• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

THE ROLE OF ALBANIANS IN THE FALL COMUNISM AND DESINTEGRATION OF THE FORMES YUGOSLAVIA

April 12, 2024 by s p

(Lecture at the Center for International Studies, Texas State University, San Marcos)

Jusuf BUXHOVI

The fall of communism in the late 1980s and the disintegration of Yugoslavia in the early 1990s present the end of a failed historic process. The model of an ideological state failed and Yugoslavia, as an ideological state that had existed for half a century, fell apart.

When we speak of the ideological state, we speak of communist Yugoslavia. It is also known as the Second Yugoslavia and followed the First Yugoslavia, which was a monarchy in existence before World War II. The Second Yugoslavia was established in 1943, with Josip Broz Tito as its leader. It chose communism as its ideology and a federal system of government modeled after the Soviet Union. Thus, the Second Yugoslavia started out in the eastern bloc and consisted of republics and provinces, just like the Soviet Union.

But the Soviet model of the ideological state did not last too long in Yugoslavia. In 1948, Tito, the Yugoslav leader, had a falling out with Stalin, the Soviet leader. The Yugoslav Communist Party was expelled from Cominform (Comintrna), the international bloc of communist parties. And from 1949 onward, Yugoslavia built its own “authentic decentralized socialism.” This was a more liberal ideology and became particularly powerful with the 1960s when Tito had his main opponent, Ranković, expelled from the party. Ranković and his followers reflected the old Stalinist ideology and removing them from influential positions opened the way for further reforms. Yugoslavia decentralized its power and became a more authentic federation.

Yugoslavia was made up of six republics belonging to so-called constituent nations; but within those republics there was a large indigenous Albanian population which had the status of an ethnic minority. Albanians lived in three Yugoslav republics: in the Republic of Serbia (mostly in what was then the autonomous region of Kosovo), in the Republic of Macedonia, and in the Republic of Montenegro.

But the Albanians were included within communist Yugoslavia against their wishes. When the Second Yugoslavia was formed in 1943, its constituent nations, the Serbs, Croats, Slovenes, Macedonians, and Bosnians — evoked their right to self-determination. Exercising that right to self-determination, they formed the federation of Yugoslavia (SFRY). The people of Kosovo, on the other hand, Albanians and non-Albanians, held a separate conference at the turn of the year (1943–1944) and voted that Kosovo be part of Albania. When World War II ended, Yugoslavia simply annexed Kosovo by force.

This annexation was made possible by the communist victory in World War II. Communists now controlled Yugoslavia and Albania. On March 8, 1944, Tito put Kosovo under military rule with the pretext that a “counterrevolution” was taking place. In July 1945 the communists called a new conference to decide the fate of Kosovo. The delegates, at the threat of arms, decided, “of free will to unite with federated Serbia.”

Thus, Kosovo was made a region within Serbia and Serbia joined the Yugoslav federation as a republic. One must note that Kosovo’s annexation into Serbia was done with the approval of the communist leaders of Albania who cooperated closely with Tito until 1948.

The takeover was violent. Yugoslav partisans carried out grave atrocities against Albanians in Kosovo and other areas incorporated into Yugoslavia. The death toll was 50,000 ethnic Albanians out of a population of about a million. Initially the communists used the label of “counterrevolution” to fight the Albanian patriotic forces that resisted the invasion of Yugoslav and Albanian partisans following the withdrawal of German troops. The Albanian resistance was violently crushed by four military Yugoslav divisions, most of which were made up of Serbian ultranationalist fighters, Chetniks, who had later joined with the partisans. Two partisan divisions from Albania also helped the Yugoslavs put down the local resistance in Kosovo.

The communist atrocities against the Albanian population in Kosovo continued even with the so-called “mobilization of Albanians.” Some 15,000 untrained men were forcibly conscripted into partisan ranks and sent to fight against the Germans in other parts of Yugoslavia. None of the 15,000 recruits returned. Another massacre was that of Tivar in April 1945. Over 3,500 young Albanians were forcibly mobilized and sent to fight the Nazis along the Adriatic Sea. Most of them were lined up and shot by Montenegro’s Fourth Brigade. Yugoslav communists later admitted to the massacres, but insisted that they were a “mistake” or a “misunderstanding” that occurred during the transportation of the victims.

The violent crackdown on the anti-communist resistance in Kosovo was followed by a brutal dictatorship. Just as the First Yugoslavia had done before World War II, the communist regime sought to ethnically cleanse Kosovo of Albanians by expelling or assimilating them. The Albanians never accepted communism nor did they identify with its motto of “brotherhood and unity” of communist propaganda. The communist regime at this point began a series of social and cultural reforms as part of an “ideological emancipation” package for ethnic minorities but the Albanians were barely granted the right of primary education in their native tongue. Even newspaper articles were also translated from the official language, i.e., Serbo-Croatian, into Albanian.

Under such circumstances the armed anti-communist resistance which was quelled in 1945 was replaced by a secret resistance that sought unification with Albania (This resistance was called an irredentist movement, meaning that it sought to redeem the lands that remained outside of Albania.) but it was a revolutionary movement based on a leftist ideology and it became more prominent in 1949 and onward after Tito split up with the Soviet Union. The Albanian communist leader, Enver Hoxha, remained close to Moscow and hoped to serve Soviet interests against Yugoslavia. He sought to use Albanian irredentists in Kosovo and Yugoslav communists who still sympathized with Stalin to overthrow Tito and replace him with a pro-Soviet leader.

Albanian irredentism in Kosovo remained active more or less until 1966 when Tito finally defeated his opponent, Ranković, who supported a centralized state. Ranković had Moscow’s support and hoped to oust Tito and return Yugoslavia to the eastern bloc. Tito, on the other hand, insisted on independence and decentralization. Economically he favored workers’ self-management. He followed his own international agenda and became the leader of the so-called Non-Aligned Movement. (This movement was a group of countries that were neither U.S. nor Soviet allies, and included nations such India, Egypt, and Venezuela.)

With Ranković out of the scene, Albanians in Kosovo sought to achieve their rights within Yugoslavia. In November 1968 Albanian student demonstrations broke out demanding that Kosovo be made a republic of the Yugoslav federation. Until then Albanians had sought to unify with Albania through a revolutionary struggle. Now they demanded changes within the Yugoslav system. Along with the demands for a republic of Kosovo there were also calls for an Albanian republic in Yugoslavia. This republic would include Albanian-inhabited territories that were then part of three existing republics (Serbia, Macedonia, and Montenegro).

