“Vetëtimë që paralajmëroi stuhinë” (Ismail Kadare)

Nga Frank Shkreli

                                                                   Pjetër Leka Ivezaj

Lajmin e hidhur për kalimin në amshim të Pjetër Lekë Ivezajt e lexova në portalin e Kishës Katolike Shqiptare Shën Pali në Rochester Hills. Të shtetit Miçigan: “Me dhimbje të madhe dhe zemër të thyer, familja Ivezaj njofton komunitetin shqiptar se më datën 27 janar 2026, paqësisht në shtëpi, i rrethuar nga të dashurit e tij, në moshën 69-vjeçare, ndërroi jetë Pjetër Leka Ivezaj”. 

Në vitin 1986, Pjetër Ivezaj u arrestua në Mal të Zi—një akt ilegal që pasqyronte realitetin e zymtë të kohës për shqiptarët që guxonin të mendonin ndryshe dhe që kërkonin të drejtat e tyre legjitime, anë e mbanë trojeve shqiptare. Tani e dijmë se arrestimi i tij nuk ishte thjesht një çështje penale por ishte një përpjekje për ta heshtur zërin e një njeriu që refuzoi nënshtrimin, por edhe të shqiptarëve në përgjithsi.  Përvoja e tij e hidhur në duar të autoriteteve komuniste jugollave, siç ishte për shumë bashkvendas të tij, la plagë të thella, por edhe dëshmi të forta të  karakterit të një malësori që nuk u dorëzua, ndërsa shpalosi, njëkohsisht, para botës së qytetëruar fytyrën e kalbur të negjimit terrorist sllavo-komunist të ish-Jugiosllavisë.

Por qëllimi i këtij shkrimi të shkurtër me këtë rast morti nuk është historia e arrestimit, burgosjes as edhe e lirimit të Pjetër Ivezajt nga burgjet e ish-Jugosllavisë komuniste me ndihmën e autoriteteve më të larta amerikane të viteve 1980-ave se do kërkonte më shumë kohë e hapësirë. Por dihet se ai u arrestua nga autoritet jugosllave si përfundim i aktiviteteve patriotike të Pjetrit, përfshir pjesëmarrjen e tij në demonstratat anti-jugosllave të komunitetit shqiptaro-amerikan këtu në Shtetet e Bashkuara në mbrojtje të të drejtave të njeriut për shqiptarët e Kosovës. Për ata që janë të interesuar për rastin Ivezaj dhe për atë periudhë, kjo histori është e dokumentuar sumë mirë në librin “Klithma e një shqiponje”, shkruar nga vëllai i Pjetrit, Dr. Fran L. Ivezaj.  Një libër jo vetëm letrar e autobiografik, por njëkohsisht, edhe një dëshmi e dokumentuar, historike dhe morale e asja periudhe.  Një tregim i gjallë i vuajtjeve, qëndresës dhe dinjitetit të shqiptarit nën shtypjet shekullore të sllavëve të jugut.  Në thelb të këtij libri qëndron drama e një familjeje shqiptare — familja e madhe patriotike Ivezaj nga Malësia e Madhe, simbol i qendresës. Veçanërisht, pasqyrohet me dokumenta, përndjekja politike e malësorit shqiptaro-amerikan, Pjetër Ivezajt nga autoritetet sllavo-komuniste jugosllave, përndjekje që më në fund u shndërrua në një simbol të fatit të keq kolektiv shtypës për mijëra shqiptarëve nga të gjitha trojet iliro-arbërore, nën ish-Jugollavinë komuniste, përfshir Kosovën. 

Por, dua të kujtoj — me këtë rast të zi për familjen dhe për mbarë komunitetin shqiptaro-amerikan — këtë simbol vuajtjesh e qëndrese në burgjet jugosllave të njërit prej atyre shqiptarëve të heshtur por edhe të palëkundur, siç ishte Pjetër Ivezaj, simbol i përndjekjeve politike dhe sakrificës personale. Duke e kujtuar atë si shembull të një qëndrese morale dhe kombëtare, i cili e pagoi shtrenjtë besnikërinë e tij ndaj Malësisë dhe shqiptarisë, lirisë, dinjitetit njerëzor dhe të drejtave bazë të njeriut, për të gjithë shqiptarët kudo ishin.

