Prof. Dr. Gjekë Marinaj/

Në një kohë kur fjalët shpesh humbasin peshën e tyre nën zhurmën e interesave të përditshme, kur liria keqpërdoret e e vërteta relativizohet, emri i Frank Shkrelit ngrihet si një kujtesë e gjallë e misionit të gazetarisë së vërtetë: të shërbejë si ndërgjegje publike, si zë i arsyes dhe si mbrojtëse e palëkundur e vlerave demokratike. Prej dekadash, ky gazetar, publicist dhe intelektual shqiptar ka mbajtur ndezur dritën e fjalës së lirë në hapësirat shqiptare e përtej tyre. Veprat e tij, e sidomos libri Demokracia nuk pret, përfaqësojnë jo vetëm një bilanc të përvojës profesionale, por edhe një testament moral për brezat që vijnë.

Frank Shkreli është bir Shkreli i Malësisë së Madhe, një krahinë ku ndjenja e dinjitetit dhe dashuria për lirinë janë po aq të thella sa rrënjët e lisave të maleve. Ai u formua në një mjedis ku fjala kishte peshë, ku të drejtat e njeriut nuk ishin të garantuara, dhe ku dëshira për t’u dëgjuar ishte një akt guximi.

I riu Shkreli, i pajisur me këtë ndjenjë të brendshme të lirisë, u largua nga vendlindja drejt Perëndimit, në kërkim të një hapësire ku fjala mund të thuheshe pa frikë. Fati e çoi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku do të niste një kapitull të ri në jetën e tij — atë të gazetarit profesionist në shërbim të së vërtetës. Në Washington D.C., ai iu bashkua redaksisë së Zërit të Amerikës, një institucion që për shumë shqiptarë kishte qenë dritarja e vetme drejt botës së lirë. Brenda këtij tempulli të gazetarisë së pavarur, Shkreli gjeti jo vetëm profesionin e tij, por edhe misionin e jetës. Për më shumë se tridhjetë vjet, ai punoi me përkushtim për të përcjellë lajme, komente dhe analiza që ruanin një standard të lartë etike dhe një ndershmëri intelektuale të pakrahasueshme. Nga ai mikrofon që për dekada jehonte në shtëpitë shqiptare, puna e Shkrelit u bë sinonim i besimit, i maturisë dhe i profesionalizmit.

Pas përfundimit të karrierës në Zërin e Amerikës, Frank Shkreli nuk e pa pensionin si një ndalesë, por si një mundësi për t’u shprehur më lirshëm e më thellë. Ai nisi të shkruante për mediat shqiptare dhe ato të diasporës, duke përfshirë revista, portale dhe gazeta të ndryshme që vlerësonin mendimin e pavarur. Shkrimet e tij janë pasqyrë e një vëzhguesi të mprehtë dhe të drejtë, që nuk ndalet te pasqyrimi i ngjarjeve, por depërton në domethënien e tyre morale dhe politike. Në çdo rresht, lexuesi gjen një përpjekje për t’u kthyer te thelbi: te njeriu, liria, përgjegjësia dhe e vërteta.

Kështu lindi ideja për të përmbledhur një pjesë të këtyre shkrimeve në tre vëllime që do të përfaqësonte më shumë se një koleksion artikujsh: Demokracia nuk pret. Titulli vetë është një deklaratë, një kushtrim. Ai shpreh urgjencën morale të kohës sonë — se demokracia nuk është një objekt i ekspozuar në muze, as një dekor që vendoset në programe politike; ajo është një proces që kërkon veprim të menjëhershëm, përgjegjësi të përditshme dhe guxim qytetar. Ky libër është një përmbledhje e përvojës intelektuale dhe shpirtërore të autorit. Ai përfshin artikuj, komente dhe reflektime që përbëjnë një mozaik të mendimit të tij mbi zhvillimet politike, morale dhe kulturore të botës shqiptare. Në thelb të çdo faqeje qëndron një mesazh i qartë: demokracia është një projekt që kërkon pjesëmarrje, jo vetëm vëzhgim. Liria nuk është një e drejtë që fitohet njëherë e përgjithmonë; ajo duhet mbrojtur, forcuar dhe ushtruar çdo ditë.

Shkreli e sheh demokracinë jo si një sistem të përsosur, por si një proces që funksionon vetëm kur qytetarët nuk e braktisin. Ai paralajmëron për rrezikun që sjell indiferenca, për ngurtësimin institucional dhe për krizën morale që shpesh e gërryen shoqërinë nga brenda. Në këtë kuptim, Demokracia nuk pret nuk është thjesht një libër politik, por një libër etik. Ai nuk i drejtohet vetëm politikanëve, por çdo qytetari që beson se vendi i tij meriton më shumë se një fasadë pluralizmi.