Tito turned down the Albanian demands for a republic of Kosovo. However, the Yugoslav constitution was amended in 1968 and Kosovo was made a federal unit of Yugoslavia. Kosovo remained part of Serbia as an autonomous province but it gained its own voice in the federal government. The constitutional amendments raised the status of Albanians from an ethnic minority to that of a nationality. As a nationality they were still not considered a constituent nation of Yugoslavia but (Albanians) gained the right to use their national symbols and establish institutions of higher education in their own language.

In 1970 a university was founded in Kosovo. Many other important education and cultural institutions were also opened during that time. The improvements were reinforced in 1974 when a new Yugoslav constitution increased Kosovo’s autonomy and influence in the federal government. Kosovo was made practically equal to other federal units. This did not resonate well with nationalists in Serbia who wanted to centralize power. They criticized the constitution as Tito’s plot to weaken Serbia vis-à-vis other Yugoslav republics such as Croatia and Slovenia.

Even Yugoslavia’s tragic disintegration is linked with Kosovo. In March 1981 demonstrations broke out as Albanians demanded the republic of Kosovo. At the insistence of Serb nationalists the demonstrations were declared a “counterrevolutionary event.” The Yugoslav authorities used police and military force to brutally crack down on demonstrators. As a result the Kosovo crisis became a catalyst of two parallel processes: on the one hand, ultranationalists rose to prominence in Serbia; on the other hand, non-Serb republics—Croatia and Slovenia—opposed Serbian domination and sought to break away from Yugoslavia. This whole process became irreversible on March 23, 1989 when Serbia used force to practically revoke Kosovo’s autonomy and turn the Yugoslav federation into a greater Serbia.

The violent repression of Kosovo’s autonomy led to the inevitable disintegration of Yugoslavia. Slovenia and Croatia both declared their independence from Yugoslavia on the basis of the right to self-determination which was recognized in the federal constitution.

Serbia’s leader, Milošević, who virtually controlled the federal government, responded by using the Yugoslav military against the two republics. In May 1991 war broke out in Slovenia and soon afterwards in Croatia. In Croatia, Milošević instigated ethnic Serbs to gain control of parts of the country. Serb nationalists, therefore, formed the Serbian Republic of Krajina, which controlled about a third of Croatia’s territory.

In August 1991, an international conference at the Hague recognized the disintegration of Yugoslavia. Soon after, another republic, Bosnia and Herzegovina, declared its independence. Milošević again used the Yugoslav military against the breakaway republic.

Since Kosovo was not formally a republic, the Hague Conference treated it as virtually part of Serbia. Kosovo Albanians did not agree with this treatment and they worked on creating their own independent state.

In July 1990 the Kosovo parliament in Kacanik declared Kosovo a republic within Yugoslavia and in September they ratified a constitution for Kosovo. A year later, in 1991, the people of Kosovo voted in a referendum on independence. Ninety-seven percent opted for independence thereby formally establishing the legitimacy for the sovereign state of Kosovo.

Kosovo remained occupied by Serbian forces but the state of Kosovo began to function in parallel according to its own laws. It governed many areas of life ranging from culture, education, and healthcare to national defense. In April 1992, Kosovo held its first democratic elections. A parliament was elected along with the country’s first president, Dr. Ibrahim Rugova. The elections empowered the independent state of Kosovo as a “parallel state,” although Serbia and the international community declined to recognize it.

The parallel state of Kosovo was able to maintain peace in the country for a substantial time all while Serbia hoped to ignite another war. Serbian forces instituted an apartheid regime, enforced segregation, and worked to ethnically cleanse Kosovo. In the meantime, Serbian academics came up with an elaborate plan as to how to get rid of Kosovo’s Albanian population. They called Kosovo “a cradle of the Serbian civilization” and blamed Tito for handing it over to the Albanians. Milošević worked on implementing the plan devised by the academics.

During the 1990s, there were three important international conferences — in the Hague (in 1991), in London (1992), and in Dayton, Ohio (1995). All three treated Kosovo as “an internal issue of Serbia” and ignored the parallel state of Kosovo. This approach helped the international community contain violence in the former Yugoslavia because an armed conflict in Kosovo could easily involve other countries with ties to ethnic Albanians, namely Albania and Macedonia. It could also involve Bulgaria and Greece, which have their own stakes in Macedonia.

Milošević, however, perceived the international community’s position as a green light, a free pass to executing his plans. Therefore, after the Dayton Conference in 1995, he began to intensify his repression of Albanians and the situation soon escalated into a conflict. In 1997 the Kosovo Liberation Army, the KLA, made its first public appearance and began taking guerrilla actions against Serb police and military forces in Kosovo. KLA actions intensified while the Serbian regime reacted against the defenseless civilian population and used the military to carry out ethnic cleansing.

But the crisis did not go unnoticed. The international community turned its eyes on Kosovo hoping to prevent another regional conflict. In the spring of 1998, U.S. diplomats became directly involved in putting an end to the crisis but their efforts rendered no results because Milošević was determined to solve the Kosovo issue militarily. He was set on crushing the parallel state of Kosovo and defeating the KLA guerillas.

In the spring and summer of 1998 the Yugoslav military began a wide campaign against Kosovo’s population. Massacres took place in several villages in the west and the center of the country. One infamous massacre in March 1998 claimed the lives of 56 members of the Jashari family. The majority of them were women and children. These atrocities put increased pressure on the international community. Until then it had tried the force of diplomacy but failed. From now on they turned to the diplomacy of force.

During the summer and fall of 1998 international diplomats decided to call a conference to find a permanent solution for Kosovo. The conference began in February 1999 at Rambouillet in Paris and lasted through March. Western powers proposed this solution: Kosovo would be given autonomy within Serbia, NATO troops would be deployed to maintain peace, and a referendum on independence would be held three years later. The Kosovo Albanian delegation signed the agreement; the Serbs refused.

Milošević’s refusal to sign the Rambouillet Agreement while insisting on using force against the Albanians provoked the international community to act. The United States and the main European countries acting together as part of the NATO alliance decided to bomb Serbia and on March 24, 1999. NATO began its first humanitarian campaign to put an end to the Serbian atrocities and ethnic cleansing. From March 24 to June 12 NATO carried out air strikes against Serbian police and military forces until Milošević agreed to withdraw from Kosovo. In June 1999, the United Nations Security Council approved its Resolution 1244 which placed Kosovo under an international administration. NATO troops were put in charge of security.