Dua t’a kujtoj atë rast, që në atë kohë i referoheshim si, “Çeshtja Ivezaj” — si një sfidë e madhe që paraqitej atëherë për komunitetin shqiptaro-amerikan por edhe për të gjithë shqiptarët, përball barbarive serbe kundër shqiptarëve, në adthe pore dhe këtu në Amerikë. Si sfidë po, por e kujtojmë edhe si shpresë: si një “vetëtimë që paralajmëroi stuhinë”, siç e ka cilësuar rastin e Pjetër Ivezajt, shkrimtari Ismail Kadare. Duke shtuar se, “Thyerja e tyre (autoriteteve jugosllave) përball Pjetër Ivezajt ishte shenja e parë e sigurtë se një epokë e re po afrohej në Ballkan. Për shqiptarët, në radhë të parë, por edhe për të gjithë të tjerët”, ka shkruar Kadare.  Ndërsa shkrimtari Dritëro Agolli ka komentuar rastin Ivezaj duke u shprehur se “Shteti komunist, që s’kishte prapsur as tanket para studentëve të Prishtinës me ’81-ën, detyrohet të tërheq dënimin e Pjetës Ivezajt”.  Dhe nëse, “Çeshtja Ivezaj” ose, “Fati i Pjetër Ivezajt po e paralajmëronte fatin e ndryshuar të shqiptarëve dhe të Kosovës”, siç ka thënë Rexhep Qosja, përfundimisht, kjo gjë u takon historianëve të ardhëshëm të thonë fjalën e vet, nëse fati i këtij malësori në duartë e barbarëve sllavë në vitin 1986, ishte vërtetë fillimi i triumfit përfundimtar të shqiptarëve mbi dehumanizimin serb në Ballkanin Perëndimor që eventualisht përfundoi me çlirimin dhe lirinë dhe pavarsinë që gëzon sot Kosova. 

Dua të kujtoj gjithashtu në këtë ditë të kalimit në amshim të Pjetër Ivezajt, duke shtuar se kjo “thyerje” e regjimit terrorist serb, vështirë se do kishte ndodhur pa interesimin dhe pjesëmarrjen e shumë faktorëve vendimtarë të politikës amerikane që, më në fund, çuan në lirimin e Pjetër Ivezajt nga burgu jugosllav. Nuk kam asnjë dyshim se kryesori në këtë mes ishte angazhimi aktiv institucional i Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në “Çeshtjen Ivezaj”. Fillimisht, ishin përfaqsuesit e shtetit Miçigan në Kongres, të nxitur dhe të mbështetur fuqishëm nga diaspora shqiptaro-amerikane, fillimisht nga shqiptarët e Detroitit me rrethe, kryesuar nga biznismeni dhe aktivisti i dalluar i komunitetit tonë këtu në Amerikë, Z. Ekrem Bardha. “Rasti Ivezaj” u soll në vëmendjen e autoriteteve qeveritare të Washington nga Z. Ekrem Bardha nëpërmjet mikut të tij, njërit prej përfaqësuesve të shtetit Michigan në Kongresin e Shteteve të Bashkuara, Z. William Broomfield. Kongresisti Broomfield kishte organizuar me kolegët e tij sesion-dëgjimi për këtë rast në Kongresin e Shteteve të Bashkuara në tetor, 1986. Mos qofsha gabim e para e këtij lloji, ekskluzivisht, për t’u informuar për fatin e një personi – një malësori të arrestuar e keqtrajtuar në burgjet jugosllave – por edhe për gjëndjen e rëndë të shqiptarëve në ish-Jugosllavinë e asaj kohe.

Ky presion nga komuniteti shqiptaro-amerikan dhe nga Kongresi i Shteteve të Bashkuara, u shoqërua në atë kohë edhe me raporte periodike të Departamentit të Shtetit dhe të enteve të tjera qeveritare dhe jo-qeveritare amerikane, ku flitej për shkeljet sistematike të drejtave të njeriut në Jugosllavi, duke e rritur për Beogradin, koston politike dhe diplomatike të mbajtjes në burg të figurave si Pjetër Ivezaj.  Prandaj, lirimi i tij nuk ishte thjesht rezultat i rrethanave të brendshme jugosllave, por produkt i ndërhyrjes ndërkombëtare, ku Kongresi Amerikan luajti rol kyç. Duhet të kujtojmë se ky episod mbetet një dëshmi konkrete se si demokracitë perëndimore, kur vihen në lëvizje nga komunitetet e tyre dhe nga parimet e lirisë dhe të demokracisë, mund të ndikojnë drejtpërdrejt në fatin e individëve të persekutuar dhe të kombeve të shtypur.

