KOÇO KOTTA-BURRI QË LARTËSONË NDERIN E KOMBIT

August 27, 2013 by dgreca

Ne Foto: Koco Kotta1888 – 1949/

Shkruan Eugen SHEHU

Kombi kurdoherë ka nevojë për burra të mëdhenj,ashtu siç kanë nevojë lumenjtë për borën e maleve,ashtu siç kemi nevojë të gjithë ne për ajrin dhe dritën.Vepra dhe jeta e këtyre burrave,po aq sa ndriçojnë disa emra të përveçëm,aq edhe mund të shuhen,nën netët e zeza të ideologjive.Por në vetvete,prushi i shqiptarizmës së tyre,mbetet kurdoherë i pafikur.Këta burra,me veprën e tyre, përbëjnë ashtin e memories së kombit.Koço Kotta e merriton plotësisht një përcaktim të tillë.

Lindi në Korçë,në vitin 1888.Në vitin 1895 fillon mësimet e para në shkollën fillore të qytetit, e cila,falë përpjekjeve të mëdha të patriotëve shqiptarë të atyre trevave,pat filluar t’u mësonte bijve të shqipes,gjuhen e mëmës së tyre.Korça e fillimshekullit të njëzetë,po gjallërohej gjithnjë e më tepër nga shqiptarizma,çetat e komiteteve të Kolonjës,Manastirit e Starovës, e patën detyruar prefektin turk të qytetit,të ndërmerrte disa herrë ekspedita ndëshkimore,por sapo u ngjiteshin maleve, ktheheshin nën breshërinë e plumbave të komitëve shqiptarë. Në vitet 1902-1906, Koço Kotta,vazhdon studimet e mesme në Korçë e Manastir,duke shfaqur haptaz dëshirën e tij të madhe për dije.Ai ndërkaq parandjen se lëvizja autonomiste shqiptare është në rritje dhe shumë shpejt do të trokasë në dyert e historisë.Me ndihmën e prindërve dhe disa patriotëve të tjerë korçarë,ngase në studimet e mesme pati rezulltate të larta,vazhdon më tej stdudimet universitare në Athinë,për jurispondencë dhe administratë shtetërore.Edhe këtu,djaloshi korçar do të binte në sy për përgaditjen e lartë kulturore.Qarqet helene të Athinës,kërkuan me ngulm gjatë kohës që Koço ishte në Universitet,t’i injektonin në shpirt,antishqiptarizmën,por asesi nuk mundën.Djaloshi trupëhedhur prej Korçe,në bisedë me shokët dhe pedagogët e Universitetit,shprehej kurdoherë se vendlindja e tij ishte krahinë shqiptare prej shekujsh dhe se ortodoksët korçarë,mbeteshin kurdoherë bij të denjë të shqiptarizmës.E vërteta është se mbas mbarimit të studimeve universitare,Koço Kotta mbaron edhe një specializim për pedagogji dhe mbase njohu mirë gjuhët greqisht,anglisht,serbisht,italisht i propozohet të punojë në Athinën e atyre viteve.Djaloshi nga Korça,preferon të shkojë në atdhe,duke dashur që krejt ato dijeni të marra nëpër vite,të mund t’ua transmetojë bashkëkombasve të vet.

Në Shqipëri,ai bie në kontakt me patriotët Kristo Luarasin,Mihal Grameno e Sali Butka,tek të cilët parasheh vrullin e asaj lëvizjeje të fuqishme autonomiste,që rritej dita ditës.Koço Kotta,do të ishte kësisoj,ndër nismëtarët e ngritjes së flamurit në qytetin e Korçës,përmes reaksionit të fuqishëm të andartëve grekë,të cilët bënë çmos që kjo trevë,të mos bashkohej me aktin madhorë të ngritjes së flamurit si edhe njohjes së pavarsisë së Shqipërisë.Zëri i tij i bukur kumboi në mitingun madhështor të fundnëndorit 1912,kur mijëra patriotë të Korçës,Kolonjës e Starovës, u tubuan nën flamurin kuqezi dhe marrshet e këngëve patriotike shqiptare.

Në janarin e vitit 1913,me këmbënguljen e madhe të patriotëve korçarë,të cilët ja njihnin aftësitë,Koço Kotta shkon në vlorë,me ndihmë të qeverisë së shtetit të parë shqiptar, e cila ishte rrethuar prej njëmijë e një hallesh e rreziqesh.Aty në shoqërinë e Luigj Gurakuqit dhe Bedri Pejanit, biri i Korçës do të kontribojë sa të mundet lidhur me reformat arsimore në Shqipëri.Këtu,Koço Kotta do të bashkohet edhe me atdhetarin tjetër,Sali Gjykën,duke ndarë me të krejt problemet organizative të arësimit shqiptar.Ndonëse kryen funsionin e kryesekretarit në ministrinë e arsimit,24 vjeçari Koço Kotta,do të shkonte vetë në këmbë,nëpër qytete e fshatra,duke bërë çfar ishte e mundur,për hapjen e shkollave në gjuhën shqipe,si edhe për pasijen e tyre me mjetet e domosdoshme për të funksionuar.Dihet tanimë se çfar manovrash politike dhe ushtarake ndoqën fqinjët shoven,për të parandaluar me çdo kusht veprimtarinë e qevrisë shqiptare,të dalë nga kuvendi historik i Vlorës.Me dorheqjen e Ismail Qemalit,pas disa muajsh,u formua qeveria nën drejtimin e Turhan Pashës, e cila u përpoq të shpëtonte me çdo mjet pavarsinë e kërcënuar të territoreve shqiptare,të caktuar padrjetësisht në Konferencën e Londrës më 1913.Edhe në këtë qeveri Koço Kotta,kreu me dlirësi dhe inisiativë,funksionimin e drejtorit në Ministrinë e Arsimit,duke u përpjekur në çeljen e një sërë shkolave shqipe.Në vjeshtën e vitit 1914,shkon në qytetin e Shkodrës,ku nis menjëherë përpjekjet për kryerjen e reformave të mëdha arsimore:Këtu mirëpritet nga Terenc Toçi,Sali Gjyka e atdhetarë të tjerë Shkodran të cilët,shihnin tek djaloshi nga Korça,jo vetëm aftësinë organizuese në rrafsh të arësimit,por sidomos prushin e pafikur të shiqptarizmës së tij.Në këto vite,në Shkodër,ishte krijuar komiteti “Krahu Kombëtar”,në themel të të cilit,qëndronin,idetë dhe veprimtaritë për independencën politike,morale dhe shpirtërore të qytetit verior të Shqipërisë.Duhet kujtuar se në vitet 1915-1918,Shkodra ka qenë një trevë tejet e lakmuar prej malaziazve,me ç’rast “Krahu Kombëtar” kreu besnikërisht misionin e vet atdhetar kunër pushtuesve malazias.Për 1 vit rresht,në krye të këtij komiteti,atdhetarët shkodranë,vendosën Koço Kottën.Me ngjarjet madhore të janarit 1920,atëhrë kur mbahej në Lushnjë Kuvendi historik për krijimin e një qeverie të pavarur shqiptare,Koço Kotta do të ngarendë i pari,në vorbull të ngjarjeve.Me vendimin unanim “të gjithë përfaqsuesve të krahinave shqiptare z.Koço Kotta, zgjidhet sekretar i Kongresit”(Arkivi Qendror i shtetit-Tiranë,Fondi Kongresi i Lushnjës, dosja 7 fleta 4 ).Në krah të burrave të shquar të Shqipërisë si Hoxhë Kadriu,Mehdi Frashëri,Ahmet Zogu, Bajram Curi etj,djaloshi nga Korça do të vinte të gjitha forcat,për të nxjerrë kombin e vet prej trazirave të brendshme dhe të jashtme,për të çuar Shqipërinë drejt një të ardhmeje sa më demokratike e të bashkuar.