The Albanians contributed to this favorable ending. They acted responsibly in opposing communism and seeking to establish democracy. They organized the parallel state that successfully governed many areas of life in Kosovo and avoided an armed conflict with Serbia for almost a decade. The Albanians chose a just path and through their perseverance were able to achieve the independent state of Kosovo in 2008. The state of Kosovo today has brought peace and stability to the region of Southeast Europe and has prevented the regional wars that Milošević and his supporters desired in the 1990s.

The branch of the Democratic League of Kosovo in the United States and the Albanian lobby in the USA along with the branches of the Democratic League of Kosovo in Germany, Switzerland and elsewhere in Europe, became instrumental to the anti-communist student movement in Albania, paving the way for a smoother transition from communism to democracy. Albanians in Albania and Kosovo as well as in other territories where they lived contributed to the elimination of communism in Albania, and the communist dictatorship returned to a Western democracy.

Filed Under: Komente

Maqedonasi i Madh

April 11, 2024 by s p

Astrit Lulushi/

Mbretëria e Aleksandrit të Madh, e njohur edhe si Perandoria Maqedonase (përfshi Greqinë), ishte një forcë e frikshme që la gjurmë të pashlyeshme në histori. Kjo perandori e fuqishme, e krijuar nga udhëheqja vizionare e Aleksandrit të Madh, mbretëroi supreme për një periudhë relativisht të shkurtër, por arriti lartësi të pashembullta. Aleksandri i Madh u ngjit në pushtet në vitin 336 pes, pas vrasjes së babait të tij, mbretit Filipi II i Maqedonisë. Në vetëm 20 vjeç, ai filloi një mision ambicioz për të zgjeruar kufijtë e mbretërisë dhe për të përhapur kulturën që historianët e quajnë “helenistike”. Me një ushtri të disiplinuar mirë dhe shkëlqim strategjik, Aleksandri pushtoi me shpejtësi territore të gjera, duke krijuar një nga perandoritë më të mëdha të antikitetit.

Gjatë fushatave të tij ushtarake, të cilat shtriheshin nga viti 334 pes deri në vitin 323 pes, Aleksandri u fut në Azinë e Vogël (Turqia e sotme), Egjipt, Persi (Iran) dhe madje deri në lindje deri në Indi. Shkathtësia e tij ushtarake mahniti mikun dhe armikun njësoj, duke i dhënë atij titullin “Imathi” (si maqedonas që ishte), dhe duke forcuar vendin e tij në histori.

Mbretëria e Aleksandrit të Madh zgjati zyrtarisht deri në vdekjen e tij të parakohshme në vitin 323 pes në moshën 32 vjeçare. Pas vdekjes së tij, perandoria ra në një periudhë copëtimi dhe trazirash politike, të njohura si Luftërat e Diadoçëve. Këto konflikte u zhvilluan midis gjeneralëve të Aleksandrit, të njohur si Diadochi, të cilët luftuan për kontrollin mbi rajone të ndryshme të perandorisë.

Në fund të fundit, mbretëria e madhe e Aleksandrit u nda në tre shtete kryesore pasardhëse: Mbretëria Ptolemeike në Egjipt, Perandoria Seleukide në Persi dhe Mesopotami dhe Mbretëria Antigonide në Maqedoni dhe Greqi. Këto shtete pasardhëse do të vazhdonin të kishin një ndikim të rëndësishëm në rajon për shekujt në vijim.

Megjithëse sundimi i drejtpërdrejtë i Aleksandrit të Madh kishte përfunduar me vdekjen e tij, trashëgimia e tij vazhdoi. Kultura që futi gjatë pushtimeve të tij lanë gjurmë të pashlyeshme në tokat që pushtoi. Në Egjipt, për shembull, Mbretëria Ptolemaike do të vazhdonte të ndërtonte bibliotekën e njohur të Aleksandrisë dhe do të bëhej një qendër mësimi dhe intelektuale.

Përveç arritjeve kulturore dhe intelektuale, perandoria e Aleksandrit luajti një rol vendimtar në përhapjen e gjuhës, artit, arkitekturës dhe filozofisë në të gjithë Mesdheun lindor dhe më gjerë. Kjo përzierje kulturash, e njohur si ‘helenizim’, vazhdoi të formësonte rajonin shumë kohë pas sundimit të drejtpërdrejtë të Aleksandrit dhe pasardhësve të tij.

Filed Under: Komente

AT ZEF PLLUMI THIRRJE INTELEKTUALËVE SHQIPTARË – BASHKONI FUQITË MENDORE PËR TË MIRËN E PËRBASHKËT

April 10, 2024 by s p

Në 100-vjetorin e lindjes

Nga Frank Shkreli

At Zef Pllumi, nga “Armik i Popullit” në “Nderi i Kombit”

Zëri i Amerikës në gjuhën shqipe nepërmjet korrespondetit Pëllumb Sulo në Shkodër njoftoi se ditën e henë u mbajt në Lezhë edicioni i 8-të i çmimeve të konkursit mbarëkombëtar për letërsinë, “At Zef Pllumi”. VOA shqip transmetoi se këtë vit konkursi në Lezhë përkoi me 100 vjetorin e lindjes së françeskanit At Zef Pllumi, autorit të librit, kryevepra e tij, “Rrno vetëm për me tregue”, më e njohura ndër veprat dhe shkrimet e shumta të At Zefit. At Zef Pllumi lindi më 7 prill 1924 në Malin e Rencit në Shëngjin të Lezhë në një familje me origjinë nga Shkreli i Malësisë së Madhe Në konkurs u paraqitën veprat e 28 shkrimtarëve dhe intelektualëve në kategori të ndryshme, sipas Zërit të Amerikës.

Siç dihet, At Zef Pllumi – si edhe shumë bashkvëllezer ndët më të mirë e klerit katolikë shqiptar – ka kaluar një jetë shumë të dhimbshme, plot vuajtje dhe sakrifica. Prandaj, është shumë me vend që At Zef Pllumi kujtohet në këso rastesh e përvjetorësh. Ai ishte dhe mbetet ndërgjegja e Kombit që edhe sot – nepërmjet veprave dhe shkrimeve të tija lënë pas — flet dhe dëshmon për krimet e diktaturës sllavo-komuniste në Shqipëri kundër popullit të vet për pothuaj gjysëm shekulli. Ai gjithnjë flet me bindje e fakte, me kujtesë, largpamësi dhe këshilla për të tashmen dhe për të ardhmen e shqiptarëve.

