Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“Albanians are the living museum of the world’s culture”.”

by

Interview with albanian –american writer  James Wm. Pandeli/

Interviewd by Raimonda Moisiu/

The Pandeli family come from Korça & Devolli (his grandparents) to USA in 1904, 1911,1917 and 1920 respectively. His father was born in Treni Devolli region,  and came at 5 years on the day his mother was born in Philadelphia on 21 dec. 1920.

James Wm. Pandeli  is a product of the Noli-Konitza generation in America. He graduated Univ. of Connecticut in 1966 in economics and California college of Law in 1975 with Jurist Doctor degree.
He published the book “Oh Albania, my poor Albania” in 1980, deciphering a part of Hesiod’s “genesis of the gods” c.700 b.c. (in Albanian language printing will take place 2 marche 2010 in Ferizaj, Kosova).

In this book you will enjoy learning about Cham, Geg, Lab & Tosk and the evolution of the Albanian people thanks in part to Hesiod -though he probably did not understand his own “genesis of the gods”. J. Pandeli was fortunate to analyze a new interpretation in Hesiod’s work as it applies to the pelasg-illyr-albanian people)- Oh Albania, my poor Albania:
The history of ” Mother Albania ” from the beginning of time, the beginning of the world .

It says: James Pandeli is a product of Noli -Konitza? What do we know about the linkage between you and them?

My four grandparents were of the Fan Noli generation, arriving in the usa in 1904, 1911, 1917, 1920. My parents were married in the era of Faik Konitza in America, 1940.One grandfather left Albania at 12 years old in 1904 only to return to marry in 1911 and begin his family in Philadelphia, USA. The other grand father  left Albania in 1884, at 9 years old and worked in mines in Egypt, Boulgaria, Turkey, and finally Russia. I have the Czar Nicholas gold coin dated 1898, the date of his probable return to Albania. Sometime after 1915, having built a home in Korca and already having  two children, he left albania again-this time to go to America.

What was your first book?

My first and only book was “Oh Albania, my poor Albania’.  In older age it was  more productive to do essays.

What year was that?

1980

I didn’t realize you’d been publishing for that long.

Yes

How old were you when “Oh, Albania, my poor Albania”, was published?

36 years old

Writing what was inside of you rather than what you felt you should be writing?

A great desire to find the lost pelasg-illyr-albanian story.  When very important analysis was made while reading “genisis of the gods” by Hesiod, 700 b.c., I realized what I had to do. Then I began exploring ideas about cham , geg, lab, tosk and ideas about the albanian identity from the time of pelasgians – and using dionysus (di-oun-sis) as a vehicle for the ideas.  The unfolding analysis directed my writing.  Rushit  Ali Plaku of Konispol in 1972  encouraged the need to concentrate on the pelasg-illyrian past.

You have published your book,”Oh, Albania, my poor Albania”, in 1980, how did you managed to get it published?

I  neither looked for nor trusted publishers or editors.  For that matter university scholarship and doctorate research, in my thinking, could not be trusted to be presented on matters concerning the albanian story. This had to remain an albanian only, stricyly albanian project.  I published the book  myself and filed copyright paperwork, complying with copyright laws. I brought four copies to the albanian mission to the U.N. On april 1, 1980 where I met one named  Todi Rizo who probably was the security.

It has been said, that if the book “Oh, Albania, my poor Albania”, by James Wm. Pandeli proves to be true one day, it will be the greatest albanian history book ever written? Is this book based on true historical facts?

I understand what constitutes historical facts!  If you are referring to published sources you have to wonder what is presented as ‘fact’.   From the analysis of others about the albanian story I have little confidence nor do I accept as a basis the findings of most scholars concerning pelasg-illyr-albanian history.  From one point of view they could never have imagined the depth of our existence having themselves relatively recent  “jumped down from the trees”.  When dealing with pre- history much is based on the fragments of history.  Along with pottery found, there is a reasoning process and explanations that are difficult to prove inaccurate. Actually, we have to thank enemies because their thinking, their reasonings, have become so outrageous in their confiscation attempts of albanians and albanian lands that they exposed themselves and the weakness in their arguments. And with regard to the pre- history, they remain in a vacuum – empty space.  Believe it or not  the greeks suffer from this.  Understand this, if all facts fail, the albanian DNA has been present, generation after generation.  No one can come up with the facts of pre- history but by the clever and honest use of fragments, ancient names, words, early man’ s perceptions to  imagine a more likely version of the pre – history, a clearer picture of the evolving past. No other group has been able to match what appeared to be an  impossibile task – recover the pelasg-illyr-albanian past.  Yes, it was suggested to me that if this book proves true it will be the greatest albanian history book ever written. What emerges is a new source heretofore not imagined because one false source built on another false source had served  to establish truth that was in effect truth manufactured – that is truth without any considerations for the perceptions of pre- historic man or his language or the various fragments in history.  This process of truth manufctured evolved over centuries while illyr-albanians were caught in the whirlwind of conquest and turmoil,  first by rome, then byzantium, then by the ottomans and then by the instabilies of developing nation- states and the influx of foreign ethnic groups over these hundreds of years. Commercial movies provide ‘interesting facts’.  imagine Alexander the Great, calling out to his illyrian troops “ti kanas, kala”.  A very interesting fact in history is the recording by Hesiod of the birth of Aphrodite.  The more probable story of the birth of Aphrodite is the version that I expressed in my book. Albanians of today realize that balances have to be made in their thinking, but that does not mean they have to capitulate.

Where did this book begin? Did you set out a mission on researching on albanian history or were you inspired by something else?

I always enjoyed reading about the history of the albanian people.  What was written by others as well as what was written by albanians.  My inspiration came from an inquisitive intellect. I balanced what I knew about the albanian people and  myself as an albanian-american . It was in 1979, in the library in Ft. Lauderdale, Florida where I was reading Hesiod and making notes , when I asked myself “could it be that the ancients thought the beginning of the world took place by the Shkumbini river?”-  when I asked myself “could it be that the ancients thought the beginning of the world took place by the Shkumbini river?”-

But how come you’re are able to produce a new interpretation in Hesiod’s work as it applies to the pelasg-illyr-albanian people?

Hesiod gave me this opportunity to be able to produce a new interpretation with his use of concepts chaos; ge (gaea); er; and tartar in his “beginning of the world” story. I played with ideas. Example, we see kaos and ge…  So why not cham and geg?  At first it may not seem plausible, but as other ideas were considered,  what at first  appeared as a catalyst, it  became more substantive when different thoughts  were analyzed.   What was very important was to keep faith in our ancestors’ creativity and just continue going through this maze, this unraveling process.  It was some years  later that I started with essays to clarify in my own thinking what needed to be reviewed and then the implications and i realized just how right my ideas were.  This then (the study of the albanian race) opened some interesting thoughts about some aspects of this thing we call DNA.  My intellect could not rest.

We know now, if proof is required in one phrase “almost impossible”, How would you interpret Geg, Lab & Tosk and the evolution of the Albanian People, to the skeptic academicians/historians?

The ‘almost impossible’  phrase came from me.  The least important thing now as the result of my work and years gone by, are the skeptics, those that feed only on confiscation of people’s, lands and identity.  Those days are gone in truth – but still attempts may continue.  They are feeding!  Don’t dignify the term anti-albanian academicians/historians.  Anyone is welcome with ideas, even if anti-albanian. But the time to just be dishonest is over. Historians with good ideas should be welcome. For example, imagine how much greeks can learn about their past if they took my work seriously.  Even the western scholars in europe and america could benifit. That would prove that so much in history that they created was wrong. So where is the scholarship?  The same is true with slavs. Imagine all they could learn about their heritage in the russian ‘alps’ or ‘plains’ before they became puppets for those interested in Balkan conquests – even puppets to themselves and their people and then live with that as a cultural heritage?  What skeptics?  Those that are very jealous of albanian people and have become obviously so.  They only look to Russia, not for cultural heritage but to be able to continue their feeding frenzy and actions in the Balkans.  If you think I’m joking just review the greek economic turmoil. They are now feeding on themselves. sad for the supposed birthplace of western civilization.  This will be true soon about America.  The concepts cham, geg, tosk and lab have evolved from the earliest time in the Balkans, most probably in stories that evolved  around the Shkumbini river as just beginning stories of primitive people.  We cannot  imagine this primitive time but we can reflect using the various ideas mentioned, fragments, perceptions, language – words and names that survived, always evolving.

