Nga FEDERICO RAMPINI – “Corriere della Sera”, 18 maj 2024 – Përktheu: Eugjen Merlika/

“Keep on Rockin’ in the Free World” ka kënduar sekretari i Shtetit Antony Blinken, duke shoqëruar me kitarrë në një bar të Kievit. Por ajo copë klasike e Neil Young është më pak optimiste nga sa mund të duket nga tituli. E kompozuar më 1989, ndërsa shëmbej blloku komunist i zotëruar nga Bashkimi Sovjetik e Amerika fitonte luftën e ftohtë, ajo këngë ishte, mbi të gjitha një autokritikë  për të këqijat e shoqërisë amerikane. Edhe atëherë, në majën e prestigjit tonë botëror, këndonim “kundër” vetvetes.

Tridhjetepesë vite mbas rënies së Murit të Berlinit, “bota e lirë nuk po vallzon rokun”, comenton Washington Post. Shfaqja e Xi Jinpingut që në kuptimin e vërtetë të fjalës përqafonte Vladimir Putinin – një paraqitje dashurie e pazakontë  për udhëheqësin solemn kinez – don të shprehë  veçimin e Perëndimit. Vizita e gjatë e Putinit në Republikën Popullore ka çimentuar Boshtin që nuk ka asnjë logjikë ekonomike: shkëmbimi i mallrave ndërmjet Kinës dhe Perëndimit vlen gjashtë herë t’atij me Rusinë. Ndërmjet atyre të dyve ngjitësja është shumë më e fuqishme se sa interesi lëndor: neveria për “botën e lirë” e synimi për të shpejtuar rënien tonë, të vërtetë apo të supozuar që të jetë. 

Boshti Xi-Putin ka shumë kundërshti dhe brishtësi. Por duhet konstatuar dukja: një pjesë e mirë e botës është në anën e tyre, ndoshta edhe për armiqësinë e përbashkët kundrejt nesh.

Shih përparimin e Rusisë n’Afrikë, që vazhdon edhe në këto javë (e i bën disi të vonuara disa nisma të reja si Planin Mattei). Nixheri është i fundit i një sëre të gjatë të regjimeve të grushteve të shtetit që kanë vendosur të përzënë ushtarakët amerikanë. Me gjithë problemet ekonomike që krijoi me mësymjen e Ukrainës, Putini arrin të shtriijë ndikimin e tij ushtarak n’Afrikë, Vënd mbas Vëndi, në sajë të Grupit Wagner. Franca është e rrethuar nga marrëzi kundër-koloniale madje planetare. Nuk mjaftojnë ish kolonitë e saj afrikane që e urrejnë dhe e kundërshtojnë, tani vihet edhe Kaledonia e Re në Paqësor të ngrihet kundër Parisit. Dukuria e hedhjes poshtë të Perëndimit është botërore.

Anekdotë vetiake: në një udhëtim të fundit në Porto Riko, territor SHBA, por jo i barazuar plotësisht me 50 Shtetet e tjerë të Bashkimit, dëgjova se ndërmjet të rinjve rritet përqindja (edhe se në pakicë) e atyre që do të donin pavarësinë e plotë. Të infektuar nga dogmat e shesheve universitare amerikane në kontinent, a nuk shohin se përkatësia në Komonuelthin amerikan i ka shpëtuar nga fati i Haitit apo të Kubës?