I pyetur me një rast se çfarë këshillash i jepte popullit shqiptar, At Zef Pllumi është përgjigjur: E porosis për tri gjëra, është përgjigjur françeskani shqiptar: “Të kenë fé, kurr të mos e braktisin fenë; të kenë shpresë; e mbi të gjitha, të kenë dashuni…Kjo ashtë porosia e kjo ashtë përshndetja për të gjithë popullin shqiptar”, është shprehur frati shqiptar, para se të ndërronte jetë. Është kjo një thirrje aktuale e At Zef Pllumit për të gjitha kohërat dhe për të gjithë brezat e shqiptarëve – dashuria për njëri tjetrin! Është kjo një thirrje që At Zef Pllumi e bënte, vazhdimisht, sa ishte gjallë dhe një mesazh drejtuar bashk-kombasve të vet, e që ai e ka theksuar, vazhdimisht, pothuaj në të gjitha veprat, shkrimet, deklaratat dhe intervistat, që prej lirimit të tij nga burgjet dhe kampet e regjimit diktatorial komunist të Enver Hoxhës, me 4 Nëntor, 1989. Është ky një mesazh që ai e ka theksuar shpesh duke dëshmuar të kaluarën e hidhët, por gjithmonë duke shikuar nga e ardhmja e Kombit shqiptar – mesazhe e thirrje që ai u ka bërë shpesh, sidomos, intelektualëve shqiptarë – që pas periudhës së gjatë e të errët të komunizmit, të bashkojnë, më në fund, “Jo vetëm fuqitë e veta mendore, por edhe zemrat për atë idealin e përbashkët që, sot për sot, ashtë vetëm Progresi i Kombit”.

Pas shembjes së Murit të Berlinit, në muajin Maj të vitit 1993, është promovuar ribotimi i numrit të parë i revistës së famshme të para luftës të françeskanëve shqiptarë, “Hylli i Dritës”. Në një ceremoni të rastit në Kuvendin Françeskan ku merrnin pjesë një numër i madh bashkëpunëtorësh, të rinj e të vjetër, të kësaj reviste të famshme, përshfirë studiues të kulturës, artistë, gazetarë, intelektualë të fushave të ndryshme, botues dhe të tjerë, At Zef Pllumi, përshëndeti ribotimin e revistës së famshme shqiptare, Hylli i Dritës. Duke shikuar nga e ardhmja e Shqipërisë post-komuniste dhe e Kombit shqiptar — në traditën më të mirë patriotike dhe atdhetare të françeskanëve shqiptarë për dashurinë ndaj Kombit dhe kulturës shqiptare, At Zef Pllumi iu drejtua intelektualëve shqiptarë me këtë porosi për klasën intelektuale shqiptare, e cila fatkeqësisht mbetet edhe sot e kësaj dite pa u realizuar. Nuk e di nëse intelektualët nga e gjithë Shqipëria të mbledhur në Lezhë

Ditën e henë për të marrë pjesë në edicionin e 8-të të çmimeve të konkursit mbarëkombëtar për letërsinë, “At Zef Pllumi”, menduan fare për porosinë e At Zef Pllumit drejtuar intelektualëve të Kombit shqiptar, më 1993, që intelektualët shqiptarë të bashkojnë jo vetëm fuqitë e veta mendore, por edhe zemërat për atë ideal të përbashkët, që sot për sot, ashtë vetëm Progresi i Kombit, sipas porosisë së At Pllumit.

“Miq të nderuem, falë mëshirës së Zotit ia mbërritem kësaj dite. Nata që kaluem qe e gjatë dhe e vështirë. Liria që u fitue duhet të bije edhe dritën” filloi At Zef Pllumi fjalën drejtuar intelektualëve shqiptarë të mbledhur aty dhe vazhdoi: “Sot po jepet rasti, përsëri mbas sa vitesh që bashkëpuntorët e “Hyllit të Dritës” të japin kontributin e vet në kulturën shqiptare me aq dritë sa mund të lëshojë nji yllë. Por, ndërkaq urojmë që kultura shqiptare nesër të ndrisë si diell”, ka shtuar ai, duke nënvizuar optimizmin e tij për të ardhmen. “E ky diell jo vetëm do të ndrisë, por edhe do të ngrohë të gjithë popullin, në qoftë se intelektualët shqiptarë kanë me i

bashkue, jo vetëm fuqitë e veta mendore, por edhe zemërat për atë ideal të përbashkët, që sot për sot ashtë vetëm, “Progresi i Kombit”- është shprehur frati i Malësisë dhe i gjithë Shqipërisë. “Ky progres duhet të jetë i gjithanshëm, jo vetëm ekonomik – po ma tepër mendor, shoqënor dhe kulturor”, ndërkohë që At Zefi theksoi se, “Mendoj se duhet t’u kujtoj intelektualëve shqiptarë se sado shkencë që të kenë, sado dije dhe erudicion që të përhapin, kurrë nuk do të mbërijmë në atë nivel kulturor që na duhet – po nuk patëm dashninë për njani tjetrin. Në rast se mungon dashunia”, ka theksuar At Zefi. “Në atë rast, duhet të kemi mirëkuptim. Dhe në qoftë se edhe ky do të mungojë, atëherë do t’i referohemi virtytit të tolerancës. Po mungoi edhe ky virtyt, atëherë jemi xhahilë. Xhahillëku ashtë shkatërrimi i Kombit. Në qoftë se nuk respektohen mendimet e njani tjetrit, don me thanë se nuk respektohet njeriu. Po nuk u respektua njeriu, e drejta dhe liria e mendimit – praktikisht mbërrijmë në përfundimin se nuk duem as Kombin, as Atdheun”, është shprehur At Zef Pllumi. Ai ka përfunduar fjalën e tij të shkurtër me atë rast duke u bërë thirrje intelektualëve shqiptarë – që nga tubimi në Kuvendin e Françeskanëve, në maj të vitit 1993, një Kuvend që sipas tij përfaqëson shumë rryma të mendimit të lirë shqiptar të – “Marrin shembull konkret për atë bashkëpunim të inteligjencës shqiptare, që duhet t’i prijë këtij populli fatkeq, për me ecë përpara me ngulm në rrugën e vërtetë të Progresit Kombëtar.” (At Zef Pllumi, Hylli i Dritës 2-3, Tiranë, 1993).

