorën ngritën flamurin e lashtë arbëror, Korça,Starova,Kolonja e Gjirokastra ishin pushtuar nga flakët e lutërave të nxitura nga grekët.Andartët grek,ishin të parët që kontrolluan gjendjen në Korçë dhe vranë disa prej mësuesve shqiptarë,rrafshuan teqetë e famshme të Kolonjës e Korçës duke lënë në rrënojat e tyre,kufomat e djegura,të dervishëve dhe baballarëve,të xhamive,hoxhave dhe imamëve.Ata e rrethuan disa herë edhe shkollën e vashave por mbrenda mureve të saj,Sevastia mbante edhe një grup shqiptarësh të armatosur.Për më tej,çetat e Sali Butkës dhe Cerçiz Topullit,patën lajmëruar priftërinjtë grek se “nëse andartët do të futeshin në shkollën evashave,atëherë flakët e zjarrit do të shkonin deri në Selanik”.Ndonëse mësimit vazhdonin fhsehurazi,Sevastia u jepte zemër mësuesve dhe nxënësve të saj,duke u folur për ditë më të bardha që do të vinin paskëtej.Anipse në flakët e këtij terrori helen,Sevasti Qiriazi,u pëpoq të hidhte dritë mbi ngjarjet fatkeq për kombin shqiptar.Ajo shfrytëzoi vizitën e Edit Durhamit,në Korçë në pranverën e vitit 1913 dhe ftoi ate të hynte në shkollën e vashave.Falë intelegjencës dhe asaj anglihsteje të kulluar,Sevastia e vuri në dijeni miken e madhe të shqiptarëve,Durhamin,me të gjitha llojet e politikave të ndyra që grekët donin të rrëmbenin korçën.Madje ajo shoqëroi Durhamin në disa shtëpi ku patën trokitur priftërinj grekë për t’u marrë me dhunë korçarëve firmat,për gjoja bashkimin e tyre me Greqinë.Gjithashtu Sevastia me anën e të vëllait të saj Gjergjit,Shahin Kolonjës dhe atdhetarëve të tjerë,përgaditi edhe një dosje të plotë me dokumente që bënin fjalë për masakrat greke në jugun e Shqipërisë.Këto dokumente autentike,Durhami i dërgoi në dhomenë lordëve në atdheun e saj,Angli,duke dhënë një ndihmesë të konsiderueshme në çështjen shqiptare.Është kjo arsyeja që disa vite më pas,në një letër prej Durhamit që i dërgonte Sevasti Qiriazit,midis të tjerave i shkruante : “”Është kryesisht ndihma juaj dhe e miqve tuaj,që une u interesova për fatin e shqiptarëve në ato treva… Gjatë këtyre viteve,une kam dedikuar shumë punë dhe mendime për kauzën tuaj”. (Arkivi Qendror i shtetit – Tiranë. Fondi S. Qiriazi dosja 10 , fleta 19 ).

Qershor i vitit 1914 do të ishte tejet i trishtueshëm për korçarët por sidomos për vashat që mbushnin bangat e shkollës së Sevastisë.Asnjë ceremoni s’pati për to,asnjë këngë e valle.Vetëm andartët grek që e mbanin shkollën të rrethuar dhe nuk hynin dot aty pse u tremebshin luftëtarëve shqiptarë.Me largimin e vashave,donte të largohej edhe Sevastia,por një letër e komandës ushtarake greke e ndalonte ate të dilte nga shkolla.Pra ajo ishte e “burgosur” pa gjyq.Përballë kësaj gjendjeje,ishin disa atdhetarë shqiptarë të cilët organizuan arratisjen e Sevastisë nga shkolla e vashave ku rrinte e mbyllur.Mbi dyqind luftëtarë shqiptarë,hynë në mesnatën e 12 korrikut në Korçë.Fshehurazi,ata vranë disa andartë pranë shkollës dhe të gatshëm për të filluar aty luftën e nxuarën Sevastinë nga shkolla dhe e çuan në Mnastir.Edhe ngjarjet që pasuan në Shqipëri me ardhjen e Princ Vidit,nuk suallën shpresa të mëdha tek sevastia.Andartët grek,të detyruar prej Fuqive të mëdha,largoheshin nga Korça e Kolonja jo shumë larg qyteteve.Sapo informoheshin se misionet e huaja ishin larguar për në Tiranë,ata dyndeshin duke vrarë e djegur çdo shqiptar që ishte mysliman,pa kursyer kuptohet as të krishterët patriotë.Ndërsa ndiqte ngjarjet me trishtim nga Manastiri,në kujtimet e veta,Sevasti Qiriazi shkruante.”U takova këto ditë me konsullin anglez të Manastirit,zotin Greg.Jo pa shqetsim,ai më tregoi listën e personave që do të egzekutoheshin nga andartët grek.Në këtë listë une isha e treta… “(Arkivi Qendror i shtetit,Fondi S.Qiriazi,dos.2 fl.67).

Në fund të vitit 1914,Sevastia së bashku me motrën e vet Parshaqevin si edhe burrin Kristo Dakon,udhëton për në Amerikë.Aty,veprimtaria e saj do të ishte politike dhe publicistike.Revista “Ylli i Mëngjezit” e botuar prej saj u shëndrua në një tribunë të mendimit të përparuar shqiptar si në rrafsh të zhvillimeve politike,ashtu edhe sa i përket ndërgjegjsimit të shqiptarëve për shkollën dhe gjuhën kombëtare të tyre.Veçanërisht këtë të fundit,shkollën e vashave,Sevasti Qiriazi u pëpoq ta spjegojë qartë në shkrimet e veta,duke zbuluar deri në një qëllimet dhe veprimet e kishës dhe andartëve greke.Një veprimtari e dendur politike në vitet 1915-1920,do të tregonte vlerat e mëdha të bijës së Manstirit.Tshmë,ajo mban lidhje të ngushta me Ismail Qemalin,Mehmet Konicën,Mehdi Frashërin,si edhe personalitete të tjera evropiane,duke mos munguar asnjëherë të thotë fjalën e vetë të matur përmes një mendimi të thellë.Në prag të vitit 1918,duke parë turbullirat ballkanike,si edhe gjendjen tejet të vështirë në Shqipëri,Sevastia i drejtohet me një manifest të veçantë,ambasadorëve të Evropës në Amerikë.duke u bërë të qartë atyre se shqiptarët,pamvarësisht prej qeverive,do të luftonin me armë në dorë për të kërkuar të drejtat e tyre.Një kopje të këtij manifesti,ajo ia ka dërguar edhe mikes së ngushtë të Shqipërisë,Edit Durhamit,në Angli,me qëllim që edhe kjo ta publikonte mendimin intelektual të shqiptareve.Në përgjigjen që Durhami i dërgonte kohë më pas,lidhur me këtë maniofest i shkruante : “Sapo lexova manifestin tënd.jam shumë e emocionuar për gjithë çka kini shkruar… kam porositur të shtypen 100 kopje prej tij dhe do t’i dërgoi tek ata persona që do të mund të binden që të konsiderojnë çështjen në mënyrë të favorshme.Në tërësi manifesti është shumë i mirë dhe në fakt ai dukej”.( Arkivi Qendror i shtetit , Tiranë – Sevasti Qiriazi , dosja 10 , fleta 24 ).Ngase mbante korrespondecë të shumtë me atdhetarët shqiptarë,ngase ndiqte me vëmendje krejt lëvizjet dinake diplomatike të fqinjëve tanë,Sevasti Qiriazi mundi të parashihte rrezikun italian pas mbarimit të Luftës së Parë Botërore.Ajo i ka dërguar disa letra edhe ambasadorit italian në Amerikë por përgjigjet e tij kan qenë tejet dinake.Këtë parashihte sigurishtë edhe plaku Ismail Qemali,kur i ka shkruar Sevasti Qiriazit pos të tjerave ; “Koha erdhi dhe shkon,për të kërkuar të drejtat e Shqipërisë.Sot është dita e fundit për Shqipërinë,do të ngjallim apo do të vdesim”. (Arkivi Qendror i shtetit-Tiranë.Fondi Ismail Qemali,dosja 1 , fleta 4 ).