Dua të kujtoj. në këtë ditë të kalimit në amshim të Pjetër Ivezajt, për të gjithë shqiptarët, por sidomos për diasporën shqiptaro-amerikane se figura e Pjetër Ivezajt ka një domethënie të veçantë për të gjithë ne edhe pas largimit të tij nga kjo jetë.  Historia e Pjetër Ivezajt dhe shumë shqiptarëve si ai, të fund shekullit të kaluar, është bërë tanimë pjesë e mozaikut të vuajtjeve dhe qëndresës kombëtare shqiptare — një histori që meriton të ruhet dhe të përcillet brez pas brezi, këtu në mërgim dhe në atdhe.  Përvoja e hidhur e Pjetër Ivezajt na kujton sot të gjithë neve se pse u detyruam të largoheshim — me mijëra shqiptarë — nga trojet tona stërgjyshore, sidomos gjatë 1960-1970-ave.  Qe besa, duhet të na kujtojë të gjithëve këtu në Amerikë por edhe në Malësi, Shqipëri e Kosovë por dhe anë e mbanë trojeve shqiptare sot, se liria dhe demokracia sado e brishtë që është në trojet tona që gëzojnë sot shqiptarët, nuk duhet marrë kurrë si e mirëqenë, por për të cilat vlera duhet të luftohet çdo ditë, për t’I ruajtur e për t’i mbrojtur. 

Me ndarjen e Pjetër Ivezajt nga jeta, humbëm një dëshmitar të gjallë të një epoke padrejtësishë, por fituam një obligim moral: që të mos harrojmë!  Kujtimi i Pjetër Ivezajt na fton të flasim hapur për të kaluarën, por edhe të kujtojmë dhe të nderojmë viktimat e asaj historie të hidhur dhe të mbrojmë të vërtetën historike nga heshtja dhe relativizimi.  Ndarja e tij nga kjo jetë, le të shërbejë gjithashtu si një kujtesë se liria dhe identiteti kombëtar i shqiptarëve janë ruajtur edhe falë njerëzve të thjeshtë si Pjetër Ivezaj i Malësisë së Madhe, të cilët nuk u përkulën kurrë, përballë padrejtësive të historisë.

Kur ndahet nga kjo jetë një burrë si Pjetër Ivezaj, jo vetëm familja e ngushtë e familja më e gjërë, farefisi në mërgim dhe në Atdhe, por e gjithë mërgata jonë pëson një humbje të rëndë.  Kujtimi, vepra dhe dinjiteti i tij prej burrë-malësori mbeten trashëgimi të gjalla, jo vetëm në familjen e tij, por edhe tek të gjithë ata që e njohën, sidomos pjesëtarë të komunitetit shqiptaro-amerikan në Detroit. Pjetër Ivezaj pushoftë në paqë e Zoti i dhashtë forcë familjes dhe të afërmëve për të përballuar këtë dhimbje dhe humbje të rëndë.  Familjarëve dhe far-e-fisit kudo që janë nepër botë, disa prej të cilëve i kam njohur gjatë viteve, u paraqes ndjenjat e mia më të ndieshme dhe ngushëllimet më të sinqerta për humbjen e Pjetër Ivezajt. I përjetëshëm qoftë kujtimi i tij!

Frank Shkreli

                                Botimi i Librit, “Klithma e një shqiponje”, një ndërmarrje bujare për të qitur në dritë të Vërtetën, siç e ka përjetuar vet Pjetër Ivezaj dhe familja e tij. Me mirënjohje të thellë për ndihmën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, këtij vendi të bekuar për të gjithë ne shqiptaro-amerikanët e vjetër e të rinj, për ndihmën e pakursyer të Amerikës gjatë historisë, në mbështetje të ekzistencës së racës shqiptare dhe të drejtave kombëtare të shqiptarëve. Përfshirë historinë moderne të angazhimit të përbashkët të komunitetit shqiptaro-amerikan me përfaqsues të enteve më të larta qeveritare të Shteteve të Bashkuara, siç ishte, “Çeshtja Ivezaj”.       

Pjetër Ivezaj me Kongresistin e Miçigenit, William Broomfield, një prej mbështetësve kryesorë të përpjekjeve për lirimin e tij nga burgjet jugosllave, n[ një pritje në sallën e Kishës Katolike Shqiptare, Shën paëi në Miçigan

                                        Pjetër Ivezaj në krye të demonstratës anti-jugosllave për të drejtat e shqiptarëve në Kosovë, Washington DC.  

Xhim Xhema, me origjinë nga Kosova — biznismeni dhe aktivisti i njohur shqiptaro-amerikan i çeshtjes së Kosovës ndër dekada dhe biznismeni dhe aktivisti tjetër i çeshtjeve kombëtare, Ekrem Bardha nga Leskoviku, kanë dëshmuar se nga ditët e para të demonstratave anti-jugosllave në Washington dhe qytetet tjera amerikane, që në fillim të 1980ave, ishin malësorët të parët ata që morën pjesë në tubime për lirinë dhe të drejtat e shqiptarëve të Kosovës!

Pjetër Ivezaj në demonstratë në Washington, 2006 – “Të drejtat në Mal të Zi, ose bashkë me Shqypni”.

Pjetër Ivezaj majtas, me Ambasadoren e Presidentit Ronald Reagan pranë Kombeve të Bashkuara, Jean Kirkpatrick

Fotot: Nga libri “Klithma e një shqiponje” e autorit Dr Fran L. Ivezaj –Kërkoj ndjesë për kualitetin e forografive.

