Nga Agim Aliçkaj/

Postimi i fundit i Kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, lidhur me Raportin BTI 2026 për Evropën Juglindore—ku kufiri midis Kosovës dhe Serbisë paraqitet me vijë të ndërprerë, duke e paraqitur Kosovën si pjesë të Serbisë—mund të konsiderohej si një gabim ose mungesë vigjilence, nëse do të ishte bërë nga dikush tjetër.

Por jo nga Edi Rama. Është e vështirë të besohet se gabime kaq të rënda do t’i shpëtonin atij kaq lehtë. Më bindëse është se, që kur la pikturën dhe iu përkushtua politikës, ai ka vepruar vazhdimisht kundër interesave të Kosovës, Shqipërisë dhe gjithë kombit shqiptar, në favor të racizmit dhe hegjemonizmit serb.

Me një përkushtim të jashtëzakonshëm, ai ka vepruar hapur dhe vazhdimisht për të mohuar gjenocidin serb ndaj shqiptarëve dhe për të rehabilituar kriminelin Vuçiç dhe klikën e tij fashiste. Përqafimet e tij me të kanë qenë të neveritshme.

Masakrat e panumërta serbe, për të, kanë qenë thjesht “rrëmujë”. Ai ka zbuluar një doktrinë të re sipas së cilës Serbia kriminale duhet së pari të falet për krimet e saj dhe vetëm më pas do të kërkojë falje. Ai ka ndikuar te zyrtarë të korruptuar në Kosovë për të dhënë amnisti për krime nga njëra anë, ndërsa nga ana tjetër ka kontribuar në krijimin e Gjykatës Speciale për të dënuar vetëm shqiptarët.

Ai ka qenë faktori kryesor në dërgimin e ish-Presidentit të Kosovës, z. Hashim Thaçi, në gjyq në Hagë. Tani ai bën deklarata boshe për lirimin e tij, duke mashtruar mbështetësit e Thaçit dhe duke shkaktuar përçarje në popullin e Kosovës.

Tokat shekullore dardane në veri të Kosovës, për të, janë toka që nuk i përkasin askujt. Edhe më të rrezikshme kanë qenë përpjekjet e tij, së bashku me Vuçiçin, Thaçin dhe Grenellin, për ndarjen e Kosovës si hap i parë drejt zhdukjes së saj si shtet. Më pas, me projektin famëkeq “Ballkani i Hapur”, ai do të bashkonte Shqipërinë me Serbinë, duke përmbushur ëndrrën e kahershme të Serbisë për dalje në det.

Artikulli i tij i përbashkët me kriminelin Vuçiç për hyrjen së bashku në Bashkimin Evropian—pa të drejtë vetoje për Serbinë dhe Shqipërinë—duke anashkaluar kushtin kryesor të njohjes së Kosovës, dhe paraqitja e Kosovës në hartë si pjesë e Serbisë, përfaqësojnë kulmin e veprimeve armiqësore të z. Rama.

Këto nuk janë gabime të paqëllimshme, por veprime të vetëdijshme, të planifikuara mirë, që synojnë dëmtimin e imazhit ndërkombëtar të Kosovës, ndarjen dhe shkatërrimin e shtetësisë së saj. Përditësimi i postimit pas kritikave të shumta nuk ka asnjë vlerë. Madje, nuk i shkon ndër mend të kërkojë falje për fyerjen ndaj popullit të Kosovës, sidomos ndaj viktimave të pushtuesit serb.

Veprimet në interes të Serbisë mbulohen nga Rama me deklarata boshe dhe pompoze pa asnjë efekt real në terren, si “Kosova është e pavarur” e thënë në Beograd, “Poshtë Gjykata e Hagës”, “Liri për Thaçin”, “Shqipëria është në krah të Kosovës në rast konflikti”, etj. Edhe pse gjithçka është e qartë, mbështetësit e tij në Shqipëri dhe disa nga opozita jokonstruktive në Kosovë zgjedhin të besojnë dhe të mashtrohen.