Stili i Frank Shkrelit është i matur dhe i kthjellët. Ai nuk ngutet në përfundime, por ndërton argumentin me kujdes, me një qartësi që rrallë gjendet në publicistikën moderne. Shkrimet e tij mbartin elegancën e fjalës së përpunuar, por edhe një ndershmëri të çiltër që buron nga përvoja. Ai nuk flet si ideolog, por si qytetar. Nuk predikon, por nxit reflektim. Dhe pikërisht ky është sekreti i ndikimit të tij. Në çdo faqe, lexuesi ndien se Shkreli nuk shkruan për të bindur, por për të zgjuar ndërgjegjen. Ai e trajton lexuesin si bashkëbisedues, jo si ndjekës. Kjo e bën veprën e tij të ndershme dhe njerëzore. Në një mjedis ku diskursi publik shpesh bie në vulgaritet apo retorikë boshe, shkrimi i Shkrelit është një frymëmarrje intelektuale: ai kujton se gazetaria është edhe një formë edukimi, një mision moral, një detyrë ndaj së vërtetës.

Një nga meritat më të mëdha të Shkrelit është mënyra se si ai e trajton demokracinë jo thjesht si sistem politik, por si kulturë qytetare. Për të, demokracia nuk përkufizohet nga zgjedhjet, por nga vetë mënyra se si një shoqëri sillet me të vërtetën, me përgjegjësinë dhe me ligjin. Ai beson se nuk mund të ketë institucione të forta pa qytetarë të ndershëm, e as liri të qëndrueshme pa moral publik. Në këtë kontekst, libri i tij është një ftesë për vetë-analizë kombëtare: një thirrje për të parë në pasqyrë dhe për të pyetur veten jo çfarë na mungon, por çfarë nuk bëjmë.

Në shumë shkrime të tij, Shkreli përdor përvojën amerikane si pikë krahasimi — jo për ta idealizuar, por për të treguar se demokracia nuk është dhuratë, por rezultat i një pune të përditshme, i një përkushtimi të pandërprerë ndaj ligjit dhe institucioneve. Përmes kësaj qasjeje, ai e vendos debatin shqiptar në një kontekst universal: lufta për liri dhe drejtësi është e njëjtë kudo, ndonëse veshur me ngjyrat e kohës dhe vendit.

Në të gjitha veprat e tij, Shkreli ruan një standard të lartë profesional, të mbështetur në tri shtylla: ndershmërinë, respektin dhe përgjegjësinë. Ai është ndër ata gazetarë që nuk ka pranuar kurrë kompromis me të vërtetën, as me përfitimin personal. Në karrierën e tij, nuk ka ndjekur asnjë grupim politik, asnjë interes, përveç atij të lexuesit dhe të publikut. Kjo e ka bërë figurën e tij të besueshme dhe të respektuar, madje edhe nga ata që nuk ndajnë të njëjtat qëndrime. Ndaj, gazetaria e Shkrelit është një gazetari që kërkon lartësi, jo sensacion. Ai beson se fjala duhet të ngrejë njeriun, jo ta ulë. Në këtë kuptim, ai është vazhdues i një tradite të mirëfilltë të mendimit kritik shqiptar, që shkon nga Faik Konica te Sami Repishti, nga Ernest Koliqi te Martin Camaj — një linjë mendimtarësh që kanë parë fjalën si përgjegjësi morale, jo si mjet pushteti.

Sot, kur politika shpesh ndërhyn në çdo hapësirë të jetës publike dhe kur gazetaria shpesh e humb funksionin e saj kritik, figura e Frank Shkrelit mbetet e nevojshme. Ajo na kujton se gazetari i vërtetë nuk është ai që ndjek ngjarjen, por ai që e kupton atë. Shkreli e ka bërë këtë gjithmonë: ka parë më tej se lajmi i ditës, ka kërkuar kuptimin pas fakteve, ka shënjuar prirjet dhe rreziqet që të tjerët shpesh i shpërfillin. Por mbi të gjitha, ai ka ruajtur shpresën. Edhe kur kritikon, ai nuk bie në pesimizëm. Edhe kur denoncon, nuk mohon mundësinë e përmirësimit. Në çdo analizë të tij ndien se beson ende te njeriu, te shoqëria, te forca e fjalës. Kjo e bën librin Demokracia nuk pret një vepër optimiste, pavarësisht kritikës së ashpër që përmban. Në fund të fundit, ajo është një thirrje për dashuri ndaj vendit — jo në kuptimin sentimental, por në atë etik: dashuri si përgjegjësi.

Nëse gazetaria shqiptare e së nesërmes kërkon modele, ajo i gjen te njerëz si Frank Shkreli. Ai përfaqëson tipin e gazetarit që e di se profesioni i tij është më shumë se një zanat — është një shërbim publik. Ai na kujton se roli i gazetarit nuk është të mbajë anë, por të mbrojë të drejtën e secilit për të ditur. Në këtë kuptim, puna e tij është shkollë për brezat e rinj: një kujtesë se etika dhe profesionalizmi nuk dalin kurrë nga moda. Kështu libri Demokracia nuk pret është, në thelb, një manual për përgjegjësinë qytetare. Ai na kujton se demokracia nuk ecën vetë, se ajo kërkon njerëz që ta mbajnë gjallë me vepra, me fjalë, me kurajë. Dhe në këtë udhëtim të gjatë, zëri i Frank Shkrelit mbetet një busull që tregon gjithmonë drejtimin e duhur: drejt lirisë, drejt dinjitetit, drejt së vërtetës.

