Sofra Poetike – Page 98 – Dielli

SUKAVE TË SHKRELIT

May 17, 2014 by dgreca

Nga Neki Lulaj/Gjermani/
(Kushtuar poetit Azem Shkrelit me rastin e shtatëmbdhjetë vjetorit të vdekjës)/

Dikush hodhi prapa farën e njomë në ugar/
Mbi brazdën e jetës bëhet për ditë bahçevan/
E urat e ndezura i bëjnë tym, hi dhe flakë/
Në oxhakun e gjyshit ku është gdhendur flamuri- gjak/

Kaçaku i Lugjeve të Verdha e paska si shkëmb atë gjoks/
Hej si qënka ai Dyl Mehmeti i Sukës së Bardhë/
Bash si bjeshka u rezistoi acarëve me palcë të fortë/
E moteve të liga ua vuri gjoksin si të ishte stërrall/

E bora rëndonte ahishteve që ushtonin me jehonë lugine
E shpresat e pafjetura trokitnin si udhëtarë të paftuar
E ditëve të bardha të pranverave me kurorë blerimesh
Vinin e shkonën ëndrrat që edhe mes dimrave patën gjethuar

Mbi kalldremet ranore të përrenjve mbetën gjurmët e opingave
E tirqit e bardhë atje u vunë krenarë mbi kullat e thinjat e bacës
Gurrat akull kurrë s’e shtjerën ujin në ullukët e shkëmbinjve
Rugovasit përcillnin trimërinë e qelibartë në Sofrën e Fjalës

Gjatë u pehatën gjethet nga erërat që luanin si vogëlushë
E dallgët e parreshtura qyqare viheshin në radhë si ushtarë
E shalli rreth kokës mbeti gjithmonë i bardhë, si bora në fushë
E në mur si të ish pjesëtar shtëpie ish lahuta e lashtë

I shtriva duart drejt teje e qiellit si kaltër në tre breza
Për t’i zënë fluskat e poezive të tua me aromë të shenjtëruar
Lëshojnë tinguj këmbanat nga qafa e yjeve shpateve tek bjeshka
Pellgjeve mjegullave të Shkrelit me plot dashuri,e mall të patreguar

NE SOFREN POETIKE TE DIELLIT- BAJAME HOXHA

May 16, 2014 by dgreca

Bajame Hoxha-Çeliku, Bruksel/

DASHURISË SIME/

I dashur/
Kishe një zemër të çiltër/
Prej floriri/
Që më thoshte çdo çast /
Të dua… /
Të dua përjetësisht!/
Dhe unë…/
Mes belbëzimeve të ndjeja/
Të dashuroja/
Mbrëmjeve plot yje/
Unë vajza lozonjare…/
Atëherë/
Kur rrinim shtrirë lëndinave/
Natyra bleronte mes nesh/
Kur numëronim yjet
Kur qeshnim
E kur ecnim asfalteve të boshatisur
Dhe udhëve të apeleve.
Gjithmonë, natyra bleronte mes nesh
E unë…
Të shikoja në sy
Të ndjeja në shpirt
Të dëgjoja me zemër.
Në thellësitë e zemrës tënde
Isha vetëm unë freskia e viteve të tua,
Flladi pranveror gjithnjë në lulëzim isha për ty.
Unë edhe ti
Në dashurinë e pafundme
Tjetër…
Askush!

DASHURISË SIME

Të dhurova shpirtin plot llavë
Të zbukurova jetën
Me palcën e dashurisë sime
Tani më vjen në mend një frazë e jotja:
Vuaj por qëndro!
Dhe ashtu bëra
Qëndrova burrëreshë!
Por ti…
Ike shpejt!
Më ngrive fjalën mbi buzë
Më ngrive lotin mbi qerpikë
Më ngrive jetën në mes.
E sot, më zgjoi era që fryn lehtë
E më solli këtë kujtim tëndin…
Që më bën të dridhem fuqishëm
Dhe filloj të ec ngadalë
Ku lëndoj shpirtin e lënduar,
Të vrarë
Të sfilitur
të vetmuar
Këtë mëngjes të freskët pranveror
Që se kuptoj dot
Sensin e kohës që kaloj pa ty.
Po të ishte se me lot, do të kthehet njeri,
Ti do të ktheheshe i pari
Tek unë
Shpirti im.

FRYMA E DASHURISE NE MOZAIK

May 13, 2014 by dgreca

Nga Vjollca Tiku Pasku/
Një gamë emocionesh purpuritëse të përshkojnë shpirtin kur lexon ‘’Mozaik ndjenjash’shkruar nga Klubi i letrarëve “Mësonjtorja Dertliu”.Lëkura ajrore e imazheve bëhet flutur dhe të udhëheq në botën e dashurisë ku hapin portat e kontekstualizuara me origjinalitetin e secilit krijues.Libri hapet me poezitë e kolosëve të penës shqiptare, ku ofrojnë për të pirë nektar kënaqësie nga oazi i frymëzimit, dhe vazhdon me rrezet e zemrave të brishta rinore.Dashuri,kjo fjalë, ky art i ndjerë dhe i shkruar në qindra shekujt,shtrihet si një horizont që ngjyroset me një pikë të kuqe nga çdo zemër, tërheq gjithë vatrën e ngrohtë të diellit nga qielli i kaltër, gjithë kuqëlimin e yjeve në netët e ëndrrave.Kjo ëndërr, e përjetuar, e puthur, valëzohet si qielli në sytë njerëzorë dhe herë qesh e herë qan…
Dhe pyetja :ç’je ti ?
Rrjetë mbi botë ti qëndis me gishtërinjth te fildishtë,
Duarar vështrimthe qëndis magjifshehur,
të brishtë Kraharor, frikëzhveshur endesh larg,
në pakohesi Vajzë-zanë-perëndi gjurmë-diell,
valle c’je ti?! :ç’je ti ?
Një pyetje e vjetër në pakohësi që endet botës sonë, kozmosit e gjithë universit.Ç’je ti?..Gjurma e diellit kur puth tokën? ..apo zanat e malit mishëruar njeri?.. .Ç’je ti.. mos vallë zhveshja e ditës para diellit apo zhveshja e natës frikësuar para yjeve të saj. Një ndjenjë e ëmbël sa qielli dhe kripur sa oqeanet e tokës, e mbush botën tonë . Sa ngjyra të panjohura zbulojmë në të, sa efekte të fshehura, sa buzëqeshje të lumtura rendin pas saj:
Dashuri”
Perla ime e shndritshme…
Jeta dhe vdekja ime!
Është e habitshme sa energji më jep,
Ti, magnet i pamëshirshëm.
Sa do te pres për të puthur sytë që po zgjohen,
Krahët që shtriqen,
Flokët e shpupurisura me poezi spërkatur,
Thonjtë e holle e të lëmuar,
Gjinjtë e bardhe,
Kofshët përvëluese …
Lauresha ime, miremëngjes..
Origjinaliteti i një ëndrre mbështillet me imazhet dhe romantikën e amforës së shpirtit. .Një botë magjike e ngrohur me zjarrin e lumturisë dhe e rënkuar me ofshamat e kënaqesisë, ku gjithësekush përpiqet ta gjej…Pa këtë zjarr jeta është bosh, është një erë kërkimi, që ulurin në zbrazëti..në ftohtësinë e vetmisë.
Zemra ulëriu si e marrë
Të kërkoi në boshësi.
Oh, sa larg që ishe ti!
Larg ku shpirti e kërkon këtë dashuri, veshi i zemrës përgjon me përgjërim zhurmën e vogël të ndjenjës, por nuk e ndjen ..do ta zbulojë në sytë e verbër të diellit ,por nuk sheh dot.Psherëtima të pikëlluara treten motit të shpirtit.Eshtë tepër larg……. Por edhe atherë kur kjo ndjenjë është e gënjeshtërt,një iluzion, forca dhe llogjika ngrihen mbi muzgun e pikëllimit duke u shprehur;
E bindur në ndjenjën time tani;
Në dhembjen time trishtuar rri.
Grindem me naivitetin tim.
E bindur në ndjenjen time tani
E di, i humburi je ti… ..
Zhgënjimi në dashuri është si shuplaka e reve të zeza.Shpirti përbytet në vaj Tradhëtia një lug dhembjesh që bën në shpirt gropëza me pellgje lotësh, ku duhet kohë përt’i shëruar..deri sa të vijë paqja e një dite, dhe shpirti të shpaguhet njësoj…Vetëm atherë do të gjejë prehje.
Dikur, diku , ti do të përballesh,
Me tradhtinë e tradhtisë tënde.
Atëhere, me dhembje do te qesh une.
Në vajin dashuror të një kënge …
E megjithate kur ndjenja është e pastër dashuria është rjedha e lumenjve të emocioneve , është përqafimi i kaltërsisë së oqeanit, është drita që mban ndezuar botën e zemrës.Kjo ndjenjë e madhërishme nuk ka përkufizim, por ka me qindra titullime, përthith gjithë zemrat njerëzore.Mesazhet janë si zambakët e bardhë,që lëshojnë aromën zanore të një mësimi. Një vend të rëndësishëm zënë letrat e dashurisë. Duke u ndaluar tek tregimi “Unë isha fare e vogël” një mama snobiste ngul thikën e artë në trupin e vajzës së vet, që jeta të mos ketë dashuri , por vetëm mirëqënie materiale.Një mama egoiste ku mbytej në asfiksin e parasë.Poret e zemrës vajzërore u pastruan vetëm kur ajo me guxim thotë të vërtetën dhe ikën nga ambjenti i hipokrizisë së mamasë, dhe jeton me gjyshen për të akumuluar gjithë qetësinë e brendëshme shpirtërore..
Brenda botës ku jetojmë egziston vetëm një ndjenjë shpirtërore që pa bujë dhe pa elozhe ndërton një botë ku mbret,apo mbretëresh, skllav apo padron është vet shpirti jonë.Origjina e dashurisë është mbrujtur që me rrënjët e krijimit tonë,ndaj ndodh që ajo të shfaqet me shikimin e parë, duke fiksuar imazhin brenda kapakëve të syve, duke na bërë pelegrinë në yllin e parë të mëngjesit ,fragmentuar me copëza zërash, fjalësh , puthjesh.Kush i provon është në gjendjen magjike të shkaktuar nga ajo dhe sikur të vdesi , ka përjetuar gjithë lumturinë e kësaj jete.
Ca drurë pylli me furi,
I mblodhëm në të ftohtë,
një zjarr të madh dhe unë e ti,
të çmendur ndezëm sot.