Pas luftës së parë botërore,Fuqitë e Mëdha po përhapnin çdo ditë e më shumë , opinjonin se “shqiptarët nuk qeverisin dot”,ndaj patën vendosur që edhe ato troje të mbetura shqiptare,të vireshin në protektoratin italian.Edhe kësaj radhe,puna e Sevasti Qiriazit ishte kolosale.Ajo dërgoi me dhjetar letar,memorandume e peticione,perasonaliteteve evropiane dhe amerikane,madje protestoi fort me zërin e saj,edhe në konferencën e Paqës në Paris. Kongresi i Lushnjës i vitit 1920,do të ishte një ogur i bardhë për motrat Qiriazi,ashtu sikundër për gjith shqiptarët.Qeveria e dalë nga ky kongres,duke ditur meritat e kësaj familjeje,si edhe për t’i dhënë një shtytje zhvillimit të politikave arsimore në shtetin amë,iu përgjigj pozitivisht Sevastisë për çeljen në Tiranë të Institutit “Kyrias” të organizuar e drejtuar nga dy motrat.Ato iu përveshën një ndërmarrjeje të vështirë por sidoqoftë tejet të vlefshme.Brenda pak muajve,falë ndihmesës së qeversisë shqiptare,ato mundën të çelin Institutin në fjalë. Në fjalën përshëndetëse të Sevasti Qiriazit,drejtoreshës së këtij instituti privat,me orientim plotësisht amerikan,pos të tjerave do të thuhej ; “Më pëlqen të besoj,se ju vajzat e reja,që kini ardhur këtu të vazhdoni mësimet,në këtë institut,do të përpiqeni me dëshirë të plotë dhe me vullnet të patundur,të përmbushni pjesën e detyrës suaj,për të mbajtur me nder mbi krye,kurorën e ndriçuar të kësaj shkolle që është fituar me kaq mundime e therori në kohën e tiranisë”.

( Gazeta “Shqiptari i Amerikës “ – Korçë , më 7 korrik 1923 ).

Më pas në vitet që erdhën,Instituti “Kyrias” u rrit,si në pikëpamje të nxënësve,ashtu edhe në godina.E vërteta është se kabinetet qeveritare në kohën e monarkisë,u përkujdesën që ky institut të kontribonte sa më shumë në zhvillimin e arësimit,me motrat Qiriazi,kanë qenë kurdoherë të sinqerta dhe ndonëse disa herë ato u thirrën të jenë në këtë dikaster,Sevastia dhe Parashqevi,parapëlqyen vetëm profesionin fisnik të mësueses.Pas pushtimit të Shqipërisë prej fashizmit Italian,instituti “Kyrias” u sulmua ashpër nga propaganda italofile.Sidoqoftë falë motrave Qiriazi,si edhe ndihmës së paçmuar të nacionalistëve shqiptarë,shkolla mundi të mbijetojë.Paradoksi i madh është se ajo u mbyll në vitin 1944 dhe pas ardhejs në fuqi të komunistëve nuk u çel më.

Sevasti Qiriazi,ajo grua fisnike që qeli dhe mbrojti me shpirt të parën shkollë të vashave,nuk u thirr as në zyrën e thjeshtë të një nënpunësi të shkollave të Tiranës.Sipas udhëzimeve të komunistëve,mjediset dhe mjetet e institutit u konfiskuan ndërsa Sevastinë e shihnin si një agjente amerikane.Ajo mbyll sytë e trishtuar në Tiranë,në gushtin e vitit 1949 dhe në varrin e kësaj gruaje që pat dhënë aq shumë për kombin e vet,u lejuan të merrnin pjesë vetëm dy gra.Kështu godiste komunizmi,shpirtin e nacionalistit shqiptar,kulturën dhe dinjitetin e vet shekullor.

Bern-Zvicër

Prezantohen historia e shkollave shqiptaro-amerikane, 1891-1933

March 7, 2016 by dgreca

*Një aktivitet me vlera të gjithanëshme në festën e arësimit shqiptar/

*Ekspozita do qëndrojë e hapur nga data 7 deri më 11 mars 2016, nga ora 10 deri 17.00. /