Në horizontin shpesh të mjegullt të fjalës publike shqiptare, Frank Shkreli është një dritë që nuk shuhet. Ai nuk është vetëm dëshmitar i kohës së vet, por edhe pjesëmarrës aktiv në ndërtimin moral të shoqërisë. Veprat e tij janë një thirrje për të mos pritur — sepse siç na kujton vetë titulli i librit të tij, demokracia nuk pret. Ajo kërkon që secili prej nesh të marrë pjesë, të flasë, të kundërshtojë, të ndërtojë. Kërkon guximin për të mos heshtur, për të mos u pajtuar me padrejtësinë, për të mos e lënë lirinë të shkojë dëm.

Frank Shkreli e ka bërë këtë gjithë jetën e tij: me penë, me zë, me bindje. Dhe për këtë arsye, emri i tij nuk do të mbetet thjesht në faqet e gazetave, por në kujtesën e një kombi që ende kërkon të mësojë se si të jetojë me dinjitet në liri.

             Tre vëllimet (I, II, III) Demokracia nuk pret të autorit Frank Shkreli

                                       Prof. Dr. Gjekë Marinaj, djathas

https://diasporashqiptare.al

Një intervistë ekskluzive dhënë për Central Europe Report themeluesja dhe kryeredaktorja e Gazetës Diaspora Shqiptare, Yllka Lezo analizon mobilizimin e komuniteteve shqiptare në përgjigje të procedurave gjyqësore në Dhomat Speciale të Kosovës në Hagë dhe mesazhet që ata dëshirojnë t’i transmetojnë institucioneve ndërkombëtare.

Intervista e plotë:

Julian Müller: Çfarë mesazhi synojnë të përcjellin organizatorët për institucionet ndërkombëtare përmes këtyre protestave?

Yllka Lezo: Mesazhi kryesor i drejtuar institucioneve ndërkombëtare është një thirrje për drejtësi, ekuilibër dhe saktësi historike. Organizatorët nuk po refuzojnë konceptin e drejtësisë në vetvete, por po vënë në pikëpyetje një qasje gjyqësore që e perceptojnë si selektive dhe të politizuar. Përmes protestave paqësore, ata synojnë të kujtojnë aktorët ndërkombëtarë se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka lindur në një kontekst të shtypjes dhe lufte, dhe se kjo realitet historik nuk mund të ndahet nga asnjë vlerësim ligjor. Mesazhi është i qartë: drejtësia duhet të jetë e paanshme dhe nuk duhet të kriminalizojë një lëvizje të tërë çlirimtare.

Julian Müller: Si e vlerësojnë pjesëmarrësit drejtësinë e procesit gjyqësor që po zhvillohet aktualisht në Hagë?

Yllka Lezo: Shumë pjesëmarrës shprehin shqetësim lidhur me pabarazinë e perceptuar të procesit gjyqësor. Sipas tyre, procedurat në Dhomat Speciale të Kosovës mbështeten shumë në tregime të kontestuara, duke përfshirë akuza që burojnë nga raporte që kurrë nuk janë provuar përfundimisht. Klasifikimi i UÇK-së si “sipërmarrje kriminale e përbashkët” shihet si veçanërisht shqetësues, pasi rrezikon të kthejë përgjegjësinë individuale në faj kolektiv. Ky perceptim ka krijuar një ndjenjë të gjerë mosbesimi ndaj Gjykatës dhe aftësisë së saj për të ofruar drejtësi vërtet të paanshme.

Julian Müller: Çfarë roli luajnë protestat rajonale dhe ato të diasporës në ndërgjegjësimin publik për këtë çështje?

Yllka Lezo: Protestat rajonale dhe ato të diasporës luajnë një rol kyç në ndërkombëtarizimin e debatit. Ato synojnë që shqetësimet rreth procedurave në Hagë të mos kufizohen vetëm në Kosovë, por të vihen në dukje për audienca në të gjithë Europën dhe më gjerë. Për komunitetet e diasporës, këto protesta kanë gjithashtu për qëllim mbrojtjen e kujtesës historike, dinjitetit dhe identitetit kolektiv.

Ne kemi parë më parë fuqinë dhe ndikimin e diasporës shqiptare në avancimin e kauzave kombëtare. Një shembull i qartë është njohja ndërkombëtare e shtetit të pavarur të Kosovës, ku angazhimi i diasporës luajti një rol të rëndësishëm dhe në mos vendimtar përmes advokimit, lobimit dhe dukshmërisë së qëndrueshme publike. Në këtë kontekst, mobilizimi aktual i diasporës pasqyron një vazhdimësi të këtij angazhimi qytetar — duke kërkuar të formësojë opinionin publik, narrativat mediatike dhe, në fund, ndërgjegjësimin e institucioneve ndërkombëtare.

