Intervistoi: Sokol Paja/

1. E nderuar Danjeza, si lindi ideja për të kandiduar në këshillin e qytetit në Oshawa, Ontario, Kanada dhe cila është platforma juaj elektorale?

Jam anëtare e ACPAC (Albanian Canadian Political Action Committee), një komision që synon të promovojë përfaqësimin e komunitetit shqiptar dhe të inkurajojë angazhimin e tij aktiv në proceset vendimmarrëse të vendit. Propozimi për kandidaturën time erdhi nga kryesia e ACPAC-it. Platforma ime elektorale bazohet në mbrojtjen e interesave të banorëve të Ward 1 në City of Oshawa. Ndërsa North Oshawa po rritet me ritme të përshpejtuara, unë angazhohem të jem një zë i fortë për komunitetin tonë dhe për nevojat e tij në zhvillim. Shtyllat kryesore të fushatës sime janë mbështetja e zhvillimit dhe diversifikimit ekonomik të zonave rurale përmes bujqësisë, agrobiznesit dhe fermave lokale, duke mbështetur fermerët tanë, prodhimet lokale dhe forcimin e ekonomisë rurale, e cila përbën një nga shtyllat kryesore në Ward 1 dhe një burim të rëndësishëm të vendeve të reja të punës.

Gjithashtu, angazhohem për një komunitet që investon tek të rinjtë, duke u krijuar atyre mundësi për t’u përfshirë në vullnetarizëm, aktivitete komunitare dhe procese vendimmarrëse lokale. Mbështes zgjerimin e mundësive për strehim të përballueshëm për familjet e reja dhe të moshuarit në nevojë, si dhe menaxhimin e përgjegjshëm, transparent dhe efektiv të taksave të qytetarëve, duke siguruar që çdo dollar i taksapaguesve të investohet në shërbimet dhe nevojat prioritare të komunitetit.

2. Cili ka qenë angazhimi juaj në qytetin e Oshawa, fokusi juaj, pozicioni dhe nismat tuaja për komunitetin?

Jetoj në City of Oshawa prej më shumë se 10 vitesh dhe gjatë kësaj kohe kam ndërtuar lidhje të forta me komunitetin ku jetoj dhe shërbej. Si Kryetare e Regjionit Durham për ACPAC, kam pasur privilegjin të njoh dhe të bashkëpunoj me anëtarët e komunitetit shqiptar në Oshawa, të cilët përbëjnë rreth 0.6% të popullsisë së qytetit. Mbështetja dhe endorsementi i tyre për kandidaturën time, në përputhje me kërkesat e Municipal Elections Act, është një nder dhe një përgjegjësi që e vlerësoj thellësisht.

Kandidatura ime për Këshillin Bashkiak të City of Oshawa është apartiake dhe bazohet tërësisht në shërbimin ndaj komunitetit. Për gati një dekadë kam kontribuar si vullnetare në mbështetje të grave dhe fëmijëve të prekur nga dhuna ne familje, gjithashtu kam kontribuar për familjet me të ardhura të ulëta që kanë nevojë për strehim, si dhe jam pjesë e komisionit dhe kryetare bordi për komunitetin shkollor. Çdo rol që kam marrë përsipër ka qenë i pavarur, vullnetar dhe pa ndikim partiak, me një qëllim të vetëm: t’u shërbej njerëzve dhe të ndihmoj në përmirësimin e komunitetit ku jetoj.

Sot nuk po kërkoj vetëm një votë. Po kërkoj besimin e qytetarëve të Oshawa-s për të vazhduar të njëjtin mision shërbimi në një nivel më të lartë. Dua ta sjell përvojën time si vullnetare, dëgjimin e zërit të komunitetit dhe përkushtimin tim ndaj qytetarëve në tryezën e vendimmarrjes së City of Oshawa, në mënyrë që çdo vendim të reflektojë nevojat, prioritetet dhe interesat e banorëve që kam pasur privilegjin t’i shërbej nepermjet punës vullnetare për më shumë se 10 vjet.

3. Cilat janë disa aspekte specifike të qytetit Oshawa ku kandidoni dhe ku e mbështesni suksesin e garës suaj elektorale?

City of Oshawa, dhe në veçanti Ward 1 ku unë kandidoj, është një zonë e larmishme që përfshin segmente të ndryshme të komunitetit me profile të ndryshme demografike, përfshirë emigrantë, familje të reja, profesionistë, sipërmarrës dhe fermerë. Ktu është një elektorat i përzier, me nevoja, prioritete dhe pritshmëri të ndryshme, që pasqyrojnë diversitetin, dinamizmin dhe vitalitetin e komunitetit tonë.

Ndërsa pjesa veriore e Oshawa-s vazhdon të zgjerohet me ritme të përshpejtuara, kjo rritje kërkon njohuri të qarta mbi zhvillimin dhe zgjerimin e qytetit, si dhe mbi ndikimin që ky zhvillim ka tek banorët dhe cilësia e jetës së tyre. Në të njëjtën kohë, Oshawa është një nga qytetet e Greater Toronto Area ku taksat e pronës janë ndër më të lartat, prandaj qytetarët duhet të informohen dhe të kenë transparencë të plotë mbi mënyrën se si menaxhohen dhe shpenzohen taksat e tyre.

Gjithashtu, rritja e vazhdueshme e popullsisë, e nxitur nga pozicioni strategjik i qytetit, po e bën gjithnjë e më të domosdoshëm investimin në qendra komunitare, programe për të rinjtë dhe shërbime që u përgjigjen nevojave të një komuniteti në zhvillim. Të gjitha këto, së bashku me çështjet që kam paraqitur në platformën time, përfaqësojnë prioritete thelbësore për komunitetin dhe taksapaguesit e Ward 1. Pikërisht përqendrimi tek këto çështje dhe angazhimi im për t’i përfaqësuar ato në mënyrë të përgjegjshme, transparente dhe efektive janë ato që e dallojnë platformën time nga kandidatët e tjerë dhe që po priten me mbështetje pozitive nga komuniteti.

4. Një shqiptare që kandidon për një pozicion kaq të rëndësishëm në qytetin Oshawa, çfarë ndjesie keni?

Jam shumë e nderuar që, përmes kandidaturës sime, përfaqësoj komunitetin shqiptar në Kanada. Kjo më bën të ndiej një përgjegjësi edhe më të madhe, pasi kam privilegjin të përfaqësoj një komunitet të respektuar, të suksesshëm dhe me kontribute të çmuara në jetën publike, ekonomike dhe shoqërore të vendit.

Komuniteti shqiptar ka investuar dhe ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në zhvillimin e shoqërisë kanadeze. Tashmë besoj se ka ardhur koha që, përmes përfaqësuesve të tij, të jetë më aktiv edhe në politikën vendore, duke garuar në zgjedhjet lokale dhe duke marrë pjesë drejtpërdrejt në proceset vendimmarrëse të pushtetit lokal.