Arsyet e veprimeve të tij antishqiptare janë të shumta dhe kërkojnë analizë të thellë dhe të dokumentuar. Ato variojnë nga egocentrizmi i sëmurë, inferioriteti ndaj serbëve, dëshira për dukje, kojtja, deri te mundësia e kurtheve serbe me shantazh përmes mjeteve të ndryshme të ulëta.

Fatmirësisht, të gjitha përpjekjet e tij deri më tani për të shkatërruar Kosovën kanë dështuar me turp, falë Kryeministrit të palëkundur dhe vigjilent të Kosovës, z. Albin Kurti, së bashku me bashkëpunëtorët e tij si Glauk Konjufca dhe Donika Gërvalla, të mbështetur deri vonë nga Presidentja e Kosovës, znj. Vjosa Osmani.

Udhëheqësit e Kosovës nuk e kanë të lehtë në përballjen me Kryeministrin e shtetit amë, por duhet ta bëjnë këtë me shumë kujdes, përmes taktikës, politikës dhe diplomacisë së rafinuar—pa u përballur drejtpërdrejt me të, por duke u fokusuar vetëm në çështjet e dëmshme dhe të rrezikshme që ai përfaqëson.

Mbetet detyrë parësore e të gjithë intelektualëve të pavarur dhe figurave kombëtare që, me fakte dhe argumente, të demaskojnë Kryeministrin e keq dhe të dëmshëm për Shqipërinë dhe kombin shqiptar, Edi Rama.

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 28 Mars 2026

Gazeta neo-zelandeze “The Auckland Star” ka botuar, të shtunën e 4 tetorit 1930, në faqen n°6, rrëfimin asokohe për Mbretin Zog të artistit hungarez, Mihály Mészáros (1901 – 1982), në gazetën “Pesti Hirlap”, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Mbreti Zog.

Monarku progresiv i Shqipërisë.

Jeta në pallatin e Tiranës.

Evropianizimi i kryeqytetit.

Mihály Mészáros, një artist hungarez, i cili ka vizituar Tiranën për qëllim të pikturimit të portreteve të Mbretit Zog të Shqipërisë dhe të anëtarëve të tjerë të Familjes Mbretërore, jep disa detaje interesante për jetën e mbretit në “Pesti Hirlap”.

Mbret Zog (emri do të thotë zog, dhe forma origjinale Zogolli u ndryshua vetëm kur mbreti u bë për herë të parë Ministër) është pasardhës i fisit Mati, i cili përbëhet nga 5000 burra të armatosur që jetojnë rreth pesëdhjetë kilometra nga Tirana, pranë lumit Fan. Në Shqipëri, fuqia e një fisi varet nga numri i burrave të armatosur që ka. Gjatë luftës, Fuqitë Qendrore u bënë të vetëdijshme për ndikimin e madh të kryetarit të fisit Mati, dhe Perandori e ftoi atë në Vjenë dhe i dha gradën e kolonelit. Mbret Zog qëndroi në Austri deri pas armëpushimit dhe kaloi shumë kohë në shoqërinë e Gjeneralit Ghilardi, një komandant austriak që tani jeton në Tiranë si besniku i mbretit. Pas revolucionit shqiptar, Mbret Zog mundi revolucionarët katër herë para se të shpallej më në fund Mbret nga Kuvendi Kombëtar në vitin 1928.

Jeta e përditshme e Mbretit Zog përshkruhet si modeste dhe familjare. Në orën 7 të mëngjesit ai është tashmë në zyrën e tij. Pas mëngjesit, ai ecën në kopshtet e pallatit dhe më pas pranon Ministrat dhe diplomatët deri në orën 13:00, kur drekon i vetëm me gatime shqiptare të përgatitura në mënyrë franceze. Pas drekës, ai pranon oficerët e gardës, dhe në orën 18:00 Gjenerali Ghilardi e viziton. Mbrëmjet e tij kalojnë gjithmonë me nënën dhe pesë motrat e tij, dhe në shoqërinë e tyre Mbret Zog lexon klasikët gjermanë, ndaj të cilëve ka përkushtim. Nëna e Mbretit Zog, e njohur për devotshmërinë dhe bamirësinë e saj, flet vetëm gjuhën amtare, por motrat e Mbretit Zog janë të shkolluara në gjuhën frënge. Anëtari i vetëm tjetër mashkull i familjes mbretërore është Princi i Kurorës (Esat Kryeziu), një djalë njëvjeçar, biri i motrës (Nafije) së Mbretit Zog.