Kur afshi dogji buzë e gushë,
u ngashëreve në dënesë.
tek urat shtyje përmbi prush,
“Tani-the- le te vdes!
Fryma e dashuruar shpërndahet në të gjithë ajrin duke përbërë ogzonin efrymarrjes. Fjalët “të dua” kanë tingullin e pafundësisë dhe krijojnë skena reale sikur të ishim pjesmarrës në të gjitha nuancat e ndjenjave që rjedhin nga dashuria.Efektet shpirtërore të kënaqësisë apo dhimbjes janë pasojë e emocioneve që përcjellin poezitë.Ky libër impresionon me larminë e syve dhe të ndjenjave eksluzive ku furnizon vizionin e gjuhës së artit. Nje falenderim i madh shkon edhe për sponsoren Merita Dertliu, që bëri të mundur daljen ne dritë të këtyre vibracioneve poetike, dhe na jep mundësine t’a kemi në shpirt gjithë frekuecën emocionale që lëshon libri..
Një falenderim i madh më rjedh nga zemra edhe për profesoren, poeten , shkrimtaren, redaktoren e disa librave Antoneta Priftaj që më dha kenaqesine jo vetem të leximit por edhe të shkruaj parathenien e librit” Mozaik ndjenjash”Elokuenca dhe finesa që përshkojnë vargjet ka padyshim edhe punesën e madhe të saj.Çdo poezi është përzgjedhur me kujdes. Kompozimi prej botëve të ndryshme shpirtërore shkruar nga zemrat rinore, luajnë tingujt e një universi të madh me epiqender dashurine. Dhe për të ndjerë melodinë e mrekullueshme të këtij universi mjafton të çelësh vetëm një dritare , atë, të një flete libri dhe e gjithë melodia do të tërheqi..I uroj nga zemra suksese të mëtejshme klubit të letrarëve “Mësonjëtorja Dertliu”dhe dritë vazhdimësie krijuesve të rinj.