5. Si po ecën fushata? Cila është strategjia e fitores dhe marrëdhënies me publikun dhe bindja për elektoratin gri?

Fushata sapo ka filluar dhe për herë të parë, përmes Gazetës Dielli dhe për të gjithë shqiptarët e diasporës, veçanërisht shqiptarët në Kanada dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, kam kënaqësinë të prezantoj zyrtarisht faqen time të internetit. Përmes saj, të gjithë të interesuarit pavarësisht nëse janë apo jo pjesë e komunitetit mund të njihen më në detaje me mesazhin tim, prioritetet dhe pikat kryesore të platformës sime elektorale. Gjithashtu, ata që dëshirojnë të mbështesin fushatën mund të japin kontributin e tyre financiar nëpërmjet donacioneve ne website Danjeza Danglli — A New Voice for North Oshawa: https://danjezadanglli.ca/

Strategjia ime për fitore mbështetet në fitimin e besimit të qytetarëve përmes dëgjimit me vëmendje të shqetësimeve dhe prioriteteve të tyre, duke i vendosur ato në qendër të angazhimit tim publik. Besoj në një qasje të përgjegjshme, pa bërë premtime që nuk mund të mbahen, por duke qenë një zë i fortë dhe i qëndrueshëm në mbrojtje të interesit publik. Për mua, politika lokale është mbi të gjitha një shërbim ndaj qytetarëve dhe një përgjegjësi ndaj taksapaguesve, duke e vënë veten në funksion të nevojave, interesave dhe mirëqenies së komunitetit që synoj të përfaqësoj.

6. Kush është Danjeza Danglli?

Unë jam një grua, një nënë, një qytetare e angazhuar dhe një profesioniste në fushën e jurisprudencës dhe planifikimit strategjik. Gjatë 18 viteve të jetës sime në Kanada, karriera ime profesionale është zhvilluar në ndërthurje të vazhdueshme mes sektorit publik dhe atij privat.

Si pjesë e sektorit rregullator pranë Professional Engineers Ontario (PEO), kam shërbyer si anëtare e Complaints Committee (Komitetit të Ankesave), një detyrë që e kam ushtruar deri në vitin 2022. Në këtë rol, kam bashkëpunuar ngushtë me profesionistë të njohur në fushat juridike dhe inxhinierike. Në vitin 2022, u emërova Policy and Strategic Planning Advisor pranë Advisory Committee on Standards for Voting Technologies, komisioni përgjegjës për zhvillimin e standardeve të teknologjive të votimit në Provincën e Ontarios. Njëkohësisht, shërbeva si anëtare e ekipit që hartoi standardet për sistemet elektronike të votimit, siç janë electronic poll books dhe vote tabulators.

Përmes këtij angazhimi, pata privilegjin të bashkëpunoj me figura të njohura të lidershipit institucional, akademik dhe publik në Kanada, duke kontribuar në iniciativa me ndikim të rëndësishëm për proceset demokratike dhe administratën publike.

Pas ndryshimeve ligjore të janarit 2024, drejtova një nga projektet më të rëndësishme të transformimit dhe modernizimit të të dhënave zgjedhore për të 444 bashkitë e Ontarios, një nismë që synonte rritjen e efikasitetit, saktësisë dhe integritetit të administrimit zgjedhor në të gjithë provincën.

Përtej angazhimit tim profesional, kam një interes të veçantë për politikën dhe çështjet publike, të cilat i ndjek dhe i studioj rregullisht. Më pëlqen të lexoj, të shikoj filma, të udhëtoj dhe të zbuloj vende të reja. Sporti zë gjithashtu një vend të rëndësishëm në jetën time. Gjatë verës, një pjesë të mirë të kohës e kaloj duke luajtur basketboll me vajzën time.

Kanadaja më ka dhuruar edhe një pasion tjetër që është kayaking, një sport që vazhdoj ta praktikoj me shumë kënaqësi. Gjithashtu, më pëlqejnë veçanërisht udhëtimet me makinë gjatë stinës së vjeshtës, kur peizazhi kanadez shfaq ngjyrat e tij më të bukura dhe të paharrueshme.

Besoj se përvoja ime profesionale, angazhimi qytetar dhe përkushtimi ndaj shërbimit publik më kanë ndihmuar të kuptoj më mirë sfidat dhe mundësitë që formësojnë shoqërinë tonë. Vazhdimisht synoj të kontribuoj në iniciativa që promovojnë transparencën, integritetin dhe zhvillimin e qëndrueshëm të institucioneve dhe komuniteteve ku jetoj e veproj.

Motoja ime është: “Mëso çdo ditë, edhe kur mendon se nuk ke nevojë.”

7. Cila është historia e familjes suaj dhe historiku i emigrimit në Kanada?

Bashkëshorti im ka qenë dhe mbetet mbështetësi im më i madh. Edhe pse ai nuk merr pjesë drejtpërdrejt në fushatën që kam nisur, për shkak të pozicionit që mban në Bashkinë e Qytetit dhe në respekt të politikave të vendit të tij të punës, ai më ka përkrahur vazhdimisht në çdo hap të rrugëtimit tim. Sot, ne jemi prindër krenarë të vajzës sonë, Aria. Edhe pse vetëm 13 vjeçe, ajo është tashmë e angazhuar në shërbim të komunitetit përmes punës së saj vullnetare, duke treguar vlera dhe përkushtim që na bëjnë jashtëzakonisht krenarë.

Si familje, ne zgjedhim ta investojmë kohën e lirë, energjinë dhe përkushtimin tonë në shërbim të komunitetit. Besojmë se një komunitet i fortë ndërtohet nga njerëz që kujdesen për njëri-tjetrin, dhe kjo është arsyeja pse angazhimi qytetar ka qenë gjithmonë një pjesë e rëndësishme e jetës sonë. Pikërisht kjo më bën të ndihem më krenare për familjen që kemi ndërtuar së bashku.

Nga Homeri te Christopher Nolan – dhe Lidhja Shqiptare.

Nga Cafo Boga – 20 korrik 2026

Një Film Bashkëkohor që Ringjall një Botë të Lashtë

Odisea e Christopher Nolan nuk është thjesht një tjetër ekranizim i epopesë së pavdekshme të Homerit. Ajo përfaqëson një nga projektet më ambicioze kinematografike të realizuara ndonjëherë, duke tërhequr vëmendjen e mbarë botës jo vetëm për përdorimin e paprecedentë të teknologjisë IMAX dhe fuqinë mbresëlënëse të rrëfimit vizual, por edhe për mënyrën e guximshme se si riinterpreton një nga kryeveprat më të mëdha të letërsisë botërore. Në vend që të riprodhojë thjesht rrëfimin homerik, Nolan e fton shikuesin të reflektojë sërish mbi pyetjet e përjetshme që qëndrojnë në zemër të kësaj vepre: fajin, drejtësinë, shpengimin, udhëheqjen dhe kuptimin e kthimit në shtëpi.

Për mua, megjithatë, ky film kishte një domethënie edhe më të veçantë. Si shqiptar, më tërhoqi jo vetëm vizioni artistik i Nolanit, por edhe lidhjet e papritura që filmi krijon me popujt e lashtë, traditat dhe trashëgiminë kulturore të Ballkanit. Ndërsa shumica e shikuesve do ta përjetojnë Odisean thjesht si një vepër të jashtëzakonshme kinematografike, ajo ofron njëkohësisht një mundësi për t’u rikthyer te bota historike nga e cila lindi epopeja homerike dhe për të eksploruar qytetërimet që ndihmuan në formësimin e miteve që kanë mbijetuar për afro tre mijë vjet.