That wisdom must come from somewhere though…

The wisdom comes from my life experiences from very early age. I realized that I had to achieve the highest education possible no matter what the cost.

In your writings, is that what you’re relating it to?.

My intellect created the  final product/productions.  My perceptions have always been keen.

Where do you live?

Florida, USA

How would you interpret the current global economic crisis? Is another fiction or a painful reality?

Oh, it is a reality, but created by very old, clever people that only other, very old, clever people can understand and best analyze – old in the sense ancient people.

What are your sentiments on Kosovo & Albania??

My sentiments are the same  as the strategy of Mother Albania, – Nena Shqiperia! As always in history, she displays her strength through the intellect and patriotism of the albanians of the Balkan’s, and maybe a few outside the Balkan’s as well.

Do you consider yourself albanian-albanian?

I am an albanian-american of the pelasg-illyr-albanian faith, spiritually speaking.  Think about this comment seriously when reviewing current events, and mans’ capacity and spiritual interpretations on this one common home, planet mother earth.  Don’t think first to be offended, but rather to edify – think spiritually in this truth what man/woman has not yet imagined. This is the importance of the  discovery of the pelasg-illyr- albanian past in a wider sense because they have existed tens of thousands of years before man reached beyond his capacity to undertake spiritual thought beyond an appreciation of mother earth.

You said the inspiration comes by your albanian origin. Are your writings, esseys heavily plotted or do they come from above, as it were? I get a sense that they do..

No.  The inspiration does not come from “above”.  that “above” comes from interpretations from other cultures, other people, other lesser capacities and abilities;  people very much younger than pelasg-illyr-albanians.  My work comes from the appreciation and respect of the ancestors – from their memory, their creativity and through their strength our survival.

Why do you write?

I  think you can begin to sense why I write  and now you might understand why I am able to sense so much of albanianism.  I was very much in tune to albanian history and identity.  If you cannot sense this,  it is very much worth thinking about it when reading my work, my thoughts and discoveries now that they will be forever established in an albanian context as a source.

What are you writing now?

Now i am interested in writing about the american condition. A condition that I understand very well.

A massage for your albanian community?

Please remember the words of Muharrem Cerabregu: “Albanians are the living museum of the world’s culture”.

All I did was open the door to this understanding – in depth.  The eagle has landed!  Please also remember that I am always mindful of the sufferings of albanians in albania the last 50 years and also of the sufferings in Kosova and the rest of the Balkan’s.  the younger generation has great potential and it is for us living in the free, industrial, productive west who have had opportunities to learn in depth, to share ourselves whenever possibile to help albanians reach that higher plateau.  That too is our kismet, and our DNA!

The  DNA  is an important concept  when understanding the  ethnic propensity to achieve the impossible.

Thanks a lot! Be honored and proud being albanian, Mr.James Wm.Pandeli

Interviewed by Raimonda Moisiu

Hartford CT USA.

 

Kreshnik Xhiku: Hapja e një ekspozite për një piktor ose skulptor, është si një koncert për një këngëtar

by

Interviste me artistin shqiptar në Amerikë, Kreshnik Xhiku/

Ne Foto:Shtatorja e Gjergj Kastriotit Skenderbe, veper e skulptorit Kreshnik XHIKU/

BEQIR SINA, New York/

WASHINGTON : Në Galerinë e Lidhjes së Arteve, në Aleksandria afër Washingtonit, u hap në muajin shtator ekspozita me titull :”Structural Elements”,e skulptorit të njohur shqiptar dhe amerikan, Kreshnik Xhiku. Ekspozita që qendrojë e hapur deri më 7 tetor, pati visitor të shumtë, nga Uashingtoni dhe shtetet për rreth tij.

Gazetarët dhe vizitorët që patën rastin t’a vzizitojnë këtë ekspozite sipas Zërit të Amerikës, thanë se arti i Kreshnik Xhikut i përket kryesisht rrymës abstrakte, që e bën vizitorin të mos pyesë se çfarë është, por t’a shijojë atë. Në këtë ekspozitë të re vetjake, Kreshnik Xhiku eksploron midis figuratives dhe abstraktes në kufijtë që i bashkojnë ato, thotë VOA.

Duke përdorur drurin dhe metalin, here-herë edhe tekstile – shoqëruar me ngjyra – thuhet se Xhiku krijon forma strukturore, ku duket qartë dora e artistit; druri, për skulptorin Xhiku, përfaqëson ngrohtësinë dhe shërben si kundër-peshë ndaj ftohtësisë së metalit. Druri, gjithashtu, është një element lidhës me vendlindjen e skulptorit, që ri-zgjojnë ndjenja që nga koha e fëmijërisë kur druri ishte elementi kryesor ngrohës.

Kështu kjo mënyrë të shprehuri e afron shikuesin, sjell rezultat  – sepse krijon harmoni mes fantazisë dhe formës, pa humbur veçoritë e secilës. Me ketë, skulptori Xhiku tregon se shprehja është sa e qartë aq edhe e perhumbur dhe se për të shprehurit nuk ka mënyra fikse. Abstraktja i jep mundësi artistit të dalë jashtë standarteve kufizuese. Xhiku e sheh procesin e tij krijues si një vazhdimesi në ngritje, progres, ku çdo vepër ndikon tjetrën, duke i bërë ato pjesë të së njëjtës përpjekje.

Ndërkohë ai si instruktor dhe profesor i vizatimit dhe skulpturës në shkollen e Lidhjes se Arteve në Aleksandria për më shumë se një dekadë, Xhiku ka ndarë përvojën dhe vizionin e tij krijues duke ndihmuar e frymëzuar shumë artistë të rinj. Karrierën si artist, Kreshnik Xhiku e ka filluar që në Shqiperi, si i diplomuar e më pas profesor në Akademinë e Arteve ne Tirane.

Në këtë intervistë për gazetën tonë, skulptori i njohur në Shqipëri dhe Amerikë, tregonë për punimet e tij të cilat janë ekspozuar në kryeqendrat e shumë vendeve në Evropë e SHBA. Ai thotë se :”Skulpturat e tij jo vetëm se zbukurojnë sot parqe e hapësira publike, por na bënë të ndjehemi më shumë Shqiptarë”, për këtë zoti Xhiku veçojë me këtë rast  momentin kur në një qytet kaq të rëndësishëm si Londra, vendoset busti i heroit tonë kombëtar, dhe fare pranë Hyde Park që është pothuajse në qendër të Londrës, ku si tha zoti Xhiku, padyshim që të gjithë shqiptarët ndjehen krenarë, dhe jo vetëm ata që banojnë aty.

Zoti Xhiku, si u lindi ideja e hapjes së kësaj ekspozite në “The Art League Galery”, për të paraqitur punimet e tua përpara një publiku të sofistikuar të Uashingtonit dhe kush e mbështeti organizimin e kësaj ekspozite?

Xhiku :  Kisha kohë që unë, si çdo artist tjetër, dëshiroja të hapja një ekspozitë personale këtu në Shtetet e Bashkuara. Hapja e një ekspozite për një piktor ose skulptor, është si një koncert për një këngëtar. Vendosa t’a hapja ekspozitën kur e ndjeva që kisha krijuar një grup veprash të cilat mund të rrinin bashkë.

Artistët aplikojnë në galeri të ndryshme për të hapur ekspozitë personale dhe galeritë kanë një juri që zgjedh artistin. Ekspozita nuk u mbeshtet financiarisht nga ndonjë sponsor – galeria organizon ekspozitën, bën publicitetin dhe kur shiten veprat galeria mban një përqindje nga çmimi i veprës që shitet.

Kur bën një ekspozitë personale artisti ka më shumë se kurrë shansin që të bëjë një “statement”, të shpalosë të gjitha preokupimet e veta artistike, në çfarë drejtimi është vemendja e vet.

Në kuadrin e kujt aktiviteti u hap kjo ekspozitë ? Cila është tema e kësaj ekspozite dhe çfarë ju motivojë ?

Xhiku :  Ekspozitës i vura titullin “Elemente Skulpturore”. Ky tregon në një-farë mënyre thelbin e ekspozitës. Në ekspozitë janë 13 vepra bashkëkohore, pjesa më e madhe e tyre janë në dru. Kam kohë që punoj për këtë ekspozitë, por kam pasur dhe ndërprerje sepse kam qenë i angazhuar me disa vepra monumentale.

Si u pritë nga vizitori në Uashington ekspozita juaj ?