Nga Mihal Ciko/

Në historinë e diasporës shqiptare dhe arbëreshe në Itali, tensioni mes ruajtjes së identitetit dhe integrimit në shoqërinë pritëse nuk është shfaqur kurrë si konflikt i hapur. Ai ka qenë dhe mbetet një proces i heshtur, i përditshëm, i brendshëm. Një tension që nuk lexohet në dokumente zyrtare, por në mënyrën si flitet në familje, në gjuhën që humbet gradualisht terren, në kujtesën që përpiqet të mos zbehet.

Për komunitetet arbëreshe, identiteti nuk është thjesht përkatësi kulturore. Ai është trashëgimi historike, e ruajtur për shekuj përmes gjuhës, riteve, këngëve dhe një vetëdijeje kolektive që ka rezistuar kohës. Sot, megjithatë, sfida kryesore nuk vjen nga jashtë, por nga brenda shoqërisë moderne ku integrimi është kusht i domosdoshëm për qytetari dhe pjesëmarrje sociale.

Gjuha është fusha ku ky tension bëhet më i dukshëm. Arbërishtja dhe shqipja mbeten gjuhë të familjes, të emocioneve, të kujtesës. Italishtja është gjuha e shkollës, e punës dhe e së ardhmes. Shumë të rinj i kuptojnë të dyja, por flasin vetëm njërën. Pyetja që lind nuk është thjesht nëse kjo përbën humbje, por çfarë ndodh me identitetin kur gjuha pushon së jetuari si praktikë e përditshme dhe mbetet vetëm simbol.

Integrimi, nga ana tjetër, nuk është armik i identitetit. Ai është i nevojshëm dhe i pashmangshëm. Por integrimi pa rrënjë kulturore rrezikon të prodhojë individë të shkëputur nga memoria e tyre. Ndërsa ruajtja e identitetit pa dialog me shoqërinë përreth rrezikon të kthehet në folklor të ngrirë, në një identitet muzeal që nuk flet më me realitetin.

Kjo dilemë shfaqet qartë në raportin mes brezave. Brezi i vjetër e sheh ruajtjen e identitetit si formë mbijetese. Brezi i mesëm jeton mes dy kodeve kulturore, shpesh me ndjenjën e përgjegjësisë dhe lodhjes njëkohësisht. Brezi i ri, ndërkohë, e përjeton integrimin si normalitet dhe identitetin si diçka që rinegociohet përmes artit, gjuhës hibride, muzikës dhe formave të reja të shprehjes.

Kjo nuk duhet parë domosdoshmërisht si humbje, por si transformim identitar. Identiteti italo-shqiptar sot nuk është më një model i ngurtë, por një proces në lëvizje. Një hapësirë ndërmjetëse ku kujtesa dhe e tashmja dialogojnë vazhdimisht.

Sfida reale nuk është të zgjedhim mes ruajtjes dhe integrimit, por të gjejmë mënyrën se si të bashkëjetojnë. Identiteti që mbijeton nuk është ai që mbyllet nga frika e humbjes, por ai që ka guximin të dialogojë me ndryshimin pa mohuar rrënjët e veta.

Në fund, tensioni mes ruajtjes së identitetit dhe integrimit nuk ka një zgjidhje përfundimtare. Ai kërkon vetëdije, jo receta. Sepse identiteti arbëresh dhe shqiptar në Itali nuk është një pyetje për t’u mbyllur, por një rrëfim i hapur që vazhdon të shkruhet çdo ditë.

Nder individët e dalluar në mërgatën shqiptare në SHBA, bën pjesë edhe Xh.Zeneli i cili veçohet me publikimin e artikujve, eseve, analizave e vështrimeve në media të shkruara e elektronike në një periudhë prej tri dekadave. Deri me tash opinionit i është prezantuar me tre botime të veçanta; Diaspora dhe vendlindja(2011), Shqiptarët në Mal të Zi-popull i rrezikuar(2019) dhe Diskursi politik dhe kombëtar(2023).

Nail Draga

Si librat e mëparshëm edhe ky i fundit preokupim kryesor ka pozitën dhe statusin e shqiptarëve në Mal të Zi, si popull autokton dhe numërikisht i vogël në krahasim me popullsinë e përgjithshme ne këtë mjedis. Por, pavarësisht rrethanave shoqërore e politike në Mal të Zi, shqiptarët arriten të sfidojnë politikën e pushtetit duke mbijetuar, çështje e cila trajtohet nga autori në shumë aspekte në këtë botim.