Për të kuptuar plotësisht interpretimin e Nolanit, duhet së pari të kuptojmë veprën origjinale.

Tradicionalisht e atribuar Homerit dhe e kompozuar rreth shekullit VIII para erës sonë, Odisea rrëfen udhëtimin dhjetëvjeçar të Odiseut, mbretit të Itakës, në përpjekjen e tij për t’u kthyer në atdhe pas Luftës së Trojës, ngjarjet e së cilës vendosen përgjithësisht në fund të Epokës së Vonë të Bronzit (rreth viteve 1200–1180 p.e.s.).

Më shumë sesa një aventurë, Odisea është një dramë e thellë morale dhe njerëzore. Gjatë udhëtimit të tij, Odiseu përballet me perëndi, përbindësha, magjistare, gjigantë, stuhi, tundime dhe sprova që duken të pakapërcyeshme, ndërsa bashkëshortja e tij besnike, Penelopa, u reziston me durim pretendentëve të shumtë që synojnë të rrëmbejnë si dorën e saj, ashtu edhe fronin e Itakës. Në të gjithë poemën, perënditë e Olimpit nuk janë vëzhgues të largët, por pjesëmarrës aktivë në fatin e njerëzve. Athina e udhëheq dhe e mbron Odiseun, ndërsa Poseidoni, i zemëruar nga verbimi i të birit, Ciklopit Polifem, përpiqet pa pushim ta pengojë kthimin e tij.

Në thelb, Odisea është një rrëfim i përjetshëm mbi qëndresën, guximin, mençurinë, besnikërinë, drejtësinë dhe dëshirën universale për t’u kthyer në shtëpi. Ajo eksploron marrëdhënien ndërmjet vullnetit të lirë të njeriut dhe ndërhyrjes hyjnore, duke na kujtuar se urtësia, durimi, përulësia dhe respekti për parimet më të larta morale triumfojnë mbi krenarinë, dhunën dhe ambicien e pamatur. Pikërisht për këtë arsye Odisea mbetet një nga veprat themelore të letërsisë perëndimore dhe vazhdon të frymëzojë lexues, artistë dhe kineastë pothuajse tre mijëvjeçarë pas krijimit të saj.

Bota Historike pas Odisesë së Homerit

Për të kuptuar si Odisenë e Homerit, ashtu edhe riinterpretimin e ardhshëm të Christopher Nolan-it, është e domosdoshme të kuptojmë botën nga e cila lindi kjo vepër epike. Edhe pse Homeri e kompozoi Odisenë rreth shekullit VIII p.e.s., ngjarjet që ajo përshkruan vendosen tradicionalisht rreth katër shekuj më herët, në fundin e Epokës së Vonë të Bronzit (rreth viteve 1200–1180 p.e.s.). Ishte një periudhë mbretërish të fuqishme, tregtie të lulëzuar detare dhe qytetërimesh të zhvilluara, shembja e papritur e të cilave ndryshoi rrjedhën e historisë së Mesdheut.

Shumë kohë përpara ngritjes së mikenasve, Ballkani dhe rajoni i Egjeut banoheshin nga popullsi autoktone, të cilat autorët e lashtë grekë i përmblidhnin nën emrin pellazgë. Në të njëjtën kohë, ishulli i Kretës ishte qendra e qytetërimit minoas, qytetërimi më i hershëm i zhvilluar i Epokës së Bronzit në Evropë dhe fuqia dominuese detare e Mesdheut lindor. Rrjetet e tyre tregtare, arritjet artistike dhe organizimi shoqëror i përqendruar rreth pallateve ushtruan një ndikim të thellë mbi botën përreth.

Rreth viteve 2300–2000 p.e.s., grupe baritore proto-greke me origjinë indo-evropiane migruan drejt jugut, në gadishullin grek. Në vend që të zëvendësonin plotësisht popullsitë vendase, ato u përzien gradualisht me banorët autoktonë të Egjeut, duke krijuar atë që më vonë u njoh si qytetërimi mikenas. Rreth vitit 1750 p.e.s. ata kishin ngritur qendra të fortifikuara pallatore dhe, gjatë shekujve në vijim, shtrinë ndikimin e tyre në Greqinë jugore, ishujt e Egjeut dhe përfundimisht në Kretën minoase. Nga rreth viteve 1600 deri në 1100 p.e.s., mikenasit dominuan pjesën më të madhe të Ballkanit jugor dhe botës egjeane, duke krijuar peizazhin politik dhe ushtarak ku do të vendoseshin më vonë ngjarjet e eposeve homerike.

Kronologjia është thelbësore. Nëse Lufta e Trojës ndodhi rreth vitit 1180 p.e.s. – siç sugjerojnë tradita e lashtë dhe kronologji të mëvonshme, si ajo e Eratostenit – atëherë ajo zhvillohej në kulmin e qytetërimit mikenas. Prandaj, prijësit e përjetësuar në poemat e Homerit, si Agamemnoni, Menelau, Akili dhe Odiseu, i përkisnin botës mikenase dhe jo Greqisë klasike të shekujve të mëvonshëm. Fitoret, ambiciet dhe rivalitetet e tyre pasqyrojnë rendin politik të Epokës së Vonë të Bronzit, jo atë të qytet-shteteve që do të lindnin shumë shekuj më pas.

Ironikisht, fitorja mbi Trojën u pasua nga katastrofa në vendlindje. Brenda një periudhe relativisht të shkurtër, sistemi pallator mikenas u shemb, duke i dhënë fund njërit prej qytetërimeve më të fuqishme të Epokës së Bronzit. Rreth shekullit XI p.e.s., një valë e re popullsish veriore, të identifikuara tradicionalisht si dorianë, hynë në Peloponez dhe ndryshuan rrënjësisht hartën politike të Greqisë. Sipas një interpretimi historik, këto popullsi e kishin prejardhjen nga Ballkani verior dhe veriperëndimor dhe përfshinin grupe të lidhura me maqedonët, epirotët dhe ilirët. Të pajisur me armë hekuri dhe të organizuar mbi një kulturë të fortë ushtarake, ata arritën të dominojnë pjesën më të madhe të Greqisë, duke hedhur themelet e qytet-shteteve të fuqishme si Sparta dhe Korinthi.

Shfaqja e qytetërimit mikenas – dhe më pas e botës helene – nuk ishte rezultat i izolimit kulturor, por i ndërveprimit të vazhdueshëm midis popujve të ndryshëm. Ashtu si shumë qytetërime para dhe pas tyre, të ardhurit përvetësuan elemente të kulturave që gjetën përpara. Traditat fetare, emrat e vendeve, ndikimet artistike dhe zakonet vendase i mbijetuan ndryshimeve politike dhe u ndërthurën gradualisht në atë që më vonë u zhvillua si qytetërimi klasik grek. Pushtimi ndryshoi ekuilibrat e pushtetit, por nuk e fshiu trashëgiminë kulturore të popujve që kishin jetuar aty më parë.