Xhiku :  Ekspozita u prit shumë mirë. Bërja e një ekspozite personale është shumë e rëndësishme për karierën e një artisti në shumë aspekte. Mendoj se më e rëndësishmja është që çdo artist, kur ka një ekspozitë personale, nxjerr konkluzione, p.sh., ku gjendet krijimtaria artistike tani, çfarë drejtimi duhet të ketë për më tutje, krahason veprat e tij me veprat e artistëve të tjerë, etj.

Nga vizitorët kush ra në “sy” më shumë ?

Xhiku :  Në ceremoninë e hapjes erdhen shumë njerëz, të fushave të ndryshme si artistë, gazetarë, diplomat , student e studente miq, kritik e  etj. I pranishem qe dhe ambasadori i Shqipërisë në Uashington zoti Gilbert Galanxhi

Çfarë të rejash keni sjellë në këtë ekspozitë ?

Si shumë artistë, edhe unë, përpiqem të sjell zërin tim në korin e madh të artistëve. Diçka e veçantë që kam dëshirë të theksoj në lidhje me veprat e mia është që aty unë shikoj reflekset e Shqipërisë, të jetës sime aty. Shpesh janë reflekse të imazheve të cilat na rethonin kur u rritëm. Veprat e mia në dru janë të lidhura shpesh, po jo në mënyrë direkte (prandaj dhe unë përdor fjalën “reflekse”) me punimet e drurit që gjënden në banesën tradicionale shqiptare.

Ju jeni autor edhe disa  monumenteve të tilla si : Skënderbeut (Miçigan), Nënë Terezës (Cleveland, Ohio), Mbretit Zog (Tiranë) dhe disa veprave të tjera, Çfarë lidhje kan këto tre figura në mes njëritjetrit në punën tuaj ?

Xhiku :  -Në shtator të 2006 u inagurua monumenti i Skëndërbeut në Kishën shqiptare të Shën Palit, në Michigan. Ky monument u porosit nga komuniteti shqiptar i kësaj kishe në vitin 2005.

-Statuja e Nënë Terezës ndodhet në parkun kulturor të Cleveland, Ohio. Ky monument u inagurua në shtator të vitit 20012, por puna për këtë vepër kishte nisur që në vitin 2009.

-Ndërsa, në kuadrin e festimeve të 100 vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë, fitova konkursin kombëtar për monumentin e mbretit Zog, I cili, u vendos në shetitoren “Zogu I” të Tiranës në dhjetor të 2012. Po me këtë rast, u bënë busti i Skëndërbeut në Londër që u inagurua në nëntor 2012 dhe busti i Skëndërbeut në Itali që u inagurua në gusht të 2013.

Këto janë simbole të rëndësishëm të historisë së kombit shqiptar – si të tilla janë të rëndësishme dhe për mua si shqiptar.

A mendoni që një eksperiencë e tillë mund të përsëritet edhe në qytete të tjera të paktën në ato qendra ku më së shumti jetojnë shqiptarët, Nju Jork, Detriot dhe Çikago.A mund të na tregoni diçka nga eksperiencat  tuajat në këto paraqitje?

Xhiku :  Mendoj që shqiptarët kudo që janë duhet të kenë simbolet e tyre – ato ruajnë dashurinë dhe respektin që ata kanë për vendin e tyre. Këtu dua të përmend diçka nga ceremonia e vendosjes së bustit të Skëndërbeut në Londër, qe shumë emocionale dhe mbetet e paharruar për mua. Dita e inagurimit ishte një gëzim i jashtëzakonshëm për shqiptarët që banonin në Londër dhe në qytetet perreth. Në momentin kur në një qytet kaq të rëndësishëm si Londra, vendoset busti i heroit tonë kombëtar, dhe fare pranë Hyde Park që është pothuajse në qendër të Londrës, padyshim që të gjithë shqiptarët ndjehen krenarë, dhe jo vetëm ata që banojnë aty. Shumë prej tyre e preknin fytyrën prej bronzi të heroit tonë kombëtar. Kur u zbulua busti qe mbeshtjellë me flamurin shqiptar, të gjithë filluan të këndojnë këngën “Shqipëri, o Nëna Ime”. Disa pyesin nËse busti do të rrinte përkohësisht apo do t’a kishin gjithmonë mes tyre. Dukej e pabesueshme ajo që po ndodhte. Dua të përmend me këtë rast, meritën e ambasadorit të Shqipërisë në Londër, z. Mal Berisha, pa përkushtimin e të cilit ky bust nuk mund të realizohej. Po nën kujdesin e tij, u vendos busti i Skëndërbeut në Itali, në qytetin arbëresh Montecilfone.

Disa nga çmimet ose vlersimet që keni marrë ?

Xhiku : Jam vlerësuar me disa çmime: tre çmime “Onufri” që është vlerësimi më i lartë në artet figurative në Shqipëri , kam përfaqësuar Shqipërin në dy biennale në Turqi. Këtu në Amerikë kam marrë një çmim të parë në 2004 në një ekspozitë në Ëashington DC dhe çmimin “Monkith Saaid” në Alexandria, Virginia.

Së fundi një mesazh për arstistët shqiptarë në diasporë ?

Xhiku :  Ka shumë artistë shqiptare që punojnë dhe janë të sukseshëm në vende të ndryshme të botës. Nga eksperienca si emigrant, e kuptoj vështirësinë e të qenit artist në një vend të   prandja i vlerësoj më shumë arritjet e tyre

FLET AL BANO CARRIZI: Po, më quajnë Albano si homazh ndaj vendit tuaj

by

Albano,faleminderit që e pranuat ftesën per interviste./

-Ju faleminderit juve./

-Meqë ra fjala për emrat: nëna ime nga babai ishte italiane dhe e kaloi të gjithë jetën në vendin e burrit të saj shqiptar. Ne nipërve ajo do të donte shumë të na vinte – sipas traditave të saj – emrat e prindërve të vet ose të të parëve, pra emra italianë. Por kjo në Shqipërinë që vunate nën diktaturë, nuk iu lejua. Në rastin tuaj, emir juaj – një histori ose më mirë e pashmangshme, të bën të mendosh për Shqipërinë, a nuk është kështu?

Po, të vendit ku babai im, don Karmelo, mori pjesë në një luftë që ( si të gjitha) vetë ai e konsideronte të padrejtë. Por kujtimi i Shqipërisë ishte i fortë dhe prandaj kur u kthye, vendosi të ma vinte këtë emër që kam dhe jam krenar.

Siguriasht origjina apo shkaku i zgjedhjes vetëm të emrit, nuk mjaftojnë për një person që të provojë ndjenjat e një dashurie për një vend të përcaktuar…Si shpjegohet lidhja juaj e miqësisë me popullin shqiptar?

Pak nga afërsia, pak sepse i kam ndjekur gjithmonë ngjarjet e popullit tuaj, personalisht ndihem shumë afër Shqipërisë ku kan dhënë disa koncerte që u ndoqën shumë. E dija se shqiptarët e ndiqnin Festivalin e Sanremos dhe ishin pro meje.

Në vitin 1989 ju erdhët në Shqipëri dhe dhatë një concert madhështor. Më kujtohet veçanërisht ai në Tiranë, në stadiumin Q. Stafa. Prej stadiumit tek shtëpitë tona hynte zëti  juaj…Ne na u desh pak ta mësonin këngën Liria, kush e di përse. Çfarë përgjegjësie sillte për ju ky hap në Shqipëri?
Për mua ishte një emocion i madh në vitin 1989 të këndoja në atë stadium përballë mijëra njerëzve që këndonin bashkë me mua një këngë që më pas u bë një lloj himni: Liria. Ishte ndoshta ai hapi I parë drejt ndryshimit që ende vazhdon, por që ka marrë rrugën e drejtë të lirisë.

Ju morët një medaljen Skënderbeu nga presidenti i Shqipërisë që iu dha për herë të parë një artisti. Cilat janë përshtypjet?

Një medalje që për mua përfaqëson një motiv më shumë të një krenarie të madhe. Fakti që për herë të parë iu dha një artisti, e shton kënaqësinë time dhe vlerësimin e madh për popullin shqiptar.

Tani kënga ka interesa të tjera?

Merrem me verën e fermave të mija në Cellino San Marco, ku prej vitesh kemi krijuar një fshat turistik që tashmë është një pikë referimi në sektorin turistik puljez.

Shekspiri citonte: Oh, ti, shpirt I padukshëm i verës, nëse vertët nuk ke një emër me të cilin të të thërres, më ler së paku të të thërras me emrin e djallit”. Për Albanon lidhja me tokën e vet dhe frytet e saj?