Në vitet 1922-1923,Koço Kotta emrohet prefekt në Berat.Në këtë funksion,ai do të punonte pa u lodhur,si për vendosjen e rendit dhe të qetsisë,po aq edhe për edukimin e brezave të rinj,me idetë e shqiptarizmës.Me nismën e tij si prefekt,në mjaft shkolla të Beratit e rrethinave të tij,këndohej hymni kombëtar çdo mëngjes,ndërsa nxënësit puthnin flamurin kuqezi.Veçanërisht në lidhje me patriotin e madh Sali Gjukën,ai ndërmori një varg masazh në këtë qytet,për të nxitur ndjenjat atdhetare të popullit të Beratit,këtu duhet nënvizuar se në fillimet e punës si prefekt Koço Kotta u muarr nëpër gojë prej parisë myslimane të qytetit,por vizioni largpamës dhe veprimet konkrete atdhetare bënë që burri nga Korça të bëhej mik me parine myslimane,po aq sa me ortodoksit beratas.Ndërkaq,emri i tij tanimë përmendej me respekt,në rrethet e nacionalistëve shqiptarë.Në zgjedhjet parlamentare të 27 dhjetorit 1923,Koço Kotta zgjidhet deputet i këtij parllamenti.Së bashku me zërat e nacionalistëve tjerë,do të bashkohej edhe zëri i Koço Kottës,me betimin e madh për të qenë kurdoherë shërbestar i kombit dhe ruajtjes i vendosur i tërësisë toksore shqiptare,ç’prej dhjetorit e deri në prillin e vitit 1939,Koço Kotta,do të dëshmonte në parllament ( madje në vitet 1926-1928 dhe 1930-1935 në funksionin e kryetarit të parllamentit shqiptar) pjekurinë politike dhe guximin për të përballuar çdo situatë.Në vjeshtën e vitit 1926,kur pas shumë trazirash të mbrendshme,u duk se Shqipëria po ecte drejt rrjedhave normale të zhvillimit,qeveria shqiptare,në mënyrë demokratike,duke spjeguar rrugët dhe format e zhvillimit të kombit,kërkoi prej dhomës së deputetëve shqiptar,parapëlqimin e përfaqsuesve të popullit.Pas debatesh të shumta,fjalën e mori kryetari i parllamentit,z.Koço Kotte,i cili pos të tjerave do të shprehej : “Nuk mungojmë sot,të shfaqim kënaqësinë e thellë për organizimin e mirë të ushtrisë dhe gjindarmërisë,duke qenë të sigurtë se ky organizim dhe përmirësim,i përshtatet plotësisht mbajtjes së qetësisë së vendit dhe aplikimit të ligjeve,tue qenë nën vështrimin e posaçëm të Shkëlqesisë Suaj,prej kah,ç’do shqiptar, mëson bindjen në ligje,rregull e disiplinë.

Populli shqiptar,i mërzitun prej ideve të kalueme dhe i bindun që prishja e qetsisë,ven në rrezik qenien dhe gjallnin e shtetit asht gati për çdo sakrificë dhe në çdo rast,per të perballë e ndalue çdo lëvizje për prishjen e qetsisë,që fatbardhësisht mbretëron në të gjithë Shqipërinë e që lakmohet prej botës.Populli shqiptar e çmon shumë dhe asht i sigurtë se qetësia e vërtetë që mbretëron anë e mbanë Shqipërisë, rrjedh ma tepër prej hijes madhështore të Shkëlqesisë Suaj, e prandaj ju adhuron një popull i tanë.Ju adhuron populli shqiptar,se Shkëlqesa Juej,dijti me i sigurue,atë që ai dëshiron dhe që ka derdhur gjakun : lirinë dhe qetsinë,dy burime perparim të gjithfarshëm.Me këtë liri e qetësi,populli shqiptar sot ka arsye të lavdërojë me shumë dashuri,Residentin e vet, shpëtimtarin e Kombit,se nën hijen e tij,asht tue hedhun hapa të mëdha e të sigurtë në udhën e përparimit”. ( “ Bisedimet e Dhomës së Deputetëve ” Shtypshkrojna “Luarasi” – Tiranë 1926, faqe 185 ).