Pse Odisea Gjen Jehonë të Veçantë te Shqiptarët

Për shqiptarët, Odisea e Christopher Nolanit ofron më shumë sesa një përjetim të jashtëzakonshëm kinematografik. Ajo krijon gjithashtu një mundësi të rrallë për t’i prezantuar botës një nga traditat më të lashta dhe më të çmuara të trashëgimisë sonë kulturore.

Një nga elementet më të veçanta artistike të filmit është kolona zanore, e cila përfshin iso-polifoninë shqiptare, një formë unike e këngës shumëzërëshe, e njohur nga UNESCO si Kryevepër e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit. Për të krijuar atmosferën muzikore të botës së lashtë, kompozitori fitues i çmimit Oscar, Ludwig Göransson, udhëtoi në jug të Shqipërisë, ku regjistroi këngë autentike iso-polifonike, të shoqëruara nga tingujt e veglave tradicionale të barinjve.

Kjo zgjedhje ishte njëkohësisht artistike dhe kulturore. Me harmonitë e saj karakteristike dhe timbrin e saj të përjetshëm, iso-polifonia shqiptare krijon një atmosferë që të kujton një botë të lashtë, solemne dhe thellësisht njerëzore – cilësi që i përshtaten natyrshëm universit homerik. Qoftë se kjo zgjedhje u motivua vetëm nga kërkesat artistike, apo edhe nga vlerësimi për traditat e lashta kulturore të rajonit, përfshirja e saj në film sjell përpara publikut botëror një nga shprehjet më autentike dhe më jetëgjata të kulturës shqiptare.

Përtej muzikës së saj, Shqipëria ka ruajtur edhe elemente të një tradite shoqërore dhe morale që paraqesin ngjashmëri të dukshme me vlerat etike të botës homerike. Koncepte si nderi, integriteti personal, mikpritja, besnikëria ndaj familjes, shenjtëria e fjalës së dhënë dhe detyrimi për të mbrojtur mikun kanë mbetur për shekuj me radhë pjesë përbërëse e Kanunit, kodit tradicional shqiptar të sjelljes, i cili deri në kohë relativisht të vona u transmetua pothuajse tërësisht në mënyrë gojore.

Megjithëse Kanuni u formësua gjatë shumë shekujve dhe nuk duhet parë si një vazhdim i drejtpërdrejtë i shoqërisë homerike, theksi që ai i kushton besës, mikpritjes, nderit dhe lidhjeve familjare pasqyron vlera që zënë një vend qendror si në Odise, ashtu edhe në traditën shqiptare. Në këtë kuptim, filmi i Nolanit na kujton se disa prej idealeve morale të kënduara nga Homeri nuk kanë mbijetuar vetëm në letërsi, por edhe në traditat e gjalla të Ballkanit.

Ndër këto tradita, përvoja shqiptare zë një vend të veçantë. Kjo nuk është hera e parë që artistët shqiptarë lidhen me Odisean. Në adaptimin e mirënjohur televiziv të vitit 1968, aktori legjendar shqiptar Bekim Fehmiu realizoi një nga interpretimet më mbresëlënëse të Odiseut, ndërsa Irene Papas, me prejardhje arvanitase, solli një Penelopë po aq dinjitoze dhe të fuqishme. Interpretimi i Fehmiut ndërthurte fisnikërinë, mençurinë, qëndrueshmërinë dhe njerëzoren, duke mbetur edhe sot një nga portretizimet më të arrira të heroit homerik në ekran.

Është domethënëse që, me një distancë prej më shumë se gjysmë shekulli, krijimtaria shqiptare ka gjetur vend në dy interpretime të rëndësishme të së njëjtës kryevepër universale. Në vitin 1968 ishte fytyra e një aktori shqiptar që i dha jetë Odiseut në ekran. Sot është zëri i kulturës shqiptare – përmes bukurisë së jashtëzakonshme të iso-polifonisë shqiptare, të njohur nga UNESCO – që shoqëron udhëtimin e tij epik. Së bashku, këto dy kontribute dëshmojnë se kultura autentike i kapërcen kufijtë kombëtarë dhe bëhet pjesë e trashëgimisë së përbashkët të njerëzimit.

Rinterpretimi i Christopher Nolanit

Odisea e Christopher Nolanit kuptohet më së miri jo si një ekranizim besnik i epopesë homerike, por si një rinterpretim filozofik i menduar me kujdes dhe i frymëzuar prej saj. Duke ruajtur vijën kryesore të udhëtimit të Odiseut drejt Itakës pas Luftës së Trojës, Nolani i jep historisë një kuptim të ri, duke zëvendësuar botëkuptimin fetar të Greqisë së lashtë me një eksplorim modern të ndërgjegjes, fajit dhe përgjegjësisë morale.

Në Odisean e Homerit, perënditë e Olimpit janë qenie reale që ndërhyjnë drejtpërdrejt në fatin e njerëzve. Athina e mbron dhe e udhëheq Odiseun, Poseidoni e ndjek pa mëshirë për t’u hakmarrë për verbimin e të birit, Ciklopit Polifem, ndërsa Zeusi garanton ruajtjen e rendit moral të universit. Ndërhyrja hyjnore nuk është një simbol letrar, por një pjesë thelbësore e vetë epopesë, duke pasqyruar bindjen se fati i njerëzve ishte i pandashëm nga vullneti i perëndive.

Nolani zgjedh një qasje krejtësisht tjetër. Në vend që t’i paraqesë perënditë si qenie mbinatyrore, ai i përdor ato si simbole të kujtesës, ndërgjegjes, drejtësisë dhe përgjegjësisë personale. Athina shndërrohet në mishërimin e luftës së brendshme morale të Odiseut, ndërsa parimi i lashtë grek i ksenisë (xenia) – ligji i shenjtë i mikpritjes, i mbrojtur nga Zeusi – rinterpretohet si një detyrim etik universal, i mbështetur jo te urdhri hyjnor, por te dinjiteti njerëzor.

Ky ndryshim e transformon rrënjësisht natyrën e udhëtimit të Odiseut. Te Homeri, sfida e tij më e madhe është të kapërcejë pengesat që i vendosin perënditë. Në interpretimin e Nolanit, pengesa më e madhe ndodhet brenda vetvetes. Kështu, udhëtimi i tij nuk është më vetëm një kthim fizik në Itakë, por edhe një rrugëtim psikologjik përmes fajit, vetëshqyrtimit dhe shpengimit.

Këto zgjedhje artistike kanë nxitur diskutime të shumta si mes kritikëve të filmit, ashtu edhe mes studiuesve të letërsisë klasike. Shumë prej tyre e kanë vlerësuar Nolanin për mënyrën se si ka arritur ta bëjë një nga epet më të lashta të njerëzimit emocionalisht dhe filozofikisht të afërt me publikun bashkëkohor. Të tjerë, përkundrazi, argumentojnë se duke minimizuar rolin e perëndive, filmi largohet tepër nga vizioni origjinal i Homerit dhe, rrjedhimisht, ndryshon vetë kuptimin e epopesë.