Lidhjen me tokën e kultivoj qysh kur isha fëmijë. Tash e vazhdoj në rolin si sipërmarrës vere: si dëshmi e madhe e dashurisë për tokën dhe frytet e saj të mrekullueshme.

Karriera juaj e shkëlqyer si po ecën? Projekte për të ardhmen? Ndonjë koncert në Shqipëri?

Puna ime si këngëtar vazhdon, si me koncertet, ashtu dhe me albumet. Projektet për të ardhmen nuk mungojnë dhe në Shqipëri vij gjithmonë me qef.

Përgatiti për Albania news dhe e dergoi per Diellin Arjan Th. Kallço

Regjizori i talentuar Orges Bakalli me një film të ri “Made in Amerika”

by

Ne Foto: Producenti Joseph Di Mattia , aktori Artan Telqiu dhe regjizori Orges Bakalli/

Nga Ermira Babamusta/

Skenaristi dhe regjizori i talentuar Orges Bakalli i është përkushtuar projektit të tij të parë, një film me metrazh të shkurtër, me titull “Made in Amerika”. Regjizori amerikan nga New Yorku me origjinë shqiptare vlerësohet për dokumentaret dhe tani synon kinematografinë. Me filmin “Made in Amerika” ai prezanton një histori të një familje shqiptare që ka emigruar në New York, me pretagonistë dy aktorë të talentuar Artan Krasniqi dhe Ermira Berisha. Me producent Joseph Di Mattia dhe producent ekzekutiv Roland Uruci, filmi premton një portretizim të veçantë. Për më shumë rreth filmit vizitoni https://www.facebook.com/MadeInAmerika.

Kur keni filluar të merreni me filma?

Regjizor Orges Bakalli: Për herë të parë unë fillova ta shikoj filmin si një formë arti kur kam qenë në shkollë të mesme. Per fatin tim te keq , shkolla e mesme ku une shkoja nuk ofronte kurse filmi, keshtu qe une mbas disa kerkimeve qe bera gjeta nje program qe quhej Reel WorksTeen Filmmaking, i cili me dha  mundesine te filloja te punoja ne fushen e filmit.

Cilat cilësi zotëroni që ju dallojnë nga regjizorë të tjerë? 

Regjizor Orges Bakalli: Një cilësi që unë kam dhe që është e domosdoshme për regjizorin është aftësia për të imagjinuar një ngjarje .Nje regjizor i mirë duhet të përshkruaj kuptimin dhe emocionet e ngjarjes nëpërmjet imazheve .

Cilat filma ose video të tjera keni prodhuar?

Regjizor Orges Bakalli: Puna që kam bërë për Real Works ka qenë më shumë filma dokumentare . “Made in Amerika” është përpjekja ime e parë si regjizor i nje filmi  të shkurtër autotentik .

A planofikoni të aktroni në filmat që bëni?

Regjizor Orges Bakalli: Personalisht unë i respektoj shumë aktoret dhe në të kaluarën kam marrë disa kurse për teater, por tash për tash unë kam dëshirë me u fokusu në regjinë e filmit. Ndoshta më vonë në të ardhmen mund të konsideroj idenë me marrë pjesë si aktor në filmat e mi.

Si lindi ideja për skenarin e filmit “Made in Amerika”?

Regjizor Orges Bakalli: Ideja për me shkru “Made in Amerika” thjesht më erdhi duke parë e duke jetuar në Ridgewood  NY. Ky komunitet dominohet nga emigrantë që vijnë kryesisht nga Shqiperia, Polonia dhe nga shume vende të tjera të Europës Lindore. Unë vendosa të tregoj një ngjarje që i dedikohet këtij komuniteti .

Sa kohë u desh për të zhvilluar personazhet e filmit?

Regjizor Orges Bakalli: Aktualisht më është dashur më shume kohë se sa e kisha  parashikuar. Unë në mendjen time e kisha të qartë drejtimin që do t’i jepja ngjarjes, por realizimi është gjithmonë pjesa më e vështirë  dhe më e paparashikuar. Joseph Di Mattia ka qene një mësues dhe produktor i jashtëzakonshëm i cili më mësoi etikën e punës që më nevoitej për të treguar  ngjarjen.

Na tregoni pak për filmin “Made in Amerika”

Regjizor Orges Bakalli: ‘Made in Amerika’ është historia e një çifti që sapo ka emigruar nga Shqipëria dhe e problemeve që ato ndeshen ditë për ditë në Amerikë.

Cili është mesazhi i filmit?

Regjizor Orges Bakalli: Mesazhi i filmit është  që kurrë mos e lejo situatën të shkojë në ekstrem. Është historia e një djali i cili mundohet të zgjidhë një problem të mprehtë por duke dashur të bëjë këtë po i krijonte vehtes një problem edhe më të madh.

Dy aktorët kryesorë në këtë filma janë të talentuarit Artan Telqiu dhe Emira Berisha. Si e plotësojnë ato vizionin tuaj për personazhet që keni në mendje për “Made in Amerika” ?

Regjizor Orges Bakalli: Artani dhe Emira që janë dy karakteret kryesore të filmit janë aktorë fenomenal. Secili prej tyre ka sjellë diçka unike tek roli dhe perveç kësaj kanë shtuar diçka të veçante tek secili karakter. Si regjizor i filmit nuk mund të imagjinoja dy persona më perfekt për këto role.

Cili është roli më i vështirë në këtë film?

Regjizor Orges Bakalli: Roli më i vështirë  për t’u luajtur ka qenë John, që përfaqësonte kompaninë e sigurimeve. Mua më duhej një person që të ishte antagonist, në kontroll dhe në të njëjtën kohë të ishte i simpatizuar nga audience. Kjo është e veshtirë per çdo aktor, por Alex Richard bëri një punë impressive. Ai i dha jetë karakterit të Johnit në një mënyrë që unë nuk e kisha imagjinuar. Ai është një djalë shumë i talentuar.

Si e keni financuar filmin?

Regjizor Orges Bakalli: Filmi është bërë me një buxhet shumë të limituar. Unë nuk kisha shumë mundesië ta financoja filmin, derisa Roland Uruci shprehi dëshirën të më ndihmonte. Kjo bëri që situata të ndryshonte. Ai më prezantoi me Artanin, Ermirën dhe me shokun e tij Albert Elmazovski, i cili është një kinematograf i jashtëzakonshëm dhe mbi te gjitha ai edhe luajti ne film. Rolandi është shumë i talentuar  dhe unë mund të them pa frikë se filmi nuk do të ishte bërë i mundur pa të.

Arsyeja pse një film të shkurtër. A planifikoni ta zhvilloni në të ardhme në një film me metrazh të gjatë?

Regjizor Orges Bakalli: Arsyeja që të bëj një film të shkurtër ishte më shume e kushtëzuar nga mundesirat financiare, por në të ardhmen, është dëshira ime të rikthehem tek disa tema të ngjashme dhe të realizoj një film me të gjate ose seri.

Planet tuaja për filmin, do e dërgoni ne festivale?

Regjizor Orges Bakalli: Po, unë do ta dërgoj filmin “Made in Amerika” në festivalin e filmit sapo ta mbaroj .

 

 

INTEGRIM I SHQIPTAREVE, POR PA HUMBUR IDENTITETIN

by

SHQIPTARËT KANË AFTËSI TË INTEGROHEN NË KULTURËN E VENDEVE KU KANË MIGRUAR POR AMA PA MOHUAR KULTURËN DHE ORIGJINËNE TYRE/

-Thotë mësueja fierake më punë dhe vendbanim në Tonronto të Kanadasë Ardiana Bani/

Shkruan: Sokol DEMAKU/

Kështu që jam e mendimit se kur ne të fillojme të tregojmë kulturën tonë më mirësjelljen tone, më punën tonë, më djersën e ballit, pa kërkuar të asimilohemi nëpër botë, por të integrohemi në të, atëhere Shqiptarët do jenë edhe më të bashkuar dhe më të nderuar.

Kam filluar të ndjek veprimtarinë e radios Dituria si edhe të revistës Dituria falë faqës së internetit www.Dituria.se, kur e pash këtë veprimtari kaq të gjallë dhe fisnike në faqet e internetit, kur mësova se si Shqiptaret në Suedi vazhdojnë të mbajne lidhjet më bashkatdhetarët, se si i inkurajojnë dhe si po përhapin më dinjitet kulturën Shqiptare nëpër botë, ndjeva një kënaqësi tepër të veçantë. Jam e lumutur që nëpërmjet kësaj reviste, në mënyrë elektronike, më jepet mundësia të mësoj rreth jetës dhe veprimtarisë së bashkatdhetarëve të tjerë kudo nëpër botë. Revista Dituria është vërtetë një ndërmarrje më vlera të mëdha dhe e meriton të përgezohet dhe të ndiqet nga të gjithe bashkatdhetarët tanë.