Ende Perëndimi nuk ka marrë masat e duhura kundrejt problemit, se sa është urgjente të rimerret nisma e Jugut të Madh për t’u a hequr ata XI-së e Putinit. Tragjedia e Gazës ka rënduar humoret kundër-amerikanë e kundër-perëndimorë ndërmjet shumë Vendeve të Jugut, jo vetëm myslimanë: n’Azi, Afrikë, Amerikën Latine, shumë rigjejnë atë shpirtin e “botës së tretë” që, në vitet Gjashtëdhjetë e Shtatëdhjetë  i dorëzoi ata propagandës sovjetike ose maoiste apo kastriste. Një hop mbrapa në të shkuarën. Si atëherë, Perëndimi vallzon rokun duke u vetëfshikulluar e duke shprehur tmerr për vetveten. Dje Ernesto Galli della Loggia me të drejtë ka vërejtur se problemi fillon me vetë neve dhe indoktrinimin e dhënë të rinjve tanë. Psikoterapistët na mësojnë se nëse nuk ke asnjë thërrime vetëvlerësimi, nëse luan me poshtërimin e shkatërrimin, është e vështirë që të tjerët të të respektojnë. Ajo që bota mendon për ne  është përfundim i një praktike të gjatë vetë-shkatërrimi, në të cilin jemi përshkruar  si qytetërimi më i rrezikshëm i historisë njerëzore, duke nxirë dy shekuj të historisë së përparimit. Por kuadri është më pak rrënimtar se sa duket. Të marrim përqafimin e XI-së e të Putinit. Një studjues rus që drejton në Berlin Carnegie Russia Eurasia Center, Alexander Gabuev, ka përshkruar përdhunimin e kulturës e të historisë së popullit të tij, që Putini kryen n’emër të nënështrimit ndaj Kinës. Rusët papritmas blejnë vetëm “made in China”, bëjnë pushimet në Kinë, i shkruajnë fëmijët në shkollën e gjuhës mandarine. Është një përpjekje për të shrrënjosur shekuj prirjesh evropiane në zakonet e në kulturën ruse. Paraqitja e botës që i kundërvihet Perëndimit një “koalicion i gjithë të tjerëve” davaritet sapo vërehet se çfarë ndodh në afërsi të perandorive autoritare. Jo vetëm Ukraina, edhe shoqëria civile në Gjeorgji është në luftë kundër detyrimeve të Moskës. Jo vetëm Taivani, edhe Filipinet mobilizohen për t’u mbrojtur nga ekspansionizmi agresiv i Xi Jingping-ut.

Përsa i përket të rinjve tanë: nuk i japim të drejtën nëse i njëjtësojmë të gjithë me rradhët pro-Hamas që djersitin urrejtje kundër Perëndimit. Këtu n’Amerikë  faqja tjetër e botës rinore është një shpërthim i krijimtarisë teknologjike e sipërmarrësie: mosha nën 29 vjeçe, e puthur nga punësimi i plotë, shpreh një përqindje të rinjsh që drejtojnë start-up. Janë talentet e rinj që projektojnë etapat e ardhëshme të inteligencës artificiale, një sektor në të cilin Amerika ka fituar drejtimin botëror. Do të ishte jo bujare të përcaktohej ajo pjesë e brezave të rinj si “shumicë e heshtur”. Nuk janë aspak të heshtur në laboratorët e kërkimeve e në këshillat e administratave ku punojnë. Mes tyre një kuotë janë talente të importuar, vijnë nga Jugu i Madh që “voton me këmbë”: vijnë në Amerikë sepse besojnë në lirinë e sipërmarrjes e në ekonominë e tregut. Ideja e tyre e Perëndimit, kaq e ndryshme nga ajo e Putin-Xi, meriton vëmëndje.

“Corriere della Sera”, 18 maj 2024      Përktheu Eugjen Merlika   

BESIM NDREGJONI 

Unioni Mbarëkombëtar i Integrimit të Burgosurve dhe të Përndjekurve Politikë po ndjek me shumë vëmendje dhe urtësi situatën politike në vend dhe shpreh indinjatën e thellë ndaj mazhorancës politike aktuale për veprimet politike që po merr në përkujtimin e një kongresi diktatorial, siç është Kongresi i 24 majit të Përmetit!

Sot falangat e diktaturës enveriste të udhëhequr nga hibridet e diktaturës, duke shkelur Kushtetutën, e cila e ka dënuar Kushtetutën e diktaturës dhe 24 maji e viti 1944 dhe e ka kthyer Shqipërinë në një sistem demokratik, kremtuan këtë datë simbol i enverizmit stalinian.

Pushteti vendor kremtoi më 24 maj 20024, 80-vjetorin e këtij kongresi famëkeq dhe njollë e zezë për shqiptarët, me shalle të bolshevizmit, vendosjen e pushtetit komunist. Njëlloj si në diktaturë. Kremtoi këtë datë, e cila për 45 vite njollosi identitetin tonë kombëtar, flamurin e Skënderbeut, duke i vënë sipër yllin e bolshevizmit, deri sa shqiponjat e lirisë të Spaçit ia hoqën në mes të plumbave mbas 30 vitesh sundim diktatorial.