Nga Shefqet Kërcelli/

Në kuadrin e 125 vjetorit të hapjes së Shkollës së Vashave në Korcë, në hollin kryesor të Muzeut Historik Kombëtar, u prezantuan shkollat shqiptaro-amerikane, 1891-1933, në një ekspozitë të pasur me foto, literature e dokumenta, shumica e të cilave publikohen për herë të parë. Ekspozita është frut i një pune disa vjecare plot pasion, profesionalizëm e përkushtim nga Qëndra Mbarëkombëtare e Koleksionistëve Shqiptarë, ndihmuar nga Instituti për studime shqiptare dhe protestante, {Institute for Albanian&Protestant studies}, Muzeu Historik Kombëtar, Arkivi Qëndror i shtetit dhe Biblioteka Kombëtare ,Tiranë. Zoti Shpëtim Sala, Kryetar i Qendrës Mbarëkombëtare të Koleksionistëve shqiptarë, njëherësh dhe një nga protoganistët dhe organizatorët e kësaj ekspozite interesante, na shpjegon punën plot pasion, durim e këmbëngulje, të koleksionistëve shqiptarë e miqve të tyre për prezantimin e shkollave shqiptaro-amerikane në fillesat e tyre. Një punë vullnetare, plot seriozitet, e pasur me botime dhe burime arkivore që vlerëson kontributet e shtetit amerikan, komunitetit shqiptaro-amerikan, Bordit Amerikan të Misioneve, Kryqit të Kuq të të rinjve amerikanë, organizatave humanitare dhe personaliteteve amerikane që kanë punuar e jetuar në Shqipëri. E pra, vetëm pak vite mbas hapjes së shkollës së parë shqipe, më 7 mars 1887, ishin këta pionierë të dijes e dashamirës të popullit shqiptar që hapën shkollën e vashave. Në vijim u pasuan shkolla të tjera të niveleve të ndryshme, paralel me ecurinë e shtetit shqiptar. Është fakt që deri tani në një farë mase historiografia shqiptare e ka anashkaluar punën që kanë bërë këta pionierë të arësimit shqiptar bashkë me kolegët shqiptarë, në arësimimin dhe ndërgjegjsimin e popullit tonë. Mos harrojmë se këtë e kanë bërë në kushtet e obskurantizmit e kushteve mjerane ku jetonte populli ynë, në emër të dijes, arësimit e zhvillimit të tij. I gjeta disa nga organizatorët e kësaj ekspozite duke sistemuar me merak materialet e fundit. Kështu zoti Shpëtim po sistemonte disa sende të ruajtura nga shkolla teknike “Harry Fullc”, ndërsa zoti David Hosaflook, po vendoste në një tavolinë xhami disa botime të këtyre shkollave në vitet ’20. Këto libra kanë historinë e tyre të botimit e të ruajtjes. Shkolla “Harry Fullc” ka pasur shtypshkronjën e vet, por dhe shqiptarët i kanë ruajtur në sëndykë, fshehurazi, një pjesë të këtyre librave, për ti nxjerrë ata në dritë këto ditë marsi. Ndërkohë zonja Lumturi Ristvani, arkiviste, po përpiqej ti gjente vend të përshtatshëm një libri për shkollën bujqësore, Mali i Robit, Kavajë, dhuruar enkas për ekspozitën nga zoti Edi Sedja, babai i të cilit, Myslim Sedja, mbasi përfundoi studimet në këtë shkollë dha një kontribut të rëndësishëm për arësimimin e edukimin e të rinjve kavajas. Në fakt ekspozita nga pasuria dhe shumëllojshmëria e materialeve e kalonte cakun e një ekspozite. Ajo shumë mirë mund të shndrrohej në një muzeum të përhershëm në një nga institucionet tona arësimore, që bart trashëgëminë e shkollave shqiptaro-amerikane. Në eksponatet e saj gjeje thesare të këtyre shkollave, të paraqitura me thjeshtësi, kulturë e disajn koherent me ambientin. Krahas botimeve e fotove origjinale të skanuara e printuara me kujdes ishin ekspozuar historikë të shkurtër të shkollave dhe drejtuesve të tyre, dëftesa, fletore, blloqe shënimesh, literaturë studimore mbi historikun e këtyre shkollave, bankë, sende dhe mjete mësimore, etj. Pra, për herë të pare, jepet në format të plotë historiku i këtyre shkollave , në të gjithë dimesionet e realitetin që i ka karakterizuar, bashkë me vështirësitë e shumta. E shkëputa zotin Shpëtim disa minuta, për të më shpjeguar dicka rreth konceptimit të këtij minimuzeumi. Në të është pasqyruar gjerësisht veprimtaria e shkollave shqiptaro-amerikane, drejtuesve, personelit e nxënsve të tyre. Janë të ekspozuar Bordi Amerikan i Misioneve, {ABCFM}, kontributi i tij në hapjen e shkollave të para shqipe, Kontributi i Kryqit të Kuq të të rinjve amerikanë në hapjen e shkollave shqipe, Shkolla e vashave në Korcë, hapur në vitin 1891, Shkolla qytetase në Korcë, hapur nga cifti Kenedi, Shkolla teknike në Tiranë, hapur nga Harry Fullc, në vitin 1921, Instituti “Kyria”, në Kodër Kamëz, hapur në vitin 1922 nga zonja P.Qiriazi, Instituti bujqësor Shqiptaro-amerikan në Malin e Robit {Kavajë}, hapur nga T.Erikson në vitin 1926, sheshi i lodrave në Durrës, 1920, etj. Aktiviteti i misionarëve amerikanë të bamirësisë dhe arësimit u shtri në gjithë qytetet e vendit, nga Shkodra në Tiranë, nga Durrësi në Kavajë, nga Vlora në Korcë. Gjithkund ndihej dora e këtyre njerzve përtej oqeanit për të ndihmuar shqiptarët në rrugën e tyre të arësimimit e dijes. Jo vetëm kaq, vijon në shpjegimin e tij zoti Sala, por duhet evidentuar programi, kurikulat, baza didaktike dhe praktike e këtyre shkollave e kolegjeve, bazuar në modelin amerikan, e cila shënonte një standart të lartë për kohën, ndërsa në Ballkan ishin më të mirat. Kuadrot dhe personeli që shërbenin në këto institucione silleshin si vëllëzër me komunitetin dhe refletonin dije e kulturë dhe në mënyrën e jetësës. Ndërkohë nxënësit që përfunduan këto shkolla shërbyen në cdo sektor e fushë të shtetit shqiptar. Nuk mund të përfytyrohet sot kontributi, roli dhe shembulli i këtyre djemve dhe vajzave të edukuar nga personeli shqiptaro-amerikan në prosperioritetin e Shqipërisë së asaj kohe, ku mbretëronte varfëria, injoranca, analfabetizmi dhe epidemitë. Ishin këta të rinj që në një farë mase morën përsipër fatet e vendit, në zhvillimin e arësimimin e tij, por dhe organizimin e strukturave shtetërore, në saje të shpirtit praktik e nivelit teorik të përfituar. Nga këto shkolla dolën dhe drejtues të Luftës NACL, por që ndihmuan dhe në rimëkëmbjen e Shqipërisë së pasluftës, në sajë të njohurive profesionale e menaxhuese të fituara në shkollat shqiptaro-amerikane. Si studjues i detarisë shqiptare, kam hasur dhe një fakt interesant, detarët dhe drejtuesit më të mirë të anijeve, porteve e kantiereve detare kanë dalë nga këto shkolla. Më vonë politeknikumi ‘7 nëntori” trashëgoi metodat e mësimdhënies dhe nivelin profesional të shkollës “Harry Fullc”. Këtë më thoshte sa herë që e takoja, inxhinjeri dhe drejtuesi i kompletuar, i ndjeri Feruz Mata. Por, ndërsa me zotin Shpëtim, bisedojmë për vlerat e këtyre shkollave në ecurinë e shtetit shqiptar, zoti Edi Sedja, evidenton një fakt tjetër. Mbas clirimit të vendit, nxënësit e këtyre shkollave u bënë pjesë e diskriminimit dhe represionit komunist. Duke i etiketuar e përbaltur me epitete të ndryshme, apo spiunë të amerikanëve, dhjetra prej tyre provuan burgjet dhe torturat e diktaturës komuniste, thotë zoti Sedja, ku një nga ta ka qenë dhe baba im. U harrua, nëvleftësua dhe anatemua puna e këtyre njerzve në dobi të shtetit e popullit shqiptar. Ndërsa fati i personelit të këtyre shkollave e misioneve dihet, u dëbuan me forcë nga Shqipëria, si të padëshërueshëm për shtetin komunist. Kjo ekspozitë që rrezaton dritë, njohuri e dashuri për arësimin dhe pionierët e saj, përkon dhe me ditën e mësuesve shqiptarë, ndaj i ka dhënë gjallëri të vecantë hollit të Muzeut Kombëtar, duke i sjellë në vemendjen e opinionit tonë publik këto onstitucione.