Koha e ndryshimeve

Një qasje e tillë nga autori nuk ka si të jetë ndryshe sepse ai në një kohë të shkurtër nga viti 1990/1991 ishte deputet në parlamentin e parë pluralist në Mal të Zi, duke qenë përfaqësues autentik i shqiptarëve përmes LDMZ. Kemi të bëjmë me kohën e ndryshimeve të mëdha shoqërore e politike pas dështimit të ideologjisë komuniste e sistemit socialist edhe në Mal të Zi, përkatësisht në ish Jugosllavi.

Ndonëse në Mal të Zi ligjërisht u miratu pluralizmi politik, por të pushtetarët vazhdonte mentaliteti i kohës së monizmit, sepse pushtetin e kishte ajo parti që ishte më parë, por kësaj here me emër të ndryshuar, nga LKJ në PDS. Në parlamentin e parë pluralist në Mal të Zi i dalë nga zgjedhjet e mbajtura me 9 dhjetor 1990, shqiptarët u përfaqësuan me katër deputet si përfaqësues autentik të tyre. Dhe nga ata për të parën herë në parlament u dëgjua për kërkesat e shqiptarëve për barazi qytetare e kombëtare sipas standardëve ndërkombëtare, e jo sipas klisheve të kohës së monizmit.

Tema autentike

Artikujt e prezantuar në këtë botim përfshijnë përiudhen kohore prej vitit 2017-2021, duke ofruar të dhëna me interes për shqiptarët në hapësirën e tyre etnogjeografike. Në këtë koncept është koncipuar edhe libri të cilin autori e ka ndarë në gjashtë pjesë. Një veprim i tillë është i logjikshëm, sepse sëcili kapitull ka tema të cilat janë autentike për mjedisin përktatës.

Përmes vështrimeve e analizave, autori ofron të dhëna duke demaskuar politikën e pushtetetëve si në Mal të Zi, Kosovë, Shqipëri, Ulqin,duke përfunduar me mërgatën shqiptare në SHBA dhe me reflektime, që janë dëshmi e diskursit në mbrojtje të të drejtave të shqiptareve në Mal të Zi.

Mërgata e preokupuar për vendlindjen

Ndonëse i angazhuar në punën e përditshme, Xh.Zeneli nuk ka qenë statik, por ka përcjellur me kujdes rrethanat shoqërore e politike jo vetëm në vendlindje por edhe me gjerë në hapësirën etnogjeografike shqiptare. Çështjet e trajtuara nuk janë vetëm të dimensionit lokal por me gjerë, ku pozita dhe statusi i shqiptarëve janë çështje preokupuese edhe për mërgatën shqiptare, sepse me të drejtë është pritur që në pluralizëm të ndodhin ndryshime pozitive sipas standardëve ndërkombëtare.

Por, të gjithë jemi dëshmitarë se mentaliteti i kohës së monizmit ka infektuar skenën politike ku pasojat janë të pranishme edhe në pluralizëm. Edhe pse nuk mund të mohohen disa ndryshime, por ato ma së shumti janë kozmetike, sepse shqiptarët në Mal të Zi, kërkojnë barazi qytetare e kombëtare si kudo në vendet demokratike.

Pikërisht në lidhje mbi këtë çështje autori na ofron të dhëna me interes në lidhje me mërgatën shqiptare duke propozuar një program të veprimit të tyre në raport me trojet etnike shqiptare në Mal të Zi, si dhe t´iu mundësohet diasporës shqiptare votimi nga vendi i tyre i qendrimit dhe përfaqësimin e tyre jopolitik në kuvendet përkatëse në vendlindje. Nuk ka dilemë se një veprim i tillë do ta afronte mërgatën me vendlindjen, me mundësi reale të investimit dhe rikthimit të tyre në vendlindje.

Çështja shqiptare në Kongresin amerikan

Në lidhje mbi këtë çështje me interes janë të dhënat për Lidhjen Qytetare Shqiptaro-Amerikane(LQSHA) lidhur me të drejtat e shqiptarëve në Mal të Zi drejtuar nga presidenti i saj z.Joseph Dioguardi dhe znj.Shirley Dioguardi, këshilltare për çështje të Ballkanit. Ishte meritë e mërgimtarëve tanë në SHBA dhe LQSHA, së bashku më kongresmenin Tom Lantosh, që vizituan viset shqiptare në Mal të Zi në fillim të muajit gusht 2003, për tu njoftuar në mënyrë të drejtpërdrejt me pozitën dhe statusin e shqiptarëve në këtë mjedis. Po ashtu në sajë të angazhimit të LQSHA, në Kongresin Amerikan(Komisioni për të drejtat e njeriut, drejtuar nga Tom Lantosh, në Washington DC me 30 tetor 2003, është organizuar një seancë dëgjimore me temën “E ardhmja e shqiptarëve në Mal të Zi”,ku kanë kumtuar Sh.Dioguardi, Xh.Zeneli, N.Draga dhe A.Lajçaj.