I kujtojmë falangës enveriste, kryetare e Bashkisë së Përmetit, se qytetarët e Përmetit e kanë dënuar 24 majin tuaj diktatorial që në vitin ‘90 dhe luftojnë e punojnë për Shqipërinë demokratike europiane, duke dënuar ideologjinë e Kongresit të Përmetit. Të quash pushtetin popullor, diktaturën enveriste të suksesshme, siç e citoi kryetarja e bashkisë në fjalimin e saj, e pakta që mund të thuhet për fjalën tuaj lajthitëse, e pakta që mund të bëni nëse keni ndonjë ndërgjegjësim kombëtar, duhet të jepni dorëheqje për një veprim antikushtetues dhe antiligjor, se keni shkelur Kushtetutën e vendit, që ndalon urrejtjen në shoqëri. Kryeministri duhet të nxjerrë urdhrin e shkarkimit tuaj për urrejtjen që ke ndaj shqiptarëve, duke manifestuar pro kongreseve ideologjike komuniste, duke helmuar shoqërinë shqiptare me kremtime ideologjike jashtë Kushtetutës.

Për dijeni tuaj dhe të atyre që duartrokisnin fjalimin tuaj urrejtës ndaj shqiptarëve dhe ndaj demokracisë, ju keni shpërdoruar postin e kryetarit të bashkisë. Sami Frashëri i madh i Përmetit na mëson: “Kalben njerëzit e ndershëm, atje ku lartësohen kriminelët”. Kongresi famëkeq i juaji vazhdoi ideologjinë staliniste duke dënuar demokracinë amerikane dhe duke e larguar Shqipërinë nga vendet perëndimore dhe duke e bërë pjesë të sllavizmit serborus. Ai kongres që kremtuat zhvilloi luftën civile ndaj veriut, duke dërguar divizione për t’i shtypur dhe sunduar.

Ai kongres vendosi përfundimisht diktaturën staliniste, duke i sjellë Shqipërisë humbje të mëdha njerëzore. 24 maji është një ndër ditët më të zeza për popullin shqiptar. Ai kongres që kremtuat ju si dikur para 34 viteve ka sot mbi 6000 shqiptarë që i vrau dhe u zhduku kufomat. Ai kongres burgosi pa faj 36.000 shqiptarë. Pushkatoi në moshën tënde mbi 1000 gra. Shkatërroi me internime mbi 100.000 familje.

Ju drejtohemi publikisht kush jua jep të drejtën juve të fyeni shqiptarët, që vuajtën 914.000 vite burg politik nga ideologjia e atij kongresi.

Kush jua jep të drejtën juve të na prekni plagët tona, që kullojnë akoma gjak dhe nënat tona i kanë lotët e patharë nga ai kongres banditësh, që vritni shqiptarë të pa faj.

Kërkojmë që Presidenti, Kryetarja e Parlamentit, Kryeministri dhe forcat politikë ta dënojnë këtë kremtim të kongresit të diktaturës dhe të kërkojnë shkarkimin e organizatorëve nga postet drejtuese, t’u kërkojnë falje familjeve shqiptare që përballuan vuajtjet e diktaturës.

Zotërinj qeveritarë, nëse nuk merrni masa dhe do të lejonit prishjen e ekuilibrave të shoqërisë, do të jeni fajtorë përpara kombit dhe historisë.

Është koha që të gjitha forcat antikomuniste, institucionet religjione, partitë, intelektualët me mendim liberal, media progresive, të reagojnë të bashkuar ndaj kësaj përpjekjeje të mbarsur me moral pervers që po kërkon t’i serviret dhe t’i imponohet brezit të ri. Helmatisja e brezit të ri me ideologjinë primitive dhe reaksionare që himnizon kriminelin dhe krimin përbën aktin më të turpshëm dhe të papranueshëm për një shoqëri demokratike.