Në vitin 1928,me shpalljen e monarkisë shqiptare,Koço Kotta,është ndër përkrahësit kryesorë të Mbretit të Shqiptarëve,Ahmet Zogut.Njohës i temperamentit të popullit të vet,por edhe duke paraparë situatat ballkanike dhe evropiane,së brendshmi,ai është i bindur për vendosjen e monarkisë dhe bën çfar është e mundur për vendosjen e rregullave dhe ligjeve të mbretërisë,në terrenin konkret të ideve dhe trazirave shqiptare.Ai zgjidhet kryeministri i parë i monarkisë,duke dëshmuar kështu jo vetëm afërinë e tij në ide me Mbretin Zog,por edhe besimin e madh që ushqenin nacionalsitët shqiptarë të asaj kohe për burin e Korçës.Në këtë funksion,Koço Kotta,kreu edhe detyrën tjetër,ate të Ministrit të Brendshëm,duke dëshmuar në çdo moment,jo vetëm pjekurinë,por edhe aftësinë në kapërcimin e situatave të vështira që Mbretëria Shqiptare kalonte në vitet e para të mëkëmbjes së saj.Të kësaj periudhe,janë me dhjetra urdhëra,të firmosura prej Koço Kottos,ku bëhet fjalë pos të tejrave,për organizimin e rojës kufitare.Ky organizim,parashihte jo vetëm vendosjen e disa reparteve në kufijtë si në veri e sidomos në jug,por edhe marrjen e një sërë masash për gatishmërinë e reprateve të Ushtrisë sonë Kombëtare,në ruajtjen e kufijve.Bashkëpuntor i afërt i Mbretit Zog, biri i Korçës,do të rriste pandërprerë aftësitë luftarake mbrojtëse,të trupave shqiptare,duke paraparë kurdoherë me largëpamësi situatat politike në Ballkan,dhe ato brenda shtetit shqiptar.Por edhe brenda grupimeve politike në Shqipëri,roli i kryeministrit shqiptar të asaj kohe do të ishte tejet i madh.Askurrë,biri i Korçës,nuk i shihte shqiptarët të ndarë në barikada të ndryshme duke luftuar me armë kundër njëri-tjetrit.Madje edhe kur bashkëkombasit e vet,pozicionoheshin si të tillë,me urtësinë dhe pjekurinë politike që e karakterizonte Koço Kotta,do të ishte kurdoherë pajtues i mërive të verbëra.Ka qenë pikërisht kjo veti e karakterit të tij,çka bëri që në zgjedhjet e nëndorit 1932,në seancën e parë të parllamentit shqiptar,në mënyrë unanime,Koço Kotta të zgjidhet kryetar i këtij parllamenti.Përmes duartrokitjeve,i emocionuar,ai do të shprehej më 3 dhjetor 1932, në këtë seancë.”Zotërinj të ndershëm ! E ndjej për detyrë t’u falenderoj nga zemra per zgjedhjen time si kryetar i kesaj dhome.Koha e gjatë,qe kam veprue si kryetar i parlamnetit,do të jetë edhe pas këtej,një garanci për zellin dhe paansinë në kryerjen e detyrave që më ngarkon kjo kryesi. Nga ana tjetër jam i bindur,se të gjithë të nderuemit kolegë,do të më japin ndihmën dhe përkrahjen e duhur,që kështu mund të arrijmë të përmbushim misionin e naltë që na është ngarkue prej popullit dhe kësisoj të realizohet shpresa për nderë të popullit dhe të Sovranit tonë”.( “Mbretnija Shqiptare.Bisedime në Parlament”.Legjislatura II,Sesioni i parë.Viti 1932-1933, faqe 6-7 ).

Në nëndorin e vitit 1936,pas dorëheqjes së Mehdi Frashërit si kryeministër i qeverisë shqiptare,Mbreti Zog,thërret sërish Koço Kottën.Mbreti i Shqiptarëve e pat kuptuar lëvizjet e nëndheshme aneksioniste italiane dhe për të mos cënuar sovranitetin e vendit të vet,thirri pikërisht burrin e mençur dhe nacionalsitin e vendosur,Koço Kottën.”Me urdhër të Mbretit Zog,datë 8 nëndor 1936,zoti Koço Kotta emërohet në funksionin e kryeministrit të Shqipërisë “. (Arkivi Qendror i shtetit – Tiranë.Fondi kryeministria.Dosja personale e K.Kottës,fleta 124 ).

Tre vitet e qëndrimit të tij në këtë funksion,do të ishin vite lufte dhe pune,vite sakrificash të mëdha,për të drejtuar qeverinë shqiptare,në ate vorbull betejash politike që përgatitën Luftën e Dytë Botërore.Fjalëpak,por tejet i guximshëm,Koço Kotta,do të mbetej deri në fund,diplomati atdhetar, i cili u shndrrua në barikadë të fuqishme kundër synimeve aneksioniste të Italisë fashiste.Tejet vizionar,duke bashkëpunuar me Mbretin Zog,biri i Korçës,dijti të ece përmes praktikave qeverisëse që e largonin Shqipërinë prej rreziqeve,duke e afruar me rrjedhat e cilvilizimit botëror.Kështu për të ardhur deri në ditët tragjike të prillit 1939,me vendim të parllamentit shqiptar familja mbretërore dhe vetë Mbreti Zog u detyruan të mërgojnë jashtë Shqipërisë.Ngase pat mbajtur një qëndrim të hapur antiitalian,miqtë e këshillojnë Koço Kottën që të largohej nga Shqipëria,burri i Korçës shkon në vendlindje dhe gjen aty mikpritjen e ngrohtë korçare,por autokolonat ushtarake italiane e detyrojnë të kapërcejë kufirin dhe të kaloj në Greqi.Pak gjëra dihen për periudhën 1939-1944,të cilën ish kryeministri dhe ish kryeparllamentari shqiptar, e kaloi në Greqi.Por dihet se ai disa herë shkoi ilegalisht në Korçë duke krijuar lidhje të ngushta me nacionalistët shqiptarë të trevave të jugut.Dihet gjithashtu se ai mbeti deri në fund,një antikomunist i vendosur.Është kjo arsyeja që në janarin e vitit 1945,komunistët grek,pasi e arrestojnë, e dërgojnë,Koço Kottën,në Shqipëri,në duart gjakatare të klikës komuniste të Tiranës.Në ditët e para të prillit 1945,Koço Kotta del në gjygjin-farsë të drejtuar prej shërbetorit të serbëve,Koçi Xoxes.Ndaj e shoh të udhës të sjell në këto radhë,vetëm disa rreshta nga akuzat qesharake që iu bënë,personalitetit të madh shqiptar Kottës.