Puna e mësuesit mbetet po aq fisnike kudo që të udhëtosh nëpër botë. Mua më ka pëlqyer gjithnjë të jem mësuese e matematikës dhe e shkencave. Ky është pasjoni i veçantë i imi, dhe nuk ka ndonjë ndryshim për mua nëse jam perballë studentëve shqiptarë apo kanadezë apo internacional si tani që jap mësim në Kolegj. Të them të drejtën nuk shoh ndonjë ndryshim të madh, por mund të them kaq, që gjërat janë tepër, tepër më të organizuara këtu ne Kanada. Mëgjithatë çdo e mirë ka të keqën e vet dhe çdo e keqe ka një të mirë, themi ne.

Kush është Ardiana Bani?
Përpara se t`u përgjigjem pyetjeve tuaj do doja në rradhë të parë t’ju shprehja kënaqësinë e madhe që më jep fakti që Shqiptarët edhe pse të shpërndarë në çdo vend të botës vazhdojnë të ruajnë lidhjet në mes tyre, dhe kjo falë nismave dhe ndërmarjeve të tilla si Revista Dituria në Borås, dhe do doja t’ju falenderoja shumë për këtë mundësi që më dhatë.

Më duket pak e vështirë të përgjigjem në Shqip, se kush jam unë? Unë jetoj në Kanada që prej 15 vjetesh dhe të flasësh për veten tënde në North America është gjëja më normale, por kur vjen puna të flasësh më bashkatdhetarët e tu, ne akoma e kemi atë ndrojtjen që na karakterizon, që të kemi kujdes të mos mburremi vend e pa vend, gjë që unë mendoj është karakteristika më e bukur e Shqiptarit dhe ndoshta duhet të vazhdojmë ta ruajmë.

Unë punoj si mësuese e matematikës dhe e psikologjisë Tek Cambrian College në Brampton Campus, të Torontos.  Ne të njejtën kohë unë kam edhe biznesin tim si life coach, dhe public speaker. Ndërkohë kam shkruajtur tre libra “The Secret Beyond the Secret: How The Law of Attraction Aligns You with Your Destiny,” “The Twelve Laws of Living: The New Truth About God, Soul and Antimatter,” dhe së fundi “The Truth in Search of Antimatter.”

Keni lindurë në Tiranë ku dhe keni kalue një pjesë të jetës, cfarë ka sot në kujtesë nga to kohë Ardiana?

Nostalgji. Edhe pse jeta jonë nën regjimin e komunizmit nuk ishte aspak e lehtë, unë nuk mund të kujtoj vuajtjet, apo fukarallëkun që shumica e shqiptarëve e ka përjetuar, nuk mund të kujtoj netët pa gjumë me merakun se nuk do më jepej e drejta për të vazhduar studimet e larta sepse gjyshi im nga babai ishte pushkatuar si armik i komunistëve, nuk mund të kujtoj asnjë nga keto çaste te vështira pa u sforcuar në rradhë të parë që të harroj ditët e lumtura me shoqërinë, të qeshurat rinore, bujarinë e njerëzve tanë, fakti që edhe diçka e vogël si pirja e kafesë në shtëpitë e njëri tjetrit kur shkonim për vizita pa shumë ceremoni, na bënte te lumtur.

Shkollën fillore dhe te mesme në qytetin e Fierit, Shkolla Fillore “Naim Frasheri” Shkolla e mesme “Gjimnazi Janaq Kilica” ku keni jetuar që prej moshës gjashtë vjeçare derisa mbaruat universitetin, cka mundë të na thoni për këtë kohë të kaluar në punë?

Fieri është qyteti im i fëmijerisë, dhe ruaj kujtime shumë të bukura. Në Fier njerëzit që më panë të këndoj “Unë jam e kuqja” në skenën e festivalit të fëmijëve, vazhdojnë të më thërrasin me këtë emër. “Unë jam e kuqja ngjyra e flamurit, ngjyra e ylberit, ngjyra e nderit…” Unë isha vetem 8 vjeçe kur kam kënduar në skenën e festivalit dhe isha shumë e ndrojtur në fillim, por përkrahja e shoqërisë dhe të afërmve të mi, më bëri ta kaloja me sukses këtë etapë. Më pas përqendrimi im u drejtua në shkencat ekzakte, si matematikë dhe fizikë. Këtu kuptova se isha plot kurjozitet për shkencën dhe jetën në përgjithësi dhe se 24 orë në ditë nuk janë të mjaftueshme ndonjëherë.

Keni punuar si pedagoge e matematikës dhe e kompjuterit në Universitetin Bujqësor te Kamzës, në Tiranë, një krahasim me ate këtu në Kanada, si e spejgoni këtë?
Puna e mësuesit mbetet po aq fisnike kudo që të udhëtosh nëpër botë. Mua më ka pëlqyer gjithnjë të jem mësuese e matematikës dhe e shkencave. Ky është pasjoni i veçantë i imi, dhe nuk ka ndonjë ndryshim për mua nëse jam perballë studentëve shqiptarë apo kanadezë apo internacional si tani që jap mësim në Kolegj. Të them të drejtën nuk shoh ndonjë ndryshim të madh, por mund të them kaq, që gjërat janë tepër, tepër më të organizuara këtu ne Kanada. Mëgjithatë çdo e mirë ka të keqën e vet dhe çdo e keqe ka një të mirë, themi ne.

Çka ju shtyri të mërgoni dhe të studioni mu këtu në Kanada?
Kur vendosa të mërgoj ne Kanada, në 1997 ishin vite të vështira për Shqipërinë. Siç jeni në dijeni në ketë vit pati një luftë të ashpër midis partive politike që i kaluan kufijtë e miresjelljes. Pas hapjes së depove të armëve të ushtrisë dhe aksidenteve, madje edhe vrasjeve më qellim, jeta në Shqipëri nuk ishte më e sigurtë. Kështu që në fillim të 1998 aplikova për të ardhur në Kanada dhe aplikimi mu aprovua në 1999.

Ka kohë që jetoni në Kanada, çfarë mund të na thoni për jetën këtu, çfarë është ndihma e shtetit për të huajit këtu dhe si ndiheni?
Kam 14 vjet në Kanada, dhe vazhdoj ta pëlqej jetën këtu, por mbi të gjitha jam e vetëdijshme që ka probleme edhe Kanada si në çdo vend tjetër. Që këto probleme ndoshta s’mund të krahasohen me problemet në vende të tjera ku ka luftë dhe varfëri kjo është qartë, por kjo nuk do të thotë që njerëzit këtu nuk mbetën të pa kënaqur dhe nuk kerkojnë zgjidhje sa më të mira për vetën dhe fëmijët e tyre. Ndonjëherë problemi i vendeve të zhvilluara, më sa kam kuptuar deri tani është vetëkënaqësija.

Përsa i përket ndihmës së shtetit për të huajt unë mund të them që ndihma e shtetit është e pranishme, dhe e gatshme për këdo, jo vetëm për të huajt, dhe është e barabartë për të gjithë. Kështu që kush vjen nga një vend i huaj dhe vëndoset ne Kanada për herë të parë nuk ka më shumë prioritet se një kanadez i lindur dhe i rritur në Kanada por që kanë të njejtën nevojë financiare. Por, ndërsa shtetasi Kanadez ka më shumë njohuri dhe experiencë se sa një emigrant, atëhere mundësitë e emigrantit për të gjetur punë janë tepër me të kufizuara. Punë të kategorive të ulta janë të vetmet punë që të ofrohen në fillim, pamvarësisht nga shkalla e edukimit. Unë madje e kam cakitur pak këtë temë në librin tim “Secret Beyond the Secret.”