Në përfundim mund të themi se, eskpozita ka një mision e qëllim të madh për të memorizuar vlerat dhe kontributin e shkollave shqiptaro-amerikane në zhvillimin e shoqërisë shqiptare, arësimimin dhe kultivimin e dijes, sjelljes dhe edukatës qytetare. Këto vlera janë mohuar e anatemuar sistematikisht nga diktatura. Personeli dhe nxënësit e këtyre shkollave janë përndjekur dhe denigruar nga sistemi komunist, duke i etiketuar ata “borgjezë”, spiunë të amerikanëve, tradhëtarë, etj. Ndërsa nga faktet, shembujt, studimet dhe puna e kryer në dobi të vendit, ata janë vlerë kombëtare, profesionistë të zotë e pasuri e pazvëndësueshme. Ekspozita është një homazh për gjithë personelin që mësoi, punoi dhe u edukua në këto shkolla. Nderim dhe respekt për gjithë personelin e shkollave shqiptaro-amerikanea! Gjithashtu nga kjo ekspozitë shohim se shkollat amerikane në Shqipëri kanë një traditë të vjetër, një trashëgëmi e cila legjitimon ngritjen e institucioneve të tilla arësimore në vendin tonë, të cilat ende nuk e kanë kapur trendin e viteve ’30. Sot është një gjë pozitive që qindra të rinj shqiptarë po studjojnë në kolegjet dhe universitetet e SHBA, të cilët do jenë në gjendje të ringjallin atë punë të mrekullueshme e titanike që u bë në këto shkolla për arësimimin dhe përgatitjen e një gjenerate shqiptarësh. Mendoj se historia e këtyre shkollave, veprimtaria e pjesmarrësve dhe trupës pedagogjike, pionierëve të saj, mund të përmblidhet në një libër të vecantë në 1 ose 2 vëllime. Urimet më të mira për organizatorët dhe protogonistët e kësaj ekspozite në këto ditë festash për arësimin shqiptar!

Sqarim: Ekspozita do qëndrojë e hapur nga data 7 deri më 11 mars 2016, nga ora 10 deri 17.00.

MEMORY OF TIME-Prishtina, 6 March 1998

March 6, 2016 by dgreca

Kosova Information Center/

Kosova Daily Report #1363-C/

Prishtina, 6 March 1998/

Third Edition: 13:45 hrs/

Serb Attack on Prekaz Continues Unabated/

PRISHTINA, March 6 (KIC) – Serb attacks on several family compounds of the Prekaz village of Skenderaj (in Serbian ‘Srbica’) have been going on today, an eye-witness from Vushtrri, who was able to approach Prekaz, as well as LDK sources in Llausha of Skenderaj (in Serbian ‘Srbica’) and in Mitrovica told KIC.

Four houses of the Brahovi family compound were said to be in flames after Serb shelling. A house was reported ruined completely.
Latest reports indicate that Serb forces have entered the large Lushtaku and Kadrijaj family compounds.
Zenë Lushtaku from Prekaz, who had a telephone conversation from Prishtina with her sister living in the near vicinity of Prekaz i Ulët village, said it is feared Serb forces are terrorizing the people who could not escape the affected area.
Zenë Lushtaku told KIC his extended family has 30 members. He said he was afraid police forces would massacre his own family and other Albanian people there, just like they did on 28 February and 1 March, slaughtering 24 Albanians in their own houses and yards.
The eye-witness near Prekaz said by phone the above family compounds have been encroached upon by advancing Serb forces, backed up by tanks and armoured vehicles.

Llausha Villages Still Under Serb Siege, Albanian Dies of Wounds Received Thursday

PRISHTINA, March 6 (KIC) – A source from Llausha village told KIC early afternoon today the village was being held under a strong grip of Serb forces, which have been reportedly moving on it.

The sources said there was random shooting by Serb forces.
The situation within the village itself was described as very grave indeed. Women, old men, and children are in because they could not leave the area, which has for two days been sealed off by Serb forces.
KIC has learned that Miftar Rreci, who was shot and wounded near his house in Llausha yesterday, died today.

International Community Should Step in With Preventative Measures in Kosova, President Ibrahim Rugova Says

PRISHTINA, March 6 (KIC) – The President of the Republic of Kosova Dr. Ibrahim Rugova’s regular Friday press conference focussed today on the dramatic situation in Drenica in the wake of Serb police and military attacks on Albanian villages.

“Yesterday’s attack of Serb police/military forces in Drenica against the local civilian population resulted in scores of casualties. This is the second Serb massacre in a week over the Drenica regions’s population, and indeed the people of Kosova.”, President Ibrahim Rugova said.
He recalled that in the massacres many innocent Albanians were killed, including old men, women and children. “These attacks on the Drenica region are part of long-standing Serb schemes to ethnically cleanse Kosova”, Dr. Ibrahim Rugova said.
The Kosova leader condemned yesterday’s Serb police/military crackdown in the strongest terms and pressed for an immediate end to these “deadly attacks” against Albanians.
The international community should step in with preventative measures in Kosova, President Ibrahim Rugova said, reiterating his call for the U.S. and the EU to undertake speedy steps on Kosova.
He reiterated his plea to President Clinton, Prime Minister Blair, President Chirac, Chancellor Kohl and Prime Minister Prodi, to use their powers to save the people of Kosova from a Serb massacre.
“The people of Kosova have sacrificed a lot for years to avert a conflict break-out in Kosova”, the President said, adding that such a conflict would have grave consequences for the entire south-eastern Europe.
The people of Kosova are committed to pursue their legitimate demands for freedom, independence and democracy by peaceful and political means, Dr. Ibrahim Rugova said.
President Rugova pressed for the Kosova issue to be urgently put on the UN Security Council agenda. “Kosova needs international protection in all possible forms”.
President Ibrahim Rugova urged for international pressure on Belgrade to immediately end the ongoing Serb forces’ attacks.
At the end of today’s conference, President Rugova urged the people of Kosova caution against diverse rumours and falsehoods, which are aimed at instilling fear and panic, “part of the special warfare of Serb security services”.
Dr. Ibrahim Rugova expressed his appreciation for the international reaction condemning massacres in Drenica and the work journalists have been doing to cover developments these days.
The Belgrade-based ambassadors of the Contact Group countries will be visiting Kosova today, President Rugova told reporters today.
Italian and U.S. diplomats were here yesterday. The Contact Group will meet in London Monday.
“The thing of the highest urgency is for Serb operations in Drenica to end”, President Rugova concluded.
Asked by reporters regarding a possible crisis group here, Dr. Ibrahim Rugova said Kosova has got its institutions – the Presidency of the Republic, the Coordinating Council of Political Parties, the Presidency of the LDK, as well as other political parties operating in Kosova.