TË ËNDËRROSH ME SY HAPUR

May 12, 2014 by dgreca

Nga Misho JUZMESKI/
Plaku u zgjua nga dalldisja e vet dhe hodhi vështrimin përreth me sy të e çakërritur, si një njeri që përgatitet të ballafaqohet me një rrezik të panjohur dhe të papritur. Përveç ndërtesave gjigante, veturave të shumta në lëvizje dhe figurave të kalimtarëve të panjohur, nuk kishte çfarë të shikonte tjetër rreth vetes. Në atë moment lartësitë qiellore shfaqnin të vetmen hapësirë të pakufishme, ku ai mund ta drejtonte lirisht shikimin e tij.
Nga lart, në rënie të lirë në formë spiraleje, fluturoi një fjollë e madhe dëbore. Ajo i ra në majë të hundës dhe menjëherë plaku ndjeu prekjen e saj të ftohtë. Nuk guxoi që ta prekte.
Asnjëherë nuk kisha parë fjolla aq të mëdha dëbore – tha ai me një zë, që nuk mund të dëgjohej as nga kalimtarët më të afërt, të cilët kalonin pranë tij. Asnjëherë nuk më ka shkuar në mend se fjollat e dëborës mund të jenë aq të mëdha.
Fjolla u transformua në një pikë të vogël uji dhe shpejt e mbaroi rrugën e saj jetësore, duke rënë mbi trotuar pranë këmbëve të plakut. Pasi u thith nga pluhuri, prej saj nuk mbeti as një gjurmë, sikur të mos kishte ekzistuar kurrë. Gjithë rruga e saj jetësore në tokë mund të matej me disa pulitje të syrit. Plakut i erdhi shumë keq kur vuri re sa e shkurtër është rruga e jetës së saj.
Edhe pse ishte mot i ftohtë, që po sillte një valë të fortë dëbore, trotuaret ishin mbushur plot me njerëz. Gjithë kalimtarët të linin përshtypjen sikur kishin një punë shumë të rëndësishme dhe urgjente diku larg, në anën tjetër të qytetit. Plaku nuk dinte për ku nxitonin njerëzit, madje as që donte ta dinte, veçanërisht tani, kur nuk e dinte as rrugën e vet të mëtejshme. I çliruar nga çdo lloj interesi për gjithçka që e rrethonte, nxitoi në anën tjetër të rrugës. Që aty zbriti te lokali më i afërt.
Çaji ia lagte grykën, por ngrohtësia që ndjente përbrenda, sikur vinte nga një vend krejtësisht tjetër.
Një ditë do të ndodhë: kthimi im në tokën time të të parëve – me ballin lart dhe me zë solemn, dinte të mburrej para njerëzve. Madje edhe në momentet kur edhe vetë ai besonte shumë pak në një mundësi të tillë.
Gjithnjë fliste për kthimin, sado e gabuar të ishte shprehja e tillë. Në fakt, kjo duhet të ishte vizita e tij e parë në vendin e paraardhësve të tij. Kështu edhe thuhej ngaherë: vajtje, por jo kthim. Megjithatë, ai e shmangte një përshkrim të tillë të gjendjes, në kundërshtim me të gjithë rregullat e gjuhës që fliste dhe çdo logjike të gjykimit njerëzor.
Ndjehem sikur jam i shkulur nga rrënjët e mia, të cilat kanë mbetur larg prej meje. Për sa kohë ato ndodhen në anën e kundërt të botës, në një vend në të cilin asnjëherë nuk kam qenë, kam dëshirë…Jo, u shpreha keq, nuk është vetëm dëshirë. Do të thosha, kjo është nevoja ime për t’u kthyer aty, për t’u bashkuar me rrënjët e mia. Vetëm kështu do të mund të jem i plotë. Disa më thonë se jam i çmendur!
A është çmenduri dëshira njerëzore për të shkuar në vendin e përrallave të gjyshit!?
Bashkëbiseduesi nuk u përpoq t’i përgjigjet. Bënte sikur ishte i zënë me mendimet e veta, ndërsa vështrimi i bridhte nëpër lokalin bosh, sikur donte të kontrollonte nëse mungonte diçka.
Brenda gjithçka ishte në vendin e vet: tavolinat, karriget, sendet e vogla të ndryshme, të cilat ishin varur si zbukurim nëpër mure. Në raftet e rregulluara bukur rreth njëqind shishe të mbushura me pije alkoolike të shumëllojshme i prisnin blerësit. Por ata nuk po vinin të uleshin në karriget e larta pranë banakut, apo përreth ndonjërës prej tavolinave. Me kalimin e viteve vizitorët në lokalin e Kris Paskos bëheshin më të pakët në numër dhe më të rrallë. Kishte ditë kur numëroheshin me gishtat e njërës dorë. Mes tyre mysafiri më i rregullt dhe më i dëshiruar ishte Stiv Kuzmani. Pronari i lokalit kishte të paktën kujt t’i tregonte rrëfimin e tij të hidhur.
Vizitorët e vjetër e braktisën qytetin: disa ikën në vende të tjera, shumë prej tyre u transferuan në varreza…Të rinjtë nuk janë mësuar me të tilla lokale të kohës së gjyshërve dhe gjysheve të tyre. Këtu duhet të ndryshohen shumë gjëra, duke filluar nga unë… Por unë jam tepër i prapambetur dhe plak për ndryshime të mëdha në jetë. Do ta shes gjithë pronën time dhe do të iki në ndonjë vend më të qetë. Tashmë kam disa oferta të mira. Më duhet vetëm guxim akoma më i madh dhe… Po ti Stiv? A vendose përfundimisht të nisesh për në tokën tënde të të parëve?
Stiv Kuzmani mezi priste që në bisedë të konsumuohej tema e tij e preferuar.
E sheh? – tha ai dhe nga xhepi i brendshëm i palltos nxori një copë letër. – Kjo do të më rikthejë në tokën e vjetër.
Sytë e Kris Paskos u njomën, dukej gati për të qarë.
Stiv, vërtet të kam zili. Jo për shkak të shpirtligësisë ose ndonjë ndjenje tjetër, por sidoqoftë zili është.
Kthimi në vendin e vjetër duhet të përbëjë një kënaqësi të veçantë e mjaft të bukur… E parandjej!
Toka e përrallave të gjyshit është vendi më i bukur në botë – tha Stivi nxitimthi.
Në lokalin e Kris Paskos mbretëroi një heshtje e pakëndshme. I gjithë ambjenti dhe të gjitha sendet në të, sikur prisnin mundimshëm ndonjë ngjarje. Brenda nuk ndodhte asgjë. Këtu ishin vetëm dy pleqtë, miq prej kohësh, që nuk kishin çfarë të thoshin tjetër.
I zoti ndjeu për detyrë ta thyejë heshtjen dhe kështu ta largojë mërzitjen. Duke mos ditur si ta bëjë këtë, u kap pas zgjidhjes së provuar prej kohësh.
A të kujtohet kur për herë të parë vendose për të bërë një hap të tillë?
Stivi e pranoi ftesën. Vazhdoi me rrëfimin e tij, tani shumë më ngadalë e me zë më të qetë.
Kur të kthesh kokën mbrapa dhe të vështrosh në të kaluarën, nuk mund të besosh se sa shpejt fluturon koha. Ndërsa para pesëdhjetë vjetësh nuk përfytyroja dot sesi do të kalonte aq shumë kohë dhe nëse do të duroja deri në fund. Mendoj që është shumë e rëndësishme, se në cilën anë të gjysmës së shekullit do të gjëndesh. Në fillim mezi pret që të kalojë sa më shpejt koha, kurse në fund trishtohesh për atë që kaloi, për të mos u kthyer më. Veçanërisht kur mendon se nuk ke për të patur edhe një tjetër mundësi të tillë, që të jetosh edhe gjysmë shekulli. Kjo është më e trishtueshmja!
Çfarë ndodhi atëherë para pesëdhjetë vitesh? Asnjëherë nuk më ke rrëfyer për këtë.
Kjo tashmë nuk ishte e vërtetë. Kris Pasko prej vitesh i dëgjonte të njëjtat rrëfime dhe aq mirë i kishte mësuar që në çdo hapje të gojës të Stiv Kuzmanit mund të parashikonte se kur dhe çfarë do të thoshte ai. Megjithatë ia kishte ënda ta dëgjonte dhe asnjëherë nuk e shfaqte mërzitjen. Edhe Stivit i pëlqente të përsëriste të njëjtat rrëfime të vetat. Të dy kënaqeshin me to me të njëjtën ëndje.
Pas varrimit të gjyshit tim u ngjita në tavanin e shtëpisë së tij të vjetër. Aty gjeta një valixhe të vjetër druri, e gjitha e mbuluar me pluhur. E goditur nga përplasjet e shumta nëpër rrugë, me shumë gërvishtje dhe vrima të vogla të panumërta, më dukej shumë e konsumuar dhe mendoja që mund të shkërmoqej edhe me prekjen më të lehtë. U gënjeva! Valixhja vazhdoi të mbijetojë edhe shumë vjet më tej dhe ta shtypë ndërgjegjen time. I re në të!? Po kjo ishte valixhja e drunjtë me të cilën im gjysh kishte ardhur në Amerikë shumë vjet para lindjes sime. Në të kishte sjellë gjithë pasurinë e tij. Prandaj ai kishte një përshkrim të bukur. Dinte të ishte një njeri shumë i çiltër, donte që punëve t’u vinte emrin e tyre të vërtetë. Gjithnjë përsëriste të njëjtën frazë: në valixhen e vjetër nga Maqedonia sollëm vetëm varfërinë tonë dhe morrat. Unë do të shtoja : në valixhe ishin mbyllur malli për vendin e lindjes dhe kujtimet e vrara nga vuajtjet e gjithë…..fisit tonë.
Përsëri filloi heshtja, por për pak kohë. I pushtuar nga ndjenjat, Stiv Kuzman nuk hiqte dorë lehtë nga rrëfimi i tij.
A e di çfarë zbulova në valixhen e drunjtë të gjyshit tim?
Krisi kishte frikë se mos nga forca e ndjenjave të tij do të tregonte ndonjë gjë të panevojshme ose …ofenduese. Heshtja e tij i dha shtysë Stivit të vazhdonte me kujtimet e veta.
Valixhja ishte plot me letra, shumica të zverdhura nga vjetërsia, të shkruara në një gjuhë dhe me shkronja…krejtësisht të panjohura për mua! Me vdekjen e gjyshit tim mbaroi dhe korrespodenca. E marr me mend, letrat nuk vinin, sepse nuk kishte kush t’u përgjigjej. Im at nuk mundi ta ruajë gjuhën e gjyshit dhe të ma transmetojë mua. Me këtë u ndërpre lidhja me vendin e të parëve dhe unë isha i shkëputur nga rrënjët e mia. A mund ta mendosh si ndjehesha gjithë këtë kohë?
Mijëra njerëz nga njëra anë te ana tjetër e qytetit e njihnin tregimin e trishtueshëm të Stiv Kuzmanit dhe të gjithë e ndjenin thellë atë. Kris Pasko nuk përfaqësonte asnjë përjashtim. Prandaj ai tani nuk e mbajti barrën e heshtjes së tij dhe fjalët i dolën vetë:
Pesëdhjetë vjet jeton me mall që të marrësh vesh çfarë fshihet pas shkronjave të panjohura, cilët janë njerëzit që i dërgonin letrat, çfarë ndodhi me pasardhësit e tyre. Jo më pak, të vjen të bësh një shëtitje nëpër rrugicat nëpër të cilat dikur ecte gjyshi yt, ke etje për shijen e ujit të burimeve të kristalta të vendlindjes të gjyshit që e njeh vetëm nga rrëfimet. Dëshiron aq shumë gjëra që gjithnjë mund të përmblidhen vetëm më një emër: kthim në shtëpi.
Stiv Kuzman nuk pipëtiu. E ngjeshi shapkën e thurrur në kokë dhe e shtrëngoi, duke e tërhequr poshtë mbi veshë. Jashtë hasi një pamje krejtësisht ndryshe nga ajo në lokalin e Kris Paskos. Rruga vazhdonte të ishte plot me njerëz që nxitonin në drejtime të ndryshme, duke i shkelur ndërkohë fjollat që binin para këmbëve të tyre. Iu duk e çuditshme që asnjëri nga gjithë ata njerëz nuk u kujtua të hyjë në lokalin e mikut të tij. Brenda ishte aq ngrohtë dhe këndshëm.
Kris Paskoja vazhdoi të rrinte krejtësisht i vetëm, duke pritur vizitorë të rinj. Ishte i përhumbur në ndonjë mendim të thellë dhe për momentin ndihej mirë i vetëm. Pastaj vështrimin e hodhi te pjesa e tavolinës, ku deri para pak rrinte miku i tij. Filloi të qeshë me gjithë zërin e tij, por në një të qeshur të tillë nuk kishte asnjë pikë gëzimi.Ajo më shumë ngjiste me të qarët, sepse nga gryka i buronin vetëm trishtim dhe dhimbje.
Kris Paskoja e mori biletën e avionit nga tavolina dhe shkoi ta vendosë në sirtar pas banakut, në të cilin, me vite mblidhte sendet që harronin mysafirët. Aty kishte çakmakë, çibukë, libra dhe vogëlima të tjera të ndryshme të cilat pronarët asnjëherë nuk u kujtuan t’i kërkojnë.Në një qoshe, njëra mbi tjetrën dhe me vemendjen më të madhe, ishin rradhitur nja dhjetë bileta avioni. U përkitnin viteve të ndryshme dhe të gjitha ishin lëshuar në emrin e Stiv Kuzmanit.
Kalonin orët, ndërsa në bar sikur nuk dëshironte të hynte asnjë njeri tjetër. Kris Paskoja gjithë natën e kaloi krejtësisht i vetëm, duke e dëgjuar radion. Programi ishte i mbushur me disa këngë të trishtueshme, ndërsa, kohë pas kohe, tregonin ç’të reja ndodhnin në botë. Si edhe çdo herë tjetër në lajme flitej për të gjitha fatkeqësitë e mundshme të njerëzve. Më shumë e trishtoi lajmi i fundit: në një rrugë të ngushtë në anën tjetër të qytetit ishte gjetur një kufomë e një plaku të panjohur. Kishte ngrirë në rrugë, ndërsa po shkonte në shtëpinë e vet.