Arsimi evropian i Mbretit Zog ka ndihmuar drejt modernizimit të kryeqytetit. Ushtria, që përbëhet nga 20,000 burra, vesh uniformën e ushtrisë së dikurshme austro-hungareze. Për korrespondentin e Tiranës të “Magyarsag”, Mbret Zog deklaroi se shpreson të zhvillojë vendin e tij sipas modelit të Evropës së qytetëruar. Vendi i vogël, i cili ka një popullsi prej 1,200,000, tani ka 500 shkolla, dhe të rinjtë shqiptarë studiojnë në universitete në vende të huaja. Reforma e re agrare, përmes së cilës fshatarët kanë marrë tokë dhe mjete për ta kultivuar, është me rëndësi të madhe.

Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Jürgen Habermas, një nga figurat më të rëndësishme të filozofisë politike bashkëkohore dhe një nga përfaqësuesit më të njohur të “Shkollës së Frankfurtit”, është konsideruar për dekada si një nga zërat më të rëndësishëm kritikë në debatin publik evropian. Që nga viti 1964, kur ai mori katedrën e filozofisë dhe sociologjisë nga Max Horkheimer në Universitetin e Frankfurtit, Habermas u shndërrua në një nga teoricienët më eminentë të teorisë kritike dhe të diskursit demokratik. Në këtë kontekst, ndërhyrja e tij në debatin mbi luftën e Kosovës përbën një moment të rëndësishëm në diskutimin filozofik dhe politik mbi ndërhyrjet humanitare.

Më 29 prill 1999, në gazetën gjermane Die Zeit, Habermas publikoi artikullin e njohur “Bestialiteti dhe humaniteti – një luftë në kufirin midis së drejtës dhe moralit”, në të cilin ai u përpoq të ndërhynte në debatin publik mbi bombardimet e NATO-s kundër Jugosllavisë. Artikulli u botua në një moment kur lufta në Kosovë ishte në zhvillim e sipër dhe kur në Gjermani dhe në Evropë po zhvillohej një debat i gjerë publik mbi legjitimitetin moral dhe juridik të ndërhyrjes ushtarake. Në këtë atmosferë, ku çdo javë zhvilloheshin dhjetëra debate televizive dhe ku figura politike si kancelari Gerhard Schröder dhe ministri i jashtëm Joschka Fischer diskutonin intensivisht në media zhvillimet në Kosovë, Habermas u shfaq si një nga intelektualët më të cituar në këtë debat.

Brutaliteti dhe humaniteti: një luftë në kufirin midis ligjshmërisë dhe moralit

Në artikullin e tij, Habermas përpiqet t’u përgjigjet kritikave të forta të së majtës radikale, e cila e kundërshtonte ndërhyrjen ushtarake të NATO-s dhe e konsideronte atë një shkelje të së drejtës ndërkombëtare. Duke u përballur me pyetjen se përse 19 shtete të NATO-s po bombardojnë një shtet sovran, duke shkatërruar infrastrukturën e tij dhe duke rrezikuar viktima civile, filozofi gjerman përpiqet të ofrojë një argumentim normativ në mbështetje të ndërhyrjes. Sipas tij, bombardimet duhet të kuptohen si një “aksion ndëshkues ushtarak kundër Jugosllavisë”, i cili u bë i pashmangshëm pas dështimit të negociatave të Rambujesë dhe që synonte imponimin e një autonomie liberale për Kosovën brenda Serbisë.