Shoqëria, shqiptarët kanë nevojë për pajtim kombëtar dhe jo për urrejtje e ndasi. Boll kemi vuajtur nga urrejtja!

Është kohë e paqes pa nderim të diktaturë!

– The Serbian association as a precondition before the final agreement is an attempt to impose Serbia’s control over Kosova and its disappearance as a state.

From Agim Aliçkaj

An AACL delegation, led by national legends Joe DioGuardi and Shirley Cloyes DioGuardi stayed last week in Washington to lobby for Kosova and the national cause.

The meeting with Congressman Jerry Nadler, ranking member of the Judiciary Committee was cordial and meaningful. Special attention was paid to the violation of the rights of the Albanian people in south Serbia (Presheva Valley and Sanxhak) by dictatorial chauvinist Serbia and the possibility of holding a hearing in Congress dedicated to this problem.

In Senator Chris Van Hollen’s office, conversation with advisers Francesca Eremeeva and Jonathan Nellis.

Annual meeting of the FMC- in Washington, where current Senators and Congressmen meet with former Congressmen and exchange opinions on the development and strengthening of democracy and the American state as well as American foreign policy. There was a lot of advice, finding a common ground, civility and respect, leadership, and building democracy around the world.

Brief conversations with Democratic and Republican senators and congressmen, who received the “Statesmanship Award”, Sen. Tammy Duckworth (D-IL), Sen. Dan Sullivan (R-AK), Rep. Don Bacon (R-NE) and Rep. Chrissy Houlahan (D-PA).

At the Capitol Hill Club, cordial meeting with Congressmen Dan Bishop (R-NC) and Pete Stauber (R-MN).

In all the meetings, the achievements and successes of Kosova in the development and building of the state, democracy, legality and respect for human rights were highly appreciated. It was concluded that Kosova has met all the conditions for membership in the CoE. The Ohrid Agreement, proposed by President Macron and Chancellor Scholz, negotiated with the participation of both parties, represents the last compromise made by Kosova for the sake of peace in Europe.

Pressure on Kosova by Western mediators and diplomats for additional concessions to satisfy Serbian hegemonic appetites is unfair and only exacerbates the problem. Serbian association as a precondition before the final agreement and recognition of Kosova by Serbia, is an attempt to impose Serbia’s control over Kosova and in the longer term its disappearance as a state. Serbia, which has not signed and openly refuses to implement the Agreement, should be put under diplomatic and economic pressure.

The Albanian-American Civic League strongly supports the positions and constructive actions of the Kurti government in cooperation with President Vjosa Osmani and Speaker Glauk Konjufca towards the international community and opposition to Serbian aggression, which is openly endangering peace and security in the Balkans and Europe.

DELEGACIONI I LQSHA NË KONGRESIN AMERIKAN

Asociacioni serb si parakusht para marrëveshjes përfundimtare, është përpjekje për të imponuar kontrollin e Serbisë mbi Kosovën dhe zhdukjen e saj si shtet.

Nga Agim Aliçkaj

Një delegacion i LQSHA i udhëhequr nga legjendat kombëtare Joe DioGuardi dhe Shirley Cloyes DioGuardi qëndroi javën e kaluar në Washington për të lobuar për Kosovën dhe çështjen kombëtare.

Takimi me kongresmenin Jerry Nadler, nënkryetar i Komitetit për Drejtësi ishte i përzemërt dhe kuptimplotë. Vëmendje e veçantë iu kushtua shkeljes së të drejtave të popullit shqiptar në Serbinë jugore (Lugina e Preshevës dhe Sanxhak) nga Serbia diktatoriale shoviniste dhe mundësia e mbajtjes së një seance dëgjimore në Kongres kushtuar këtij problemi.

Në kabinetin e senatorit ChrisVan Hollen, bisedë me këshilltarët Francesca Eremeeva dhe Jonathan Nellis.

Takimi vjetor i FMC- shoqatës së ish kongresmenëve të Kongresit Amerikan në Washington, ku senatorët dhe kongresmenët aktualë takohen me ish-kongresmenë dhe shkëmbejnë mendime mbi zhvillimin dhe forcimin e demokracisë dhe shtetit amerikan si dhe politikës së jashtme amerikane kishte shumë porosi, gjetja e një gjuhe të përbashkët, civilizimi dhe respekti, lidershipi, dhe ndërtimi i demokracisë në mbarë botën.