“ Koxi Xoxe : Ke vepruar kundër interesave të larta të atdheut.Ke ndihmuar dhe kontribuar në përhapjen e imperializmit fashist italian dhe përgaditjen e terrenit.Ke qenë në lidhje me qevrerinë kuislinge të Tiranës dhe me organizatat tradhëtare,Balli Kombëtar dhe Legaliteti.Je përpjekur për realizimin e një marrëveshje që kishte qëllimin bashkimin e reaksionit shqiptar dhe ate grek,me qëllim që të shuaje lëvizjen popullore çlirimtare në Shqipëri,marrveshje që nuk u arrit dot për shkaqe të pavarura nga vullneti yt.Për këtë marrveshje ti ishe përfaqsues i Legalitetit,ç’ke për të thënë ?

Kostaq Kotta… Unë mund të jemë përgjegjës vetëm për dy periudhat që kam qenë në qeveri…

Koxi Xoxe : Nuk na intereson të na bësh histori,por të na tregosh pse nga dita e 7 prillit nuk u organizua rezistencë ?

Kostaq Kotta ;… Më 7 prill të vitit 1939,qeveria janë jo vetëm që nuk u frikësua,por organizoi edhe rezistencë të armatosur,duke bërë ate që nuk e bëri dot as qeveria çekosllovake, e cila,ishte shumë herë më e armatosur se qevria e jonë.Pikërisht,ate që se bëri qeveria çekosllovake e bëri qeveria e vogël e popullit shqiptar …

Koxi Xoxe : Ti ke thënë në deponimet e tua në hetuesi se qevria nuk e bëri rezistencën aktive ose pasive pasi nuk kishte mjete ?

Kostaq Kotta : Jo,jo,përkundrazi,qeveria vendosi rezistencë aktive.

Koxi Xoxe : A u bë kjo rezistencë ?

Kostaq Kotta : Edhe unë mund t’ju them që unë personalisht i kamë sugjeruar Mbretit Zog për këtë rezistencë.U mor vendimi nga qevria për rezistencë dhe nota italiane nuk u pranua .

Koxi Xoxe ; Po ti në deponimet e tua ke thënë se ne nuk kishim mjete për të bërë rezistencë ?

Kostaq Kotta ; Unë pjesën time si qeveri e bëra.Në rast se ka pasur ndonjë neglizhencë,kjo u takon Forcave të Armatosura.

Koxi Xoxe ; Kur shkove ti këndej ?

Kostaq Kotta ; Ditën e 7 prillit,Mbreti shkoi në Zemblak,ndërsa unë të shihja ç’bëhej në Korçë.

Koxi Xoxe ; A të tha Veli Vasjari se populli ishte gati për rezistencë ?

Kostaq Kotta ; Përkundrazi,prefekti i Korçës,Veli Vasjari na tha të mos vinim atje pasi qe prishur qetsia dhe të burgosurit kishin dalë nga burgu.Xhandarmëria nuk siguronte dot qevrinë.Me gjithë këto unë kam vajtur vetë në Korçë dhe atje Kryebashkiaku më ka thënë se populli dhe tregtarët të tubuar,kërkonin të luftonin e bënin rezistencë.

Koxi Xoxe ; Në bashki unë kam qenë vetë si antar dhe bashkë me 16 delegatë të tjerë e 3 mijë vullnetarë prisnin Koço Kottën për të organizuar rezistencën !

Kostaq Kotta ; Nuk e di këtë gjë.Kështu më tha kryetari i bashkisë Agathokli Xhitoni.

Koxi Xoxe : Ne,Fejzi Alizoti,na ka thënë se Koço Kotta ishte kundër rezistencës ! (Pyetet Fejzi Alizoti si dëshmitar dhe provohet e kundërta e thënieve të Koxi Xoxes.Më pas lexohen deklaratat e Konstandin Mines dhe Frederik Nosit,kundër K.Kottës).

Koxi Xoxe ; Po pse dëshmojnë këta,mos vallë të kanë inat !?

Kostaq Kotta : Si thashë nuk kam firmosur ndonjë akt nënshtrimi.Unë po të isha i atij mendimi nuk do të kërkoja të hyja në marrveshje për një lëvizje këtu në Shqipëri.

Koxi Xoxe ; Kur dhe pse erdhe në Selanik ?

Kostaq Kotta ; Pas kapitullimit të Italisë erdha nga Athina në Selanik për të hyrë në Shqipëri,se në gazetat kisha mësuar se Shqipëria ishte indipendente…

Koxi Xoxe : Nga Balli dhe qevreia u caktove me anë të Xhavit Leskovikut si delegat i Legalitetit në aleancën ushtarake me reaksionin grek ?

Kostaq Kotta ; Këtë letër e mora vesh këtu dhe më ka ardhur shum keq.Është krejt absurde që me një letër të një organizate të panjohur të prezantohem për një aleance ushtarke”.(Arkivi Qendror i shtetit Tiranë,Fondi Kryeministria,dosja personale e Koço Kottës ).

Pradoksalisht,ky burrë i mençur dhe atdhetar i madh,dënohet me burgim të përjetshëm.Por ndërsa shihnim sa krenarisht sillej edhe në birucat e errëta të dorës kriminele komuniste,atdhetari korçar, komunistët gjakatar prapëlqyen vdekjen e tij të mynxyrshme.E lanë ditë të tëra pa bukë,deri sa Koço Kotta,emri i të cilit i bënte nder kombit të vet,mbylli sytë përgjithmonë,në vitin 1949.

Bern-Zvicër

Our Mother Teresa

August 26, 2013 by dgreca

By Rozi Theohari/

After I found out the dentist’s office was not far from our house, I ran quickly holding a handkerchief to my cheek. Besides feeling fear and uncertainty, I was confused by another thing: How could I explain my symptoms correctly to the doctor in my broken English? Luckily, everything went smoothly because there was a Russian nurse present. “Decide,” she said to me in her language, after I told her that I knew Russian. “There are two doctors here. One is an American doctor, the other, Dr. Raj, is an Indian, and he is very careful.” This name reminded me of Raj Kapour, a famous Indian artist and his movies. I decided. Of course I will be treated by the Indian. I would tell him how people broke down the cinema doors in Albania to watch Indian movies. I will tell him…Bur I didn’t say a word because a harsher person than doctor Raj you have never met. A more serious and more taciturn person you never will see.

I didn’t talk. When he took off his mask and explained the treatment to me, I saw white and regular teeth which shone brighter because of the contrast with his dark-skinned face. I tried to begin a conversation, but his dismal visage dampened my naturally gregarious nature. Only when the appointment ended and he was calling another patient, did I stay before him and spoke unexpectedly: “ We both have in common Mother Teresa!”

“Why?” he asked raising his brows.