Përktheu nga origjinali: Foto Nikolla
P.s
Autori, Misho Juzmeski, është mjaft i njohur në rrethet letrare të Maqedonise, pasi jo vetëm shkruan, por ai ia ka dedikuar punën e tij Kulturës 365 ditë, këtë motivacion kanë synimet e tij afatgjata në një zyrë turistike në qendrën historike të qytetit të Ohrit, që është nën kujdesin e Unesko-s, duke treguar edhe një herë se ky sektor i trashëgimisë së një populli, është pasaporta më e mirë për ta bërë të njohur në Ballkan e në Europë, për ta njohur njëri-tjetrin, meqë historia na ka vënë pranë me kufij.

Fausti në Tiranë

May 12, 2014 by dgreca

Nga Novruz Xh. Shehu/
Novele poetike/
I-/
Fausti mbrriti në Tiranë. Mbas një vizite në të gjithë planetin,/
Erdhi pikërisht në Tiranë me pelerinë të vjetër, pluhurosur,/
Dalë boje si kiç vaporri porsa nxjerrë nga arkeologët./
Ka miliona vite që ecën, ashtu si dhe tufanet për njoftimin e stinëve,/
Misionar i zbritur nga kontinenti i qiejve, si gjithë shpirtrat/
E dijetarëve, që s’gjejnë prehje në askundërinë e botës./
Dijetarët janë me merak të përtejtejmë, Shpirtrat e tyre/
Kanë përmasën e syrit, lënë mbrapa Shpejtësinë e dritës,
Na afrohen të vëzhgojnë sozitë e kafkave,/
Në këtë tokë kafkiane na ndihmojnë me praninë e alfabetit/
Të tyre të domosdoshëm, duke na shoqëruar seicilin /
Në Gjyqin e Madh, ku qiejt sistemojnë shpirtrat./

***
Fausti mbrriti në Tiranë, ashtu si dhe një faqe dielli Që mbrrin
Nga lartësitë, të ndrijë të porsalindurit, të shndërrojë në dete
Lumenjtë,t ë kthejë frymën, t’i ul tingujt në tastjerat e dheut.
I ngjan Adamit i cili zbuloi në brinjë Dashurinë për lindjen
E botës së pafundme. Si dhe Sokrati, shqyhet së qeshuri
Në sokakët e Athinës, duke luajtur poker me gjyqtarët dhe jetën,
Shndërrohet në portretin e Jesuit, duke shikuar nga Sytë e Plagëve
Gozhdëtarët. Gozhdët u nis atje, ku flenë e zgjohen, ku ecin, vjellin,
Ku falen, t’ju falë sadopak mëkatet.
Në portretin e Galileo Galileit shndërrohet,
Ndërsa mban në pëllëmbë këtë globth të vogël. I shkrepin sytë
Faustit, ku zjarri djeg vetveten në sfondin e errësirës,
duke zgjeruar hartën e Tiranës.
***
Fausti sheh Të dehur të njohur, Prostituta nudo,
Gra vejane, që thërrasin makina pa targa, për atje ku harresa
Shtron krevatet e ndryshkura e Shelgjet shpëtojnë të sapombyturit.
***
Dajti shkruan ditarin mbi një Krah harabeli: allate Don Kishotër
Ngjishen në shpatullat e kryeqytetit, Shën Hëna shfleton ungjillin,
Pishat, me fashat e hijeve, plagët e asfalteve lidhin e mbulojnë
Aktorët, që nuk dinë ç’aktrojnë, Futen tek shtati i Njeriut
E rikthehen me nxitim pa emrat e tyre të herëshëm,
Të qajnë me dënesë me kafkat e etërve në duar.

– II-
Fausti eci duke zvarritur Mantelin e tij si fshesë plastike
Të pastrueseve, që shanin me tërë zhargonet në tortuare,
Shikoi një zjarr të vogël, që nisi të digjte pelerinën e tij
Me moshën e botës. U mundua ta shuaj, të mos bëhej shkrumb,
Ku “U”-ja e egërsirave kapte, me njëra-tjetrën, arkitekturat e godinave,
Ku violina kërkonte Paganinin e ankthi thërriste tingujt e këngës:
“Privuar nga ecja dhe gjumi, mbërthyer na mbajnë
në karrige paraplegjikësh…”
***
Fausti u mundua ta shuaj pelerinën, që vazhdonte t’i digjej,
Gjersa një bot uji i hodhi currilin e madh ,jo ta shuante, por
Ta shihte si këndez festash në tregun E Ri,
Atje ku krekoset Avni Rustemi mbas kthimit nga Parisi
Në një atentat, mbi Tradhëtinë në shekullitn që shkoi…
(Nuk dihet, Tradhëtia
Do të marrë ndonjëherë arratinë?!…)