Biseda të shkurtra me senatorët dhe kongresmenë demokratë dhe republikanë, të cilët morën çmimin “Statesmanship Award”, Sen. Tammy Duckworth (D-IL), Sen. Dan Sullivan (R-AK), Rep. Don Bacon (R-NE) dhe Rep. Chrissy Houlahan (D-PA).

Në Capitol Hill Club, takim i përzemërt me kongresmenët Dan Bishop (R-NC) dhe Pete Stauber (R-MN).

Në të gjitha takimet u vlerësuan lartë arritjet dhe sukseset e Kosovës në zhvillimin dhe ndërtimin e shtetit, demokracisë, ligjshmërisë dhe respektimit të të drejtave të njeriut. Është konstatuar se Kosova i ka plotësuar të gjitha kushtet për anëtarësim në KeE. Marrëveshja e Ohrit, e propozuar nga presidenti Macron dhe kancelari Scholz, e negociuar me pjesëmarrjen e të dyja palëve, paraqet kompromisin e fundit të bërë nga Kosova për hir të paqes në Evropë.

Presioni ndaj Kosovës nga ndërmjetësuesit dhe diplomatët perëndimorë për lëshime shtesë për të kënaqur orekset hegjemoniste serbe është i padrejtë dhe vetëm sa e përkeqëson problemin. Asociacioni serb si parakusht para marrëveshjes përfundimtare dhe njohjes së Kosovës nga Serbia, është një përpjekje për të imponuar kontrollin e Serbisë mbi Kosovën dhe në një afat më të gjatë zhdukjen e saj si shtet. Serbia, e cila nuk e ka nënshkruar dhe refuzon haptazi zbatimin e Marrëveshjes, duhet të vihet nën presion diplomatik dhe ekonomik.

Liga Qytetare Shqiptaro-Amerikane mbështet fuqishëm qëndrimet dhe veprimet konstruktive të qeverisë Kurti në bashkëpunim me presidenten Vjosa Osmani dhe kryeparlamentarin Glauk Konjufca ndaj bashkësisë ndërkombëtare dhe kundërshtimit ndaj agresionit serb, i cili po rrezikon hapur paqen dhe sigurinë në Ballkan dhe Evropë.