“Because Albania is her birthplace,” I insisted.

“Mother Teresa is an Indian. She is our Mother,” he stated and with a nearly contemptuous gesture he gave me to understand that our conversation was over.

I left. It goes without saying that I was offended by him. After two weeks, on another appointment, I went back to the same dentist with issues of the Albanian-American newspaper “Illyria.” I had selected all the English articles about Mother Teresa. After reading some of them, Dr. Raj took off the mask and said: “Alright, she was born in Albania. I had not known this. I have been away from India since I was four.”

“But you should have known it by now,” I was able to say before he filled up my mouth with cotton.

It is difficult to have a dialogue at the dentist’s clinic.

“Mother Teresa could have been born anywhere in the world. This is not important,” he continued with a decisive tone, “She is an Indian; she is ours. This is what matters!”

I was enraged by his answer but I was not able to speak. “My God, why is that people from small countries have so little voice?” I thought at that moment.

I was still angry when I left the clinic. I was glad that my next appointment was after two months, in late autumn.

As time passed, I almost forgot the Indian doctor. However, I remembered him a few days after Mother Teresa’s death. I made up my mind to call him. How much he loved her, and how passionate he was when he spoke about the saintly Mother. I dialed his telephone and introduced myself to the nurse.

“ Do you want an appointment?” she asked.

“ No, I want to speak with Dr. Raj.”

After a while I heard his voice in the receiver.

“ My sympathy for Mother Teresa,” I said in a very controlled voice.

“ Oh, thank you, thank you very much,” he answered in a low and vibrating voice. Then, after a short pause, as if he was just remembering something, he added, “And you, certainly…accept my condolence!”

“Thank you,” I answered and thought how death-pain unites and connects people.

Two months later, at my next appointment, I was sitting in the waiting room, together with other patients.

“How will the discussion go today?” I thought. In earnest, I recollected that I had published a poem in English dedicated to our Mother Teresa. Naturally, I needed this poem today. In a few minutes I hurried back home, took the newspaper and walking over the frozen snow, I whispered, “At last, I wrote a poem for the Mother, and…you doctor, what did you do?” But when I entered, the room’s warmth, the sweet music, and the indifferent glance of fishes from the aquarium melted my grudge little by little. It seemed too small a matter to resume the argument. On the other side of the window, the nurse was watching with attention the belligerence in my face. No, I didn’t want to show him my poem. I left the newspaper on the table and went into the dentist’s room.

Before being attended to, the Russian nurse entered, “ You have forgotten the newspaper…I was touched by your verses!” she said in Russian…Later she spoke in English: “I didn’t know that Mother Teresa was Albanian!”

The doctor, who knew about the Albanian-American newspaper, took it from her hand. Quietly he started to read the poem. It was a short one, but he focused intently on it for some minutes.

He raised his head and our eyes met. Calmness…No need for speech. Only calmness…

Boston, December 1997

FJALËT E NËNË TEREZËS TINGËLLOJNË GJITHNJË AKTUALE

August 26, 2013 by dgreca

Në kujtim të 103-vjetorit të lindjes/

Nga Frank SHKRELI/

Anë e mbanë botës, përfshirë edhe në kryeqendrën e urdhërit të Nënë Terezës në Kalkuta, u festua me lutje të posaçme 103-vjetori i lindjes së Nënë TerezeS, në përkujtim të mësimeve dhe trashëgimisë së saj dhe njëkohsisht për të kërkuar bekimet e saj.Age Gonxhe Bojaxhiu, Nënë Tereza, bija e kombit shqiptar, e njohur anë e mbanë botës për punën e saj të palodhur në shërbim të varfëreve, të sëmurve dhe atyre në prakë të vdekjes, lindi në Shkupin shqiptar 103 vjetë më pare, më 26 gusht, 1910. Me shembullin e veprës së saj dhe të dashurisë personale për të afërmin sa ishte gjallë, — megjithse ka ndërruar jetë 16 vjetë më parë — ajo nepërmjet veprimtarisë të motrave të Kuvendit të saj në më shumë se 120-vende të botës, vazhdon misionin e saj edhe sot duke u ngjallë shpresat të pa shpresëve. Ajo gjithnjë vazhdon të frymëzojë botën, ashtu që besimin në diçka më të madhe se ne, ta përdorim për punë të mira dhe për një dashuri më të madhe për njëri tjetrin. Vepra dhe fjalët e sajë vazhdojnë të tingëllojnë gjithnjë si udhëzim dashurie për të gjithë njerërzit, si për katolikët ashtu edhe për jo katolikët, pa marrë parasyshë besimet ose dallimet e tjera anë e mbanë botës. Bija e kombit shqiptar, edhe në këtë 103 vjetor të lindjes së saj vazhdon të konsiderohet nga bota si një shembull altruizmi, bazuar në punën e saj dedikuar më të varfërve të botës. Ajo ishte shembull i dashurisë së njeriut për njeriun, në veprim! Për këto kontribute ndaj botës, Nënë Tereza kishte marrë disa çmime prestigjoze, përfshirë edhe Çmimin Nobel për paqë për punën dhe veprimtarinë e urdhërit të saj për shërbimet humanitare ndaj shoqërisë dhe njerëzimit.

Ky mesazh i Nënë Terezës, dashuria për njërin tjetrin, është sot më i nevojshëm se kurrë – në çdo nivel të jetës së njeriut — ndërkohë që bota po përballet me probleme të mëdha ekonomike dhe politike si dhe me ndasi, kryengritje shoqërore dhe ndasi fetare. Në këtë pasiguri botërore, njerëzit kanë nevojë për diçka më tepër, për diçka më me vlerë, për diçka me një substancë më të theksuar shpirtërore, për një objektiv e qëllim më të lartë për ta bërë ekizstencën tonë në këtë tokë më të lehtë dhe më të lumtur. Nënë Tereza me trashgëminë saj dhe me fjalët e saja të pasqyruara dhe të dokumentuara në qindra libra e artikuj e intervista, na mëson të duam njëri tjetrin, me qëllim jo vetëm të mbijetojmë por edhe si pjesëtarë të shoqërisë ku jetojmë, të kontribojmë në këtë botë, që sado pak të ndihmojmë në përmirësimin e jetës për të gjithë, e sidomos për ata që janë të “varfërit e më të varfërve” –sipas sajë, gjithmonë me dashuri për të gjithë dhe nepërmjet dashurisë për njëri tjetrin, si krijesa me të drejta dhe obligime të barabarta para Perendisë.