Si e kalon një ditë Ardiana në mergim?
Cdo ditë këtu ka rutinën, dhe specifiken e vet, por më e përgjithshmja është kjo: Ngrihem ne orën katër të mëngjezit çdo ditë, dhe punoj për dy deri në trë orë me shkrimet e mia, ose u përgjigjem emaileve të ndryshme, përgatitem për mësimdhënjen ose bej korrigjimet e provimeve të studenteve. Fëmijët zgjohen nga gjumi ne orën shtatë dhe i ndihmoj të bëhen gati për shkollë. Unë kam tre fëmijë, Julinda vajza e madhe vazhdon studimet në Universitetin e Torontos për psikologji dhe Shkencat e jetës, Joni eshte 10 vjec në klasë të pestë, kurse Jenna është pothuajse pesë vjeçe dhe është akoma në kopsht. Pasi kthehem nga puna neë orën 3, 4, ose 5 varet sa orë leksioni kam në ditë të ndryshme,  zakonisht, marr femijët nga baby sitter, dhe ndërsa përgatis darkën merrem me diskutime të situatave dhe problemeve të ndryshme që mund të kenë hasur gjatë ditës. Mua më pëlqen të lexoj shumë, dhe çdo moment të lirë e shfrytëzoj për të lexuar, kur fëmijët shkojnë për të fjetur.

Disa ditë të caktuara une shkoj në mbledhjet e klubit që marr pjesë. Ky është një grup bamirësije qe njihet ne te gjithe boten me emrin Lions International Club. Edhe fundjava ka specifiken e vet, fëmijët shkojnë në programe, Joni shkon në dy programe karate dhe running, kurse Jenna shkon në leksione të notit dhe soccer (futboll). Gjithashtu këto janë dy ditët që fëmijët shkojnë të vizitojne gjyshërit. Prindërit e mi janë këtu në Kanada. Kjo është e vetmja kohë ku unë mund të takohem me shoqerinë time te vjetër ose të re, dhe me familjarë të tjerë që janë këtu ne Kanada. Biznesin tim, life coaching, takimin më klientat ose Publik speaking, si dhe  workshope të ndryshme e organizoj kryesisht mbrëmjeve te javeës por asnjëhere gjateë fundjaves. Fundjava i përket familjes time dhe shoqërisë.

Çfarë janë kushtet për të jetuar e punuar këtu, mund të na bëni një krahasim me ato në vendlinje?
Kushtet për të jetuar më duken më të lehta këtu në Kanada, për arësye se gjërat janë të organizuara dhe të kontrolluara. Edhe kur ka anomalira këtu është krijuar një besim i madh që qeveria do ndërhyjë dhe gjërat do kthehen në normalitet si më parë. Kjo gjë është vërtetuar përherë, kështu që vëtem ky fakt të ben të jetosh e qetë dhe pa ate stresin që të jep një jetë e pasigurtë. Puna është punë. Këtu nuk ka kohë të pish kafe në orarin e punës apo të besh telefonata përsonale në punë.  Tetë orë në punë apo më tepër janë të rendimentit maksimal sepse edhe konkurrenca është e madhe. Në çdo moment duhet të jesh në gadishmeri për të kryer detyrë mbi detyrë dhe madje edhe të punosh sa për pesë veta ndonjëherë.

Ju merreni edhe me shkrime, merreni me poezi apo me prozë?

Poezia ka qenë dashuria ime e parë. Kur isha në klasë të shtatë njëra nga poezitë e mia, pak e shkurtër por që u bë motivacioni i shkrimeve të mëtejshme eshte:

E mira dhe e keqja

vrapojnë në një rreth si të marra

Dhe s’mund ta putosh asnjëhere

Se cila do dali e para

Ndaj o njëri, pse qan,

Dhe ti tjetri pse qesh,

Nuk e dini që jeta

e burgosur është ne rreth?

Por siç e thashë kjo ishte një nga pasionet e mia të hershme, dhe kur erdha këtu në Kanada, vite, vite më pas, zbulova që kisha dëshirë të frymëzoja dhe të inkurajoja njerëzit më anë të prozës. Pasi fillova punë si Life coach, një nga klientet e mia të hershme Tereza, më pyeti një ditë “Pse nuk shkruan një libër më këshillat që u jep klientave?” Aty fillova ta konsideroja publikimin e një libri si një gjë të mundëshme, dhe kështu shkrova tre librat që përmenda më lartë.

Keni libër të botuar dhe çfarë është tema që shtjelloni në te?
Kam botuar dy libra në fushën e metafizikës dhe spirituale, ndërsa libri i tretë është një hipotezë e re shkencore rreth antimatter. Si mësuese e shkencave dhe e matematikës, jam gjithmonë në kërkim të së vërtetës, të zbulimit të arësyeve shkencore dhe e theksoj shkencore, mbrapa çdo akti njerëzor, por edhe mbrapa fenomeneve mistike e të pashpjegueshme. Nga ana tjetër, unë jam gjithashtu e bindur që Zoti ekzizton. Lidhja ime shpirtëtore më Zotin është forcuar gjithnje e më shumë më kalimin e viteve, jo vetëm nga ngjarjet mistike që janë manifestuar në jetën time private, por edhe nga fakti që unë kam mundur të gjej një shpjegim shkencor të fenomeneve të ndryshme që shumë veta i quajnë mistike ose spirituale. Një nga këto zbulime është shpjegimi që i bej njerit prej ligjeve më të mirënjohur në kohët e fundit, Ligji i tërheqjes që njihet në Anglisht më emrin “The Law of Attraction.” Ky dhe ligje të tjera që lidhen më aspektin shpirtëror të njeriut kanë qarkullar prej vitesh, por mua nuk më binden shpjegimet dogmatike të këtyre ligjeve, pavarësisht se unë i përjetoja ato. Kështu që e bëra si qëllim në vetvete për të zbuluar arësyet shkencore dhe llogjikën që mund të qëndroj mbrapa këtyre ligjeve, dhe shpresoj t’ja kem harritur më këto dy libra. Pyetjet si: A ka Zot? Në rast se ka Zot, pse ka kaq shumë probleme dhe padrejtësi në jetë? Pse nuk i ndalon ose parandalon Zoti vuajtjet njerëzore? A janë të vërteta fenomenet misterioze si fantazmat, magjitë, mallkimet, parandjenjat, etj. Pse ekziston xhelozia? A ka dashuri? A ekziston shpirti? Por kur trupi vdes a vazhdon shpirti te ekzistojë? A rilindet shpirti njerezor dhe si mund ta vërtetojmë këtë? Të gjitha këto pyetje janë diskutuar në librin “The Twelve Laws of Living” që mund ta gjeni në amazon.com dhe që mund të përkthehet “Dymbëdhjetë Ligjet e Jetesës” Në librin tjetër “The Secret Beyond the Secret” që përkthehet “Sekreti përtej Sekretit” është një shpjegim i një formule që kam zbuluar e cila ka sjellë rezultate mahnitëse si për vetën time ashtu edhe për klientat e mi. Në këtë libër unë shpjegoj nëse njerëzit e kanë destininë e tyre të shkruar nga Zoti, dhe në rast se po çfare na ngelet neve në dorë për të bërë? Mund të duket e çuditshme, por unë kam zbuluar se Zoti na ka lenë shumë shumë fuqi në dorën tonë. Problemi është se ne nuk jemi në dijeni te kësaj fuqie dhe për këtë arësye ne e shpërdorojmë ose nuk e përdorim fare. Sekreti se si të përdoret kjo forcë është shpjeguar në këtë libër.

Çka presin lexuesit në të arrdhmen nga Ardiana, cilat janë planet e juaja?
Ne rradhë të parë do mundohem të përkthej librat në Shqip pak e nga pak. Tani për tani ato janë në Anglisht sepse duke qenë se ajo është gjuha e përditshme që përdor për të komunikuar e ndjej më të lehtë të përdor Anglishten kur shpreh mendime filozofike si këto që ju sqarova më lart. Më vonë kam dëshirë të shkruaj një roman ku më anë të dramës që do zhvillohet nëpër faqet e librit njerëzit mund të kuptojnë se si keto 12 ligjet e natyrës diktojnë fatin tonë, dhe shkaktojnë drama në mes njerëzve.

Çfar është malli për të afërmit , si e ndjeni vetën këtu në një mes të huaj?
Të them të drejtën unë jam një njeri qe adoptohem shpejt në çdo situatë, dhe nuk mund të them që ndjehem si e huaj në këtë vend. Kjo mund të jetë edhe meritë e Kanadasë si një vend më shumë kultura dhe emigrantë nga vende të ndryshme të botës. Por gjithashtu prindërit e mi erdhëmn në Kanada në të njejtën kohë më mua. Unë nuk kam motra ose vëllëzer por disa nga familjarët e mi që kam pasur lidhje të ngushta që kur isha në Shqipëri i kam këtu ne Toronto tani. Gjithashtu kam plot shokë e shoqe që nga femijerija ose të universitetit që janë këtu dhe takohemi herë pas here për të pirë kafe dhe për të marrë vesh se si shkojnë gjërat në jetën tonë. Mbi të gjitha lidhjet më anë te facebook-ut e kanë bërë më të lehtë komunikimin me njerëzit që i kemi larg dhe që na mungojnë. Por megjithatë malli për vendlindjen gjithmonë ekziston.