Dr. Edlira Çerkezi
Universiteti “Ismail Qemali”, Vlorë/

“Pothuajse të gjithë njerëzit mund ta përballojnë fatkeqësinë, por nëse do ta testosh karakterin e një njeriu, jepi atij pushtet.”. Abraham Linkoln (Citim i shkëputur nga libri “Themeluesi”)
Biografia e munguar e Ismail Qemalit, parë nga një vështrim tridimensional i Evarist Beqirit na ndihmon ta shohim ndryshe themeluesin e shtetit shqiptar. Autori i nxjerr tiparet e tij si lidership në dritën e kohës. Sipas autorit në historinë tonë figura e Ismail Qemalit është trajtuar shpesh e cunguar, madje me ftohtësi. Libri i përket zhanrit biznes lidership dhe ofron një qasje që nuk është sjellë më parë në Shqipëri.
“Lidershipi është një kombinim midis fuqisë së karakterit dhe strategjisë. Karakteri është thelbi i lidershipit. Edhe zgjuarsia, edhe strategjia luajnë rolin e tyre, por pa karakterin e fortë ato nuk shërbejnë shumë” – shkruan autori. Në librin “Lidershipi i Ismail Qemalit” autori jo thjesht e lartëson figurën e Ismail Qemalit, por e analizon gjatë përmes një strukture që nxit mendimin kritik. Përmes një analize të thellë autori e përshkruan Ismail Qemalin si një lider që “udhëheq me shembullin e vet”, lider vizionar, i përulur, i vendosur dhe me integritet të fortë. Modeli i lidershipit të Ismail Qemalit është modeli i liderit që udhëheq me shembullin e vetë. Siç shprehet edhe vetë autori që në kreun e parë ku flitet për karakterin e Ismail Qemalit: “Disa nga cilësitë e lidershipit të tij i shohim natyrale, disa ai i zhvillon me vetëdije përgjatë jetës së tij. Studimet mbi lidershipin evidentojnë si element thelbësor të këtij procesi liderin dhe kontekstin ku ai bashkëvepron me ndjekësit. Rrethanat shoqërore, historike, politike dhe mjedisi ku lideri vepron kanë rëndësi dhe nxjerrin në pah cilësitë e veçanta të tij.”.
Evarist Beqiri na sjell modelin më të mirë të lidershipit, atë të Ismail Qemalit. Në studimet tona jemi mësuar ta shohim ndryshe të trajtuar figurën e Ismail Qemalit. Bie në sy marrja në konsideratë e të dhënave të shumta, të rralla e shumë të vyera që studiuesi ka vendosur në fokus të punimit të tij. Një punë tejet e mundimshme , kur bëhet fjalë për analizimin e një figure të jashtëzakonshme si Ismail Qemali, e cila këndvështrohet në disa drejtime.
Sipas autorit, lidershipi, më tepër se një disiplinë shkencore është arti i udhëheqjes së njerëzve nga vetë njerëzit. Kthimi pas në kohë për të ravijëzuar dhe karakterin e personazheve që kanë bërë historinë tonë, si Ismail Qemali, është një mënyrë jo vetëm për t’i kujtuar, por edhe për të ndërtuar veti dhe elemente që posedon një lider i vërtetë. Ky libër na sjell modelin më të lartë të një lidershipi. Duket sikur historia grupoi te figura e Ismail Qemalit cilësitë më të mira të liderit, si domosdoshmëri për ta shpënë përpara shtetin shqiptar të pavarur.
Po përse historia nuk na rezervoi liderë të tjerë të ngjashëm me Ismail Qemal Vlorën? Edhe në faqet e këtij punimi duket se kjo pyetje e bren së brendshmi autorin, që jo vetëm kërkon ta ligjësojë modelin e lidershipit të Ismail Qemalit, por edhe të marrë përsipër një analizë tridimensionale e cila e ndihmon autorin ta shohë figurën e tij në një hapësirë më të gjerë, jo vetëm brenda kohës që ai jetoi e punoi, por edhe në këndvështrimin e sotëm.
“Ismail Qemali është lideri transformues, i cili afron diçka për t’u përvetësuar nga brezat e rinj të liderëve dhe te biznesit. Stili i lidershipit dhe filozofia e udhëheqjes së Ismail Qemalit paraqet interes për liderët e tanishëm. Historia e tregon se nuk ekziston asnjëfarë lloj krahasimi midis tij dhe liderëve shqiptarë që pasuan. Ismail Qemal Vlora ishte në radhë të parë një mbrojtës i flaktë i lirive dhe të drejtave themelore të njeriut. Ishte njeriu që me maturi e mençuri arriti të kryejë aktin sublim të themelimit të shtetit shqiptar”, – thotë Evarist Beqiri.
Duke u fokusuar më shumë tek akti i themelimit, sesa tek qëndresa permanente dhe veprimet koherente të një lideri të vërtetë siç Ismail Qemali ishte. Duke kërkuar nëpër anale të historisë studiuesi hedh dritëhije mbi momente kyçe që kanë shënjuar historinë e Shqipërisë e që lidhen padiskutim edhe me figurën e lidershipit të Ismail Qemalit.
Sipas autorit modeli i lidershipit të Ismail Qemalit nuk është kuptuar sa dhe si duhet. Arti i lidershipit është i vështirë për t’u përvetësuar dhe për t’u mësuar, prandaj studimi i modeleve të udhëheqësve të mëparshëm shërbejnë veçanërisht sot, kur ky model mungon. Ky studim sjell në vëmendje të studiuesve të tjerë modelin e lidershipit historik shqiptar. Ofron mundësi të tjera studimi dhe diskutimi për ta këndvështruar historinë parë nga modeli i lidershipit progresiv siç Ismail Qemali ishte.
Historia e kombeve është shkruar krahasimisht me historinë e liderëve të saj. “Historia e botës nuk është gjë tjetër veçse biografia e njerëzve të mëdhenj”, prandaj për ta ilustruar historinë tonë, rruga më e mirë është për të studiuar njerëzit e mëdhenj që kanë shkruar faqet më të ndritura të histories” – thotë autori.
Studiuesi Evarist Beqiraj besoj se e ka përmbushur qëllimin e studimit të tij. Përmes modelit të lidershipit të Ismail Qemalitna ofron modelin që duhet ndjekur, një model që nuk formohet kurrsesi menjëherë, por që kalon në një rrugë të gjatë të shkollimit, formimit të karakterit të tij, trashëgimisë, vizionit, komunikimit.
Për autorin, lidershipi është një rrugëtim e jo një destinacion. Duke besuar fort se modeli i lidershipit të Ismail Qemalit është modeli i madh që frymëzon sot në më të voglin model të lidershipit të sotëm, mendoj se ky model do të rrugëtojë gjatë në kohë për aq kohë sa të kuptohet. Ismail Qemali është lideri që udhëhoqi me shembullin e vetë në një rrugëtim të gjatë e të vështire duke u lënë brezave modelin e lartë të një lideri që frymëzon drejt lirisë e progresit.
foto: wikipedia.org