Një organizim i tillë ishte i arsyeshëm, sepse pas zgjidhjes së çështjes së Kosovës, edhe ndaj shqiptarëve në Mal të Zi, duhej ngritur zërin për të njoftuar opinionin politik në SHBA, se shqiptarët kërkojnë të realizohet barazia qytetare e kombëtare sipas standardëve ndërkombëtare, ku roli i mërgatës sonë atje si më parë edhe tash ka një rol të veçantë.

Përfundim

Duke lexuar këtë libër del qartë se çështjet e trajtuara kërkojnë zgjidhje të drejt, por për diçka të tillë duhet të egzistojë vullneti politik i pushtetit. Në këtë aspekt përgjegjësi kanë edhe subjektet politike të shqiptarëve në Mal të Zi, që janë pjesë e qeverisë nga viti 1998, të cilët duhet të jenë këmbëngulës në kërkesat e ligjshme në lidhje me avancimin e pozitës dhe statusit të shqiptarëve në këtë mjedis.

Çdo hezitim në këtë drejtim nuk mund të arsyetohet me asgjë, sepse ata aty janë votuar e zgjedhur për të mbrojtur interesat e shqiptarëve e jo ato personale. Por, derisa pushteti heziton të ballafaqohet me kërkesat legale dhe të ligjshme të shqiptarëve, për barazi qytetare e kombëtare çështja shqiptare në Mal të Zi mbetet e hapur.

Pikërisht duke marrë parasysh këtë diskurs politik e kombëtar, nuk ka dilemë së autori do të vazhdojë me publikimin e artikujve të ndryshëm, që pa dilemë do të jenë pjesë e librit të radhës.

(Janar 2026)

Virgjil Kule/

Kudo në botë, te grupet shoqërore me civilizim të vonuar, bindjet fikse dhe paragjykimet janë primare.

Gjithçka që shohin e dëgjojnë u kalon nëpër një filtër të ngjeshur paragjykues, i cili përbëhet nga disa bindje të instaluara kuturu, në një kohë tashmë të largët. Nuk arsyetojnë për asnjë zhvillim të ri, pavarësisht se realiteti ulërin bindshëm. Është e kotë t’u japësh fakte… pranojnë vetëm opinione, të cilat i përtypin vetëm po të jenë sipas bindjeve të tyre të kalcifikuara. Të bardhën e bëjnë të zezë me lehtësi akrobatike. Nuk kanë ndërgjegje që t’i vrasë sado pak.

Në kokat e tyre funksionon një mekanizëm i çuditshëm që filtron gjithçka objektive për të lënë vetëm esencën e subjektivitetit. Madje me objektiven, me realen, me dinamikën e jetës nuk merren fare. Nuk thonë se nuk u intereson, por nuk janë në gjendje ta përpunojnë atë çka shohin e dëgjojnë. Sepse janë mësuar që të mos u besojnë as syve dhe as veshëve të tyre, janë mësuar të presin që përpunimin ta bëjë dikush tjetër, që gjykimin ta paketojë “kompetenti” dhe ata ta konsumojnë sipas rastit. Dhe “kompetentët” sharlatanë janë gjithfarëlloj: politikanë dinakë, historianë halucinantë, fat-thënësa misteriozë, doktorë adhamudianë, nacionalistë agresivë, zbulues enigmash, gënjeshtarë profesionistë, etj., etj.

Këta japin ushqimin e gatshëm, shpesh edhe nëpërmjet medias. Besohen verbërisht nga individët pa shtyllë kurrizore, që nuk i mobilizojnë kurrë shqisat personale për të abstraguar në mendim. I përdorin ato përgjithësisht vetëm për mbijetesë fizike: të nuhasin aroma, të shijojnë ushqime, të dallojnë zhurmat, të prekin gjëra materiale dhe të shikojnë se mos pengohen kur ecin rrugës. Madje shpesh i përdorin duke përjashtuar njëra-tjetrën. Kur dëgjojnë nuk nuhasin, kur flasin nuk dëgjojnë… Shqisat e tyre nuk bashkëveprojnë harmonikisht me njëra-tjetrën për të prodhuar mendim. Për pasojë, ato nuk çojnë dot mesazhe në sektorin e mendjes ku përpunohet arsyetimi. Porta atje është mbyllur me kohë.

Rrallëherë, nga porta e pasme, si vjedhurazi, marrin ndonjë furnizim nga jashtë, paketë të gatshme, por edhe këtë me kusht që të jetë sipas standardit të vjetër, të kohës kur është instaluar mekanizmi i tyre i të menduarit me ingranazhe bindjesh fikse. Mendja e tyre lubrifikohet vetëm me vaj sloganesh dhe vazhdon të xhirojë, në boshllëk të plotë!