Porosia e At Zef Pllumit në 100-vjetorin e lindjes së tij që i drejtohet edhe sot klasës intelektuale të shqiptarëve, për bashkpunim, mirëkuptim dhe tolerancë – është më aktuale se kurrë. Është një thirrje që intelektualët shqiptarë si grup – gjë që nuk ka ndodhur deri tani, për fat të keq – të bashkojnë fuqitë mendore e intelektuale, me mendje e zemër të punojnë dhe t[ veprojnë së bashku për të mirën e përbashkët, ashtuqë të jenë edhe shembull i politikës, duke lëshuar sadopak dritë në rrugën e vështirë tranzicionit politik drejtë përparimit të Kombit shqiptar. Konfliktet dhe grindjet në jetën politike, shoqërore dhe intelektuale ndër shqiptarët nuk durohen më. Ato po e çojnë Shqipërinë dhe shqiptarët drejtë një gremine të pafund, si shtet dhe si komb. “Shamjet dhe fyemjet nuk i përmban asnji kod njerëzor: janë arma e të mundurit, e atij që nuk ia del me anë të logjikës të përqafojë fitoren: shamja e fyemja janë dhunë!”, na porosit At Zef Pllumi në 100-vjetorin e lindjes.

Filed Under: Komente

Aksident kozmik apo projekt i qëllimshëm inteligjent e hyjnor?

April 8, 2024 by s p

Dr. Bledar Kurti/

Sot, në hemisferën perëndimore, ndodh eklipsi i plotë i diellit. Femomene të tilla janë vëzhguar gjithmonë gjatë historisë së njerëzimit, duke rezultuar në një përfundim të përbashkët, edhe pse në epoka të ndryshme, si arkaike ashtu edhe të zhvilluara, se eklipsi dëshmon përsosmëri. Kjo përsosmëri dallohet me sy të lirë për shkak se perimetri i hënës mbulon përsosmërisht perimetrin e diellit.

Ajo që e bën edhe më mahnitëse këtë fakt është se Hëna është rreth 400 herë më e vogël se Dielli, por Dielli është rreth 400 herë më larg nga Toka sesa Hëna. Pra, gjeometria e thjeshtë na tregon se disku i dukshëm i Hënës është pothuajse saktësisht sa madhësia e diskut të dukshëm të Diellit.

Vetë largësia e hënës nga Toka është një tjetër element përsosmërie. Nëse Hëna do të ishte më afër Tokës, graviteti i saj do të fillonte të tërhiqte bërthamën e Tokës. Jo vetëm që baticat do të ishin shumë herë më të larta dhe do të ngadalësonin rrotullimin e Tokës, por gjithashtu do të kishte më shumë aktivitet sizmik dhe shpërthime vullkanike.

Nëse Hëna do ishte pak metra më pranë apo më larg Tokës, jeta këtu do ishte e pamundur. E njëjta gjë me Diellin. Pak më afër Tokës do na digjte e pak më larg do na ngrinte. Ndaj, mjafton të shohësh lindjen e diellit gjatë ditës dhe ndriçimin e hënës gjatë natës, për t’u kujtuar se jeta është thjesht një mrekulli e privilegj i rrallë në univers.

Të gjitha kulturat e hershme të botës e kuptuan këtë përsosmëri dhe nuk tentuan asnjëherë ta quanin rastësi apo aksident kozmik, pasi të dhënë pas kuptimit, qysh në krye të herës, besonin në kuptimin dhe arsyen e ekzistencës së plotësisë (atë që ne e quajmë univers) kësisoj të gjitha kulturat pa përjashtim besonin në dorën hyjnore si shkakun e krijimit. Pasi pa shkak nuk ka pasojë. Pa qëllim nuk ka ekzistencë.

Në fillim të shekullit të 20-të, shekulli më modern i epokave, lindi idea e Big Bengut. Kjo ide befasuese u shfaq për herë të parë në formë shkencore në vitin 1931, në një punim nga Georges Lemaître, një kozmolog belg dhe prift katolik. Edhe Lemaître e shtroi këtë teori për të mbështetur Dorën Hyjnore në krijimin e universit. Por, gjatë dekadave të mëvonshme, qarqet laike liberale e fshinë elementin hyjnor dhe e zëvendësuan atë me fjalën “rastësi” apo “aksident” kozmik.

Ndaj sipas përkufizimit të 50 viteve të fundit, teoria e Big Bengut sugjeron që universi filloi nga një pikë jashtëzakonisht e nxehtë dhe e dendur, më e vogël se një grimcë nënatomike. Një forcë e paimagjinueshme shkaktoi shpërthimin intensiv të energjisë nga pika e vogël në një fraksion të sekondës duke shpërndarë të gjithë lëndën dhe energjinë në të gjitha drejtimet. E kështu u krijua Universi, bazuar mbi teorinë se po zgjerohet, e kësisoj duhet të jetë origjinuar nga një pikë e caktuar pas në kohë.

Megjithëse kjo teori ishte hipotetike, me plot hije dyshimi, e me elementë të pashpjegueshëm, e duke rrëzuar etalonin njerëzor, që është qëllimi, gjeti rrënjë në tekstet shkollore të cilat për shkak se u duhet kohë të përditësohen me gjetjet e reja, kanë mbetur prapa me teoritë e vjetra, e kështu Big Bengu u shndërrua në teori standarde që mësohet nga shkolla fillore e deri në universitete.

Por, kjo deri në vitin 2021 kur Teleskopi Hapsinor James Webb solli në tokë imazhet e fotografuara. Reagimi i parë i kozmologëve ishte se: E paskemi kuptuar gabim universin gjer më tani.

Teleskopi Webb dalloi galaktika që nuk duhet të ekzistonin, të cilat e rrëzonin automatikisht teorinë e Big Bengut dhe fenomenin e zgjerimit të universit. Ato galaktika rrëzuan konceptin e miliarda viteve të krijimit, pasi sipas matësve të deritanishëm të shkencës, janë krijuar brenda një kohe shumë të shkurtër.