Përmes mobilizimit paqësor në qytete si Shkupi, Tirana dhe në të ardhmen ndoshta në kryeqytetet e tjera evropiane, protestuesit synojnë të konfirmojnë se kjo çështje ka rëndësi më të gjerë rajonale dhe historike, duke shkuar përtej sallës së gjyqit dhe duke prekur fushën e përgjegjësisë kolektive dhe llogaridhënies ndërkombëtare.

Julian Müller: Si përgjigjen organizatorët ndaj kritikave për natyrën politike të këtyre demonstratave?

Yllka Lezo: Organizatorët refuzojnë idenë se këto protesta janë partiake ose të motivuara politikisht. Në vend të kësaj, ata i paraqesin ato si veprime qytetare dhe morale, të rrënjosura në kujtesën kolektive dhe dinjitet. Ndërsa çështja natyrisht ka një peshë politike, demonstratat paraqiten si përgjigje ndaj perceptimit të padrejtësisë, jo si përpjekje për të ndikuar në pavarësinë gjyqësore. Nga kjo perspektivë, protesta paqësore shihet si një e drejtë demokratike dhe një mënyrë e ligjshme për të shprehur shqetësim.

Julian Müller: A priten protesta ose veprime të koordinuara të tjera në javët e ardhshme?

Yllka Lezo: Sipas deklaratave publike të organizatorëve, është e mundur që protesta dhe veprime të tjera të koordinuara të ndodhin, si në rajon, ashtu edhe në diasporës. Këto veprime pritet të mbeten paqësore dhe të fokusohen në ndërgjegjësimin publik, jo në konfrontim. Vazhdimësia e këtyre demonstratave pasqyron një ndjenjë të qëndrueshme urgjence midis mbështetësve, të cilët besojnë se heshtja do të barazohej me bashkëpunim në atë që ata e konsiderojnë një padrejtësi në vazhdim.

Besim Ndregjoni

 “AVOKATI I POPULLIT QË E KTHEJ PD NË VITIN 1994”

Fatëkeqsisht si shume herë të tjera në këtë vend të dashur por të çuditshëm fitoi imoraliteti i politikës , fitoi padrejtësia , fitoi pazari bisnes – politike , fitoi pabesia e komunistave të kthyer në antikomunista. Kurrë më shumë se kurrë këto ditë të zgjedhjes së Avokatit të Popullit, nuk më është kujtuar vepra e shkrimtarit të madh Ismail Kadaresë “Ra ky mort e u pamë!” Në vitin 1994 entusjazmi i antikomunistave shqiptar që kishin kaluar kalvarin dhe qëndresën ndaj partisë staliniste të Enver Hoxhës më shumë se çdo populli i europës, me një bilanc tragjik humbjesh njerzore, me mijëra familjarësh të humbur, me qindra vuatje kampesh çfarosëse, me të zhdukurish fëmijë, që nga kampi i tmerrshëm i Tepelenës, e deri në Këlmendin Preng Calit! Në mes të këtij entusjazmi politik shoqëror antikomunistët  ju drejtuam udhëheqjes së PD duke i dokumentuar krimin komunistë se të burgosurit politikë ishin trajtuar në kampin famëkeq të Spaçit, si skllevërit e mesjetës duke nxjerr tonelata miljona bakër e pirit nën kamxhikun e xhelatëve terroristë të Enver Hoxhës, dhe nuk ishin paguar nga ana financiare. Bazuar në konventat ndërkombëtare të drejtave dhe lirive të njeriut, kërkonim një ligj që njihej puna e papaguar! Por udhëheqja e PD jo që nuk e prit mire kërkesën tonë, por me mentalitet komunistë, përdori dhunë ndaj grevës së urisë të këtyre shqiponjave të lirisë! Një sinjal që kjo  forcë politike  skishte prirje antikomuniste dhe aspak konservatore. Ikona e antikomunizmit ,Prof. Sami Repishti do ta dënonte këtë veprim brutal të Partisë Demokratike që e kishin mbështetur antikomunistët, dhe e kishin sjell në pushtet si dallëndyshen e parë të lirisë. PD ishte e kënaqur që partia diktatoriale e Enver Hoxhës ndrroi emrin dhe nga Partia e Punës së Shqipërisë në Parti socialiste, ku loja luhej në pallatin e kongresit, me një dekor artistash që banin lojën kungulleshash , Dritëro Agolli bante thirrje të  ndrohemi në socialista dhe të shkëputemi nga enverizmi, në podjumin tjetër Kadri Roshi i kthente prapanicën Dritëroit, për këtë kërkesë dhe në llozhë diktatori Ramiz Alia duartrokiste këtë teatër kukllash. Nga arkivat e Unionit bashkëpuntorët e mi, më sollën në zyrë dokumentat pamjet e dhunës që ushtroi qeveria e asaj kohe ndaj grevës së urisë të burgosurve politikë  dhe dorëheqjen time si Shef Kabineti i Komitetit Kombëtar në mbrotje të grevës së urisë të viti 1994, se si ushtria me tanke shtypte grevën e të burgosurve politikë qeveria e  partisë  e demokratike , partia e parë opozitare. Ishte një turp, dhe një papërgjeshmëri e një force politike që e kishte shpallur vehten antikomuniste! Kjo ishte çarja e parë e PD me antikomunistat shqiptarë. A pati pasoja kjo ngjarje? Aq shumë sa u prishën ekuilibrat e shoqërisë dhe e çoi PD drejt humbjes pushtetit, sa solli vitin e zi 1997 kur bandat enveriste kapen armët kundra demokracisë me sebetin e firmave piramidale, dhe u kriju  një urretje ndaj veriut sa çdo natë Enverisat ne Vlorë brohorisnin me vargjet e Dritëro Agollit që ja kishte kushtuar Xan Caushit një rebeli vrasës  “ Robin Huti i Labërisë do të zhduki malokun e malsisë” dhe u zhvillua lufta e dytë civile e shekullit njëzet me objektiv të qarqeve antishqiptare të armiqësonin shqiptarët e jugut kundra veriut!