Nga Keze Kozeta Zylo/

Le të votojmë Shpëtim Tim Qorraj, biri i dëshmorit të UÇK-së nga Kosova, 

Mustafë Qorraj.

Në restorantin “Cielo” me një dekor elegant dhe i njohur për ngjarje të veçanta, shqiptari nga Kosova Shpetim Tim Qorraj hapi fushaten per t’u zgjedhur në Parlamentin e Nju Jorkut.

Shpëtim Tim Qorraj, biri i dëshmorit të UÇK-së nga Kosova, Mustafë Qorraj është kandidat për në Asamblenë e shtetit të Nju Jorkut.  Në këto mjedise ishin personalitete të njohura shqiptare, shqiptarë të thjeshtë dhe lider në komunitet për ta mbështetur kandidaturën e tij. 

Në hapjen e fushatës ndodheshin Imam dhe Kapelan i NYPD-së Tahir Kukaj, Fitim Shabani, Anëtar i Komitetit Shtetëror për 63 AD, z. Dritan Gashi, z. Albert Salaj, z. Kastriot Blakaj, z. Fatmir Frank Sela, z. Hakim Budzaku, Aktivisti Belul Qoku, anëtarë të shoqatës “Kosova” dhe shumë pronarë biznesesh. të cilët me dashamirësinë më të madhe iu ndodhën pranë këtij biri të denjë të Diasporës dhe të Kosovës.  Në këtë fushatë kishte dhe shumë amerikanë që janë zgjedhësit e tij.  

Në ceremoni nderonte me pjesëmarrjen e tij Ansambleisti Charles Fall, i cili e prezantoi Tim Qorraj me plot kulturë dhe nderim.  Ai është Kryetar i Partisë Demokratike të Qarkut Richmond, ndihmës udhëheqës i shumices dhe përfaqëson Distriktin e 61-të të Asamblesë së Nju Jorkut dhe që mbulon Bregun Verior të Staten Island, ku ai ka banuar gjithë jetën e tij.

Cliff Hagen, Sekretar Ekzekutiv për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond, Bianca Rajpersaud, Udheheqëse e Distriktit Femëror për 63 AD për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe Menaxhere e Fushatës për Tim for Assembly

John Bonavita, Anëtar i Komitetit Ekzekutiv për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe anëtar i ATU 726, Halle Vitaliano, Kryetare e Komitetit të Fushatës për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe Menaxhere e Mediave Sociale për Tim for Assembly, Mark Murphy, Udhëheqës Komuniteti dhe ish-kandidat për President të Qarkut SI

Prania, energjia dhe inkurajimi i tyre natyrisht që e frymëzojnë për të ecur më tej për të fituar zgjedhjet.

Motoja e kandidatit të ardhshëm është vendosja e komunitetit tonë në vend të parë dhe ndërtimin e një Distrikti të Asamblesë së 64-të më të sigurt, më të fortë dhe më të qëndrueshëm. 

Ne i urojme shumë suksese Z. Shpetim Tim Qorraj për të fituar zgjedhjet si Asambleist i shtetit të Nju Jorkut dhe ju ftojmë të jemi së bashku për ta mbështetur kandidaturën e tij. 

Nga fjala e kandidatit z. Shpetim Tim Qorraj në hapjen e fushatës për t’u zgjedhur në Parlamentin e Nju Jorkut

Mirëdita të gjithëve,

Faleminderit nga zemra për të qenit këtu sot. Faleminderit familjes time, miqve, ekipit tim të fushatës, udhëheqësve të komunitetit tonë, fqinjëve dhe çdo personi që erdhi për të mbështetur këtë moment. Prania juaj ka më shumë kuptim për mua sesa fjalët mund ta shpjegojnë.

Sot nuk është dita vetëm për një fushatë. Sot është për shpresë, mundësi, dhe besimin që njerëzit e zakonshëm mund të bëjnë gjëra të jashtëzakonshme kur punojmë së bashku.

Emri im është Tim Qorraj, dhe unë jam kandidat për anëtarin tuaj të ardhshëm të Asamblesë së Shtetit të Nju Jorkut për distriktin e 64-të.

Për ata prej jush që nuk më njohin, kam lindur në Kosovë, në një fshat të vogël të rrethuar nga njerëz të mrekullueshëm.

Jam rritur në kohë të vështira, në një vend të copëtuar nga lufta. Por edhe në ato ditë të vështira, jam rritur me vlera të forta si respekti, mirësia, puna e palodhur dhe dashuria për familjen dhe komunitetin.

Vetëm në moshën 13-vjeçare, e humba babanë tim gjatë luftës. Ai ishte luftëtar për liri dhe komandant, duke luftuar për njerëzit dhe tokën e tij për liri dhe demokraci.