Këto janë galaktika të mëdha, të ndritshme dhe shumē afër fillimit të kohës. Pikërisht, problemi është koha. “Atyre iu desh shumë, shumë, shumë pak kohë për t’u krijuar,” u habitën kozmologët.

Çfarë do të thotë kjo? Është njësoj sikur të shfletosh një album fotografik familjar dhe kupton se gjyshja jote u bë nga foshnje në plakë në vetëm dy muaj. Këto galaksi nuk duhet të ekzistonin sipas teorisë së Big Bengut dhe matësve kohor të teorive moderne.

Qeniet njerëzore janë “homo sapiens” që do të thotë “qenie inteligjente.” Edhe me inteligjencën tonë të kushtëzuar mbi kozmologjinë mund të arrijmë të kuptojmë përsosmërinë e universit, mrekullinë e jetës në tokë, rëndësinë e numrave, formulave të matematikës dhe ligjeve të fizikës, mbi të cilat funksionon jeta dhe universi. Por për të kuptuar përsosmërinë, përveç makrokozmosit, mjafton të shohim mikrokozmosin, vetë njeriun, krijesën biologjike, frymore e shpirtërore të përsosur, me aftësi krijuese e racionale. Krijesë e cila qysh prej fillimit ka shtruar pyetjen: Nga vimë? Kush jemi? Ku po shkojmë? Pyetje e cila bazohet mbi qëllimin dhe jo rastësinë, mbi misionin dhe jo aksidentin.

Njeriu ka jetuar gjithmonë si qenie e dëshiruar në këtë jetë, e jo si një fëmijë aksidental, i lindur rastësisht e padëshirueshëm. Nuk u hodhëm në tokë thjesht si pleh por na u ofrua privilegji më i madh në univers: privilegji i jetës, në të cilin përfshihet dashuria, lumturia, miqësia, puna, prindërimi, muzika, arti, sporti, letërsia, ushqimi, udhëtimi, ëndrrat e imagjinata, por edhe humbja, zemërthyerja, trishtimi, lodhja e zhgënjimi, të gjitha këto emocione të forta për të na kujtuar se jemi qenie që ndiejmë në një univers të krijuar me dashuri e jo një univers që nuk ndjen, pasi po të ishte kështu do na kish shfarosur ne të parët.

Ne nuk jemi skllevër të rrethanave rastësore por qenie të lira për shkak të kuptimit. Kuptim do të thotë “domethënie.” Pra, çfarë deshte të thoshte Krijuesi përmes kuptimit të ekzistencës sonë.

Ndaj, vazhdo me punët e hallet e tua, debato për politikë, ndiqe skuadrën e zemrës, shko në teatër apo në bilardo, kryej çdo aktivitet të përditshëm njerëzor sepse ndodhin vetëm këtu në Tokë e askund tjetër në univers. Por teksa i bën të gjitha këto, kujtohu vetëm për një sekond çdo mëngjes kur lind dielli, apo nē muzg kur del hëna, se mbi ty, rreth teje, e brenda teje, ka përsosmëri, jo aksidentale por të qëllimshme e hyjnore.

Ti je qëllimi i krijimit. Ndaj të takon të pyesësh veten në të gjitha ditët e jetës tënde se cili është qëllimi yt? E pasi ta zbulosh, jetoje atë qëllim e ndaje edhe me të tjerët. Kjo quhet dashuri, parimi hyjnor mbi të cilin u krijua universi dhe ti.

Filed Under: Komente

NË PËRKUJTIM TË NGRITJES SË FLAMURIT NË DEÇIQ- ME 6 PRII 1911…!

April 7, 2024 by s p

Nga NDUE BACAJ/

Sukseset e dy javëve të para të kryengritjes kundër turke-osmane të malësorëve e më gjërë, (24 mars-06 prill 1911) do të sillnin atë ditë të shenjtë , të enjtën e 6 prillit 1911 kur trimat kryengrites çuan në vend, amanetin e Gjergj Kastriotit dhe fjalen e prijesit legjendare Ded Gjon Luli, duke e ngritur flamurin kombetar me shqiponjen dy-krenore në majen Bratiles së Deçiqit, që u LA me gjakun e shtatë deshmorve Kojas : Dokë Preç Kercaj, Tomë Uc Ivanaj, Marash Lucë Gjokaj , Cak Uc Ivanaj, Gjeto Tomë Kolçaj, Kolë Dokë Marashaj, dhe Gjeto Gjekë Ivanaj, të cilet ranë heroikisht njeri pas tjetrit per flamurin kombetar shqiptare, dhe sot ata janë të perjetsuar në një memorial në Kojë . Ndersa Nikë Gjelosh Luli, Gjon Ujkë Miculi dhe Pjeter Zefi janë flamurtaret e paharrur të shqiptarisë.1. Ketë ditë historike luftoi e gjithë Malesia, që arriti të valvitë në driten e diellit , atë flamur që per shekuj kishte qendruar i “burgosur” nga pushtuesi turko-osman , por i strehuar mrekullisht në shtëpiat e malësorëve, që e ruanin si sytë e ballit, por larg syrit vigjilent të hafijeve turkoshake…Kjo dritë e Flamurit kishte filluar të rilindë së-bashku me kryengritjen, në Rapsh te Hotit, në Malesi të Madhe. Kjo epope-drite i ngjanë një meteori, që sa më shumë vite i afrohet qiellit, aq më shumë i bënë dritë tokës… Me 6 prill të vitit 1911, Malësia e Madhe “Etnike” nxorri nga katakombet turko-osmane në dritën e diellit Europian, Flamurin kombëtarë të Gjergj Kastriotit –Skenderbe.. Në këtë ditë të paharruar nga mali i DEÇIQIT valvitet flamuri jonë Kombetarë i larë me lot e gjak per 432 vite rrjesht. Deçiqi është “Oxhaku” nga i cili ka dalë “tymi i bardhë” i ngritjes së flamurit kombetarë, por është edhe “Oxhaku” që shperndau shkendijat që fluturuan nga Veriu në Jug, duke ndezur në të gjithë Shqiperinë idealet e flamurit dhe mvehtësisë… Ky “Oxhak” i shqiptarisë nuk u fikë kurr edhe pse mbi të u derdhen pa papushim ; rrebeshe, stuhi, gjakë, lotë e mundime. Tash mbi një shekull në trojet tona bëhet be ; pasha njatë flamur që u ngrit në Deçiq… Atë ditë (me 6 prill 1911) Lekët e Hotit, Grudes, Trieshit, Kojes, Orahoves, Fundnave, Kastratit, Kelmendit, Shkrelit, Dukagjinit etjerë, mbas fjales së Dedë Gjon Lulit :”Bini bini sokola, he në krajlni ju shkoft zani”. Rrugën flamurtaret ja hapen vehtes në mes të mitrolozave e mauzerreve të turkut, sikur të ishin badema derdhun mbi nuse e krushq ditën e dasmes, e jo plumba, që shkepusin jetë e shtrijnë burra për tokë.. Në pak orë u gjeten në maje të Deçiqit, dhe shpalosen në ajër të lirë të Malesisë Madhe at Rub të Kuqe me Shqipe të Zezë që tash 450 vjet kishte ndejë palua e diku edhe harrua, ndër skutat ma të fshehta të Shqipnisë robnueme..”.2. Kesaj dite fatlume, fetari, atdhetari dhe poeti i embel malsor, dom Aleksander Sirdani i kushtonte vargjet brilante :