Udheheqësit e lartë të PS e kthyen Vlorën në një qendër kryengritje kundra Partisë Demokratike vetëm se ajo drejtohej nga një verior. U gabuan qarqet antishqiptare që vepronin dhe drejtonin PS këtë parti enveriste që ishte e gatshme të digjte Shqipërinë vetëm të merte pushtet. Po verioret dhe pse panë skena makabre në Vlorë duke thithur gjakun e punonjësve të shtetit,vetëm pse ishte verior,  nuk pranuan të vazhdonin luftën dhe urrejtjen ndaj vëllezërve të jugut! Dhe në mes të plumbave PS erdhi në pushtet, me mbrojte ideologjinë enveriste dhe shkatërroi sistem demokratik duke u  votuar në mes plumbave! Shteti ra, për pushtet të enveristave, dhe europa tallej me politikanët shqiptar që kërkuan mbrotje nga Europa që të vinin në pushte enveristat!

Antikomunistat shqiptarë me gjithë sjelljen e PD ndaj të drejtave dhe lirive të përndjekurve politikë, ata e mbrojtën  këtë forcë politike nga asimilimi dhanë dëshmorët e demokracisë në mbrotje të shtetit shqiptar dhe të pushtetit demokratik të drejtuar nga Dr. Berisha, Besnik Hidri, dhe Lek Çoku u vranë në Vlorë në mbrotje të shtetit shqiptar, Kujtim Frangu u vra në Lis të Matit në mbrotje të votave të PD nga xhelatët e PS, Ali Uka dhe Astrit Kalenja, u vranë në protestat e PD në mbrotje të lirisë në Tiranë. Sot kjo parti as nuk jua përmend emrin, as parardhsëve të tyre që janë mbi 6000 të zhdukur! PS në çdo dalje televizive përmend 4 të vrarët e 21 janarit, duke akuzuar PD! Po PD pse hesht per deshmoret e saj që i vrau PS, 1997-1998! PD i ka harruar dëshmorët antikomunistë që dhanë jetën për të mbrojte këtë forcë politike, i ka harruar krimet e komunizmit, që përballuan këta shqiptarë që përfaqësojnë 40% të popullit shqiptar, ajo kujton se ka krijuar një elektorat prej pushtetit që ka pasur, dhe i bashkohet heshtjes së komunistave të rilindjes që duan të fshijnë të kaluarën diktatoriale që kaluan të përndjekurit politikë dhe pronarët shqiptarë. Ku vete kjo parti që ka 35 vite që spërcakton itenditetitn e sajë politikë ideologjike! Viti 2025 Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhanë sinjale të forta në dënimin e krimeve të komunizmit, Kongresi Amerikan futi me ligj në kurikulumet shkollore krimet e komunizmit. Me gjithë kërkesën tonë drejtuar paralamentit PD përfaqësuesja jonë ju bashku heshtjes së rilindjes komuniste. Me dt.2 nëndor 2025 doli Proklomata e Presidentit Donald Tramp që shpalli “Javën antikomuniste” PD heshti dhe nuk e përshëndeti këtë proklomatë botërore për dënimin e krimeve të komunizmit! Dhe në fund me 11 dhjetor 2025, PD ishte në provë që të merte për të përndjekurit politikë një institucjon kushtetues “Avokati i Popullit” dhe këtu bëri marrveshjen e fshehtë me PS dhe në atë institucjon dërgoi një soriste që drejtonte një forcë politike Marksiste-Leniniste, dhe e kaloi në heshtje kanditaturën përfaqësues i të përndjekurve politikë që kishte gjithë vitin që Dr. Berisha e paraqiste si kanditaturë të opozitës! 35 deputet të opozitës u diskridetuan para shqiptarve, ku në mes tyre ishin dhe deputet që vinin nga shtresa e të përndjekurve politikë, dhe këta deputet as nuk u skuqen as nuk u zverdhën por zgjodhën turpin para kombit si tradhëtar të kauzës së familjeve të tyre, thjesht për një rrogë të majme. PD ka 35 vite që nuk flet për krimet e komunizmit, që nuk thotë jam antikomuniste, por vazhdon populizmin e 90 një rrymë ideologjike e dështuar totalishtë, dhe në kundërshtim me politikën e SH.B.A. për luftë ndaj të së majtës ekstreme!