President Rugova Receives Italian, Swedish, Norwegian Diplomats

PRISHTINA, March 6 (KIC) – The President of the Republic of Kosova Dr. Ibrahim Rugova received for talks in Prishtina Thursday with Italian Ambassador to Belgrade, Mr. Riccardo Sessa.
President Rugova received Friday Mr. Milan Bobic, First Secretary in the Swedish Embassy, and Trond Olsen Naess, First Secretary in the Norwegian Embassy in Belgrade.
The dangerous situation in Kosova amidst operations of Serb forces against Albanian villages in Drenica was discussed in the meetings.
President Ibrahim Rugova urged for international pressure on Belgrade to immediately end the ongoing Serb forces’ attacks.

Over 450 People, Fleeing Drenica, Arrive in Fushë Kosova Villages

PRISHTINA, March 6 (KIC) – Albanian families, mostly women and children, fleeing the area surrounding the Drenica villages which were attacked by Serb forces started arriving in the villages of the municipality of Fushë-Kosova (in Serbian ‘Kosovo Polje’).
The Fushë Kosova chapter of the Council for the Defense of Human Rights and Freedoms (CDHRF) said 120 persons have gone to Miradi e Ulët, in Sllatinë e Madhe – 81, in Bardh i Madh – 60 women and children, in Grabovc i Epërm – 80 women and children, in Fushë-Kosovë – 58, in Miradi e Epërme – 5 families, in Pomozotin – 20 women and children, etc.

1000 People Arrive in Mitrovica, Fleeing Affected Area

PRISHTINA, March 6 (KIC) – LDK sources in Mitrovica said around 1000 Albanians, fleeing Drenica have arrived in the town of Mitrovica and the villages in the municipality.

Malisheva and 40 Villages Without Electricity and Telephone Lines

PRISHTINA, March 6 (KIC) – The Malisheva municipalities, the town and its forty villages, have had electricity and telephone lines cut off since yesterday.

NË PRITJE TË 7 MARSIT– DITËS SË MËSUESIT

March 5, 2016 by dgreca

Mësonjtorja e parë, Korçë 7 Mars 1887. Kjo ndërtesë monument e mbushur me histori të gjuhës dhe arsimit shqip/

Nga Adil FETAHU/

Në kalendarin e historisë së arsimit në gjuhën shqipe, 7 marsi shënohet si – Dita e Mësuesit, për ta përkujtuar një ngjarje me rëndësi për arsimin shqiptar, që ishte themelimi i Mësonjëtorës së Parë Shqipe në Korçë (7 mars 1887), e cila u hap publikisht në qytetin e Korçës. Mësimi i shqipes deri atëherë bëhej fshehurazi nëpër shtëpi private, ngase ishte i ndaluar nga administrata e pushtuesit osman dhe i anatemuar e përndjekur nga propaganda dhe bandat klerofashiste greke. Mësonjtorja e parë e Korçës ishte shkolla e parë publike në gjuhën shqipe asokohe. Fillimisht ajo Shkollë kishte 35 nxënës, por pas tre muajve numri i nxënësve arriti në 60, kurse vitin e dytë ai numër arriti në 300 nxënës. Në te mësohej, lexohej dhe këndohej vetëm shqip. Ishte kjo një fitore e madhe e lëvizjes së Rilindjes kombëtare shqiptare, prandaj ka mbetur simbol i ruajtjes së identitetit, dimensionit, lirisë dhe progresit kombëtar. Mësuesit e parë ishin Pandeli Sotiri, Thoma Sina, Thoma Avrami, etj., ndërsa drejtuesit e shquar të asaj Shkolle ishin: Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, etj. Kur e përkujtojmë atë ditë të shënuar, duhet të kemi parasysh se asokohe populli ynë ishte nën pushtimin otoman, dhe nën presionin e egër të klerit ortodoks grek e të Patrikanës së Stambollit, dhe propagandës dashakeqe sllave (serbe, bullgare e ruse). Pushtuesi atëherë nuk lejonte mësimin në gjuhën shqipe, por vetëm në gjuhën greke ose turke, dhe atë kryesisht mësime fetare. Në Mësonjëtoren e Korçës mësimi i të gjitha lëndëve nisi të zhvillohej në gjuhën shqipe, dhe ishte kjo shkollë laike dhe kombëtare, në të cilën mësimet i vijonin nxënës të të gjitha shtresave, djem dhe vajza bashkë.

Mësonjëtorja e Parë në gjuhën shqipe

Hapja e Mësonjëtores së parë shqipe u arrit në saje të nismës së një grupi të rilindësve, dhe me përkrahjen e masave patriotike të vendit dhe të mërgatës shqiptare. Kontribut të veçantë në këtë drejtim ka dhënë Shoqëria “Drita” e Bukureshtit, vëllezërit Naim e Sami Frashëri, por edhe aktivistë e patriotë tjerë të shumtë. Korçari Mandi Tërpko e fali shtëpinë e vet për këtë shkollë. Në Mësonjëtore përdoreshin tekstet të cilat i kishin përgatitur Naimi e Sami Frashëri, e që ishin shtypur me ndihmën e Kolonisë dhe të Shoqërisë “Drita” në Bukuresht. Disa javë më vonë u hapën shkolla shqipe edhe në qytete tjera shqiptare, por nuk vonoi shumë kohë dhe në bazë të propagandës klerofashiste greke, administrata osmane i mbylli, kurse drejtorin e parë të Mësonjtorës shqipe, Petro Nini Luarasin e mbytën ( e helmuan) në Stamboll qarqet reaksionare të xhonturqve, në bashkëpunim me klerofashizmin grek dhe me Patrikanën e Stambollit. Dy vjet pas hapjes së Mësonjëtores së parë, po në qytetin e Korçës u hap Shkolla e Parë Shqipe për Vajzat. Ishte ajo kohë e vlugut të aktiviteteve të gjithanshme të lëvizjes së Rilindjes kombëtare për krijimin e kushteve për çlirimin kombëtar, prandaj armiqtë e shqiptarëve ishin të tërbuar nga kjo lëvizje.

Me rastin e hapjes së Mësonjëtores së Parë Shqipe në Korçë, Naim Frashëri shkroi këto vargje:

Hapu, hapu errësirë,

Pa jakë tëhu o dritë,

Se arriti kohë e mirë,

U gëdhi nata – u bë ditë!

– – – – – – – – – – – – – – – –

Lumja ti moj Korçë o lule,

Q’i le pas shoqet e tua,

Si trimi në ball u sule,

Të paçim për jetë hua!