Të dyja këto këndvështrime kanë bazën e tyre. Si vepër kinematografike, Odisea është vizualisht madhështore, intelektualisht ambicioze dhe emocionalisht bindëse. Si interpretim i Homerit, megjithatë, ajo duhet parë si një rinterpretim modern dhe jo si një rrëfim besnik i origjinalit. Në vend që ta ftojë shikuesin të kuptojë vullnetin e perëndive, Nolani e fton të përballet me një pyetje po aq të përjetshme: kush është gjykatësi përfundimtar i veprimeve tona – autoriteti hyjnor apo ndërgjegjja jonë?

Vlerësim Përfundimtar

Pavarësisht nëse dikush pajtohet me interpretimin e Christopher Nolanit apo parapëlqen vizionin origjinal të Homerit, një fakt mbetet i padiskutueshëm: Odisea vazhdon të jetë një nga kryeveprat më të mëdha të letërsisë botërore, sepse temat që trajton janë të përjetshme. Gati tre mijë vjet pas krijimit të saj, ajo vazhdon të ngrejë pyetje me të cilat çdo brez duhet të përballet: Çfarë është udhëheqja e vërtetë? A mund të ketë fitore pa drejtësi? A lind mençuria nga triumfi apo nga vuajtja? Dhe a mund të kthehet vërtet njeriu në shtëpi pa bërë më parë paqe me ndërgjegjen e vet?

Nolani nuk është përpjekur ta riprodhojë epopenë homerike skenë pas skene. Përkundrazi, ai e ka riimagjinuar atë për shekullin XXI, duke zëvendësuar ndërhyrjen hyjnore me konfliktin psikologjik dhe duke e ftuar publikun bashkëkohor të reflektojë mbi përgjegjësinë, fajin, shpengimin dhe pasojat e zgjedhjeve njerëzore. Qoftë si një ekranizim besnik, qoftë si një rinterpretim filozofik, filmi dëshmon se veprat e mëdha letrare mbeten të pavdekshme pikërisht sepse vazhdojnë të frymëzojnë çdo brez të ri.

Për shqiptarët, Odisea mbart një domethënie shtesë dhe thellësisht emocionale.

Përmes bukurisë së jashtëzakonshme të iso-polifonisë shqiptare, të njohur nga UNESCO, dhe trashëgimisë së paharruar të interpretimit të Bekim Fehmiut në rolin e Odiseut, kultura shqiptare ka gjetur vendin e saj në dy interpretime të shquara të së njëjtës kryevepër të pavdekshme. Këto nuk janë thjesht momente krenarie kombëtare; ato dëshmojnë se traditat autentike kulturore zotërojnë një gjuhë universale, të aftë të kapërcejë kufijtë, gjuhët dhe shekujt.

Ndoshta ky është arritja më e madhe e Christopher Nolanit: jo thjesht krijimi i një filmi të jashtëzakonshëm, por frymëzimi i miliona njerëzve për t’u rikthyer te Homeri, për të rizbuluar botën e lashtë dhe për të shtruar pyetje të reja mbi historinë, mitin dhe qytetërimin. Nëse filmi i tij i nxit shikuesit të lexojnë Odisean, të eksplorojnë qytetërimet që i dhanë jetë dhe të vlerësojnë traditat e pasura kulturore që vazhdojnë të jehojnë nga ajo botë – përfshirë edhe ato që janë ruajtur në Shqipëri – atëherë ai ka arritur diçka shumë më të madhe sesa suksesi komercial. Ai ka ringjallur kureshtjen për një nga rrëfimet më të mëdha të njerëzimit dhe për qytetërimet e jashtëzakonshme që e lindën atë. Mbi të gjitha, ai na kujton se historitë vërtet të mëdha nuk i përkasin kurrë vetëm një kombi apo një brezi. Ato mbijetojnë sepse çdo epokë zbulon një kuptim të ri në to, ndërsa çdo qytetërim lë gjurmën e vet në udhëtimin e tyre përmes historisë.

Foto: https://www.signis.world/…/the-odyssey-by-christopher…/

Një refleksion mbi librin “Ngjarje dhe personalitete në trojet shqiptare” (1918 – 2000).

Arben Iliazi

Sapo ka dalë në qarkullim libri i historianit të njohur nga Shkupi, Qerim Lita, “Ngjarje dhe personalitete në trojet shqiptare” (1918 -2000), (redaktor Shkëlzen Halimi, botim i fondacionit Alsar-2026). Dr. Qerim Lita është një nga studiuesit shqiptarë që ka dhënë një kontribut thelbësor në ndriçimin e historisë moderne dhe bashkëkohore të shqiptarëve nën ish-Jugosllavi, duke sjellë prova të jashtëzakonshme, që i renditin shqiptarët në lartësinë e duhur të qytetërimit, përballë grackave të shovinizmit dhe primitivizmit ballkanik. Lita, në studimet e tij, ka argumentuar se çështja shqiptare është tejet serioze dhe më tragjikja në Evropë dhe, përballë saj, ndërgjegja e Evropës duhet të dlirësohet, të bëjë katarsisin e vet. Për studiuesin Q. Lita çështja shqiptare ka logjikën e saj njerëzore, pa të cilën nuk mund të ketë asnjë logjikë institucionale. Ndaj vonesat historike do të rezultonin fatale. Zgjidhjet e politikanëve shqiptarë nuk kanë qenë dhe nuk janë përherë zgjidhjet e vërteta të popullit. Ndërsa nga Fuqitë e Mëdha, që gatuan Konferencën e Londrës, në vitin 1913, ende nuk kanë një “brerje” të vërtetë të ndërgjegjes.

***

Ekziston një histori, përderisa kanë ekzistuar dhe ekzistojnë shqiptarët. Fqinjët tanë ballkanikë janë përpjekur që kuptimin e historisë ta ngulitin qysh në krye, sipas variantit të tyre mitoman e të falsifikuar.

Ndaj ky libër merr vlerë në ditët e sotme kur fqinjët përpiqen të fabulojnë histori të rreme, shqiptarofobe.

Qerim Lita, me gërshetimet që formon në mjedisin historik, ka vite që është pozicionuar në fushën e determinizmit historik, me publikime të vazhdueshme shkencore dhe historike në revista të njohura albanologjike, duke ofruar një qasje të re, mbështetur në fakte arkivore për periudhat më të ndjeshme të shekullit të kaluar. Ai është autor i një sërë veprash, i disa monografive dhe përmbledhjeve, me vlerë të lartë shkencore, ndër të cilat spikasin:

“Problemi shqiptar në RS të Maqedonisë 1966-1974”,

“Terrori Komunist (1981-1991)”, Analiza e Lëvizjeve Kombëtare.

“Tragjedia Çame” ( në bashkëautorësi me shkrimtarin dhe studiuesin e njohur Shkëlzen Halimi).

Studimet e Qerim Litës janë fokusuar edhe te periudha e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare në Shkup dhe trevat përreth, gjatë viteve ’40, si dhe tek rëndësia e inteligjencës shqiptare në ngritjen e vetëdijes kombëtare.

***

Në veprën “Ngjarje dhe personalitete në trojet shqiptare” (1918 – 2000), ku janë përfshirë 25 punime studimore, synohet zbardhja e ngjarjeve me peshë të rëndësishme historike që kanë ndodhur në Kosovë dhe në Trevat Lindore, Maqedoninë e sotme Veriore, nga krijimi i i Jugosllavisë së Versajës, deri në shpërbërjen e Federatës artificiale Jugosllave dhe në çlirimin përfundimtar të Kosovës.