Një nga elementet më interesante të analizës së Habermasit është mënyra se si ai e interpreton debatin publik rreth luftës. Sipas tij, si mbështetësit ashtu edhe kundërshtarët e ndërhyrjes mund të konsiderohen në njëfarë mënyre pacifistë, por të ndarë në dy kategori: nga njëra anë “pacifistët e bindjes”, të cilët e justifikojnë ndërhyrjen në emër të të drejtave të njeriut dhe të detyrimit moral për të ndaluar krimet kundër njerëzimit; dhe nga ana tjetër “pacifistët juridikë”, të cilët e kundërshtojnë ndërhyrjen për shkak të shkeljes së parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe të sovranitetit shtetëror.

Argumenti kryesor i Habermasit është se ndërhyrja në Kosovë duhet të kuptohet si pjesë e një transformimi historik të rendit ndërkombëtar. Sipas tij, politika e të drejtave të njeriut shënon një hap drejt transformimit të së drejtës ndërkombëtare klasike në një të drejtë kozmopolite të qytetarëve të botës. Në këtë perspektivë, ndërhyrja e NATO-s mund të interpretohet si një mision i armatosur për ruajtjen e paqes, i autorizuar në mënyrë implicite nga bashkësia ndërkombëtare, edhe pse pa një mandat formal të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Habermas e fillon analizën e tij me një reflektim mbi ndryshimin e madh që kjo ndërhyrje përfaqësonte për Gjermaninë pas Luftës së Dytë Botërore. Siç shkruan ai:

“Ndërhyrja ushtarake e Ushtrisë Federale Gjermane shënon fundin e një periudhe të gjatë përmbajtjeje që kishte formësuar tiparet civile të mentalitetit gjerman pas Luftës së Dytë Botërore. Lufta është këtu. Natyrisht, ‘sulmet ajrore’ të aleatëve supozohet të jenë diçka tjetër nga lufta tradicionale. Megjithatë, edhe ata prej nesh që janë vetëm pjesëmarrës të tërthortë, të informuar përmes kronikave televizive mbi konfliktin në Kosovë, janë të vetëdijshëm se popullsia jugosllave që struket nën bombardimet ajrore nuk po përjeton asgjë tjetër përveçse luftë.”

Megjithatë, sipas Habermasit, debati gjerman mbi luftën nuk u karakterizua nga retorika nacionaliste apo militariste që kishte shoqëruar konflikte të mëparshme. Ai vëren se si mbështetësit ashtu edhe kundërshtarët e ndërhyrjes përdorin një gjuhë normative, duke u mbështetur në argumente morale dhe juridike.

Në analizën e tij, Habermas thekson se pas dështimit të negociatave të Rambujesë, Shtetet e Bashkuara dhe shtetet e Bashkimit Evropian vendosën të zbatojnë kërcënimin për një ndërhyrje ushtarake kundër Jugosllavisë me qëllimin e imponimit të një autonomie për Kosovën. Nga perspektiva e së drejtës klasike ndërkombëtare, një veprim i tillë mund të konsiderohej ndërhyrje në punët e brendshme të një shteti sovran dhe rrjedhimisht një shkelje e parimit të mosndërhyrjes. Megjithatë, sipas logjikës së politikës së të drejtave të njeriut, ndërhyrja mund të interpretohej si një mision i armatosur për ruajtjen e paqes, i autorizuar në mënyrë implicite nga bashkësia ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, lufta në Kosovë mund të përfaqësonte, sipas Habermasit, një moment tranzicioni nga rendi klasik i së drejtës ndërkombëtare të shteteve drejt një rendit kozmopolit të një shoqërie globale qytetarësh. Ky zhvillim, argumenton ai, kishte filluar me krijimin e Kombeve të Bashkuara dhe ishte përshpejtuar pas përfundimit të Luftës së Ftohtë përmes ndërhyrjeve humanitare të viteve 1990.

Megjithatë, rasti i Kosovës paraqiste një situatë të veçantë. Ndryshe nga ndërhyrjet e mëparshme, NATO veproi pa një mandat të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke e justifikuar ndërhyrjen si ndihmë emergjente për një pakicë etnike të persekutuar. Para fillimit të bombardimeve ajrore, në Kosovë rreth 300.000 njerëz ishin prekur nga vrasjet, terrori dhe dëbimet, ndërsa kolonat e refugjatëve që drejtoheshin drejt Maqedonisë, Malit të Zi dhe Shqipërisë dëshmonin për një strategji të planifikuar të spastrimit etnik.