 Jam i ndërgjegjshëm se mazhoranca që me vrau e burgosi për 50 vite do ishte e detyruar të votonte po të bllokonte PD  parlamentin e të deklaronte botërisht se vetëm antikomunistat do ta drejtojnë “Avokatin e Popullit”, fatkeqësisht këtë nuk mund ta bënte PD se e kishte hëngër çorbën e marrveshjes. Harroj e shkreta forcë politike që  ne votojme nga 35 vite. Turp për këtë forcë politike që gjunjëzohet përballë partisë kriminale që ka zhduk 6000 shqiptare pa varre, që burgosi dhe shuajti 38.000 të burgosur politikë.

 E pa imagjinueshme.

Liria që flasim çdo dite u cenua , demokracia u venit , të persekutuarit u ridenuan, njeriu i ndershem nuk doli mbi uje në  këtë kenete të ndotur të politikës komuniste përfaqësuar nga dy parti që skan demokraci por kan një vizion Shqipëria të drejtohet nga xhelatët e komunizmit.

Por për misionin tim  jam  krenar që humba besimin e atyre që shiten e blihen që bëjne  pazare që nuk respektojne votuesit e tyre , të atyre që përkrahësit tyre  i  quajne armiq dhe si të tille  nuk duhet të  jenë  në istituticionet e larta shtetërore. 

Por kam  fituar respektin e mijra njerzve duke punuar për ta , i kam ndihmuar  sa kam  patur mundesi kam luftuar për të drejtat e lirite e tyre .

Kam fituar të drejten morale për me qëndru  i forte , i vetdijshem për misionin por edhe i ndërgjegjshëm se lufta për të drejtat e njeriut është e gjate me pengesa por është mision që nuk ka fund.

Pushkatimi politik që mu bë me 11 dhjetor, 2025 me motivon të mos  tërhiqem nga kauza e lirisë, ata që më  mbeshteten dhe më  ndihmuan i falënderoi, dhe ju betohem se do ta mbrojë lirine dhe demokracine nga pushtimi komunist i politikes shqiptare, të drejtuar nga dy parti komuniste që shiten si demokratike, por si mision, kanë ideologjia komuniste të drejtoi Shqipërinë tonë të dashur dhe të vrarë nga kjo ideologji prej 80 vitesh,  do të  mbaj  qëndrim burrëror ndaj atyre që shpresove por më zhgënjyen.

Sot jam me bashkevuajtsi e mi më shume se kurrë.

Ornela Radovicka 

Qëndra albanologjike për gjuhën dhe kulturën arbëreshe themeluar nga Atë Bellusci. 

Frascineto\ Calabri\ Itali/

Në qytetin e Lugos, në krahinën e Ravenës, më, datë 21 Dhjetor 2025 u mblodh konferenca me temë; Kosova Lindore dje, sot, dhe sfidat për të ardhmen, organizuar nga Federata Kombëtare shqiptare në Itali drejtuar nga zoti Granit Muçaj. Merrnin pjesë grupe nga shoqata të ndryshme në Itali, si dhe të ftuar nga Shqipëria, Zvicera, Gjermania, Austria, si dhe nga Kosova lindore Lugina e Preshevës, Bujanoci e Medvegja.  Konferencën e hapi zonja Elena Zanon, Kryetarja e Bashkisë së qytetit të Lugos,  e cila i priti në Kështjellën Alfonso Este, (ku u zhvillua konferenca) dhe  përshëndeti komunitetin shqiptar të këtij  qyteti.  Ajo theksoi  rolin e madh të shqiptarëve në zhvillimin ekonomik e kultural të këtij qyteti. Nga Mitrovica Prof Gani Pllana  kishte sjellë një vepër arti,  hartën e Italisë, të punuarme kristale nga “Trepça” të cilës ia dhuroi Zonjës Elena Zanon. Një dhuratë tjetër një Kristal të nxjerrë nga nëntoka e Mitrovicës,  profesor  Pllana ia dhuroi  kryetarit të Federatës Kombëtare e Shoqatave Shqiptare në Itali, z. Granit Muçës.

Fjala në vijim iu kaloi  një numër studiuesish me vlera shkencore të fushave të ndryshme. Temat kryesor i mbajti zoti Enkel Rexhepi Kryetar i këshillave të komunave shqiptare në Serbi i cili foli për atë  situatë të rëndë ku po shkeleshin të drejtat e njeriut dhe jo vetëm por po bëhej një pastrim etnik në këto zona  si në  luginën e Preshevës, Bujanosi, Medvegjia. Mbi situatën e arsimit, fjala iu dha Profesor Rexhep Abazi. Profesor  Refik Hasani, nga Gjilani,përshkoi situatën e rëndë të një spastrimi etnik që bëhej në këto zona. 