“Ngjarje dhe personalitete në trojet shqiptare”, është një libër sintezë për dhimbjen e tragjedisë sonë, për shpresën dhe idealin tonë mbarëkombëtar.

Me një punë pasionante Lita ka hedhur dritë mbi projektet antishqiptare të shpërnguljes dhe spastrimit etnik. Shpërnguljen dhe dëbimin e dhunshëm të shqiptarëve të Kosovës, përkatësisht qarqeve të Mitrovicës, Prishtinës, Shkupit etj. në bazë të Traktatit Turko-Serb, të nënshkruar në Stamboll në vitin 1914, por edhe të shqiptarëve nga Trevat Lindore.

Studiuesi citon shtypin serb, gazetat turke, greke, bullgare, etj. për marrëveshjen e arritur, në qershor 1927, mes Mbretërisë serbe – kroate – sllovene dhe Republikës së Turqisë.

Lita flet gjithashtu për marrëdhëniet Shqipëri-Turqi në vitet 1923-1934, për vendosjen e marrëdhënieve diplomatike dhe hapjen e përfaqësive diplomatike në vitin 1926, Marrëveshjen Turko- Greke të vitit 1927, për shpërnguljen e popullsisë ortodokse nga Turqia për në Greqi, ku u përfshinë edhe 25 mijë ortodoksë shqiptarë.

Traktati i Lozanës, i nënshkruar më 30 janar 1923, përcaktoi shkëmbimin e popullsisë ndërmjet Greqisë dhe Turqisë bazuar në përkatësinë fetare e jo atë etnike. Ndonëse zyrtarisht u përjashtuan, çamët myslimanë u shpërngulën dhunshëm në Turqi nga autoritetet greke përmes shfrytëzimit të kësaj marrëveshjeje dhe shpronësimeve masive (1923-1926).

Megjithatë, shteti grek përdori manovra ligjore dhe vendosi që t’i trajtonte shqiptarët myslimanë si popullsi shkëmbyese. Kjo situatë u shfrytëzua për të konfiskuar tokat, shtëpitë dhe pasuritë e çamëve, të cilat iu dhanë refugjatëve grekë të ardhur nga Azia e Vogël. Rreth 30.000 deri 35.000 çamë u detyruan të lënë trojet e tyre stërgjyshore në periudhën 1923-1926 dhe të shpërngulen në Turqi.

Ky spastrim paraprak shërbeu si një goditje e rëndë demografike për Çamërinë, e cila i parapriu edhe shpërnguljes përfundimtare dhe gjenocidit të viteve 1944-1945 gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Historiani Qerim Lita jep një panoramë mbi lëvizjen kombëtare shqiptare në Kosovë, kur në vitin 1930 qeveria shqiptare lejoi vendosjen e krerëve të Komitetit për Mbrojtjen e Kosovës në Shqipëri, siç ishin Bedri Pejani, Ibrahim Jakova etj. si dhe emërimin e Rauf Ficos, një nga diplomatët më të shquar, si ministër i plotfuqishën në Beograd, i cili në 10 tetor 1933 i raportonte ministrit të jashtëm Xhafer Vilës, se shqiptarët e Kosovës nuk gëzojnë as të drejtën më elementare të njeriut.

Një kapitull hedh dritë mbi kontributin e shqiptarëve të Maqedonisë në Lëvizjen Kombëtare, si Sait Idriz Hoxha, Muderrizit, politikanit, atdhetarit dhe humanistit të shquar, që lindi në Shkup në vitin 1887. Vend kanë gjetur në këtë libër edhe zhvillimet ushtarake arsimore në qarqet e Kosovës. Luftimet shqiptaro – serbe në qarkun e Mitrovicës dhe Marrëveshja e Nishit, më 26 nëntor 1941. Mjaft interesant është kapitulli “Mustafa Kruja dhe tokat e liruara”, kushtuar një ndër atdhetarëve nacionalistë, që ishte për një politikë kombëtare të qeverisë shqiptare, dhe që mori nismën për regjistrimin e popullsisë në tokat e liruara, përkatësisht në Dibër, Prishtinë, Pejë, Prizren, Ulqin. M Kruja ishte hartues i projektit “Instituti shqiptar për studime dhe arte”, një ngjarje shumë e rëndësishme kombëtare, që do të mblidhte dokumente dhe dëshmi të shkruara prej të huajve për të drejtat etnike te kombit shqiptar. Ky projekt u mbështet nga intelektualë të tjerë të shquar si Eqerem Çabej, Ernest Koliqi, Eqerem Bej Vlora, Mati Logoreci, Lasgush Poradeci, Dhimitër Berati etj. Pranë këtij Instituti u formua edhe “Seksioni Kosova”.

Një kapitull tjetër trajton organizimin politik dhe ushtarak të Lidhjes së Dytë të Prizrenit në Trevat Lindore më 16-21 shtator 1943, që shtroi kërkesën për bashkimin e të gjitha trojeve shqiptare.

Autori sjell të dhëna shumë interesante për Masakrën e Tivarit, ku u masakruan 3760 shqiptarë.

Me mjaft vlera janë hulumtimet arkivore që u kushtohen prof. Ibrahim Kelmendit, veprimtar kombëtar nga Presheva, si dhe Jonuz Ballës nga fashti Mollas i Elbasanit, që u bë udhëheqës të nacionalizmës shqiptare në Trevat Lindore, nga viti 1941-1946.

Kapituj të tjerë flasin për shpërnguljet e shqiptarëve nga Republika e Maqedonisë për në Republikën e Turqisë, në vitet 1953-1959, për presionin e vazhdueshëm ndaj gjuhës shqipe nën regjimin jugosllavo-maqedonas, hapjen e shkollave turke në vendbanimet shqiptare, debatin rreth përdorimit të gjuhës së vetme letrare shqipe dhe çeshtjen e perdorimit zyrtar të gjuhës shqipe në Maqedoni, si dhe masat e dhunshme ndaj librit shqip dhe imponimin e toponimeve sllave. Me hollësi përshkruhet represioni ndaj gjuhës shqipe në Maqedoni, në vitet 1981-1990. Interesant është dhe kapitulli ku autori jep listën e plotë të pjesëmarrësve në mbledhjen e jashtëzakonshme të Komitetit Krahinor të Lidhjes së Komunistëve të Kosovës, të mbajtur në 4 dhjetor 1988, me kryesues Remzi Kolgecin.

Një kapitull tjetër i kushtohet shqiptarëve në Kosovës në vitet 1989-1990, si dhe veprimtarive të Lidhjes Demokratike të Kosovës, të drejtuar nga Ibrahim Rugova. Kapitulli 23 na njeh me pozitën e shqiptarëve në Maqedoni pas rënies së komunizmit dhe shpërbërjes së Federatës Jugosllave.

***

Historiani Qerim Lita ngre problemet tragjike të popullit të vet dhe rrit ndërgjegjen kombëtare, sepse njohja e së vërtetës është një nga parimet autentike të lirisë, jo vetëm për një popull, por për tërë bashkësinë e popujve.