Dita e Mësuesit

Dita e Mësuesit, që shënon datën e fillimit të punës së Mësonjëtores së Parë Shqipe në Korçë, është dita kur i kujtojmë edhe mësuesit tanë të parë, prej ditës së parë të shkollës. Por i kujtojmë me respekt edhe mësuesit e të gjitha brezave, dhe të paktën njëherë në vit i falënderojmë ata për gjithë punën e vyeshme e të vështirë, por me shumë rëndësi, që kanë bërë për arsimimin tonë kombëtar. Nuk thuhet kot, se mësuesit janë arkitektët e kombit. Ata i arsimojnë, edukojnë, formojnë, reformojnë dhe transformojnë nxënësit e tyre në qytetarë të vyeshëm, të denjë e me integritet.. Në këtë mënyrë krijojnë potencialin kombëtar, me vlera të larta njerëzore e patriotike. Edhe personalitetet me gradat më të larta të çfarëdo profesioni e me pozitat më të larta të arritura, i kujtojnë me respekt mësuesit e vet të parë dhe të gjithë periudhës së arsimimit të tyre. Unë me shumë dashamirësi e respekt e kujtoj mësuesin tim të parë, Et-hem Pajazitin, një emigrant nga Shqipëria, ish-oficer i Ushtrisë së Mbretit Zog. Ishte viti 1948, kur në fshatin tim (Rimanishtë), u hap shkolla për herë të parë, në një shtëpi private. Fshatarët kishin bërë ca banka, si ato të parkut, por shumë ma primitive, sa për t’u ulur nxënësit. Orën e parë mësuesi na e dha nga një gjysmë fletore, gjysmë lapsi dhe gjysmë gome, sepse nuk kishte të tëra për të gjithë nxënësit. Nxënësit ishim të moshave (viteve të ndryshme të lindjes), prej 7 deri 14 vjeçe. Po ajo që sot më bënë përshtypje dhe krenar, në shkollën tonë kishte edhe shumë vajza, që për atë kohë (viti 1948), ka qenë diçka e rrallë.

Shkolla shqipe – në shënjestër të regjimeve antishqiptare

Nuk është e rastësishme që të gjithë okupatorët dhe armiqtë tanë u vërsulen mbi arsimin. Shkolla shqipe dhe mësuesit qysh prej fillimit kanë qenë në shënjestër të regjimeve antishqiptare. Sepse, e dinin ata se po ta pengojnë arsimimin e popullit, e ndalin zhvillimin e tij të gjithanshëm. Për këtë qëllim, okupatori serb gjatë gjithë kohës, me metoda të ndryshme të presionit e represionit, ka penguar hapjen dhe punën e shkollave për mësim në gjuhën shqipe. Madje, edhe në prag të shekullit XXI, kur pa se arsimimi shqiptar kishte marrë hov dhe ishte forcuar ndjenja për çlirimin e Kosovës, pas një okupimi të egër, në periudhën 1990-1999, goditjet e para ia dha arsimit shqip në Kosovë, prej institucioneve parashkollore deri në universitet, duke i quajtur ato çerdhe e nacionalizmit. Ndërpreu financimin, pagat për personelin, persekutoi e vrau mësues, i përjashtoi prej objekteve të shkollave e fakulteteve. Por, duke ditur rëndësinë, se arsimimi është investimi më i mirë, populli hapi shtëpitë private dhe grumbulloi mjete vetëkontributi për të mbajtur arsimin në kushte e rrethana që të mos ndërpritej. Për fat, pas çlirimit të Kosovës (1999), arsimimi në gjuhën shqipe u kthye ne rrjedha normale, u bënë shumë investime në ndërtimin e objekteve shkollore, pajisjen me mjete mësimore, literaturë etj. U përmirësua dukshëm edhe pozita materiale e mësimdhënësve. Por akoma në trevat shqiptare jashtë Kosovës e Shqipërisë, bëhen trysni të ndryshme mbi arsimin shqip, si bie fjala në IRJ të Maqedonisë, kur e fusin me zor mësimin e gjuhës maqedone në shkollat shqipe, qysh prej klasës së parë të shkollës fillore! Apo në Luginën e Preshevës pushteti serb nuk ua lë nxënësve tekstet shkollore në gjuhën shqipe të botuara në Kosovë, dhe nuk ua njeh diplomat nxënësve e studentëve shqiptarë të cilët i kanë kryer shkollat në Kosovë! Kurse për shqiptarët në Greqi. jo vetëm se nuk lejohen shkolla në gjuhën shqipe, por nuk lejohet as të flasin gjuhën amtare. Sa të dhembshme janë vargjet e këngës çame, kur thonë:

“Gjuha jonë vetëm thuhet,

Nuk e lënë që të shkruhet,

Bëmë këngë këshillat e urta,

Që të mos harrohet gjuha”…

Këto vargje të këngës, tregojnë gjendjen, dhembjen dhe mënyrën e ruajtjes së gjuhës, pa shkollë!

Sot arsimi shqip në Shqipëri e në Kosovë po bënë hapa të rëndësishëm në reforma e modernizim, në pajime dhe në përmirësim të kushteve të arsimit. Arritjet janë të pamohueshme. Natyrisht, mbetet edhe shumëçka për t’u dëshiruar në përmirësimin e kushteve dhe në arritjen e cilësisë dhe përshtatjen e arsimit nevojave të vendit. Mjerisht, sot gjithçka është “komercializuar”, prandaj ky sindrom ka depërtuar thellë edhe në lëmin e arsimit. Hapja e shkollave dhe kolegjeve private, është bërë kryesisht për interes fitimi komercial të individëve e grupeve, dhe aty kriterit të cilësisë nuk i jepet rëndësia e duhur. Kjo dhe atmosfera e përgjithshme shoqërore, ka mundësua paraqitjen e formave të ndryshme të korrupsionit në arsim, dhe ndotjen e profesionit të mësuesit-arsimtarit-profesorit. Po, këtu po e përkujtojmë një përvjetor të rëndësishëm të historisë së arsimit, dhe po flasim për Ditën e Mësuesit, prandaj nuk duam t’ia prishim imazhin e kremtës, me deformimet dhe pandërgjegjësinë e individëve a grupeve të caktuara.

Kur flasim për Ditën e Mësuesit dhe për arsimin shqip në përgjithësi, gjithsesi duhet të kujtojmë Shkollën Normale të Elbasanit, Shkollën Normale të Prishtinës, dhe shkollat e tjera që përgatitën mësues të kualifikuar, për mbajtjen, zhvillimin dhe përparimin e arsimit në gjuhën shqipe. Nxënësit e atyre shkollave normale u shpërndanë gjithandej në trojet shqiptare dhe punuan në kushte të vështira e të rrezikshme. Sepse, puna e mësuesit nuk ishte vetëm të mësuarit e shkrim-leximit, por krahas punës edukativo-arsimore me nxënës, bëhej luftë kundër primitivizmit dhe analfabetizmit në masat e gjera popullore. Duhet t’u mësonte kulturën, traditën, historinë, vlerat morale njerëzore e kombëtare. Ata kishin ideal, vullnet e pasion për punën që bënin. E kuptuan se profesioni i mësuesit është i mirë, por i vështirë dhe me përgjegjësi. Punuan me zell, vullnet, enthusiazëm, nderë, ndërgjegje e përkushtim në zhvillimin e arsimit shqip. Ata e quan në vend amanetin e rilindësve tanë: Mjedës, Naimit, Çajupit e të tjerëve, veprat e të cilëve edhe sot i mbajmë mend dhe recitojmë.