Sa ka arritur Ardiana të krijoj shokë apo shoqe në një mes të ri, në një vend më kuturë tjetër nga ajo që ne kemi?
          Më thenë të drejten ka qenë shumë e lehtë të bej shokë e shoqe këtu në Kanada. Kulturat nga më të ndryshme janë të pranueshme, për sa kohë që ruan politesen dhe nuk ofendon kulturat e tjera. Që në fillim kur unë erdha ne Kanada kam pasur fatin e mirë të takohem më njerëz shpirtgjërë, bujar, që më kanë afruar ndihmë të sinqertë dhe më kanë ndihmuar të integrohem në jetën Kanadeze. Unë mund të them më pak dhimbje në këtë pikë se ndihma që më dhanë shoqeria e huaj ishte shumë më e sinqertë dhe pa interes në krahasim më ndihmën që u pretendua se mu dha nga disa familje shqiptare.  Është vërtetë e turpshme dhe e dhimbshme kur kupton se një nga karaktristikat më të njohura të Shqiptarit siç është bujaria dhe ndihma e sinqertë, ekziston vetëm në historinë e largët të popullit tonë.

Çfarë është aktiviteti juaj kur kemi te bejmë me profesionin tuaj këtu dhe jetën stundetore në vend të huaj?

Unë jap mësim në Kolegj. Studentët e mi janë studentë që vijnë nga e gjithë bota për të studiuar dhe për të ndërtuar një jetesë këtu në Kanada. Duke qenë se jam edhe vetë një emigrante kam një lidhje më të fortë shpirtërore me studentët e mi, dhe e ndjej si detyrë që tu bej të ditur se çfarë konsiderohet një sjelle më politese këtu në Kanada dhe çfarë nuk është e pranueshme. Ka shumë rregulla të mirësjelljes së përditshme që janë fare të zakonshme si mbajtja e dyerve hapur për të tjerët, mënyra e të falenderuarit, mënyra e të kërkuarit leje për të kaluar kur vendi është i ngushtë etj, gjëra që ne nuk i vemë re kur jetojmë në këtë vend për një kohë të gjatë pasi jemi përshtatur, por që janë tepër të dukshme kur një i sapo ardhur nuk i ndjek këto rregulla,  jo sepse nuk është i edukuar apo është i pakulturuar por sepse këto rregulla nuk janë konsideruar si gjëra primare në vendin e tyre.
Sa ka arritur Ardiana të përshtatet në kohën, klimën dhe në natyrën kanadeze?
Ah, unë do mbetem mesdhetare në shpirt. Bora më pelqen vetëm kur e shikoj nga dritarja. Megjithate vjeshta është shumë e bukur këtu Kanada më të gjitha ngjyrat e natyrës. Në vjeshtë dua të eci më orë te tëra nëpër parqet pafund të Torontos.

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmesën tënde në realitetin që jetojmë ne shqiptarët sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka?

Po e filloj nga pjesa e fundit e pyetjes. Nëse bëhet fjalë për realitetin në Shqipëri, në rradhë të parë duhet të ndryshoi mentaliteti karshi punës dhe argëtimit. Diskutimet nëpër kafene për politikën nuk duhen konsideruar punë. Së dyti, duke qenë një shtet dhe vend kaq i vogël ne nuk na duhen shumë parti politike më platforma të ndryshme. Ne na duhen njerëz të aftë që të drejtojnë një vend të vogël. Në rast se bëhet fjalë për veprimtarinë e Shqiptarëve nëpër botë do të thoshja se gjëja e parë që ne duhet të ndryshojmë dhe sa më shpejt që të jetë e mundur është dyfytyrësia, fallcifiteti që ka filluar të na karakterizoj.  Kam vënë re që Shqiptarët në mërgim lëkunden midis dy ekstremeve: ose do fillojnë të mburren se sa të zotët janë shqiptarët, dhe në çdo diskutim shoqëror më të huajt nuk lenë t`u shpetoj rasti pa përmendur faktin se Nënë Tereza ishte Shqiptare, dhe se John Belushi ishte shqiptar gjithashtu, madje edhe Aleksandri i madh mund të këtë qenë më origjine Ilire, por në shumë raste të tjera disa shqiptarë kthehën në grek, e madje edhe italian. Unë e kuptoj se si një vend i vogël që jemi dhe pa fuqi ekonomike ne nuk mund të jemi krenar për këtë fakt, por kemi plot cilësira të tjera për të cilat duhet të krenohemi. Dhe kjo nuk fillon duke u mburrur më figurat e shquara por fillon në rradhë të parë më faktin që Shqiptarët janë shumë të adoptueshem, Shqiptarët kanë aftësi të integrohen në kulturën e vendeve ku kanë emigruar por ama pa mohuar kulturën dhe origjinën e tyre.

Dua të përmend këtu një rast që kur punoja si mësuese zevendësuese ditore, në një shkollë të mesme në Toronto, vite më parë, njëra nga mësueset më pyeti se cila ishte origjina ime. Kur unë i tregova se isha nga Shqiperia, kjo mësuese e cila ishte më origjine greke, tha në mes te sallës plot e përplot më mësues “Oh ti je nga ai vend nga kanë ardhur hajdutët që vjedhin shtëpitë e grekerve” Kjo qe një situatë tepër e vështirë për mua dhe një shuplakë në fytyrë për një krim që nuk e kisha kryer unë dhe nuk meritoja të ofendohesha. Për fat të keq çfarë kjo mësuese e rendomtë tha aq publikisht, ishte e vërtetë. Unë nuk mund ta mohoja atë fakt, por vazhdova më qetësinë time dhe i thashë “Where there is a forest, there are also wild shrubs” ose siç e themi ne në shqip “Pyll pa derra nuk ka.” Të gjithë mësuesit e tjerë u mblodhën rreth meje duke më dhenë numrat e tyre të telefonit që unë t u telefonoja dhe të vazhdoja shoqërinë më ta. Kështu që jam e mendimit se kur ne të fillojme të tregojmë kulturën tonë më mirësjelljen tone, më punën tonë, më djersën e ballit, pa kërkuar të asimilohemi nëpër botë, por të integrohemi në të, atëhere Shqiptarët do jenë edhe më të bashkuar dhe më të nderuar.

Si mund ta jepja ndihmesën time në këtë realitet? Lidhjet e mia të vazhdueshme më Shqiptarët dhe Shqiperinë, pavarësisht nga shoqëritë e reja që unë vazhdimisht krijoj këtu në Kanada. Dhe kjo mendoj se është një nga kontributet e mia, por unë mendoj se ndryshimi do të vij kur Shqiptarët të mësojnë të komunikojnë më sinqeritet dhe pa gjykuar njëri tjetrin. Duke qenë se kam eksperiencë në fusha të ndryshme dhe shkollime të vazhdueshme pasuniversitare këtu në Kanada, këto më japin mundësinë që ta quaj veten një eksperte (si life coach) në fushën e mardhënjeve dhe të komunikimit më njerëzit. Dy nga lëndet më të preferuara që jap mësim ne kolegj tani, janë “Positive Psychology” dhe “Leadership skills” (psikologjija pozitive dhe aftësitë e një lideri/udheheqesi). Dhe ndërsa ua mësoj këto strategji nxënësve këtu në Kanada, pse jo më kënaqësi do ndihmoja edhe bashkatdhetarët e mi.  Kushdo që ka pyetje ose kërkon ndihmë përsa i përket aftësive që ju duhen për t’u intergruar në jetën Kanadeze, ose që ka nevojë për ndihmë në përmirësimin e komunikimit në mënyrë që të jetë sa më i sukseshëm në jetë, por edhe të mos shfaqet para të tjerëve si mendjemadh apo vulgar, janë të mirëpritur të më kontaktojnë për life lessons nepermjet skype. Cdo kush mund te më kontaktoj nëpërmjet emailit: abc@knowthetruth.ca

Cfarë janë kontaktet e Ardianes më vendlindjen?
Unë komunikoj vazhdimisht nëpërmjet internetit, më shoqërinë dhe të afërmit që janë në Shqipëri. Në fakt unë vazhdoj të mbaj lidhje të forta më Shqipërinë dhe largësia nuk ndjehet në ditët e sotme kur ka kaq shumë mënyra të ndryshme dhe të shpejta komunikimi. Tani për shembull, sapo kam filluar bashkëpunim biznesi më një shoqen time të fëmijërisë që jeton ne Shqiperi Margarita Kola dhe që ka hapur një agjenci martesash atje, Marriage-Dating.al. Unë jam përfaqësuesja e kësaj agjencie Shqiptare, në Kanada.