Moderatorja e kësaj konference ishte Majlinda Shqiri, gazetare por edhe kandidate e vetme  shqiptare për Kosovën Lindore. Ajo prezantoi në mënyrë dinjitoze këtë konferencë.  

Murat Ajvazi,hisorian, Zvicër, mbajti një fjalim, dhe u prononcua se do të publikonte punimet e kësaj Konference në shumë gjuhë të huaja. I ftuar ishte edhe kryetari i qytetit të Belshit zoti Arif Tafani, me të cilën u bë edhe një binjakëzim midis këtyre dy komunave; Lugo dhe Belsh.  

Konferenca doli me një Rezolutë, të cilën e lexoi Ornela Radovicka, drejtuesja e Qëndra albanologjike për gjuhën dhe kulturën arbëreshe themeluar nga Atë Bellusci. Në fund Zonja Ninfa Pema, sekretarja e Federatës ndahu disa Mirënjoje i titulluar “ Zëri i Kombit”   

Fjalën përshëndetëse për të pranishmit e bëri z. Dritan Ferhati kryetari i Shoqatës Vatra. Një falenderim i vecantë i kalon grupit organizues të FNAI zotit Petrit Aliaj, aktivistet si zonja Erida Cela, sekretari i saj Ervis Hoxha, antarë si  zotit Belul Shehu , zonja Fitije Picari,  tranieri i skudrës  së futbollit me lojtarët të gjithë shqiptarë zoti  Alfred Salliu, që na pritën  denjësisht e bujarisht  dhe organizuan më së miri këtë konferencë për të ftuarit. Mes tyre ishte edhe Pirro Qendra, aktivist i botës arbëreshe. 

Pas konferencës, organizatorët shtruan drekë për të gjithë pjesëmarrësit, ku sipas programit kënduan himni italian dhe shqiptar, kënduan këngë popullore nga shumë treva shqiptare. Nuk munguan simbolet e kombit edhe tek  torta; Shqipëria jonë,  flamuri ynë kombëtarë.

Fermo, 21.12, 2025.

REZOLUTË

Nga Federata Kombëtare e Shoqatave Shqiptare në Itali (FNAI), mbi Çështjen e Minoritetit Shqiptar të Luginës së Preshevës në Republikën e Serbisë, pas zhvillimit të Konferencës “Kosova Lindore dje, sot dhe sfidat e së ardhmes”, në Lugo (Ravena) Italy, më 21.12.2025.

MOTIVET

Duke u mbështetur në parimet universale të të drejtave të njeriut dhe

standardet evropiane për mbrojtjen e pakicave kombëtare;

•  meqenëse Neni 14 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut
• (1953) garanton se “gëzimi i të drejtave dhe lirive të përcaktuara në
• këtë Konventë sigurohet pa asnjë formë diskriminimi, përfshirë atë
• mbi bazë të përkatësisë kombëtare, gjuhësore apo etnike”;
•  meqenëse Neni 27 i Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe
• Politike (1966) garanton “të drejtën e personave që u përkasin
• pakicave etnike, fetare ose gjuhësore për të gëzuar kulturën e tyre,
• për të përdorur gjuhën e tyre dhe për të ushtruar identitetin e tyre
• kolektivisht”;
•  duke pasur parasysh Aktin Final të Helsinkit (1975), i cili obligon
• shtetet pjesëmarrëse të “respektojnë barazinë para ligjit të
• personave që u përkasin pakicave kombëtare” dhe të “krijojnë
• kushte për ushtrimin efektiv të të drejtave të tyre”;
•  meqenëse Deklarata e OKB-së mbi të Drejtat e Personave që u
• përkasin Pakicave Kombëtare ose Etnike, Fetare dhe Gjuhësore
• (1992) garanton “ushtrimin e të drejtave pa diskriminim dhe pa
• pasoja negative për individët apo komunitetet”;
•  duke pasur parasysh Konventën Kornizë të Këshillit të Evropës për
• Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare (1998), e cila “ndalon ndryshimet

• artificiale të strukturës demografike dhe garanton të drejtën e
• lidhjeve të lira ndërkufitare të pakicave kombëtare”;
•  duke vërejtur me shqetësim të vazhdueshëm raportimet e
• institucioneve ndërkombëtare, organizatave joqeveritare dhe
• organeve shtetërore partnere mbi praktikat diskriminuese ndaj
• pakicës kombëtare shqiptare në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë;
•  meqenëse praktika e ashtuquajtur "pasivizim i adresave" është
• zbatuar në mënyrë selektive dhe targetuese ndaj qytetarëve të
• Republikës së Serbisë me përkatësi etnike shqiptare, duke prodhuar
• pasoja serioze juridike, politike, sociale dhe ekonomike;
•  duke marrë parasysh Rezolutën e Parlamentit Evropian të datës 6
• korrik 2022, Raportin e Departamentit të Shtetit SHBA për të Drejtat
• e Njeriut (2022), si dhe raportet e Komitetit të Helsinkit për të
• Drejtat e Njeriut në Serbi;
•  duke u mbështetur në kërkesën zyrtare të Kryetarit të Nënkomitetit
• për Evropën në Kongresin Amerikan, z. Keith Self, të datës 2 dhjetor
• 2025, për përgatitjen e një raporti gjithëpërfshirës mbi
• diskriminimin e shqiptarëve në Serbi;
•  duke theksuar se Republika e Serbisë është vend kandidat për
• anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe, si e tillë, ka detyrimin të
• përmbushë standardet më të larta të sundimit të ligjit dhe mbrojtjes
• së të drejtave të njeriut;
• si organizim shoqëror kërkojmë:

1. Republika e Serbisë të respektojë plotësisht detyrimet që rrjedhin

nga e drejta ndërkombëtare dhe instrumentet ndërkombëtare për

mbrojtjen e pakicave kombëtare, përfshirë pakicën kombëtare

shqiptare.

2. Republika e Serbisë të zbatojë në mënyrë të plotë dhe të

qëndrueshme të gjitha marrëveshjet e nënshkruara me

përfaqësuesit politikë të shqiptarëve në vitet 2001, 2009, 2013 dhe

2022.

3. Të rishqyrtohet dhe pezullohet zbatimi i Nenit 18 të Ligjit për

Rezidencën e Qytetarëve, për shkak të zbatimit të tij diskriminues

ndaj shqiptarëve në Serbinë jugore.

4. Të rivendoset statusi juridik dhe civil i të gjithë qytetarëve shqiptarë

që janë fshirë nga regjistrat civilë pa njoftim dhe pa procedurë të

rregullt ligjore.

5. ë garantohet ushtrimi i plotë i të drejtës së shtetësisë, votës,

pronës, sigurimit shëndetësor, pensioneve dhe përfitimeve sociale

për qytetarët shqiptarë të prekur nga praktika e pasivizimit.

6. Republika e Serbisë të ndërpresë menjëherë çdo praktikë

administrative që prodhon efekte të spastrimit etnik përmes

mjeteve burokratike.

7. Të sigurohet përfaqësim proporcional dhe i drejtë i shqiptarëve në

institucionet shtetërore, administratën publike, policinë, gjyqësorin

dhe organet e sigurisë.

8. Të garantohet përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe dhe simboleve

kombëtare shqiptare në përputhje me ligjin dhe standardet

evropiane.

9. Të sigurohet arsim cilësor në gjuhën shqipe në të gjitha nivelet,

përfshirë njohjen e diplomave, tekstet shkollore dhe përfaqësimin e

historisë dhe kulturës shqiptare.

10. Të hartohen dhe zbatohen politika të veçanta zhvillimore për

Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën, me qëllim ndalimin e

emigrimit dhe sigurimin e zhvillimit ekonomik të qëndrueshëm.

11. Zyra e Komisionerit të Lartë të OKB-së për të Drejtat e Njeriut

të dërgojë një mision monitorues në Luginë të Preshevës dhe të

raportojë mbi gjetjet e saj.

12. Bashkimi Evropian dhe institucionet e tij të kushtëzojnë

avancimin e procesit të anëtarësimit të Republikës së Serbisë me

përparim konkret dhe të verifikueshëm në respektimin e të drejtave

të shqiptarëve.

13. OSBE-ja, Këshilli i Evropës dhe partnerët transatlantikë të

intensifikojnë monitorimin dhe dialogun institucional lidhur me

pozitën e pakicës shqiptare në Republikën e Serbisë.

PS: Kjo rezolutë paraqitet nga këndvështrimi i përfaqësuesve politikë e

institucionalë të shqiptarëve, me qëllim nxitjen e dialogut, respektimit të

ligjit dhe harmonizimit të legjislacionit me standardet evropiane.

* Kjo Rezolutë do t’u dërgohet:

• OKB dhe Komisionit për të Drejtat e Njeriut pranë OKB.;
• Këshillit Europian dhe Komisionit për të Drejtat e Njeriut;
• Parlamentit Europian;
• Presidentit të Republikës së Shqipërisë, Parlamentit Shqiptar,
• Kryeministrit të Republikës së Shqipërisë, Ministrisë së Jashtme të
• Republikës së Shqipërisë;
• Presidentit të Republikës së Kosovës, Parlamentit të Republikës së
• Kosovës, Kryeministrit të Republikës së Kosovës; Parlamentit të
• Republikës së Kosovës, Ministrisë së Jashtme të Kosovës;
• Presidentit të Serbisë, Parlamentit të Serbisë, Kryeministrit të
• Serbisë, Ministrisë së Jashtme të Serbisë.
• Parlamentit të Malit të zi;
• Parlamentit të Maqedonisë së Veriut;
• Parlamentit italian.

Ornela Radovicka 

Qëndra albanologjike për gjuhën dhe kulturën arbëreshe themeluar nga Atë Bellusci. 

Frascineto\ Calabri\ Itali