-III-
Fausti eci si pemë e shkulur e cila merr me vete degët.
Një polic gjuan në ajër nën avujt e alkolit, në rrugë hedh
Revolverin e tij si copë sanduiçi të ngrënë përgjysëm.
Revolveri gjuan (pa gishtin në këmbëz) pemët, njerzit,
Pllakat e tortuarëve, xhamat e makinave, konkavet e syve,
Barin, gjersa shndërrohet në copë real sanduiçi.
Fausti vëzhgon andej këndej, të ulet sadopak
Në stolat e drunjtë të pushimtoreve, ku specia gej thërret
Se i ka ulur çmimet me brohorimën:
“Unë jam gej,/Unë jam ok-ej,
Po, po, ok-ej…”
***
Njeriu, person frymëmarrës, që se tregon emrin,
Që pretendon se i ka të gjitha emrat e njerzëve
Të të gjitha moshave, gjinive, ngjyrave, madhësive,
Këndon duke fishkëllyer tërë erërat në udhëkryqet e Tiranës:
“Janë pranga shtëpitë tona, pranga të qëndisura, të kyçura,
Të përkryera nga artizanë të famshëm. Janë maska shtëpitë tona,
Maska të orgjive dhe krimit. Vetkyçemi aty, paguajmë për t’u fshehur,
Kërkojmë kredi, azil, zhgërryhemi për pak pranga katrore.
Prangat shiten shumë e më shumë e ne shumë e më shumë
për to ëndërrojmë.
Janë pranga shtëpitë tona, seicila një hallkë në vazhdimin e hallkave
Nga arkitekt të mënçur, të shkathët, mashtrues të regjur. Lindim
Aty, për të dalë e për të hyrë në të gjitha arteriet e kryeqytetit”

-IV-
Fausti dëgjon njeriun dhe shikon:
Mijëra njerëz janë rrokullisur nga malet,
S’betohen as për diellin, as për tokën. Kanë dëshirë
Të zgjidhen për trupin e bëshëm, siç bëhet me kuajt,
Prej kalorësve të shkathët. Gishti nuk dihet se ku do të vendoset.
Rrinë në rresht, pipëtijnë në rresht, pa urdhra në rresht, pa diktat
Në rresht, ushtarë të bindur në rresht, vullnetarë në rresht,
Ndjekin gishtin përzgjedhës në rresht si fëmijë në jetimoret luksoze,
Si zogj të lodhur të hutuar nga lojërat e dritave në rresht.8 9
Fausti në Tiranë
Askush s’kthen përshëndetjen e Faustit që shihet larg, që është
Më shumë se ata i varfër, i uritur, që shpëtoi paq
Nga një shaka e botit ujëhedhës në rrugë e sipër.
Ata rrinë, marrin frymë, ëndërrojnë, harrojnë që ka Diell,
Që ka Faust, Njeri me emër tjetër dhee rrinë në rresht, të bindur
Se ashtu duhet, në përzgjedhjen, zhurmën,
Orkestrën me të gjitha akordet të shkatërruara keqas.
Ata janë mësuar në këtë madhështi kryeneçe. Lënë
Të kalojnë mbi shpatullat e tyre putrat e Fatit, që luan me ta
Si ariu me fëmijtë në Teatrin e Kukullave…

-V-
Më tejë Fausti sheh:
Partizani i panjohur nxiton në kërkim të ecjes
Zërit, zemërimit, lavdisë së arratisur.
Pranë tij, partizani i njohur:
Shet libra, copa gazetash me kronika nga Lufta e Dytë Botërore…
Hijet e tyre janë aleatët e akrepave të sahatit:
I njohur – I Panjohur,
Luajnë tavëll, buzë varrit të Sulejman Pashës:
“I panjohur, I njohur, Sulejman, Partizan, sozi e Njohur,
Sali, Fatos, Edi, Enver,
Zog i arratisur, mbret pa kurorë…”
Bulkthat qëndisin tregime të gjata, të ngatërruara, pa titull.

***
“Ky është Fausti!” ,
Briti sozia e partizanit të Panjohur,
“Edhe mundet”,
Mërmëriti sozia e partizanit të Njohur
Dhe hodhi tutje Thesin me libra e letra, të shihte vërtetë
Nëse ishte Ai, që duhej në këtë tokë
(Që vështirë se do të duhej) .
U nxeh e sa nuk shkriu bronxi i Panjohur:
“Është nga vëndi Hitlerit!,
Është nga vendi Hitlerit e s’ka pse të mos të jetë Hitleri
Me mustaqet spic, që përvëloi botën në krematoriume,
Që shpëtova paq, duke dalë nga stivat e të vdekurve…
Luftova me siluetat, armët, tanket, Alt-et, aleancat…
Si mundet të guxojë të shëtis këtu një vëndas i tij?!”
“Fausti nuk është Hitleri
Qetoi partizani i njohur –por ç’më duhet ç’ ka ndodhur me Ty,
Kur askujt si duhet çfar ka ndodhur me Mua?!…
Unë luftova dhe plagët më dhëmbin tek brinjët,
Të vetmet dekorata, që s’mundën të m’i grabisnin.
Kundershtova e urdhëruan: “Pranga…Në emër të popullit…”
Ndërsa populli gërrhinte,mbyllte veshët mirë e mirë,
Të mos dëgjonte, të ikte kuturu si ortek i verbër, pa ndërgjegjen e rënies
E ti athere ngrije grushtin, pa pyetur ku isha, ku më digjnin
Më tepër se sa ty Hitleri.

Asnjëherë s’pyete ku isha, në duhej të jetoja
qoftë sa një ditë e jotja, Bronx kallp e bir kallpi!…”
I Panjohuri:
“Ish sistemi…Grinadvec e manjak i letrave…”
I Njohuri:
“Edhe për mua ishte sistemi, por nuk të vrava…
Edhe sot që ashtuquhet Sistemi im, nuk po të vras,
Me paratë e mija endesh në tokë e qiej,
Çirresh të të vijnë mbrapa në askundërinë e botës…”
I Panjohuri:
“Ekstremist,
Ke hak bronxin tim të shndërrohet në pranga,
Të të mbajnë lidhur e të të vendosin pranë lumenjtë,
Të t’i tregojnë e të mos të ta afrojnë pikën e ujit,
Të mësosh të flasësh,të mendosh,t ë mos ecësh, ku ligji s’të lë
Të më kujtosh ca profka,që dergjen arkivave e mund të hapen
Kur t’ja dojë menderja Perëndisë së Ligjit…”
I Panjohuri u mundua e stërmundua ta shkulte pushkën,
në këtë katraurë tiranase….
I Njohuri:
“Arma jote,(ha ha ha ,po më bën të vdes duke qeshur,)
Është thjesht një lodër dhe ti një aktor,
Që kapardisesh të bësh profka edhe në shekullin tjetër.

I Pa Njohuri:
“Ti m’i shtërngon bullonat të rri si mumje
Mbi memerin e ardhur nga malet, ku betejat tregojnë vetveten,
Heronjtë ditaret, shkronjëtorët…”
I Njohuri:
“Heronjë, pa dëshmues, me shkronjëtorë të vdekur,
Me ditare të fshehura në sediljet e kolltukëve
Nga analfabetët…që shesin historinë
Nëpër botë me sekserë të regjur…
Shkronjat e tua endin Babiloninë, na tregojnë përralla,mite,
Legjenda, kuaj që ngrënë pushtetet, shtratet e lumenjëve,
Që s’kanë pasur asnjë herë lumenjë dhe kanë emrat
E lumenjëve më të mëdhenj të botës…”
I Panjohuri:
“S’do të flesh më në këmbët e mija!,
bastard mosmirënjohës!…”
I Njohuri:
“S’do të flësh më në këngët e mija. Je Bronx i panjohur
Tek toka jonë e virgjër. Pse duhet të të rri i krrusur
O i Panjohur?!
Unë duhet të shes tërë historinë Time
Për të qëndruar Ti në kryebronxin e Tiranës,
Për të qëndruar ti në qilimin fluturues
Endur me shpatullat dhe ëndrrat e mija?!”…
*
Fausti i la në dialogun e tyre të përjetshëm,
Në këtë botë, ku duhet patjetër grindja, shitja e shkronjave
Historive, intrigave, fyerjeve po aq sa frutat e Diellit.