Edhe pse regjimi i Slobodan Milošević-it e përdori ndërhyrjen ajrore të NATO-s për të përshpejtuar politikat e tij represive, Habermas argumenton se kjo nuk e ndryshon marrëdhënien e shkakut dhe pasojës. Qëllimi i negociatave dhe i ndërhyrjes ishte pikërisht ndalimi i një nacionalizmi etnik vrasës dhe i krimeve kundër njerëzimit.

Në fund të analizës së tij, Habermas pranon se ndërhyrja në Kosovë krijon një dilemë të thellë normative: nga njëra anë, ndërhyrja humanitare synon të mbrojë të drejtat e njeriut; nga ana tjetër, mungesa e një rendi juridik global plotësisht të institucionalizuar e bën të paqartë kufirin midis moralit dhe ligjit në politikën ndërkombëtare.

Dy koncepte, dy rrugë – njëra drejt fragmentimit, tjetra drejt funksionalitetit të shtetit

Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Në trajtimin e çështjeve që prekin arkitekturën kushtetuese dhe të ardhmen institucionale të Kosovës, kërkohet një qartësi konceptuale dhe një maturi politike që tejkalon diskursin e zakonshëm publik. Megjithatë, një nga temat ku kjo qartësi shpesh mungon mbetet dallimi ndërmjet Asociacionit të komunave me shumicë serbe dhe konceptit të vetëmenaxhimit.

Në vështrim të parë, këto dy koncepte mund të duken si alternativa të afërta. Por në analizë substanciale, ato përfaqësojnë dy vizione diametralisht të kundërta të shtetndërtimit: njëra që bart potencialin e fragmentimit institucional mbi baza etnike dhe tjetra që promovon integrimin funksional të diversitetit në kuadër të rendit kushtetues.

Asociacioni: Nga mekanizëm koordinues në potencial për entitet para-shtetëror

Asociacioni, i paraparë në Marrëveshja e Brukselit, u konceptua fillimisht si një mekanizëm bashkërendues për komunat me shumicë serbe. Megjithatë, përvoja ndërkombëtare dhe analiza juridike dëshmojnë se struktura të tilla nuk mbeten statike; ato evoluojnë në përputhje me kompetencat që u delegohen.

Në momentin kur një mekanizëm i tillë:fiton kompetenca ekzekutive,siguron autonomi financiare,dhe ndërton kapacitete të pavarura vendimmarrëse,ai tejkalon rolin koordinues dhe transformohet në një strukturë me tipare të qarta të autonomisë territoriale.

Në këtë drejtim, qëndrimi i Gjykata Kushtetuese e Kosovës është i qartë: çdo organizim i tillë duhet të respektojë në mënyrë rigoroze kufijtë e rendit kushtetues dhe nuk mund të prodhojë nivele të reja të pushtetit publik.

Përvoja evropiane ofron një leksion të rëndësishëm. Rasti i Republika Srpska, e krijuar pas Marrëveshja e Dejtonit, ilustron qartë se si një entitet me bazë etnike dhe kompetenca të zgjeruara mund të shndërrohet në faktor të përhershëm bllokues:një strukturë me kompetenca të gjera,një shtet me funksionalitet të kufizuar,një rend institucional i varur nga veto etnike.

Ky nuk është vetëm një precedent historik – është një sinjal paralajmërues për çdo model që cenon unitetin funksional të shtetit.

Vetëmenaxhimi: Integrim përmes funksionalitetit

Në kontrast, vetëmenaxhimi përfaqëson një qasje më të sofistikuar dhe më të harmonizuar me standardet evropiane të menaxhimit të diversitetit.

Ai nuk synon të krijojë pushtet paralel, por të mundësojë:organizimin e brendshëm të komunitetit,koordinimin e interesave legjitime,dhe menaxhimin efikas të shërbimeve në fusha si arsimi, kultura dhe zhvillimi lokal.

Në këtë kuptim, vetëmenaxhimi nuk prodhon autonomi politike, por kontribuon në konsolidimin e funksionalitetit institucional dhe kohezionit shoqëror.