Prof. ass. Dr. Haxhi Ademi

Instituti i Historisë “Ali Hadri” Prishtinë/

Serbia është shpallur shtet gjenocidial nga OKB-ja për krimet e kryera në Sarajevë dhe për shqiptarët është një akt që shënon një fitore të rëndësishme dhe mundësi për drejtësi për viktimat e krimeve të kryera përgjatë një shekulli të tërë nga shteti serb.

Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara votojë për një rezolutë që propozon shpalljen e 11 korrikut si “Ditë Ndërkombëtare të Kujtimit dhe Përkujtimit të Gjenocidit të vitit 1995 në Srebrenicë”. Pjesëmarrës në këtë gjenocid ishte edhe presidenti aktual i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili, para masakrës, kishte deklaruar: “Për një serb, do të vrasim 1000 myslimanë të Bosnjës.”

Historia e popullit shqiptar ka qenë një përpjekje e vazhdueshme për mbijetesë në trojet e veta etnike dhe është bërë objektivi kryesor i politikës hegjemoniste serbe. Programi i parë kombëtar serb, “Naçertanija” i Ilija Garashaninit, nga viti 1843 deri më 1852, përpunoi idenë e Serbisë së Madhe dhe u realizua përmes masakrave dhe dëbimeve të shqiptarëve nga trojet e tyre shekullore në Nishi, Vranja, Toplica, Prokupla dhe Leskovci në vitet 1876-1878. Territori i sotëm i Kosovës është rezultat i ndryshimeve politike dhe historike. Lufta Ballkanike e vitit 1912, që shënoi fundin e Perandorisë Osmane në Ballkan, solli ndryshime të mëdha politike, ekonomike, sociale dhe demografike. Konferenca e Ambasadorëve në Londër në dhjetor të vitit 1912 përcaktoi kufijtë e rinj politik në Ballkan, duke krijuar një Shqipëri autonome, por jashtë saj mbetën më shumë se gjysma e popullsisë shqiptare, nën sundimin e Serbisë, Malit të Zi dhe Greqisë. Vetëm në Serbi dhe Mal të Zi mbetën të paktën 900,000 shqiptarë në një territor prej 22,000 km², i cili përfshinte pjesën më të madhe të ish-vilajetit të Kosovës dhe iu nënshtrua riorganizimit administrativ sipas dispozitave administrative serbe dhe malazeze. Shqiptarët nën sundimin serb-malazez u përballën me dhunë fizike dhe psikologjike, shkatërrim të vendbanimeve, konvertim në ortodoksinë sllave dhe përpjekje për shkombëtarizim. Vetëm me ardhjen e trupave austro-hungareze dhe bullgare gjatë Luftës së Parë Botërore represioni ndaloi. Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, Kosova ra nën Mbretërinë Serbo-Kroate-Sllovene (më vonë Jugosllavia), ku politika antishqiptare rifilloi. Nga viti 1918 deri më 1921, ushtria jugosllave vrau mbi 12,000 shqiptarë dhe shkatërroi mbi 6000 shtëpi.