-VI-

Befas, tufani i madh, “I Njohur – I panjohur” ,u sul
Rrugë pa rrugë në shëtitoren “Dëshmorët e Kombit”,
Sopatat ranë në trungjet e pemëve, u mblodhën degët
Si të vdekurit e rrëzuar befas nga arkivolet, u thyen
Syzet e pallateve. Befas kryeqyteti nuk mund të shihte,
S’dinte ku të mbahej,ku të mbështetej, ku të kërkonte
mundësinë e ringritjes.
Shpellat, në duart “I Njohur-i Panjohur”,
Hidhen në të dyja kahjet,duke përbërë tërë komunitetin
E ardhur nga themelet e shekujve,
Duke i bërë të mahniten legjendat, lahutat
Të mbeten të ngrira si masive akujsh….
Bajlozët me kravata, përballen
turratutje, ku britmat, ah-et,i h-et
s’kanë të sosur…
Mijëra” të Njohur të Panjohur” kanë braktisur kafkat,
Kafka të çara ngaku dalin të tjerë “Të Njohur-Të Panjohur”,
Nxjerrin armë guri, armë me fyte të gjata hekuri
Të mbushura me strralle, eshkë pemësh,
Që ndizen vazhdimisht në qetësi të përherëshme…
Të Panjohurit:
“Armiq,reaksionarë,të pabesë të regjur,
Që nxirrni helmin mbas njëgjysëm shekulli
Pritjeje për rrëzimin tonë e që
S’na rrëzoni dot kurrë, manjakë të rrëzimit…”
Të Njohurit:
“Skizofrenë, ngrenës të vdekurish, të pashpirt,
Njerëz – bronxër, trutharë si vet grushtat që ngrini,
që lëshoni flakë e hekur sa gjithë kulçedrat…”
Të Panjohurit:
“Asnjëherë s’keni për të na rrëzuar, duhet të kuptoni,
Se jemi vazhdimisht mbi kafkat tuaja, me të tëra
Llojet e armëve: tanket, topat mitrolozat, mitralierët,

Bota është armë e grusht,
Mjeranë që s’mundeni ta kuptoni.
Shihni kudo: armë në djepat e fëmijëve,
Kryeministrive, parlamenteve,
Në këngët, lojërat, hakmarrjet dhe filmat,
Në tokë, në ajër, në gjithë shtetet, që duhet të rrëzohen,
Në të gjithë popujt, që fryhen e ngjishen të bëjnë luftra
Në emër të Paqes, janë pikërisht ato, që quhen Armë.
Paqja?
Nuk dihet ende se cili është nocioni real.
A mund të vijë Paqeja nga Paqeja?!
Ose më sakt, që ta kuptoni Ju shitës librash e letrash,
Paqja nuk vjen pa luftë. Sa nisin betejat,
Kërkojnë hua, sadopak, pikërisht armët tona
Dhe jo thasët tuaj me libra, gazeta, disqe filmash
Të njohurit:
“Po na bëni moral Ju anti morali?! O Prapësi e lindur!
Nëse shkronjat s’do të duheshin,
Domethënë nëse Fausti nuk do të duhej,
Athere grushtat tuaj do të mbulonin Diellin,
Pemët do të thaheshin nën mungesën e limfës,
Që vetëm drita mund ta jap.
Ju athere do të zverdheni,
Trulloseni…, do të provoni daljen e bojës si qenër,
Që provojnë rënien e lëkurës nga zgjebja,
Do të kruheni mureve sa të bëheni kockë e gjak,
Do të kërkoni, kokë ulur, tek libri ndonjë recetë mjekimi
Se vetëm shkronjat
E asnjë nga armët nuk do të mund t’i shërojë lëkurët tuaja.
Njerëz-grusht-armë, të mbështjellë me britmat “grusht-armë”,
Me etjen për sfidë, vetëm e vetëm të shihni miqtë tuaj
Nën piedestalet tuaja të lodhur e të drobitur,
Ju s’keni për ta marrë vesh kurrë se jeni lindur
Nga mëndja e satanajve…

-VII-

Nën Urën e Lanës, çelet një zjarr i vogël
Me prezervativë, Kauçuk, Mbathje të grisura,
Që ngjyrosin me drita lëvizëse Pulpët e kryeqytetit.
Ndriçohen trupa të mbledhur, si në tablonë e Gojas
Rreth të vdekurit,ndërsa pranë shurron i dehuri,
Duke thyer shishen e zbrazur nga vera:
“Edhe bota është shishe e zbrazur, thotë.Gjithë jeta
Është e tillë si kjo shishe, që e pimë dhe
E flakim tutje duke na ndjekur risja e qelqit nën këmbët e urës.
Gjithë bota ecën me një “ç’i shkërdhen t’ëmën!”
Dhe ne ecim mbi të si gjithë ata, që provojnë
Të hipin mbrapsht nën shpinat e urave…”
Ata që ngrohen dëgjojnë dhe i zë gjumi
Të ngushëlluar se gjithkund, kështu na qënka bota,
Kështu flihet e mendohet e se një ditë njësoj
Do të shkojnë në Gjyqin e Qiejve, ku katër lumenjë të Edenit
Do të freskojnë vazhdimisht gjyqtarët e lodhur
Të bëjnë atë çfar duhet, kur duhet, si duhet…

Fausti zbriti pranë tyre, thau cepin e mantelit të lagur,
Mprehu lapsin me majën e thyer nga sozitë e revoltuara
të partizanëve , “i Panjohur – i Njohur”, në grindje e sipër
Ndërsa pranë ju ul Njeriu,pa i folur,pa ja hedhur sytë,
Dy sy të mëdhenjë si lule gëlltitëse, përtypëse
E ripërtypëse gjer në tretjen e duhur.
Njeriu dhe Fausti, qëndruan ashtu duke menduar
Në shpinë të njeri-tjetrit, të bindur
Se fjala e tyre vlente sa Barka e Noes. Asnjeri prej tyre
Si jepte fjalës mundësinë e rrugës. Frymorët flinin,
Të mbështetur në barin e Lanës, nën këmbët e urave, nën kaçubet
Të rrethuar nga degë shkurresh si flokët e pakrehura të ciganeve.

Llomotit një grua që rri në krahun e Faustit dhe të Njeriut,
Zonjë me dhëmbë të rënë, faqe si fiqtë e tejpjekur
Dhe vithe që i dridhen nga të ftohtit tek Ura e Lanës:
“Vërdallepsemi në analet e Katovicës,
Kësaj mbledhjeje me shkërdhatëri të famshme….
Vërdallepsemi, budallepsemi, rrukullepsemi si kërcunjë
Në lumenjtë e trubullt,t ë stërtrubullt,
Nëpër misterin e analeve të kafkave të satanajve
Dalë befas nga koha e Paleolitit,
në trollet e Evropës Lindore”
-“Zonjë e braktisur nga rinia, burri, fëmijtë dhe mëndtë!
E ç’mund të presësh nga një grua e marrë?!”
Thirrën e u gajasën së qeshuri dy vet nga mbiura
Të cilët zbritën nën urë e ja këputën gjumit .
Edhe Fausti me Njeriun mbyllën sytë, por s’fjetën:
Nata, bënte ç’bënte,mbante pezull frymën, flatrat e zeza
që qëndiseshin aty këtu nga dritat,
Ndërsa zjarri, mbasi dogji dalngadalë vetveten,
U shtri nën pluhurin e hirit, nën velin e tymit
Dhe ja këputi gjumit, me sy të mbyllur nga mungesa e druve.

***
Fausti:
– Po flë?!
Njeriu:
– S’besoj të pyesësh “Po flë?!”!…
– Natyrisht në këtë katraurë s’mund të flihet,
Tha Fausti si të fliste me vetveten.
– Natyrisht në këtë katraurë mund të flihet,
Tha Njeriu, si të mos të kish dëgjuar çfar i tha
i Dërguari i Qiejve.