Është një gjeneratë i ish-normalistëve të Normales së Prishtinës (gjenerata e viteve 1956-1961), qe edhe sot e kësaj dite, mbanë takime të rregullta vjetore, takohen për Ditën e Flamurit dhe për Ditën e Mësuesit, i kujton ditët e shkollës, ditën e parë dhe tërë shekullin e të punës, dhe akoma në këtë moshë, rreth 80 vjeçe, përcjellë ecuritë, u gëzohet sukseseve dhe preokupohet me problemet e arsimit në gjuhën shqipe. Kjo gjeneratë elite, që arsimin e ka në zemër, është njëra nga gjeneratat më të mira dhe më e organizuara që edhe pas 55 vjetëve të diplomimit në Normalen e Prishtinës, akoma mbanë lidhje të pashkëputura. Prandaj, si pjesëtar i saj, në emër të asaj gjenerate dhe në emrin tim, të gjithë mësimdhënësve aktivë, kudo që punojnë në arsimin shqip ju uroj: Gëzuar Ditën e Mësuesit. Nxënësit tuaj ua kalofshin me të arritura më të larta. Ju uroj edhe atyre mësuesve e veteranëve që tash janë në pension, pas dyzet e sa vjetëve të punës edukativo-arsimore, të cilët ndërtuan dhe forcuan themelet e arsimit në gjuhën shqipe. I kujtojmë me pietet edhe ata mësues e arsimtarë që nuk janë më në mesin e të gjallëve, e të cilët kontribuan në arsimin shqiptar.Ju që punoni në arsim, duajeni dhe ruajeni prestigjin e profesionit të shenjtë të mësuesit, se nuk ka nderë më imadh se të jesh mësues i mirë dhe i nderuar.

Dr. Ibrahim Rugova para 14 viteve u rizgjodh President i Kosovës

March 4, 2016 by dgreca

Foto Gazeta Dielli – Behlul Jashari: Gazeta tradicionale e Kosovës, Rilindja – botim i jashtëzakonshëm i datës 5 mars 2002/

Dr. Ibrahim Rugova para 14 viteve u rizgjodh President i Kosovës: E ardhmja euroatlantike/

-Dr. Ibrahim Rugova: Të punojmë për një Kosovë të lirë në bashkësinë e popujve të botës së lirë/

-Do të punojmë së bashku në ndërtimin e një Kosove të lirë, demokratike, paqësore, prosperuese, të pavarur e të integruar në Bashkimin Evropian, në strukturat Veriatlantike dhe në marrëdhënie miqësore me SHBA, në bazë të vullnetit politik e dmeokratik të popullit të Kosovës dhe të qytetarëve të saj. Kjo është e ardhmja e Kosovës, që tashmë ka filluar. Njohja formale e pavarësisë së Kosovës do ta siguronte dhe shpejtonte këtë proces/

-Çdo ditë ne të gjithë duhet të zgjohemi me një mendim të bukur: “Çfarë të mire mund të bëjmë sot për Kosovën”/
-Në Kuvendin e Kosovës, në ambientet për mediat, në 4 mars 2002, para 14 viteve, gazeta tradicionale e Kosovës Rilindja me ekipin e saj special punonte në një zyrë të improvizuar për një botim të jashtëzakonshëm të gazetës historike/

Nga Behlul Jashari/ PRISHTINË, 4 Mars 2016/ Dr. Ibrahim Rugova, Presidenti i parë i Kosovës nën okupim në kohën e Lëvizjes për liri e pavarësi, i zgjedhur para 24 viteve – në 24 maj 1992 në zgjedhjet e para shumëpartiake presidenciale e parlamentare, u zgjodh edhe President i parë i Kosovës së pasluftës në liri, pikërisht para 14 viteve, në 4 mars 2002, nga Kuvendi i Kosovës, për vetëm 45 minuta seancë, në një atmosferë të mrekullueshme.

“Presidenti Rugova: Çdo ditë ne të gjithë duhet të zgjohemi me një mendim të bukur: ‘Çfarë të mire mund të bëjmë sot për Kosovën?’”. Kështu e citonte në 5 mars 2002 në kryetitull gazeta tradicionale e Kosovës Rilindja, për të cilën lideri historik Rugova ka folur menjëherë pas rizgjedhjes President.

“Ju e dini qëndrimin tim për të ardhmen e Kosovës. Kam punuar dhe unë dëshiroj që sa më parë të njihet pavarësia e Kosovës dhe gjithësesi që ajo do të jetë e pavarur, e lirë, demokratike dhe e integruar në rrjedhat e civilizimit europian e botëror, po në atë afat që thatë ju”, është përgjigjur Presidenti Rugova në pyetjen që i bëra, si kryeredaktor i gazetës Rilindja, se si e sheh Kosovën pas tre vitesh të mandatit. Me pyetjen e parë ishte edhe urimi për të sapozgedhurit President e Kryeministër i Kosovës.

Presidenti i posazgjedhur i Kosovës Dr. Ibrahim Rugova, në 4 mars 2002 foli para gazetarëve që përcillnin punimet e Kuvendit të Kosovës, ku në ambientet për mediat gazeta tradicionale e Kosovës Rilindja me ekipin e saj special punonte në një zyrë të improvizuar për një botim të jashtëzakonshëm të gazetës historike, të mbyllur kundërligjshëm e padrejtësisht nga UNMIK me dëbim nga Pallati Rilindja rreth dy javë më parë në 21 shkurt 2002, pak ditë pasi kishte festuar 57 vjetorin në 12 shkurt.

Në vazhdim po sjellim në Gazetën Dielli në tërësi fjalën e Presidentit historik të Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, të pikërisht para 14 viteve – 4 marsit 2002, në minutat e para pas rizgjedhjes President:Për gati tri vjet pas luftës, Kosova në liri ka pasur një progres të madh së bashku me UNMIK-un, KFOR-in dhe OSBE-në në të gjitha fushat e jetës.

Poashtu, Zgjedhjet lokale të vitit 2000 dhe Zgjedhjet nacionale të vitit të kaluar ishin një progres i madh në vendosjen e rendit dmeokratik në Kosovë.Në këto zgjedhje populli i Kosovës tregoi një kulturë të lartë demokratike e politike. Dhe, këto ditë, po përfundojmë me sukses implementimin e Zgjedhjeve nacionale për ndërtimin e institucioneve të Kosovës.

Sot ndihem shumë i nderuar për besimin që ma dha Kuvendi i Kosovës për të marrë përsipër Zyrën e Presidentit të Kosovës. Ky është një nderim dhe obligim i madh për mua. Ju siguroj se Presidenca e Kosovës do të shprehë unitetin e popullit dhe të gjithë qytetarëve të Kosovës. Brenda fuqive të mia do të punoj për të mirën dhe prosperitetin e të gjithë qytetarëve të Kosovës.