Ndërkohë që bota, për arsye ideologjike, materiale dhe ndasive të ndryshme, përballet me terrin e shpirtit dhe me mungesën e dashurisë për njëri tjetrin, Nënë Tereza gjithnjë qëndron para botës si një simbol i një shprese të qëndrueshme, për një jetë më të mirë dhe si simbol i mundësisë së ndryshimeve pozitive përballë sfidave personale dhe shoqërore të njeriut dhe të shoqërisë ku ai jeton.

Kjo shpresë dhe besimi në mundësinë për të kryer vepra të mira në shërbim të tjerëve të cilët kanë nevojë për mbështetjen tonë, rrjedhë nga fakti se ajo besonte se çdo njëri prej nesh posedon aftësinë, mirësinë dhe dashamirësinë për vepra të mëdha. Vetë Nënë Tereza nuk besonte se ajo ishte unike ose e veçantë dhe nuk kishte ndonjë sistem shtetëror ose të ndonjë organizate botërore që të mbështeste veprimtarinë e saj, ndaj për këtë arsye, trashgëmia e kësaj murgeshe katolike me origjinë shqiptare mbetet edhe sot e respektuar anë e mbanë botës, nga pothuaj të gjithë njerëzit e ideologjive dhe feve të ndryshme, përfshirë edhe ata që nuk besojnë.

Nënë Tereza e shihte misjonin e vet në këtë botë si një thirrje për të ndihmuar më të varfërit, dhe për të dashur më të afërmin, si një doemosdoshmëri këjo e nevojshme për paqë jo vetëm në familje, por edhe në shoqëri dhe në botë. Për veprimtarinë e saj në këtë fushë, në vitin 1979 ajo mori Çmimin Nobel për Paqë, “Për punën e sajë në përpjekjet për të mposhtur varfërinë, vuajtjet dhe mjerimin, të cilat gjithashtu përbëjnë një kërcënim ndaj paqës në botë.”

Për një kohë të gjatë, Nënë Tereza kryente misjonin e saj në vetmi dhe larg interesimit dhe vëmendjes së medias botërore. Por më 1967, gazetari i njohur i BBC-së Malcolm Muggeridge, mori në intervistë Nënë Terezën, për të cilën deri atëherë, bota nuk kishte dëgjuar shumë. Pas kësaj interviste, media ndërkombëtare, sidomos ajo perëndimore filloi t’i kushtonte vëmendjen personit dhe punës së Nënë Terezës. Mediat amerikane e trajtuan atë si një “super-star”. Ndër të tjera, në atë kohë, gazeta Nju Jork Tajms e deklaroi atë në faqen e parë, si “Një shënjtëreshë të gjallë”, dhe revista Tajms e cilësoi Nënë Terezen si “lajmëtaren e dashurisë dhe të lumturisë” në botë. Fillimisht, e gjithë këjo famë nuk i pëlqente Nënë Terezës, por me kohë ajo mësoi ta përdorte mjeshtërisht interesimin e medias për punën e sajë, për të përqendruar vëmendjen ndërkombëtare mbi gjendjen e mjerueshme të të varfërve të kësaj bote dhe si një mjet për realizimin e misionit të saj për të ndihmuar më të varfërit dhe të mjeruemit anë e mbanë botës. Nepërmjet medias, ajo mundi të tërhiqte vëmendjen e personaliteteve më të njohura botërore politike, kulturore e të tjera, si edhe të qeverive dhe enteve ndërkombëtare, përfshirë edhe organizatën e Kombeve të Bashkuara, para të cilës ajo ishte ftuar të fliste disa herë.
Duke e parë rëndësinë që kishte media si dhe rolin pozitiv që ajo mund të luaj në një shoqëri, Nënë Tereza, me një rast është shprehur kështu duke iu drejtuar përfaqsuesve të medias: “Shkruani të vërtetën……Mos shkruani vetëm me qëllim për të bërë bujë ose për të provokuar reagime. Njerëzit do të bëhen produkt i asaj që lexojnë. Dikush ka thënë se, ‘më thuaj se çka lexon dhe të tregoj se kush je’. Ata të cilëve Perëndia u ka falë fuqinë, aftësinë dhe talentin, duhet t’i përdorin ato vetëm e vetëm për të adhuruar Atë, dhe për të mirën e të tjerëve.”

Media ndërkombëtare në përgjithësi e ka trajtuar Nënë Terezën dhe punën e saj me respektin që ajo meriton. Nuk jam i sigurt nëse këjo mund të thuhet edhe për median shqiptare dhe shqiptarët në përgjithësi. Në një kryeartikull të ditëve të fundit, me titull, “Dy skaje të Krishtërimit që nisën nga trojet tona”, Ruben Avxhiu, kryeredaktor i gazetës shqiptaro-amerikane, Illyria shkruan mbi Konstandinin e Madh dhe mbi Nënë Terezen, si“figura globale dhe historike” të kombit tonë. Ruben Avxhiu, shkruan ndër të tjera se, “Nënë Tereza u bë një nga simbolet e epokës sonë për shkak të shembullit të saj të shërbimit humanitar e vetëmohues në një periudhë të shpërthimit materialist….murgesha me prindër shqiptarë ndikoi personalisht te udhëheqësit më të njohur botërorë të kohës.” Ruben Avxhiu thotë se të dy këto figura historike të kombit tonë lakmohen nga fqinjtë tanë në Ballkan “për arsyen e imazhit publik dhe të rëndësisë së simbolit historik” dhe me të drejtë shpreh habi, si edhe shumë vërejtës të tjerë kohët e fundit, se si “disa myslimanë shqiptarë, sidomos të moshës së re, kanë filluar gjithashtu t’i quajnë këto figura si “sllave”, dhe shpreh keqardhjen e tij për “urrejtjen ndaj Nënë Terezës”, duke përfunduar se, “në fund të fundit, ajo për çfarë ka pasur më shumë nevojë kjo tokë e ky komb ka qenë dhe mbetet gjithmonë një dimension i plotë tolerance e lirie.” Nënë Tereza do ishte dakort!