-VIII-

Tek Guva e Qetë vendosi të hyjë Fausti:
Një lokal nëntokësor
ku stalaktitet, mbartur nga diku, rrinë varur
Si tinguj të lehtë në kortezhin e të vdekurit.
(Janë shtuar lokalet nëntokësor kudo në Tiranë,
Si të kenë frikë nga çfar ndodh në mbitokën
Që nuk është e tyre…)
Në këtë guvë ujqët kanë stivosur
“U” të e tyre si dokumente sigurimsash,
Që do të hapen patjetë mbas një milionë viteve.
Fausti pret,
Ku kamarjeret fshijnë jargët e kafshimeve prej vitheve.
Pranë heqin puro drogmenët duke kënduar
në të gjitha gjuhët e botës.
Pinë e thyejnë gotat në këtë lokal nate
Migjeni e Esenini,
Pinë, Ngrenë fuçitë e verës e i hedhin në këmbët e kalimtarëve,
I ngrenë dhe i hedhin tutje, siç bëjnë
me ngritjen e peshave rekordmenët.
“Kafshatë që s’kapërdihet…”Pëshpërit e kreh
Mustaqet e holla Migjeni.
“Të jetosh nuk është më e re…”Pret venën
Në gjirin e kamarjeres Esenini…
Pinë dhe ikin me shpinë nga nj 137ri tjetri,
Me shpejtësi sputnikësh Migjeni e Esenini,
Kamerat nxitojnë t’i fiksojnë
Në hipjezbritjen drejt qiejve e tokës…
Fausti dhe Njeriu mbajtën duart të kryqëzuar mbi gjoks,
Qëndruan ballas me Tiranën dhe e shikuan mirë e mirë
Duke dashur të dallojnë tingujt e një kënge të largët.

-XI-
Fausti vazhdoi të eci me pelerinën mbushur pluhur,
Kërkoi një byrek, qoftë të papjekur, në kioskën e radhës
Por, iku pa paguar.Vrapuan policët,ministri bëri protestë
Në ambasadën gjermane, Interpelancë kërkoi parlamenti i tronditur
Në këtë akt ekspertizë të çështjes kombëtare.
Fausti nxitoi, ose, më mirë të themi, vrapoi,
Arriti të gjejë stolin dhe nën të qindarkën e rënë
Në parkun “Rinia”, u kthye me pelerinën nën sqetull,
Ti jepte kioskëtarit paret, që i takonin…
Folën gjatë televizionet, nxorrën fytyrën e Faustit
Të tëra gazetat, kamerat gjurmuan si sytë e balenave:
“U zbulua vjedhja e shekullit”, u hodh në internet,
Ministri i Rendit i dërgoi faks Brukselit për arritjen mbi krimin.
“Një teatër i radhës” Shkroi Fausti, në një cep të pelerinës,
Duke fshirë buzët nga pitja e byrekut,
“Teatër tiranas…” vazhdoi më poshtë dhe hodhi firmën.
-X-
Fausti e mori diellin në xhepin e brëndshëm
Të pelerinës, siç bëjnë rrugëtarët, duke marë me vete
Prozhektorët me bateri të parëna. Sahatin e kapi
Nga akrepat e mbetur, t’i tregojë Njeriut kohën e duhur,
Xhaminë e shoqëroi në kërkim të një hoxheje tjetër,
Një vajzeje ja tregoi rrugën për tek stacioni i humbur
Hoqi gurin e hedhur në mesin e rrugës,
Gur që e kishin lënë aty lojtarët me Fatin,
Apo Fati i lojës me Njeriun…
***
Shkrimtarë të dështuar, bejtexhinjë të ngrysur,
Publicist të ftohur, analist të tredhur
Pinë puro, ku hodhi themelet e pallatit të Kulturës
Nikita me tullën si tas bakri i kallaisur bukur…
-Xl-
Aty, i afrohet me dorën shtrirë Njeriu
Me mjekrën e lënë pa e rruar, duke i ngjarë
Një eremiti në kohët tona, që sjell me vete mesjetën dhe
Pikturat murale në fëmininë e herëshme të frymorëve.
“Jam i burgosur politik”, Thotë dhe fshin hundët,
(e ka zënë një rrufë e keqe e vjeshtës së fundit}
Duke tundur dorën e paralizuar.
“Ish i burgosur”…korigjoi Fausti,të mund
T’i sillte në mënd atë çfar ishte sot ky njeri i stërlodhur.
“Jam i burgosur “Përsëriti njeriu me mjekër
Dhe sqaroi: “Por ekonomik. Më lënë të leh i lirë
Si një qen rrugësh, siç ka thënë Visar Zhiti
Një poet i krisur që hëngri tetë vite burg andej nga Spaçi…
“S’di se ç’të them….”
tha Fausti,
“Dhe unë s’di ç’të them”
tha Njeriu dhe vazhdoi:
“Unë jam një qennjeri i lirë, i përndjekur nga njerëzqenër,
Gjithë jetën i përndjekur nga njerëzqenër.
As malet s’ma qajnë hallin e as fushat s’më dërgojnë
Qoftë një lule t’ja vendos mbi varr tim biri
Të vdekur në kohën kur më shetisnin burgjeve
këta njerëzqenër…”
-“Do ta paraqes në Gjyqin e Qiejve”
Mërmëriti duke gëlltitur pështymën Fausti…
”Nuk di nëse do të kesh kohë t’i tregosh të tëra..
Ose më saktë, a do të ketë kohë Zoti t’i lexojë të tëra?!”
Hodhi sytë drejt Qiejve Njeriu.
Kaçubet e pemëve-shkurre
Varin kryet si t’ju fshihen këtyre burrave
Që shkrijnë siluetat në mjegullnajën tiranase.

-Xll-

Në një pllakë të madhe televizori
Që ndrin si prapanicë e larë e homoseksualëve,
Kaq shumë të shtuar në kohët tona, jep intervistë
E revoltuar një grua, që qan Bukurinë e largët:
“ Faust!”, këlthet ,”Faust!”, përsërit britmën
Dhe sa s’bien pallatet nga ky tufan i revoltuar,
Qentë largohen të tromaksur nga kazanët,
Farmacistët s’marrin paret për prezervativat,
Lënë seksin përmes homoseksualët e lodhur.
Fausti qëndron si një bust i cili s’pyet nga erërat
Dhe rri në profilin e kërkuar, siç e ka menduar skulptori.
Është skuptura e duhur në kopshtin e një koleksionisti.
-“Thuaji tërë botës, Faust ,se Enver Hoxhën e vranë,
Se ishte Dielli e s’kish pse të mos të rronte sa Dielli
Me të cilën e krahasonin shkrimtarët e këtij vendi
E këndonin këngëtarët, e lartonin skulptorët,
E zbukuronin piktorët, regjisorët, aktorët, poetët gjenialë,
të këtij vëndi…”
Fausti përqëndroi vëmëndjen siç bën njeriu,
Kur prek pak llapën e veshit të dëgjojë patjetër
Çdo tingull të tjetrit në këtë tufan marramëndës …
“E vranë…” – këlthet Zonja, tek ekrani sa fasada e pallatit
Të lyer me njolla e lulka nga Bashkia e Tiranës…
– Nuk mund ta kuptoj ç’kërkon kjo zonjë ?!”
– Pëshpëriti, Fausti.
-“Edhe unë s’di ç’të them,
I kam harruar të gjitha shkronjat, fjalët largohen,
Sa i kërkoj të kthehen zhduken…”
U mblodh kruspull Njeriu…

-XV-

Hëna ecën si një karro dore e shtyrë nga yjet,
krokëllin në qiell e pallatet kalojnë jehonën
E zërit të zonjës nga një rrugicë në tjetrën,
Një jehonë midis britmës së të pushkatuarve
Dhe te vdekurve pa varre e pllaka të humbura
Në dyert e burgjeve të këtyre anëve.
Bunkerët kolliten e brejnë heshtjen, si dheun urithët,
Të mbledhur kruspull në çdo pikë të kryeqytetit.
Diku shpërthen një bombë,një automatik diku tjetër,
Një makinë ecën rrëmbimhi gjer në fluturim,
Vret mbi dhjetë kalimtarë dhe ikën tutje e më tutje.
Fausti bën pak anash ta lejojë të eci sa të bjerë kjo
Furi e papritur e ndërgjegjegjes së gjymtuar
Në qëndër të kryeqytetit
“Mos u trëmb,”sqaron Njeriu,”Në Shqipëri
Është e zakonshme të fluturosh,
S’ka rëndësi kush rrëzohet,
Ka rëndësi kush ecën…”