Modelet evropiane e mbështesin këtë qasje.

Në Aland, garantimi i identitetit gjuhësor dhe kulturor realizohet pa cenuar integritetin shtetëror.

Në Tiroli Jugor, funksionaliteti i autonomisë është rezultat i një ekuilibri të ndërlikuar ndërmjet:garancive ndërkombëtare nga Austria,stabilitetit institucional,dhe një kulture politike të konsoliduar.

Megjithatë, këto modele nuk janë universale. Ato kërkojnë kushte që nuk mund të supozohen automatikisht: besim institucional, stabilitet politik dhe konsensus të gjerë shoqëror.

Analogjitë e rrezikshme dhe keqleximi i modeleve evropiane

Debati publik shpesh bie pre e analogjive të thjeshtuara, duke iu referuar modeleve si Belgjika apo Katalonia.

Megjithatë, këto referenca janë shpesh të pjesshme dhe të shkëputura nga konteksti:Belgjika është produkt i një evolucioni të gjatë historik dhe kompromisesh të thella strukturore;ndërsa Katalonia dëshmon se autonomia e zgjeruar mund të prodhojë tensione serioze kushtetuese dhe tendenca separatiste.

Për këtë arsye, transplantimi mekanik i këtyre modeleve në një realitet tjetër institucional nuk është vetëm i papërshtatshëm, por potencialisht i rrezikshëm.

Pushteti apo funksioni: dilema themelore

Në thelb, dilema reduktohet në një zgjedhje konceptuale të qartë:Asociacioni synon institucionalizimin e pushtetit mbi baza kolektive;Vetëmenaxhimi synon organizimin funksional të interesave brenda rendit ekzistues.Ky dallim përcakton drejtpërdrejt:nivelin e sovranitetit shtetëror,koherencën e rendit kushtetues,dhe stabilitetin afatgjatë të sistemit institucional.

Përtej terminologjisë: një zgjedhje për të ardhmen e shtetit

Çështja në fjalë nuk është thjesht një debat terminologjik apo teknik. Ajo është një zgjedhje strategjike për natyrën e shtetit.Ajo kërkon përgjigje të qartë ndaj një pyetjeje thelbësore:A do të ndërtohet një model që institucionalizon ndarjen, apo një model që integron diversitetin brenda një rendi të përbashkët kushtetues?

Përvoja evropiane është e qartë në këtë drejtim:autonomitë mbi baza etnike kanë prodhuar shpesh tensione dhe bllokada;ndërsa modelet e vetëmenaxhimit funksional kanë kontribuar në stabilitet dhe kohezion.

Në fund, zgjedhja ndërmjet Asociacionit dhe vetëmenaxhimit nuk është çështje formulimi politik.Është zgjedhje ndërmjet:një shteti të ekspozuar ndaj fragmentimit,dhe një shteti funksional, demokratik dhe të qëndrueshëm.

Oborri Mbretëror Shqiptar ka kënaqësinë e veçantë të njoftojë martesën e Lartësisë së Tij Mbretërore, Leka II, Princ i Shqiptarëve, me Zonjushën Blerta Celibashi.

Martesa u kremtua në një ceremoni private, duke ruajtur karakterin e saj intim dhe solemn.

Fotografia zyrtare e publikuar me këtë rast është realizuar në Kështjellën Apponyi në Sllovaki. Përzgjedhja e këtij mjedisi historik, rezidencë e familjes fisnike të Lartmadhërisë së Saj Mbretëreshës Geraldinë, u bë për të nderuar trashëgiminë e saj të çmuar dhe origjinën hungareze, e cila mbetet një pjesë e pandarë e historisë së Familjes Mbretërore Shqiptare.

Pas martesës, Princeshë Blerta do të mbajë mbiemrin e familjes Zogu dhe titullin Princeshë e Shqiptarëve.

Familja Mbretërore e ndan këtë lajm të gëzueshëm me kombin shqiptar dhe me miqtë e saj anembanë botës.

Oborri Mbretëror Shqiptar

Tiranë, 15 mars 2026