Njëherësh do të punojmë që të kemi një ndarje dhe koordinim të pushtetit të degës legjislative, ekzekutive dhe pavarësi të gjykatave, që t’u përgjigjen kërkesave dhe interesave të qytetarëve. Pra, do të kemi një Presidencë të unitetit, Kuvend demokratik dhe Qeveri efektive e stabile, me të gjitha ministritë, për të siguruar një shtet të së drejtës dhe të sigurtë për të gjithë.

Në punën tonë të ardhshme të të gjitha institucioneve të Kosovës do të jetë koncentrimi në zhvillimin ekonomik, në sigurimin e investimeve dhe në privatizimin me prioritet. Pra, do të punojmë të kemi një ekonomi të hapur e konkurrente, për të krijuar vende të reja të punës për të rinjtë e Kosovës, që përbëjnë pjesën më të madhe të popullatës sonë.

Poashtu, do të punojmë në integrimin e grupeve etnike në jetën politike, ekonomike e sociale të Kosovës. Pra, jo vetëm mbrojtje klasike, por integrim të plotë të tyre dhe garantim të ruajtjes së identitetit të tyre. Ne, si shumicë kosovare-shqiptare, kemi përgjegjësi për integrimin e serbëve, të boshnjakëve, të turqve, të romëve dhe të ashkalinjve e egjiptianëve kosovarë në shoqërinë e Kosovës. Pra, të gjithë ne jemi kosovarë dhe do të veprojmë si kosovarë, në të mirë të Kosovës.

Kujdes të veçantë do të kemi për forcimin e SHPK-së dhe të TMK-së në punën e tyre.

Do të punojmë që të zhvillojmë edhe shoqërinë civile dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut për të gjithë qytetarët. Do të zhvillojmë një shoqëri të tolerancës, të mirëkuptimit e të pajtimit midis njerëzve dhe të respektimit të njëri-tjetrit.

Do të punojmë së bashku në ndërtimin e një Kosove të lirë, demokratike, paqësore, prosperuese, të pavarur e të integruar në Bashkimin Evropian, në strukturat Veriatlantike dhe në marrëdhënie miqësore me SHBA, në bazë të vullnetit politik e dmeokratik të popullit të Kosovës dhe të qytetarëve të saj. Kjo është e ardhmja e Kosovës, që tashmë ka filluar.

Njohja formale e pavarësisë së Kosovës do ta siguronte dhe shpejtonte këtë proces.
Do të punojmë në ndërtimin e marrëdhënieve të mira me fqinjët tani, si dhe për krijimin e miqësisë me popujt e rajonit tonë dhe të botës.

Jemi të bindur se të gjithë duhet të punojmë për një Kosovë të lirë në bashkësinë e popujve të botës së lirë. Për një Kosovë prosperuese e më të pasur për ne dhe fëmijët tanë.
Do të zhvillojmë një bashkëpunim të ngushtë me UNMIK-un në konsolidimin e institucioneve demokratike të Kosovës, si dhe me OSBE-në. Ndërsa, me KFOR-in do të punojmë ngushtë në forcimin e sigurisë, i cili deri tash ka bërë dhe po bën një punë të shkëlqyeshme.
Kam nderin që nga kjo Mbledhje solemne e Kuvendit të Kosovës të përshëndes Presidentin Bush, Kryeministrin Bler, Presidentin Shirak, Kancelarin Shrëder dhe Kryeministrin Berluskoni, për angazhimin e tyre për prosperitetin e Kosovës. Përshëndetje të veçantë i shprehim Atit të Shenjtë, Papa Gjon Pali II, për kujdesin e tij të përhershëm për Kosovën.

Me këtë rast dëshiroj të falenderoj ambasadorin Menzis për angazhimin e tij të palodhshëm gjatë kësaj kohe për ndërtimin e institucioneve të Kosovës, si dhe shefin e Zyrës britanike, zotin Llojd, të Zyrës gjermane, zotin Shmunk, të Zyrës franceze, zotin Garanshe, të Zyrës italiane, zotin Tafur, si dhe të Zyrës kanadeze, zotin Barber.
Poashtu, falenderojmë Komisionerin për politikë të jashtme dhe siguri në BE, zotin Solana që u angazhua në këtë proces.Në mënyrë të veçantë falenderojmë zotin Shtajner, i cili na ndihmoi shumë për të arritur marrëveshjen për përfundimin me sukses të ndërtimit të institucioneve të Kosovës.

Falenderojmë të gjitha partitë politike që u treguan konstruktive në arritjen e suksesit për ndërtimin e institucioneve të Kosovës, kryetarin e PDK-së, z.H.Thaçin, kryetarin e AAK-së, z.R.Haradinaj dhe prof.Mark Krasniqin.Në fund të këtij procesi demokratik mund të themi se gjithë kjo ishte një përvojë demokratike për ne dhe për qytetarët e Kosovës. Duhet të mendojmë që për zgjedhjet e ardhshme të zgjedhim një sistem elektoral më të thjeshtë dhe më efektiv. Kjo tregon se kosovarët i pranojnë proceset demokratike dhe se dinë dhe janë të aftë të udhëheqin me veten dhe me vendin e tyre. Kryeministri Rexhepi dhe Qeveria do të gëzojnë përkrahjen tonë.Edhe një fjalë: të gjithë jemi pajtuar se këto zgjedhje dhe ndërtimi i institucioneve janë një ngjarje historike në historinë më të re të Kosovës.Në këtë kuptim ambasadori Menzis ka propozuar që 10 dhjetori – Dita e Konstituimit të Kuvendit të Kosovës të shpallet Ditë nacionale. Sugjeroj që Kuvendi i Kosovës të marrë parasysh këtë propozim kur të vendosë në të ardhmen për këtë çështje.

Në fund të kësaj fjale dëshiroj të them se dyert e Presidencës së Kosovës do të jenë të hapura për të gjithë qytetarët e Kosovës dhe do të gëzojnë përkrahjen tonë. Prandaj, i ftojmë të gjithë qytetarët për bashkëpunim, sepse Presidenca dhe institucionet e tjera të Kosovës do të jenë në shërbim të tyre.

Janë institucionet tuaja, qytetarë të dashur, pra, t’i respektoni dhe t’i përkrahni. Unë do të jem në shërbimin tuaj për të mirën e Kosovës.

Jam i bindur se do të kemi përkrahjen tuaj për fillimin e ndërtimit të një pallati presidencial – shtëpie të bardhë të Kosovës, që do të jetë shtëpi e të gjithë kosovarëve.

Qytetarë të dashur, përkundër obligimeve të përditshme, çdo ditë ne të gjithë duhet të zgjohemi me një mendim të bukur “Çfarë të mire mund të bëjmë sot për Kosovën?”.