-Xlll-

“Unë s’jam Mefistofeli” vazhdoi Njeriu, Ndërsa ju afrua
Ta shoqëronte, në krah të djathtë, unë jam një gjallesë,
Që ngre ndërgjegjen time, e ngre dhe e hedh
Sa andej këndej,pa më shkuar mëndja për ta korigjuar.
Asgjë s’korrigjohet para Vdekjes, Zoti Faust,
Vetëm bëhet përshpirtje duke u munduar
Ta kesh mirë me Zotin e madh në poltronin e qiejve.
Këtë e dinë mirë ata, që drejtojnë botën, miku im,
Ata që kanë vendosur të shkojnë në Hënë,
Të mos të rrinë më në këtë planet kokëkrisur.
Por unë s’jam Mefisto, zoti Faust, unë dua të shoh
Dhe disa ditë Diellin, pa menduar për lekët e vdekjes.
Natyrisht do të më varrosin, s’kanë çfar bëjnë,

Shoqatat janë aq të shumta në vëndin tonë
Sa s’mund të më lënë të përhap kolerën.
Nuk jam as Sanço Pança, natyrisht jo,miku im,
S’dua të kopjoj dikë tjetër, të bëj plagjiaturë
Në këtë moshë të thyer. Këtu Don Kishotët krekosen
Si askund tjetër, o mik. Ja kanë hipur e nuk zbresin,
Shpojnë me mamuze ngado vithet e kryeqytetit.
Kanë hobi që ta djegin patjetër pelerinën tënde
Me shkëndijat e këpucëve gjatë gati fluturimit.
Tek ne, e kanë lënë pa gojë Servantesin e gjorë,
E kanë lënë të mbështillet atje në Spanjë e të mos
Pëshpërijë asnjë fjalë nga Bibla,… të bëj vetëm kryqin.
Ai nuk i njeh Kishotët tanë të harbuar
Dhe ne jemi rreth katër milionë Rosinantë
Që u ulim shpinën të na hipin lehtas, të mos
Të rrëzohen në misionin e rëndësishëm, të kapardisen
Me të gjitha kostumet e shtetit tonë
Të njëqindvjetëshit të fundit…
Të ngjaj i shkalluar, Zoti Faust?! Natyrisht, i shkalluar,
Miku im i ardhur nga larg të marrësh vesh
Se ç’bëhet me mua dhe t’ua tregosh tërë qiejve.
Të shtrëmbërohen buzët nga e qeshura
apo nga e qara e trishtuar?!…Oh qënkan lotë!
Por, pse duhet të qash, kur s’qaj unë për fatin tim,
që më rri mbi shpatulla si gjarpër,
duke fishkëllyer erërat e botës?!
Pse duhet të qash Ti, Faust i gjorë, që s’ke tridhjetë qindarka
Të blesh një byrek,
Të mbash dhe pak ditë veten në atdheun tim të shtrenjtë?!…

-XlV-

FAQE LETRE POSAÇERISHT PËR FAUSTIN
“Askund këtu s’çelin lulet Kudo pushimtoret janë prej çimentoje
Si të vishen banuesit me kaskada.
Atje në Luvër ti mund të shpjesh një tablo prej çimentoje,
Bunkerët e epokës moderne, në vendin tone të shtrënjtë,
I dashur Faust. Atje në Luvër mund të na shikojnë habitshëm
Miliona vizitorë të kamur Siç bëjnë me zebrat, arinjtë
apo fiset e sajuara.
…
Po bje mjaft shi këtë vjeshtë në Tiranë, Janë çarë pusetat
Dhe ujërat e zeza kutërbojnë anekënd kryeqytetin…
Ti mos u mërzit me këtë skicë banale,
që po konkuron bienalet.
Autobuzët mjelin qindarkat e fundit Të qytetarëve, që nxitojnë
Pa mundur të dëgjojnë sinfoninë e pusetave.
Por t’i lëmë këto subjekte të thjeshta,
Mik i madh i gjakut arian të kësaj bote,
Ti je mik dhe miku nderohet
Sipas gjasave të të gjitha legjendave
Të këtyre anëve, që i ka fshehur në Lahutë At Fishta,
I cili ka braktisur varrin në lojën e varreve.
Por meqë na ranë në gojë varret
Me punë varresh disi do të të çlodhim, mik dashur:
Përdhunojnë të vdekurit, po…po… të vdekurit.
Emrat e tyre i shkulin si të jenë dhëmballë
Ose si hunjë të gardheve, që do të spostohen tutje,
Ose si kasa makinash të hedhura humbnerave.
Duke u ndërruar emrat…
Se kanë nevojë për të vdekur, për shumë të vdekur,
Për kockat ,për plagët dhe për plumbat e tyre,
Për heshtjen e tyre…

Natyrisht ti s’mund ta kuptosh menjëherë
Këtë punën e varreve njerëz dhe e njerëzve varre.
Është fjala për ata, që duhej të binin në luftra
Tërë heroizëm kundër fashizmit, zoti Faust,
Duhej patjetër të binin,të vdisnin dhe të kishin varre.
Pra duhej. Dhe na i morën varret, në shkëmbim të një vize
Nëpër Evropën e mrekullueshme, Zoti Faust,
Ne shkëmbim të një vendi pune në vëndet fqinje,zoti Faust,
Pra duhej dhe na i morën kockat, dheun,
Vështrimet e ligjërimtareve, që përmbysnin detet e
I vendosën në Varre nailonësh, projektesh, ëndrrash,
Britmash e pentagramesh, ku zhgrryhen presidentët,
Kryeministrat, deputetët e etur për seks me të vdekurit…!
Mos e humba pak gjakftohtësinë, Zoti Faust?!
Mos nuk ruajta parametrat e dialogut
Dhe rash kollotumb në ankthin e ëndrrave me të vdekur?!
Por ma kërkojnë të vdekurit, miku im, ma kërkojnë
Atje lart në qiej t’ju tregoj se pse i lamë të branisen
E pse i hoqën zvarr klanet varrevjedhës nëpër kalenda?!
Çfar kanë me varret,burrë i madh i kontinentit?
Veç teje kujt t’i drejtohem tjetër?…Kujt, më thuaj …?
Pyeti e ripyeti Njeriu.
“Më lër të mendohem o Njeri i mirë!,”
Lexoi e u lut Zoti Faust,
Që heshti pak dhe tha çfar mundi, pa shkuar në Qiej:
“Bota i ngjan një kafkeje në rrukullisjen e saj dhe s’është aq thjesht
Të hyhet nëpër labirintet. Lum si ai që hyn ngadalë e jo rrokopujë,
O Njeri i mirë.Varret kanë historinë e Botës dhe Historia
Dhunohet por nuk grabitet, i grisen kolltuqet e shkronjave, ku ulet,
por nuk grabitet, rri ashtu dhe nënqesh me grabitjen.
Zoti, o Njeri, ngjiti frymën tonë në qiej,
Por jo kockat tona. Na ka lënë të endemi këtu për miliona vite
Me grabitqartët e kockave, në këtë vënd
Me kobra e korba, që enden vazhdimisht mbi kufoma…”
-XVI-
Fausti mundohet të ngjishet në një nga autobuzët
Në unazën e madhe në Tiranë.
Një zonjë të veshur me diell,e mban kaliqafë zonjën,
E shoqëron nëpër tinguj,e prek me pipat e vegjël të gishtave
Tek gjiri,siç bëjnë pionierët me globin.
Fëmija ëngjëll ngrë zonjën në një kolltuk autobuzi
Dhe sheh me frikë burrin me pelerinë.
“Pse trëmbesh e më sheh frikshëm?”
E pyeti burri.”Se ti je Fausti…”
Pëshpëriti fëmija,duke luajtur me globin
Që s’lejonte t’ja prekte dikush tjetër.
“Dhe pse të kesh frikë pikërisht nga unë?!” habiti Fausti
Me dyshimin se fëmija ish gabuar.
“Pikërisht kam frikë prej teje, xhaxhi Faust,
Vetëm ti mund të ma rrëmbesh mamin,
Vetëm ti ke dëshirë ta pllenosh botën
Më njerëz të tjerë, me Jezus të tjerë,
Me këngë të tjera, që krijojnë Eden Të tjerë.
Vetëm ti, xhaxhi Faust, mund ta bësh këtë,
Por natyrisht nuk don që ta kryesh, se Zoti s’kërkon
Që domosdo ta kryesh. Çdo të bënim
Athere, në këtë autobus, xhaxhi Faust?!”
(Vijon)