Gjatë periudhës midis dy luftërave botërore, shqiptarët nuk u njohën si pakicë kombëtare dhe iu mohuan të drejtat politike, kombëtare dhe kulturore. Nga viti 1918 deri më 1941, mbi 250,000 shqiptarë u shpërngulën nga hapësirat shqiptare në Jugosllavi.

Pas Luftës së Dytë Botërore deri në vitin 1966, shqiptarët u përballën me persekutime dhe shpërngulje në Turqi, ku mbi 250,000 shqiptarë u dëbuan.

Gjenocidi i viteve 1998-1999 ishte kulmi i një shekulli pushtim, dhunë dhe agresion ndaj shqiptarëve. Masakrat dhe krimet ndaj shqiptarëve përfshinin përdhunime masive dhe dhunë seksuale si pjesë e një fushate të spastrimit etnik. Gjatë kësaj periudhe, mbi 20,000 gra dhe vajza shqiptare, përfshirë fëmijë, iu nënshtruan përdhunimeve të organizuara nga forcat ushtarake dhe policore serbe. Krimet e kryera në Kosovë nuk ishin veprime të izoluara, por pjesë e një plani për të shkatërruar popullin shqiptar dhe për të ndryshuar strukturën etnike të Kosovës. Strukturat e Sigurisë së Serbisë, përfshirë ushtrinë, policinë dhe shërbimin sekret, janë përgjegjëse për këto krime. Doktrina e gjenocidit ishte mbështetur dhe proklamuar nga qeveria serbe, Akademia e Shkencave dhe Kisha Ortodokse Serbe.

Krimet ndaj shqiptarëve përfshinin vrasje, keqtrajtime, përdhunime, dhe spastrime etnike, që synonin shkatërrimin e popullsisë shqiptare për shkak të përkatësisë së tyre etnike. Vetëm 26 serbë janë dënuar për krimet e kryera në Kosovë, një numër i vogël krahasuar me mbi 12,000 të vrarë dhe mbi 20,000 të përdhunuar shqiptarë.

Dënimi i krimeve serbe është një hap drejt drejtësisë për viktimat dhe një njohje e vuajtjeve të tyre të pafundme gjatë shekullit të fundit. Krimet e kryera gjatë viteve 1998-1999 në Kosovë përfshinin masakra të tmerrshme, ku mijëra civilë të pafajshëm, përfshirë gra, fëmijë dhe pleq, u vranë brutalisht. Përdhunimet ishin gjithashtu një mjet i përdorur për të realizuar spastrimin etnik, me qëllim që të terrorizojnë dhe poshtërojnë popullsinë shqiptare dhe t’i detyrojnë ata të largohen nga trojet e tyre.

Në përpjekjet për të kërkuar drejtësi, është thelbësore që krimet të dokumentohen dhe dëshmitarët të mbrohen për të siguruar që përgjegjësit të përballen me drejtësinë. Ndërkombëtarizimi i këtyre krimeve është një hap i rëndësishëm për të mbajtur përgjegjës ata që kanë kryer mizori dhe për të parandaluar përsëritjen e ngjarjeve të tilla në të ardhmen. Historia e përpjekjeve të shqiptarëve për mbijetesë dhe të drejtën e tyre për vetëvendosje duhet të njihet dhe të respektohet. Përballja me të kaluarën dhe njohja e krimeve të kryera është e domosdoshme për të ndërtuar një të ardhme të paqes dhe bashkëjetesës në rajon.

Në fund, njohja e krimeve të kryera dhe dënimi i përgjegjësve janë të rëndësishme jo vetëm për të sjellë drejtësi për viktimat, por edhe për të siguruar që e ardhmja të ndërtohet mbi themele të drejtësisë dhe respektit për të drejtat e njeriut. Historia e përpjekjeve të shqiptarëve për mbijetesë dhe të drejtën e tyre për vetëvendosje duhet të njihet dhe të respektohet, duke siguruar që krimet e së kaluarës të mos harrohen kurrë dhe të mos përsëriten.

See insights and ads

Create Ad

All reactions:

33