Në këtë libër autori shtron idenë se çështja e Kosovës, çështja çame, apo çështja e shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut dhe trevave të tjera shqiptare, janë pole të të njëjtit univers, pjesë të së njëjtës çështjeje të vetme, e cila duhet emërtuar saktë si çështje shqiptare. Shqiptarët, në zinxhirin e kohërave, me kërkesat e tyre të thelbit ekzistencial e të normave ndërkombëtare, nuk kanë kërkuar aspak më shumë nga ç’u takonte në të vërtetë. Edhe përfaqësuesve të tyre nuk u ka munguar kurrë aftësia për të bërë parashikime të sakta dhe prognoza politike, në kuptimin e ndërgjegjësimit të madh e të përgjithshëm, si dhe ndërgjegjësimin e faktorit ndërkomëbtar.

Armiqtë e kombit tonë konstruktuan doktrinën e spastrimit etnik për zhdukjen e shqiptarëve, plot paragjykime e urrejtje shtazarake, me mitologji dinake politike, duke u rrekur t’i mbushin mendjen fuqive perëndimore se shqiptarët janë të mangët intelektualisht, pa imunitet historik e kulturor.

Studiuesi Qerim Lita, me argumenta historike, provon të kundërtën, duke rrëzuar tezat e partikularitetit, duke na prezantuar një sërë figurash të rëndësishme historike, që u bënë simbole kombëtare dhe pararendës të unitetit kombëtar.

Lita provon me dokumenta se çështja shqiptare është tejet serioze dhe më tragjikja në Evropë, pavarësisht se shumë diplomatëve u është dukur shumë e vogël përballë çështjeve të tjera.

Kështu libri fiton dimensione më të gjera dhe apelon që t’u jepen të gjitha të drejtat shqiptarëve në ish – Jugosllavi, pa sakrifikuar interesat e kombit shqiptar. Çdo verdikt i bazuar në shkeljen e këtyre të drejtave do të jetë një padrejtësi. Platforma për spastrimin etnik të shqiptarëve përbën një turp nga më të pabesëshmit për qytetërimin evropian e botëror. Kjo filozofi e spastrimit dhe gjenocidit u aplikua në masë të gjerë dhe mbi një plan të studiuar nga shovinizmi serbo – grek.

Por ka patur një kod ekzistencial të kombit shqiptar në të gjitha kohërat. Atë e ka formuluar vetë populli, personalitetet dhe heronjtë e tij, të përkrahur dhe të mbështetur nga bota e qytetëruar e përparimtare. Në këtë kuptim, kjo vepër, përveç kuptimit historiko – shkencor të mirëfilltë, është edhe një antropologji dhe filozofi e humanizmit politik dhe protagonizmit patriotik.

Historiani Lita e trajton çështjen shqiptare si një substancë etnike shpirtërore, përbërëse të një realiteti të martirizuar shqiptar.

Autori tregon se midis luftës e paqes shqiptarët përherë kanë dashur paqen. Shqiptarët, duke fituar lirinë, bëjnë të mundur që serbët, grekët, maqedonasit, të çlirohen nga kompleksi i pseudolirisë, që është një mjerim e tragjedi për ta, një mungesë emancipimi politik, i pashembullt, që i izolon nga kombet e tjera të lira të Evropës e të botës.

Mesazhi i veprës është i qartë: ne jemi për paqe, por jo pa liri, ne jemi për liri, por me paqe. Politika kombëtare nuk është monopol i shtetarëve, por është e hapur për të gjithë, duke ofruar dhe vënë në lëvizje potencialin intelektual të të gjithë kombit.

***

Falë punës së shkëlqyer të historianit Qerim Lita në këtë libër mësojmë se shpirti i lirisë ekzistenciale te shqiptarët ka qenë i palodhur, duke kërkuar pa fund mëvetësinë dhe dinjitetin njerëzor, pavarësisht se u gjendën në një vorbull tjetërsimesh historike. Liria e njeriut shqiptar, që nuk e njohu kurrë shpirtin e skllavërimit dhe shpërfilljen ndërkombëtare, ka qenë njëherazi e përkorë dhe guximtare, në epoka gjithnjë e më të shformuara nga ajo që vetë epoka i quante fatalitet. “Por beteja për lirinë nuk ka fund, shprehet studiuesi. Në çdo rrethanë historike shqiptarët zotërojnë dashurinë për lirinë dhe janë në gjendje të ndërtojnë lirinë. Liria është Fe dhe përkushtim për shqiptarët. Ata janë përpjekur dhe përpiqen të mos e thjeshtojnë lirinë vetëm tek arritja e mëvetësisë. Çdo fitore e lirisë duket se kthehet kundër saj, cënon ekzistencën tonë kombëtare, ndaj kërkon një luftë të re. Shpirtrat e shquar të Shqiptarizmës ushqejnë forcën që raca shqiptare të mos zhburrërohet”.

Autori në këtë libër na rrëfen se nëse nacionalizmi fiksionohet dhe mbyllet në vetvete, shkel parimet e së drejtës ndërkombëtare, detyrimisht të çon te lufta. E keqja ndjell të keqen. Ndjenja e kombëtares është një ndjenjë e fortë kundër egoizmit dhe ideologjive shkombëtarizuese, të udhëhequra nga ksenofobia, që vijnë nga dallimet etnike.

Intervistoi: Sokol Paja/

1. E nderuar Mendi, si lindi ideja për të kandiduar në Këshillin e Qytetit të Mississaugës? Cila është platforma juaj elektorale?

Ideja për të kandiduar nuk lindi nga politika. Lindi nga përvoja ime e përditshme. Prej shumë vitesh punoj si Senior Condominium Manager, ku çdo ditë merrem me buxhete, infrastrukturë, siguri, mirëmbajtje, marrëdhënie me banorët dhe zgjidhjen e problemeve komplekse. Në thelb, puna që bëj sot është shumë e ngjashme me atë që bën një këshilltare bashkiake, vetëm në një shkallë më të madhe.

Unë nuk jam njeri që rri e ankohet kur diçka nuk funksionon. Nuk më pëlqen të shoh potencial të humbur. Kur shoh se diçka mund të bëhet më mirë, përvesh mëngët dhe filloj punën. Mississauga është shtëpia ime. Ward 3 është lagjja ku jetoj. Besoj se ka një potencial të jashtëzakonshëm që sot nuk po shfrytëzohet plotësisht. Ne kemi nevojë për energji të re, për njerëz që sjellin rezultate dhe jo justifikime.

Platforma ime bazohet mbi disa shtylla kryesore:

-komunitete më të sigurta;

-menaxhim të përgjegjshëm të parave të taksapaguesve;

-transparencë dhe llogaridhënie;

-infrastrukturë dhe rrugë më të mira;

-më shumë investime në familje, të rinj dhe hapësira publike.

Unë nuk premtoj mrekulli. Premtoj punë, përkushtim dhe rezultate.

2. Cili është fokusi juaj politik? Çfarë përfaqësoni dhe cili është mesazhi juaj për shqiptarët?

Unë kandidoj si një kandidate e pavarur, sepse në zgjedhjet bashkiake në Ontario nuk përfaqësohen parti politike. Fokusi im është shumë praktik. Qytetarët nuk duan fjalime të gjata. Ata duan rrugë më të sigurta, lagje më të pastra, shërbime që funksionojnë dhe një bashki që i dëgjon.