Në një njoftim për median, Kuvendi i Nënë Terezës tha se 103 vjetë më parë, “Zoti i fali botës Nënë Terezën, ashtuqë bota ta dijë se është e dashur për Të dhe se të gjithë jemi fëmij të Perendisë, vëllëzër e motëra me njëri tjetërin….Në botën e sotëme, Nënë Tereza, ashtu siç bëri edhe gjatë jetës së saj, na mëson që të duam njëri tjetërin…”, pa dallim feje, besimi ose ideologjie. Mesazh ky për të gjithë njerëzit pa dallim, dhe për të gjithë epokat.

SHENJTORJA SHQIPTARE QË I LUTEN SERBËT

August 26, 2013 by dgreca

Mendoj që ka ardhur koha për ti thënë të vërtetat historike të kombit tonë, por e vërteta nganjëherë është edhe e dhimbshme./

Nga Arben LLALLA*/

Ne Foto:Shen Angjelina, shenjetorja shqiptare qe i luten serbet/

Shqiptarët janë një popull euforik, me ndjenja të forta emocionale dhe tolerant, të cilët nuk janë kujdesur shumë për të shkruar historinë e tyre në përgjithësi. Kanë qenë të huajt ata që kanë shkruar në përgjithësi historinë e popullit shqiptar, dhe është e kuptueshme që këta të huaj të bëjnë shpeshherë edhe shtrembërimet e ngjarjeve historike ose të fshehin të vërtetat e krenarisë të kombit shqiptar.

Arkivat dhe bibliotekat e botës dhe manastiret e vendeve fqinje me Shqipërinë fshehin shumë të dhëna rreth shqiptarëve, ndoshta në këto vende gjenden edhe libra të shkruar në gjuhën shqipe të shek.XI. Si pasojë e këtyre që thamë më lart kemi mungesa të lidhjeve të shumë ngjarjeve duke krijuar një boshllëk të madh në historinë tonë kombëtare.

Shën Angelina ose Nëna Angelinë që serbët i përkulen dhe i falen me aq dashuri dhe përkushtim është një vajzë shqiptare. Për këtë figurë ne do japim disa të dhëna për tia bërë të njohur opinionit se shqiptarët janë një popull vital e me kulturë dhe nga ky popull kanë dalë shumë Shenjtor që bota e krishtere i respekton dhe përkulet para tyre. Prandaj është më e pëlqyeshme kështu se sa të mbahet në heshtje dhe ky fakt i vërtetë që Shën Angelina e Serbisë është shqiptare me gjak, gjuhë dhe edukatë.

Angelina Komneni-Brankoviç (1440-1520) ishte e bija e princit Gjergj Arianit Komnenit (1383-1462). Gjergj Arianit Komnen Golemi Topia kishte për grua Marinë e cila ishte e bija e Despot Gjin Muzakës. Angjelina Komneni u martua me Despotit serb Stefan Brankoviç (1417-1476), i cili ishte i verbër, ceremonia e kurorëzimit të tyre u bë në qytetin e Shkodrës në Nëntor 1460. Nën mbrojtjen e Skënderbeut çifti i ri qëndroj një vit në Shqipëri ku lindi edhe djali i tyre i parë Georgio Brankoviçi. Më tej me këshillimin të Skënderbeut familja Brankoviç nëpërmjet Lezhës kaluan në Itali pasi Serbia ishte pushtuar nga Turqit. Derisa sa vdiq Despot Stefani jetoj me dhurata bamirësie nga Venediku, Dubroniku dhe Papa. Ai ishte Despot i Serbisë nga viti 1458-1459.

Angelina Komneni nga martesa me Despotin e Serbisë Stefan Brankoviç bëri tre fëmijë, Gjergji – Georgio, Gjoni-Jovanin dhe Marinë. Pas vdekjes së Despot Stefanit në 9 Tetor 1476, Angelina bashkë me fëmijët jetonin në mjerim dhe kështu ajo i shkroi një letër mbretit të Hungarisë Mattias i cili i ftoj për të jetuar në Hungari duke i dhënë titull Despot në Mërgim të Serbisë Georgit më 1486. Në vitin 1496 Georgi u bë murg dhe titullin mbretëro ia la vëllait të tij Gjonit-Jovanit. Georgio u bë Kryepeshkop i Beogradit me emrin Maksim-Maxim në vitin 1508, dhe ishte Argjipeshkv deri sa vdiq më 1516.(Titulli Argjipeshkv i përket kishës katolike dhe jo ortodoks).

Gjon-Jovan Brankoviçi e mori titullin Despot më 1496 dhe e mbajti këtë titull deri sa vdiq më 1502, dhe ishte trashëgimtari i fundit i familjes Brankoviçe pasi nuk lanë trashëgimtar të gjinisë mashkullore. Jovan Brankoviçi u martua me Jelenom dhe kishin pesë vajza, pas vdekjes gruaja e tij u martua me Ivanish Berisllaviç duke i dhuruar edhe titullin Despot.

Për përkushtimin dhe devotshmërisë që tregoj Angelina për familjen e saj dhe dashurisë ndaj Zotit, duke ndërtuar manastire për gra, kisha serbe e shpalli atë të Shenjtë. Angelian Komneni e arsimuar dhe e edukuar në familjen prindërore, me dashurinë e saj për bashkëshortin dhe fëmijët qartë tregon shpirtin human të femrës shqiptare. Ajo u martua me një njeri të verbër dhe nuk e braktisi atë kurrë. Kur turqit pushtuan Serbinë, Angelina mori me vete për në Hungari relikat dhe eshtrat e burrit të saj.

Dita e përkushtimit të Shën Angelinës është 30 Korriku, (me kalendari e vjetër 12 Gushti), dita e vdekjes së saj, 1520. Çdo 30 Korrik e tërë Serbia feston për të nderuar dhe kujtuar shqiptaren Angelina Komneni-Brankoviçin. Por Shën Angelina përkujtohet edhe më 10 Dhjetor bashkë me burrin e saj Despot Stefanin. Ajo nderohet si shenjtore nga Kisha Ortodokse Serbe me titullin Shën Angelina, Nënë e Nderuar.

Shumë relika dhe eshtra të familjes Brankoviç ndodhen në Manastirin e Krushedolac, midis tyre edhe krahu i majtë i Nënës së Nderuar Shën Angelinës. Ky manastir që është ndërtuar nga vetë Angelina ndodhet në Vojvodinë afër qytetit Sremit,

Nëse historianët shqiptar do të ishin marrë pak më shumë rreth Shenjtorëve me origjinë shqiptare që bota i respekton dhe i lutet, atëherë ne sot do i faleshim shenjtorëve shqiptar dhe jo atyre grek e sllavë.