Të humbësh babain në moshë të re ishte e vështirë, por në vend që të më thyente, më bëri më të fortë. Më mësoi se jeta është e çmuar dhe se duhet të përdorim kohën tonë për të bërë diçka të rëndësishme. Në vitin 2011, erdha në Shtetet e Bashkuara me një ëndërr, si shumë emigrantë para meje. Erdha me shpresë, pa para, por me vlera të forta dhe një vullnet të fortë për të punuar. Kur erdha për herë të parë në Amerikë, fillova në Bar Harbor, Maine, një shtet i madh me njerëz të mrekullueshëm dhe aty gjeta dashurinë. Takova gruan time, Kathleen, një bijë e US Marines dhe veteran i Vietnamit. Së bashku me gruan time ndërtuam një familje të bukur këtu në Staten Island. Jemi të bekuar me dy djem të mrekullueshëm, Ronan dhe Bren. Çdo ditë, kur i shikoj ata, më kujtohet pse punoj fort dhe pse vrapoj, për t’u dhënë atyre dhe të gjithë fëmijëve tanë një të ardhme më të mirë. Zemra ime ka qenë gjithmonë me komunitetin. Në Staten Island, veçanërisht brenda komunitetit shqiptar dhe më tej, kam punuar në shumë ngjarje, kam bashkuar njerëzit, kam mbështetur familjet, dhe ndërtoj ura midis kulturave, udhëheqësve dhe fqinjëve. Besoj thellësisht në unitet. Besoj se kur qëndrojmë së bashku, jemi më të fortë. Pra, pse po garoj? Po garoj sepse familjet punëtore meritojnë një zë të fortë. Po garoj sepse fqinjët tanë meritojnë të ndihen të sigurt në shtëpitë e tyre. • Forcat tona të zbatimit të ligjit kanë nevojë për mbështetjen tonë. Ata kanë nevojë për më shumë personel dhe mjete më të mira për të mbajtur komunitetet tona të sigurta, dhe unë do të luftoj dhe të avokoj për ta. Po garoj sepse fëmijët tanë meritojnë shkolla të shkëlqyera. Shkollat tona kanë nevojë për më shumë staf, më shumë hapësirë, dhe masa më të forta sigurie, duke përfshirë më shumë agjentë sigurie në shkolla. Unë do të luftoj për këtë. Po garoj sepse bizneset e vogla meritojnë mbështetje. Dhe po garoj sepse sistemet tona të transportit, arsimit dhe kujdesit shëndetësor duhet të funksionojnë për njerëzit.

Staten Island ka transportin publik më të ngadaltë dhe disa nga tarifat më të shtrenjta. Unë do të luftoj për transport publik më të mirë që të jetë më i shpejtë, më i besueshëm dhe më i përballueshëm.

Projekti i murit detar

Ne duhet të ecim përpara me projektin e murit detar për të mbrojtur lagjet tona. Familjet tona meritojnë të ndihen të sigurta, dhe nuk mund të lejojmë një tjetër katastrofë si Uragani Sandy të shkatërrojë shtëpitë, familjet dhe prona tona përsëri. Unë do të luftoj që kjo të bëhet realitet.

Dua të jem një lloj udhëheqësi që dëgjon, i cili ecën në rrugët e distriktit dhe njeh njerëzit me emër.

Një udhëheqës që punon me të gjithë, pa marrë parasysh partinë, për të arritur rezultate reale.

Distrikti i Asamblesë i 64 është plot me njerëz punëtorë, emigrantë, familje punëtore, të moshuar, veteranë dhe profesionistë të rinj, të gjithë me ëndrrat e tyre.

Ju meritoni një anëtar të asamblesë që kupton kuptimin e punës së vështirë, sepse asgjë nuk më është dhënë, që e di çfarë do të thotë të fillosh nga asgjëja, dhe që nuk e ka harruar asnjëherë prejardhjen e tij.

Kjo fushatë nuk bëhet fjalë për mua, bëhet fjalë për ne. Bëhet fjalë për familjet tona. Fëmijët tanë. Të ardhmen tonë. Ju kërkoj sot: mbështetni fushatën që do të sjellë ndryshim të vërtetë në komunitetin tonë. Bëhuni vullnetar. Dhuroni. Tregoni familjes dhe miqve tuaj që jetojnë në lagje të votojnë për dikë që i intereson mirëqenia e komunitetit tonë. Së bashku, mund të ndërtojmë një komunitet më të sigurt dhe më të fortë. Së bashku, mund të krijojmë mundësi. Së bashku, mund të bëjmë ndryshim të vërtetë. Faleminderit që besuat tek unë. Faleminderit që besuat tek ne. Dhe le të fillojmë punën. 

Zoti e bekoftë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. 

Zoti e bekoftë qytetin tonë të madh. 

Zoti ju bekoftë të gjithëve!

25 Janar, 2026

Staten Island, New York