Për mua politika lokale nuk është ideologji. Është shërbim.

Shqiptarëve në Kanada dhe në diasporë dua t’u them se suksesi i një shqiptari është krenari për të gjithë ne. Mbështetja e tyre nuk është vetëm mbështetje për mua si individ, por edhe një mesazh se komuniteti ynë është i integruar, kontribuon dhe është gati të marrë përgjegjësi në vendimmarrje.

3. Sa i rëndësishëm është ky kandidim dhe mbi çfarë e mbështesni besimin tuaj për sukses?

Ky është një hap shumë i rëndësishëm, sepse vendimet që merren në bashki ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e përditshme të njerëzve. Nga siguria në lagje, tek transporti, infrastruktura, taksat dhe cilësia e jetës. Besimin tim nuk e mbështes te sloganet. E mbështes te puna ime.

Kam menaxhuar komunitete të mëdha rezidenciale, kam drejtuar ekipe, kam administruar buxhete shumë milionëshe, kam zgjidhur konflikte dhe kam marrë vendime të vështira. Njerëzit nuk kanë nevojë të imagjinojnë se çfarë mund të bëj. Ata mund të shohin se çfarë bëj çdo ditë.

4. Si ndiheni që një shqiptare që kandidon për një pozicion kaq të rëndësishëm?

Është një përgjegjësi dhe një nder i madh. Jam krenare për rrënjët e mia shqiptare. Jam po aq krenare që Kanadaja më dha mundësinë të ndërtoj jetën time këtu. Shpresoj që kandidimi im të tregojë se nuk ka rëndësi nga vjen, por çfarë kontribuon.

Nëse historia ime frymëzon qoftë edhe një vajzë të re shqiptare të besojë më shumë tek vetja dhe të mos ketë frikë të marrë role udhëheqëse, atëherë kam arritur diçka shumë të rëndësishme.

5. Si po ecën fushata? Cila është strategjia juaj?

Fushata po ecën shumë mirë. Strategjia ime nuk është marketingu. Strategjia ime është kontakti njerëzor. Po trokas derë më derë, po dëgjoj qytetarët, po marr pjesë në aktivitetet e komunitetit dhe po flas me njerëzit.

Unë besoj se besimi fitohet duke dëgjuar më shumë sesa duke folur. Edhe votuesit që ende nuk kanë vendosur, duan të shohin një person autentik. Besoj se sinqeriteti, kompetenca dhe puna konkrete bindin shumë më tepër sesa premtimet boshe.

6. Kush është Mendi Kabashi?

Jam oficere togere në rezervë, me një Master në Drejtësi, dhe kam ndërtuar karrierën time mbi disiplinën, përgjegjësinë dhe shërbimin ndaj komunitetit. Kam kryer pesë vite formim ushtarak dhe drejtues në Itali dhe kam shërbyer si oficere dhe më pas si këshilltare ligjore në Ministrinë e Mbrojtjes në Shqipëri.

Sot punoj si Senior Condominium Manager në Kanada, ku drejtoj komunitete të mëdha rezidenciale dhe merrem çdo ditë me menaxhim, siguri, financa dhe zgjidhje problemesh.

Jam gjithashtu moderatore dhe intervistuese e emisionit “In Talks”, ku kam pasur mundësinë të zhvilloj biseda me personalitete nga politika, diplomacia, biznesi dhe kultura.

Jam nënë e dy fëmijëve dhe besoj se pikërisht prindërimi më ka bërë edhe më të përgjegjshme për të ardhmen e komunitetit tonë. Motoja ime është shumë e thjeshtë: Mos prit që dikush tjetër të ndryshojë gjërat. Bëhu pjesë e ndryshimit.

7. Cila është historia juaj familjare dhe e emigrimit në Kanada?

Vij nga një familje shqiptare ku puna, arsimi dhe integriteti kanë qenë gjithmonë vlerat më të rëndësishme. Babai im, Mirush Kabashi, ishte një artist i njohur shqiptar dhe më mësoi që emri ndërtohet me karakter, punë dhe dinjitet.

Pas një karriere në Shqipëri dhe studimeve në Itali, vendosa të ndërtoj jetën time në Kanada. Si shumë emigrantë, fillova nga e para. Me punë, disiplinë dhe këmbëngulje arrita të ndërtoj një karrierë profesionale dhe të fitoj besimin e komunitetit.

Kanadaja më dha mundësi. Sot dua t’i kthej diçka këtij vendi përmes shërbimit publik. Besoj se çdo brez ka përgjegjësinë të lërë pas një komunitet më të mirë sesa e gjeti.

Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Po lexoj librin e ambasadorit amerikan Christopher Hill, “Në shërbim larg vendit”(Outpost: A Diplomat at Work). Hill është një prej diplomatëve më të njohur amerikanë, i angazhuar drejtpërdrejt në çështjen e Kosovës dhe me përvojë si ambasador në Tiranë, Shkup dhe Beograd. Më ka bërë përshtypje mënyra se si ai rrëfen sfidat e diplomacisë, negociatat dhe takimet me personalitete të ndryshme botërore.

Teksa e lexoj, shpesh më rikthehen në kujtesë përvojat e mia si diplomat, dhe përgjegjësitë që kam pasur në shërbimin diplomatik të Kosovës. Ky lexim nuk është vetëm një kënaqësi intelektuale, por edhe një udhëtim nëpër kujtimet e një pjese të rëndësishme të jetës sime profesionale. Bashkë me to më rikthehen në mendje edhe shumë njerëz të dashur e të veçantë, me të cilët pata privilegjin të ndaj rrugëtimin tim diplomatik.

Diplomacia nuk është thjesht një profesion apo një vend pune; ajo është një pasion, një mënyrë jetese dhe një formë e veçantë e shërbimit ndaj atdheut. Pikërisht këtë frymë e gjen edhe në një episod që Christopher Hill e përshkruan në libër. Ai rrëfen një bisedë me diplomatin e shquar amerikan dhe ish-zëvendëssekretarin e Shtetit, Lawrence S. Eagleburger, i cili, edhe pasi ishte larguar nga detyra, e pyeste me interes të sinqertë: “Si po shkon Shërbimi i Jashtëm?” Kjo pyetje e thjeshtë shprehte shqetësimin e tij se nuk ishte më pjesë e përditshmërisë së diplomacisë amerikane dhe e zhvillimeve të mëdha ndërkombëtare.

Pikërisht ky është dallimi ndërmjet një profesioni dhe një misioni. Diplomacinë mund ta ushtrosh si detyrë, por nuk mund ta jetosh pa pasion. Pa dashuri për vendin që përfaqëson dhe pa përkushtim ndaj shërbimit publik, pa njohje të thellë kulturore, histore dhe marrëdhënieve ndërkombëtare, është e vështirë të bëhesh diplomat në kuptimin e plotë të fjalës. Vendet e vogla, siç është Kosova, e kanë vështirë ta ndërtojnë një shërbim pa interferime partiake dhe politike!