“Nalt Flamuri perhillet,

Armikut s’i leshon cak,

Me besë Arbnori lidhet,

Me gjakë mbrojt Atdheun me gjakë,

Ngallnjyese kthen Malesia,

N’Deçiq Flamuri të valojnë,

Plot gjak e jetë i kushtojnë.

……………………………

Kuq e Zi Flamuri perhillet,

N’dor Ded Gjo’Lulit trim,

me Gurakuqin mblidhet,

Shqipnia me një kushtrim “.

Në atë ditë me 6 prill (1911) shqiptari i vertet mbushi mushkeritë me frymen e lirisë, e brohoriti në Zemer të vet :”Rrnoft Shqipnia”.3. Ndersa poeti kombetarë At Gjergj Fishta (te Mrizi i zanave) ketij Flamuri i kushton një poezi që e titullon ; “Hymni i Flamurit Kombëtar”, nga e cila citoj:

“….Mbi njatë Flamur Perendia

Me dorë t’vet Ai e ka shkrue:

“ Per shqiptarë do t’jet Shqipnia

Kush ua prekë, ai kjoftë mallkue !

……………………………………

Ma mirë dekë me u shue nën hije

T’Flamurit tonë në fushë t’mejdanit,

Se me rrnue nji jetë robnie

Per nën sukuj t’huejë t’Ballkanit…4.

Kjo krye-kryengritje dhe ky Flamur (në trojet tona) identifikohet shpesh me figuren madhore të Malësisë e Shqiptarisë, heroin e popullit Dedë Gjon Luli… Këto ditë heroike të Malësisë Madhe i përshkruan mrekullisht edhe poeti pogradecar, Lasgush Poradeci në Poemen me titull “MBI TA” që ia kushton kësaj kryengritje, ku pak vargje nuk po mendem të rri pa i cituar:

“…..Ku mposht halldupin turkoshak

Atdheu duke u dëshmuar.

Në Hot e Grudë e Traboin

Puth Ded Gjo`Lul viganin,

Mirditë e Shalë e Dukagjin

Puth Mehmet Shpend Luanin.

Dhe puth kuvendin heroik,

Ku ngrihet kombi peshë,

Ku mposht t’urryerin armik

Malsija burrereshë;

Malsija qe bën sulm ne zjarr

Po si dragoj me flete,

Siç bënte sulm ngadherimtar

Gjergj Kastrioti vete.…”.5.

Ndersa gazeta “Liri e Shqipnisë”, që botohej në Sofje nga Kristo Luarasi do të shkruante: “Nji punë e bukur ndër këta burra, që leshi i kresë të çohet përpjet prej gzimit, që këta fatosa luftojnë me flamur të kuq me shqiponjën e zezë me dy krena, due me thane me flamurin (bajrakun) e Skenderbeut”.6. Këtu nuk po mundem të lë pa kujtuar edhe aktin heroik të grudasit trim-dragua Nikë Pretash Leci – Sinishtaj, per të cilin Risto Siliqi (pjesmarres në kryengritje me pushkë e pendë) do të shkruante: Fatosi shqiptar, i flakti trim prej Grudet Nikë Pretashi në betejen per marrjen e fortesës të Shipshanikut, kur e pa se turqit ishin të fortë në ketë forsadë e mbasi …shqiptaret topa nuk kishin vetëm luftonin me plumba, i plasi zemra e u nis në pikë të vrapit kalasë perpjetë edhe pse si breshen pikojshin plumbet në të gjitha anet …mberriti tu bedeni , ku me një hov murin e shkaperceu, pos sa e kapi murin e derës të hymjes së kalasë perbrenda e priti batarja e plumbave të nizamit..e ra deshmor në kambët e armiqëve …!

Me hov të luanit, me guxim burrash,

Desht ta rendojnë kalanë me dorë;

Prej njiqind singinash, prej njiqind plumbash

Mbrenda bedenit u ba therorë….7.

Ndërsa trashigimia gojore thotë se Nikë Pretash Leci është hellur mbi gryken e Topit turk që qellonte malësorët kryengritës…

Për luftën e kryengritesve malësor në Deçiq shkruan edhe autori i librit “DUKAGJINI” (Zef Gjeta), nga i cili po citoj: “ Në luften e Deçiqit dhe në ngritjen e Flamurit Kombetar moren pjesë edhe vullnetarë nga Shala e Shoshi . Në luften per ngritjen e Flamurit, midis të tjerëve u vranë edhe Bal Gjoni nga Nicaj-Shalë dhe Bush Delia i Shoshit. Kur u ngritë Flamuri në Deçiq dhe më vonë, populli i Shkodres e Malesisë i kendoi kengen:

Vigmen tue i dhanë Shqipnisë, po anë e mbanë

Bini bre burra bini ksaj Turki

Dirgu moj djelmni, e bjer në tiran

Me nji Gurakuq, me nji Dedë Gjo’Lul

Me nji Mehmet Shpend, me nji Prel Tul

Me ne janë Lekët që u shkrinë per Shqipni…“ .8.