Një i mërguar kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht më natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër. Si është nga natyra Ardiana?

Të them të drejtën unë kam dëshirë të jem e mirë informuar por ka disa fusha që nuk më interesojne shumë për shembull fusha e politikës apo sporteve si hokey, baseball, footballi amerikan të cilat nuk arrij ti kuptoj. Ju deshët një pyete të shkurtër por fatkeqesisht kjo është një pikë delikate që kërkon një çik më shumë sqarim për sa i përket fushës politike. Në fushën e politikës unë nuk mund ta kuptoj se si njerezit mund të gënjehen dhe të besojnë se një kandidat apo parti do jetë më i mirë se një kandidat apo parti e krahut të kundert? Unë nuk mbaj shpresa të kota se një kandidat do jetë më i mirë dhe më i pakorruptueshem se tjetri. Kam besim vetëm ne koalicion të partive, dhe kur në të arrijme të zgjedhim njerëzit më të mirë të do partie, që mund të kryejnë detyrat specifike të specialistit në fusha të caktuara, vetëm atëhere do më interesonte të njoftohesha se si shkojnë punët.

Ka kohë që jetoni këtu, sa janë kontaktet tuaja më shqiptarët këtu, keni miq dhe a shoqëroheni?
Kam gati 15 vjet (14 vjet e gjysëm për të qenë e saktë) dhe kontaktet më miqtë e mi shqiptarë këtu në Kanada janë të vazhdueshme. Kjo mund të jetë e lehtë për faktin se ka shumë Shqiptarë këtu në Toronto.

Nëse kjo lami që keni zgjedhur për studim nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente vetën Ardiana?

Unë pothuajse i kam bërë realitet të gjitha profesionet që do të zgjidhja në këtë jetë. Më pëlqen matematika dhe shkenca, më pëlqen të jap mësim, më pëlqen të ulem më njerëzit dhe ti ndihmoj më problemet e tyre, kështu që prandaj jam edhe life coach, më pëlqen psikologjija dhe jo vetëm që e jap mësim por edhe aplikoj në librat dhe në biznesim tim si life coach, më pëlqen të shkruaj, dhe edhe këtë e arrita duke publikuar tre libra deri tani. Një gjë nuk e kam bërë akoma realitet, muzikën. Më pëlqen që një ditë të luaj në pjano dhe kitare. I kam të dyja keto instrumenta në shtëpi, kam nisur kurset e muzikës disa herë por jeta e ngarkuar nuk më ka dhënë mundësinë që t’i vazhdoja. Kështu që do të thoshja se unë i jam mirënjohes Zotit për gjithë aftësitë që më ka falur dhe nuk do doja një jetë më ndryshe se sa kjo që kam.

E  lexoni revistën në shqip ”Dituria”që botohet në Skandinavi, cka mund te na thoni për te?
Kam filluar të ndjek veprimtarinë e radios Dituria si edhe të revistës Dituria falë faqës së internetit www.Dituria.se, kur e pash këtë veprimtari kaq të gjallë dhe fisnike në faqet e internetit, kur mësova se si Shqiptaret në Suedi vazhdojnë të mbajne lidhjet më bashkatdhetarët, se si i inkurajojnë dhe si po përhapin më dinjitet kulturën Shqiptare nëpër botë, ndjeva një kënaqësi tepër të veçantë. Jam e lumutur që nëpërmjet kësaj reviste, në mënyrë elektronike, më jepet mundësia të mësoj rreth jetës dhe veprimtarisë së bashkatdhetarëve të tjerë kudo nëpër botë. Revista Dituria është vërtetë një ndërmarrje më vlera të mëdha dhe e meriton të përgezohet dhe të ndiqet nga të gjithe bashkatdhetarët tanë.

 Planet tuaja për të ardhmen, çka Ardiana mendon dhe ka në fokus?

Më thënë të drejtën unë nuk bej plane afatgjata. Jam e mendimit që njeriu duhet të jetë spontan, shpirt i lire siç e ka krijuar Zoti, sepse planet tona afatgjata kanë një këndveshtrim të ngushtë dhe dritë të shkurtër. Por një dëshirë e kam në shpirt, dhe kjo dëshirë është që t’ua bej të njohur njerëzve ate që m’u be mua e njohur tre vjet më parë dhe që ishte zanafilla e punës së madhe që une i dedikova shkruarjes së librave të mi. Tre vjet më parë, unë përjetova disa situata fantastike që përshkruhen vetëm nëpër libra dhe që unë pata fatin e mirë t’i përjetoj. Cfarë ishin keto situata dhe si e ndryshuan ato jetën time, i kam shpjeguar në librat e mi si edhe në websitin tim.

Çka ju benë të lumtur dhe çka ju mundon më së shumti?
Ajo që më ben të lumtur në jetë, ashtu si çdo prind shqiptar, është të shikoj se si fëmijët e mi po mësojne dalengadalë cilësitë e duhura për t`u bërë njerëz të sukseshëm në jetë. Më “njerëz te sukseshem” unë nënkuptoj arritjen e dëshirave dhe qëllimeve që një njeri i ve vetvetës në jetë, dhe që nuk kanë si synim vetëm përfitim përsonal.

C’ka më mundon më së shumti?  Më mundo fakti që për shkak të politikës njerëzit krijuan shtete dhe shtetet krijuan barriera midis shteteve, duke grumbulluar kështu pasuritë njerëzore dhe tokësore vetëm në duar të disa dinastive. Kjo bëri që paraja të vleresohet më shumë se shpirti njerëzor, dhe ky është një gabim i lashtë sa edhe vetë njerëzit. Dhe unë e quaj si gabimin më të rëndë. Uji, buka, të edukuarit nëpër shkolla, rrobat për t`u veshur, shërbimi shëndetesor, çdo gjë që është e nevojshme për të jetuar si qenje njerëzore nuk duhej të shkembeheshin më para. Një këngetar gjysëm lakuriq në skenë nuk duhej të vleresohej më shumë se një pastruese që rropatet gjithë ditën duke pastruar ambjentet ku ne jetojmë e punojmë. Por mënyra se si janë ndërtuar ligjet dhe shtetet e aq më shumëv reklamat fallco, e nxisin shumë e më shumë grumbullimin e parase vetëm në disa duar. Kjo më mundon, dhe më mundon shumë.

Si e kalon kohen e lirë?

Në kohën e lirë kam shumë dëshirë të lexoj. Por kam edhe shumë dëshirë të argëtohem, ne shkojmë çdo të shtune më fëmijët në Kinema, shkojmë në pishina, ecim nëpër parqe. Mbi të gjitha unë e krijoj vetë kohën e lirë, kur është e nevojshme. Ndonjëherë kur fëmijët ndjehen të stresuar nga aresye të ndryshme, unë i shkëpus për disa minuta nga rutina e përditshme e të studjuarit dhe në vemë muzikë dhe kërcejmë, ose luajmë lojna nga më të ndryshme, shikojmë filma për të qeshur në televizor ose kompjuter.  Një nga programet që pëlqejmë më shumë është Wizard of Wavery Place. Qëllimi im është ti mësoj fëmijët e mi që rendimenti në punë është më i madh kur mendja është e çlodhur dhe e çliruar nga stresi. Kështu që koha e lirë dhe argetimi duhet të jenë pjesë e pandarë e jetesës së përditshme, por jo më kryesorja pjesë e ditës.
Po të kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetu?

Ah, sikur të kisha mundësi te zgjidhja, unë do udhëtoja në të gjithë botën. Nuk mund ta kuptoj vetën të lidhur në një vend sikur të mos ishte kufizimi nga ana financiare. Më pëlqen të njihem me kultura të ndryshme, të shikoj vende të reja, vende piktoreske, të bukura nga natyra apo edhe nga dora e njeriut, por mbi gjithçka më pëlqen të kem sa më shumë shokë te rinj dhe të vjeter në jete.