Shënim: Shkrimi ka qëllime historike, ju lutemi mos e keqpërdorni politikisht

*Historian

50 vjetori i fjalimit “Kam një ëndërr”

August 24, 2013 by dgreca

*“I have a dream that all men are created equal.”-“Unë kam një ëndërr, që të gjithë njerëzit të jenë të barabartë.”/
*Historianët e kanë cilësuar Marshimin e Uashingtonit si një protestë paqësore dhe frymëzuese, e cila ndryshoi Amerikën/

Dhjetra-mijëra vetë u mblodhën sot në Uashington për të përkujtuar 50 vjetorin e fjalimit historik të të përndershmit Marti Luther King Jr “”I Have a Dream”, “Unë kam një ëndërr”.
Në vitin 1963 afrikano-amerikanët ishin mobilizuar në përpjekje për të kapërcyer diskrimimin racor që kufizonte votimin e zezakëve në pjesë të Shteteve të Bashkuara, bllokonte qasjen e tyre në vende të mira pune dhe i kishte zhytur në varfëri.
Dr. Kingu e mbajti fjalimin para një turme prej më tepër se 250 mijë njerëzve, që tregoi rritjen e peshës politike të lëvizjes paqësore që gradualisht solli si rezultat ligje të reja për mbrojtjen e të drejtave civile të afrikano-amerikanëve dhe grupeve të tjera.
Sot, gjysmë shekulli më pas, Prokurori i Përgjithshëm Eric Holder tha para njerëzve të mbledhur në Uashington se falë pionierëve të të drejtave civile, ai është i pari afrikano-amerikan që drejton Departamentin e Drejtësisë. Ai tha gjithashtu se mbetet akoma shumë për të bërë në mbrojtje të së drejtës së votës për zezakët dhe për të garantuar të drejta të plota civile për grupe të tjera si hispanikët dhe homoseksualët.
Veterani i të drejtave civile Jesse Jackson tha se 50 vjet pas fjalimi të Martin Luther Kingut “ne jemi të lirë por jo të barabartë” dhe i inkurajoi të pranishmit të mos hiqnin dorë nga ëndrra, të vazhdonin të besonin dhe ta mbanin të gjallë shpresën.
Marshimi i drejtuar nga udhëheqësi i të Drejtave Civile më 28 gusht 1963 ua ndryshoi jetën amerikanëve.
50 vjet më parë, i përndershmi Marti Luther King Jr. udhëhoqi një marshim, që ja ndryshoi jetën amerikanëve. Më 28 gusht të vitit 1963, zoti King mbajti në Uashington fjalimin e tij të famshëm “I Have a Dream”, “Unë kam një ëndërr”, para një turme prej më tepër se 250 mijë njerëzve, që u bë një ngjarje madhore në historinë amerikane. Në vazhdim ju njohim me ndikimin e saj:
Një çerek milionë banorë nga i gjithë vendi marshuan për të drejta të barabarta dhe për punë. Kjo demonstratë u mbajt në një periudhë me trazira të mëdha raciale, ndërsa kërkohej t’i jepej fund ligjeve shumëvjeçare që diskriminonin afrikano-amerikanët. I përndershmi Jesse Jackson thotë se Martin Luther King pati një vision të qartë për simbolikën e marshimit.
“Ëndërra kishte të bënte me ngritjen peshë të shpirtit tonë dhe kjo u arrit me shumë sukses: përparimi drejt lirisë.”
Ata që morën pjesë në miting thonë se atmosfera ishte shumë festive. Shumë historianë janë të një mendimi, se marshimi në fakt ishte një deklaratë e fuqishme, se diskriminimi racial duhet të marrë fund.
“Për herë të parë në historinë tonë ne mundëm të bashkohemi dhe të flasim me një zë dhe për mua kjo është gjëja më e fuqishme që ka ndodhur ndonjëherë”.
“I have a dream that all men are created equal.”
“Unë kam një ëndërr, që të gjithë njerëzit të jenë të barabartë.”
Doktor King e shfrytëzoi mitingun për të shprehur atë që do të bëhej fjalimi i tij më i famshëm.
“I have a dream that all men are created equal.”
King vuri në qendër të vëmendjes luftën e afrikano-amerikanëve për eliminimin e
“Kemi ardhur në një pikë, që ta kujtojmë Amerikën për urgjencën e kësaj çështjeje”.
Momentet më mbresëlënëse të fjalimit ishin kur zoti King foli për aspiratat e tij personale për vendin.
“Unë kam një ëndërr, që katër fëmijët e mi do të jetojnë një ditë në një vend, ku nuk do të gjykohen nga ngjyra e lëkurës, por nga karakteri i tyre. Sot unë kam një ëndërr.”
Kongresmeni John Lewis, i cili foli gjithashtu në marshim, thotë se fjalët e Kingut ishin të fuqishme.
“Shkallët prej mermeri të monumentit të Linkolnit u transformuan në një katedër kishe moderne dhe më kujtohet kur thonte: unë ëndërroj sot për një endërr që i ka rrënjët thellë në ëndërrën amerikane.”
Dick Miles ishte mes shumë të bardhëve që morën pjesë në marshim.
“Askush nga ne nuk priste një fjalim aq dramatik. Ai fjalim na preku të gjithëve deri në zemër”.
Marshimi në Uashington përfundoi me thirrjen e Martin Luther Kingut që liria duhet të mbizotërojë.
“Më në fund jemi të lirë, zoti ynë i plotfuqishëm, më në fund ne jemi të lirë.”
John Lewis kujton se, ndërsa njerëzit u nisën për në marshim, udhëheqësit e të drejtave civile u takuan në Shtëpinë e Bardhë me Presidentin John Kennedy.
“Atë pasdite Presidenti Kennedy na ftoi në Shtëpinë e Bardhë. Ai u soll si një baba krenar. Na përgëzoi të gjithëve.”
“Ky marshim do të mbahet mend si një nga më të mëdhenjtë, në mos demonstrimi më i madh i lirisë dhe i dinjitetit njerëzor në Shtetet e Bashkuara.”
Historianët e kanë cilësuar Marshimin e Uashingtonit si një protestë paqësore dhe frymëzuese, e cila ndryshoi Amerikën(VOA)