Dita e Flamurit tonë kombetar është një ditë e madhe, që deshmojë me zë të lartë, deri në kupë të qiellit, se shqiptaret e themelisht malsorët kanë ruajtur per shekuj fillin (shpesh të holluar) të perkatësisë sonë Europerendimore.. Ngritja e Flamurit në një ditë pranvere e bënë me domethënse ketë eveniment historik, pasi pranvera në kalendarët enciklopedik të popujve “ njihet “si : Pranvera e ringjalljes, pranvera e dashurisë, pranvera e luleve, ndërsa në kalendarin enciklopedit të memories sonë prej 6 prillit 1911 “kujtohet” si pranvera e Flamurit.

Prej asaj kohë e deri sot, në këto lendina, kodra e male, ( në çdo pranverë ) kanë lindur, rritur e lulezuar lule shumngjyreshe, të cilat perveçse mrekulluan natyren tonë, ato shperndanë edhe aromen e flamurit kombëtar të Gjergj Kastriotit në trojet e Shqipërisë Etnike. Por të mos harrojmë se deri në vitin 1991 Lulet e pranveres së flamurit në Deçiq etjerë, vyshkeshin para kohe nga acaret e Uraleve.. E ndersa sot flladi i Pranveres (Europerendimore ) ka filluar të fryjë edhe në trojet tona etnike të Malesisë Madhe e Shqiperisë, perseri lulet e flamurit të Gjergj Kastriotit ende kanë nevoje per më shumë dritë e diell, jo lokal (se atë tashma e kanë), por kombetar, duke i dhënë vendin që i takon ketij evenimenti historik per të cilin trojet shqiptare kishin pritur rreth 432 vite…

Vlen të kujtohet se ndonse Flamuri kombetar ishte i ndaluar nga hyqameti otoman, shumë shtepia malesore kishin ruajtur flamujë (të vegjel) të Gjergj Kastriotit, që i frymezonin në atdhedashurin e tyre të pakufishme. Ndersa për flamurin e ngritur në Deçiq (me 6 prill 1911) thuhet se ishte porositur që në vitin 1906 nga trimi i urtë i atdhetarisë Dedë Gjon Luli, ku këtë Flamur e prurë Aleandro Kastrioti me anë të Preloc Prekës, dhe ka qënë dy metra i gjatë me shirita anash…9. Ndërsa Profesor Petraq Pepo , në librin e tij ”Lufta për çlirim Kombëtar në vitet 1878-1912, fq.446-447, botua në Tiranë në vitin 1962, shkruan: “Palok Traboini me 1911 kishte kthye prej Austrisë e tre flamujt që kishte pru prej andej i kishte nda kështu: njënin Dedë Gjon Lulit, tjetrin Ujkës së Grudës e të tretin Prelë Lucës së Trieshit.10. Se cili nga këta Flamuj u ngritë në Deçiq për mua nuk ka rëndësi, se rëndësi ka ngritja e flamurit kombëtar në Deçiq, si dhe dhe dashuria dhe besnikëria e pafundme për këtë symbol të patjetërsueshm të identitetit tone kombëtar, për të cilin heroi i popullit Dedë Gjon Luli thoshte: “Flamuri i ka të gjitha, ai ka besën, ka pushkën, ai ka brenda gjithë Shqipërinë.. atij i falen, atë e ndjekin mbrapa të gjithë, çka është shqiptarë i vertet..”.

LAVDI PËR JETË TË JETËVE DËSHMORËVE DHE TRIMAVE ATDHETARË TË KËSAJ KRYENGRITJE TË MALËSISË, QË I LANË NDERË E LAVDI SHQIPTARISË.

REFERENCAT:

1.”Hylli i Drites” 1932/11, fq.575 , revista “Leka” 1937/6, fq.249-250, (Flamuri i kuq ne Deçiq), Kol Kamsi “Kronikë e Agimit te Lirise”, “Leka” 1937/VIII-XII, fq.371-372.

2.At marin Sirdani, Flamuri në Deçiq, revista “Leka”, nr.6 -1937, fq.249.

3.Klajd Kapinova, Në mes Kryqit dhe Atdheut, fq.63.

4.At Gjergj Fishta, Mrizi i Zanave, fq.15-17, botime Franceskne , Shkodër 2019.

5.Poemë për kryengritjen e Malësisë së Madhe – nga Lasgush Poradeci, Kujtimit te poetit Risto Siliqi.

6.“Liridashësi” gazeta “Liri e Shqipnisë”, (që botohej në Sofje nga Kristo Luarasi), nr.4, dt.13 prill 1911.

7.Risto Siliqi, “PASQYRA” e Diteve të pergjakshme nëtë pestin Shekull të Shqipnisë të Ronueme, fq.81-82, Trieste 1912.

8.Zef Gjeta “DUKAGJINI”, fq.412-413, Tiranë, Qershor 2008.

9.“Hylli i Drites”, 1937/12, fq.518.

10.Kolec Traboini: http://traboini1.blogspot.al/2015/11/prejardhja e hotit-dhe flamuri-i.html#!/tcmbc.

Filed Under: Komente

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 54
  • 55
  • 56
  • 57
  • 58
  • …
  • 488
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Racionaliteti erotik i pushtetit shqiptar
  • Hapet dega e 7-të e kursit të gjuhës shqipe në Lesvos të Greqisë
  • Besimi ndaj së mirës…
  • VATRA, NDERIM E RESPEKT PËR XHIM XHEMËN NË 84 VJETORIN E LINDJES
  • “Themeluesi – Lidershipi i Ismail Qemalit”
  • Rasim Juniku, një jetë mes filatelisë dhe dashurisë për Kosovën
  • Shpirti arvanitas në Rilindjen Europiane për atdheun e humbur
  • “Saint Paul in Dyrrach”
  • THEMELIMI I “ALBLIBRIS” – LIBRI SHQIP NË SHTETET E BASHKUARA TË AMERIKËS
  • Dy kryeqytete, një komb
  • Dashamir Gurabardhi: “Arti si zhvillim dhe emancipim kombëtar”
  • SHUMËSIA STILORE-LIGJËRIMORE NË PROZËN DOKUMENTARE TË REXHEP QOSJES
  • Atë Arthur Liolin, kleriku, studiuesi dhe shërbestari i shquar i komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës
  • FEDERATA VATRA URON: GËZUAR FITËR BAJRAMIN
  • Gjykata: Mbyllja e “Zërit të Amerikës” e paligjshme, urdhërohet rikthimi i 1,000 punonjësve

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT