Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

SATELITËT E RINJ NË HAPSIRË DHE PROBLEMET E SIGURISË NË APLIKACIONIN ZOOM

by

Besmir Semanaj, Inxhinjer IT PlaytechBGT, rrëfen në një intervistë ekskluzive për gazetën Dielli, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, përballjen e shtetit austriak me pandeminë globale, siguria dhe problemet e komunikimit në aplikacionin zoom, 5G dhe konspiracioni Covid-19, situatën e shqiptarëve në Austri etj. Me inxhinjer Besmir Semanaj bashkëbisedoi gazetari Sokol PAJA.

AUSTRIA NË BETEJËN NDAJ COVID-19

Në momentin që flasim kemi diku tek 16854 persona të infektuar me Covid-19 ndër të cilët vetëm 622 janë aktiv. Austria është ndër shtetet me menaxhimin më të mirë të kësaj krize globale. Shteti me ndërhyrjet që ka bërë hap pas hapi, i ka dhënë frymë ekonomisë duke ndihmuar biznesin për personat e punësuar me subvencion në rroga dhe në mbështetje direkte. Gjithashtu Austria në asnjë moment nuk ka pasur një Lock Down tipik por më shumë është këmbëngulur në distancim social. Lëvizja e lirë dhe transporti publik bashkë me shërbimet bazë ka qenë funksional si në ditët normale para pandemisë. Aktualisht mund të themi që në Austri janë hapur të gjitha aktivitetet dhe jeta është kthyer në normalitet. E vetmja gjë që ndryshon nga koha para Covid-19 është mbajtja e maskës në transport publik dhe në qendra tregtare.

SHQIPTARËT NË AUSTRI


Fatmirësisht nga të dhënat zyrtare nuk kemi asnjë të prekur me covid-19 nga komuniteti ynë. Ambasada Shqiptare vazhdimisht na ka mbajtur të informuar dhe kemi qenë në kontakt të vazhdueshëm. Për zhvillimet dhe masat që duhet të merren. Duke qenë se nuk kemi pasur një Lock Down klasik siç e theksova dhe më lart kemi vazhduar takimet në mënyrë normale por kësaj here më shumë në parqe duke shmangur ambjentet e mbyllura.

COVID-19 DHE 5G, NJË KONSPIRACION I MADH

Një gjë mund të them me bindje të plotë si nga ana profesionale gjithashtu dhe njerëzore, 5G dhe Covid-19 nuk kanë asnjë lidhje dhe është thjesht një fake news. Gjatë Covid-19 kemi pasur një mori me “Fake News” që e lidhin Corona Virus me 5G.  Këto janë lajme keqdashëse, të cilat kanë çuar në një histeri kolektive. Në shumë vende të botës janë djegur dhe antena të telefonisë mobile, të cilat nuk kishin asnjë lidhje me 5G duke nxjerrë jashtë përdorimit edhe shërbimet e emergjencës. Një ndër personat e parë që ngriti një teori të till ishte Prof. Dr. Thomas Cowan, video e tij u përkthy në 5 gjuhë të botës dhe u bë virale. E gjithë kjo teori ishte e ngritur mbi mashtrim dhe keqpërdorim të dhënash. Cowan pretendonte që Covid-19 u shfaq në Vuhan, sepse atje ishte bërë implementimi i parë i 5G, ndërkohë implementimi i parë dhe shteti me numrin më të lartë të 5G është Koreja e Jugut, që është një ndër shtetet që e ka menaxhuar më së miri pandeminë. Nga ana tjetër, kemi Iranin i cili nuk ka 5G, por është një ndër shtetet me të prekura dhe me një vdekshmëri të frikshme. Në shumë vende të botës gjithashtu edhe në Austri 5G po implementohet në kampuse universitare ku pedagogët dhe shkencëtarët e këtyre institucioneve kanë dhënë miratim të plotë. Ajo që më vjen keq është keqpërdorimi i teorive konspirative dhe nga persona që mbajnë grada shkencore. Ky është një fenomen që po ndodh rëndom në Shqipëri, persona që e mbajnë veten si koka të ndritura gënjejnë popullin dhe përhapin panik me fakte të shtrembëruara dhe shifra të pa vërteta. Ajo që na takon neve si ekspertë të fushës është marrja për bazë e studimeve shkencore dhe hedhja e hapave në çdo teknologji duke u bazuar aty. 5G do sjellë shumë benefite dhe jam i sigurtë që përdoruesit e parë do jenë ata që sot po e sulmojnë.

PROBLEMET E SIGURISË NË APLIKACIONIN ZOOM

Shpërthimi i pandemisë së Covid-19 i kapi të papërgatitura shumë shtete, që iu drejtuan teknologjisë për të mundësuar takime të cilat s’mund t’i zhvillonin më si dikur në tryezë të përbashkët. Kësisoj gjatë kësaj kohe nisi përdorimi masiv i aplikacionit “Zoom” që mundësoi video-konferenca nga më të ndryshmet, duke nisur nga kurset e Jogës, deri te takimet mes mësuesve dhe nxënësve, apo takime të kabineteve qeveritare. Mjafton të përmendim këtu faktin që ZOOM ka pasur vetëm gjatë muajit Prill me shume se  200 milionë  përdorues ditorë, përkundër 10 milionë që kishte në vitin 2019, për të kuptuar rritjen e shpejtë të përdorimit të tij. Por gradualisht shumë vende nisën ta ndalonin përdorimin e “Zoom”-it për shkak të të metave që paraqet ai për sa i takon sigurisë. Në Shqipëri aplikacioni nisi të përdoret që nga zhvillimi i orëve mësimore në shkolla e universitete, e madje në mbledhje të tilla të rëndësisë së veçantë si Këshilli i Sigurisë Kombëtare, ku morën pjesë presidenti Meta, kryeministri Rama, kreu i Kuvendit Ruçi, kreu i PD-së Basha, dhe përfaqësues të tjerë të rëndësishëm të qeverisë. Shqetësimi lidhet me të dhënat që “Zoom”-i merrte dhe shpërndante me palët e treta, si “Facebook”-un dhe të tjera, duke ndarë me këto platforma të dhëna personale. Gjithashtu gjatë kësaj kohe kemi pasur dhe mbi 10 thyerje të sigurisë tek ky aplikacion.  Përshembull Shteti i NeëYork e ndaloi përdorimin pasi zbuluan që një pjesë e trafikut kalonte në serverat të cilët ishin të hostuar në Kinë. Për përdorim biznesi dhe përdorim privat Zoom është një ndër aplikacionet më të mira, por kur vjen puna te mbledhjet e Sigurisë Kombëtare është një shkelje e çdo protokolli shtetëror dhe nuk duhet të realizohet, kjo ka qenë dhe arsyeja që unë si njohës i fushës kam reaguar në shumë media duke e kundërshtuar fuqimisht. Kjo pasi informacioni duhet të jetë i inkriptuar dhe në rrjet të klasifikuar, kjo bën që Shqipëria të humbë besueshmërinë si shtet. Nga ana tjetër mund të themi që zoom pas kaq muajsh ka mbyllur pjesën më të madhe të problemeve me sigurinë dhe shumë shtete që e patën ndaluar kanë nisur ta përdorin sërish. Në kushtet aktuale nuk shoh asnjë problem në përdorimin e këtij programi me përjashtim institucionet e rëndësisë së veçantë shtetërore.

SATELITËT NË HAPSIRË

Kohët e fundit nga qiejt e gjithë botës mund të shohim disa drita lëvizëse që duken si yje. Ato s’janë asgjë tjetër veçse një mori satelitësh në orbitë të ulët të lëshuar nga kompania Spacex të cilët quhen StarLink. Këto janë satelitë të vegjël të cilët do mundësojnë mbulimin me internet me një vonesë transmetimi të vogël dhe do i japin mundësinë e aksesit në rrjet dhe atyre vendeve që deri më sot e kishin të pamundur. Kjo tregon dhe një herë supermacinë e biznesit Amerikan dhe benefitet që këto kompani do i sjellin njerëzimit.

MESAZHI PËR DIASPORËN NË USA DHE LEXUESIT E DIELLIT

Pikë së pari do doja t’ju falënderoja për intervistën dhe mundësinë që të kemi një dritare komunikimi me një ndër komunitetet më të rëndësishme dhe patriotike mbarëshqiptare, komunitetin shqiptar në USA. Për më tepër në gazetën e parë Shqiptare dhe më të vjetër Dielli. Mund të them me plot gojë që ky komunitet është pika e frymëzimit dhe referimit për shumë grupime dhe komunitete që ne po mundohemi të krijojmë sot në Europë. Ju përshëndes nga zemra dhe ju uroj shumë suksese.

How and When Does this Pandemic End?

by

BY PASHKO CAMAJ

Pashko Camaj

A few months ago, no one knew SARS-CoV-2 (Covid-19) existed, no less that it would develop into full-blown pandemic, spread to almost every country, infecting so far 7 million people whom we know about, and probably many more whom we do not. It has periled economies and burdened or broken health-care systems world-wide, emptied our public spaces and filled our hospitals. It has caused a separation of people from friends, families and their workplaces. With a large footprint it has disrupted modern society on a scale most of us have never witnessed. Like the two World Wars or Spanish Flu of 2018 before, this pandemic has already left an indelible mark on the world and our nation.

Some of us may have heard or learned that global pandemic of this scale was a distinct possibility. Many public health experts have written and warned about of the possibility of such an outbreak.  But to most, it was only a good fodder to make a Hollywood production (Contagion-2011). And then the fears became reality in early part of this year, when many of us were left trying to answer the question: “what do we do now?”

As we look at our initial response and steps we took to “flatten the curve” to reduce the number of infected and lessen the severity of the impact, we learned that even United States, with the 83.5 grade-highest on the Global Health Security Index which grades every country on its pandemic preparedness.  We were still not prepared to handle such a crisis.  In fact, no country in the world was.  My goal is not to try and place blame on any country, but it’s hard not to question “what if?”, and that “what if” must start with the origins of this global pandemic!  This essay will not deal with trying find answers to that “what if’”, but rather talk about the fate of a pandemics, especially how do they end.

We know how the Covid-19 pandemic began: animals such as bats in a region in the Wuhan region in China, are a natural host of various strains of coronavirus.  Based on what we know, sometime last fall one of the opportunistic strains, left its host and ended up in a human, setting in motion the pandemic not seen in more than 100 years.  What we do not know, though many speculate, is how the pandemic will end. The combinations of factors such as unprecedented easy transmissibility of the virus, a range of effects on people, with symptoms going from none to mild to deadly, make predicting how it ends complicated. Under these conditions, there are three possible endgames: one that was very unlikely, one that was dangerous and deadly, and one that may take months and maybe year/s.

The first possibility (that has already passed us) was that a unified global response to simultaneously blockade to manage and controls the virus, as with the original SARS in 2003. We now know the outcome of that possibility, the widespread 2020 coronavirus pandemic in almost every country.

The second possible outcome for ending a pandemic is that the virus does what past flu pandemics in the past have done: ravages through the world and leaves behind enough immune survivors that it eventually cannot find viable hosts. This would have created a “herd immunity” scenario but also come at a terrible cost.  This virus is more transmissible and more fatal than the flu, and it would likely have left behind many millions of deaths across the globe.  The estimates for U.S. were from 1-3 million deaths alone.

The third (and for this pandemic) the only possibility is based on a containment and vaccine: the end of this pandemic will most likely be a mixed bag of  what worked in past pandemics-continued social-control measures to buy time, new antiviral medications to ease symptoms, and finally a vaccine. Aggressive epidemiological tactics such as isolating the sick, quarantining their contacts and implementing social controls and use of facial covers, can limit and flair-ups to localized outbreaks.  These are ‘contain’ tactics until we have a viable, safe, and effective vaccine!  But we know that will take some time – some predictions are by end of this year – and when ready, there is a reason to think a vaccine could work effectively. Compared to the flu virus, coronaviruses do not have as many ways to interact with human cells. If we control the mechanism by which they interact with our cells, the virus can’t invade and replicate in our cells and controlling that mechanism is what an effective vaccine will do. While not sure whether a vaccine will confer long-term immunity as with measles or short-term immunity as with flu shots, we know that only a safe and an effective vaccine will be the end this pandemic.

Si dhe kur mbaron kjo Pandemi?

by

Si dhe kur mbaron kjo Pandemi?

Shkruan: DR. PASHKO CAMAJ*/

Disa muaj më parë, askush nuk e dinte që ekzistonte SARS-CoV-2 (Covid-19), dhe aq më pak, se do të kalojë në një pandemi të plotë, të përhapur në pothuajse çdo vend te botës, duke infektuar, deri më tani, sa dihet, 7 milion njerëz. Ajo ka rrezikuar ekonomitë dhe sistemet e kujdesit shëndetësor në të gjithë botën, zbrazi hapësirat tona publike dhe mbushi spitalet. Ajo ka shkaktuar një ndarje të njerëzve nga miqtë, familjet dhe vendet e tyre të punës. Me nje shpërthim, ajo ka trondit boten në një shkallë të cilën shumica prej nesh nuk e kemi parparë kurrë. Ashtu si dy luftërat botërore, ose Gripi Spanjoll i vitit 2018 më parë, kjo pandemi tashmë ka lënë një shenjë të pashlyeshme në mbarë botën.

Disa prej nesh mund të kenë dëgjuar ose mësuar se pandemia globale e kësaj shkalle mundë të ndollë. Ekspertë të shëndetit publik kanë shkruar dhe paralajmëruar për mundësinë e një shpërthimi të tillë. Por keto paralajmërime, ishin vetëm arsye e mirë për të bërë një prodhim në Hollywood (Contagion-2011). Dhe kështu, frika u bë realitet në pjesën e hershme të këtij viti, kur mbetem duke u përpjekur t’i përgjigjem pyetjes: “çka tani?”

Ndërsa shikojmë përgjigjen tonë fillestare dhe hapat që morëm për të “rrafshuar kurbën” dhe zvogëluar numrin e të infektuarve dhe për të zvogëluar numrin e viktimave, mësuam se edhe Shtetet e Bashkuara, me notën 83.5, më të larta në Indeksin Global të Shëndetit të Sigurisë, organizatë kjo qe vlerëson çdo vend në gatishmërinë pandemike. Megjithatë, tani e dimë se ne ende nuk ishim të përgatitur për një krizë të tillë. Në fakt, asnjë vend në botë nuk ishte. Qëllimi im nuk është që të përpiqem dhe të fajësoj asnjë vend, por është e vështirë të mos pyetësh “çka nëse?”, dhe se “çka nëse” duhet të fillojë me origjinën e kësaj pandemie globale! Kjo ese nuk do të merret me përpjekjen për të gjetur përgjigje për atë “çka nëse”, por do të flasë më shumë për fatin e një pandemie, veçanërisht se si mbarojnë ato.

Ne e dimë se si filloi pandemia Covid-19: kafshët, siç janë lakuriqët, në rajonin Wuhan në Kinë, janë një pellg natyrorë i llojeve të ndryshme të koronavirusit. Bazuar në ato që dimë, diku në vjeshtën e kaluar, një nga keto llojesh, ‘kapercei’ në një njeri, dhe me ketë vendosi në lëvizje pandeminë më të madhe globale, tash më shumë se 100 vjet. Ajo që ne nuk dimë, edhe pse shumë spekulojnë, është se si do të përfundojë pandemia. Kombinimet e faktorëve si transmetimi i lehtë i virusit, një sërë efektesh te njerëzit, me simptoma që shkojnë nga krejt e butë e deri në vdekjeprurës, bëjnë parashikim se si përfundon një pandemi kaq e ndërlikuar. Në këto kushte, ekzistojnë përfundime të mundshme: një që për këtë pandemi nuk është e mundshme; një e rrezikshme dhe vdekjeprurëse; dhe një që mund të zgjasë muaj dhe vite.

Mundësia e parë (që na ka kaluar tashmë) ishte një përgjigje e unifikuar globale për bllokimin, e njëkohësisht, për të menaxhimin e kontrolluar të virusit, si me SARS-in origjinal në 2003. Tani ne e dimë rezultatin e kësaj mundësie, pandeminë e përhapur të koronavirusit të vitit 2020, pothuajse çdo vend.

Mundesia e dytë për t’i dhënë fund një pandemie është që virusi të bëjnë atë që kanë bërë pandemitë e gripit në të kaluarën: kallje nëpër botë, duke lën pas viktima te shumta dhe pas imunitetin e mjaftueshëm që përfundimisht nuk lejon që virusi të gjejë strehues. Kjo do të krijonte një skenar “imuniteti të tufës”, por gjithashtu do të vinte me një çmim të tmerrshëm. Ky virus është më i transmetueshëm dhe më virulent se ai i gripit, dhe kishte lënë pas shumë miliona vdekje, në të gjithë globin. Vlerësimet vetem për ShBA ishin 1-3 milion vdekje.  Prandaj u detyruam të merrën masat per te cilat tashmë dijmë të gjithë!

E treta (dhe për këtë pandemi) mundësia e vetme bazohet në një kontroll dhe vaksinë: fundi i kësaj pandemie do të arrihet me një kombinim të masave qe kan qen efektive në kontrollin a pandemive të mëparshme-duke vazhduar kontrollin shoqëror, ilaçe të reja antivirale për të lehtësuar simptomat, dhe më në fund vaksina. Taktikat epidemologjike agresive, siç janë izolimi i të sëmurëve, karantinimi i kontakteve të tyre, zbatimi i kontrolleve sociale dhe përdorimi i mbulesave të fytyrës, mund të kufizojnë shpërthimet të jenë të lokalizuara. Këto janë taktika ‘të blejmë kohë’ derisa të kemi një vaksinë të sigurt dhe efektive! Por ne e dimë që kjo do të marrë kohë – disa parashikime optimistike janë deri në fund të këtij viti.  Kemi shum arsye për të besuar se vaksinë mund të funksionojë në mënyrë efektive, pra kur te jet gati. Në krahasim me virusin e gripit, koronaviruset nuk kanë aq shumë mënyra për të depërtuar ne qelizat njerëzore. Nëse kontrollojmë mekanizmin me të cilin ndërveprojnë me qelizat tona, virusi nuk mund të pushtojë dhe të replikohet në qelizat tona, dhe kontrolli i këtij mekanizmi është ajo që do të bëjë një vaksinë efektive. Ndërsa nuk jemi të sigurt nëse vaksina do të japë imunitet afatgjatë, si me fruthin, apo imunitet afatshkurtër si me gripin sezonal, ne e dimë se vetëm një vaksinë e sigurt dhe efektive do të jetë fundi i kësaj pandemie.

  • Nenkryetar i Federates Pan Shqiptare te Amerikes”VATRA”

PSE PARTIVE POLITIKE NË SHQIPËRI NUK U INTERESON VOTA E DIASPORËS?

by

Shkruan: Sokol PAJA / DIELLI/

Vota e emigrantëve ka qenë ndër premtimet më të bujshme në fushatat elektorale të forcave politike shqiptare në tranzicionin politik 30 vjeçar. Edhe pse është pemtuar sa herë ka pasur zgjedhje, prapë se prapë, përfaqësimi i diasporës ka mbetur në vend numëro. Partitë në Shqipëri kanë bërë marrëveshje dhe emigrantët kanë mbetur gjithmonë të papërfaqësuar. Shqiptarët në diasporë kudo ku jetojnë e punojnë, një pjesë të rëndësishme të aktivitetit të tyre jetësor ia kushtojnë atdheut. Komuniteti shqiptar bashkohet dhe organizohet në shoqëri patriotike, kulturore, historike, atdhetare, sportive e muzikore. Shqiptarët investojnë familjarisht në shkolla shqipe, në organizata kulturore e patrotike duke e mbajtur të ndezur zjerrin e atdhedashurisë të pasardhësit e tyre.Votën e emigranteve shteti shqiptar e ka detyrim dhe borxh moral të përjetshëm. Shteti shqiptar e ka për detyrë si çdo detyrë tjetër shtetërore që të garantojë të drejtën e votës të gjithë shtetasve shqiptarë jashtë atdheut. Pra çdo shqiptar që mban një pasaportë shqiptare, që ka mbushur moshën e për të votuar, që nuk ka hequr dorë nga nënshtetësia, që gjendet në regjistrin kombëtar të gjendjes civile, që ka aftësi dhe zotësi për të vepruar ka të drejtën kushtetuese të ushtrojë vullnetin e tij politik. E drejta e votës së lirë, të fshehtë dhe të barabartë është një nga të drejtat themelore dhe të patjetërsueshme të njeriut, e garantuar nga Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut, Kushtetuta e Republikës dhe ligjet e shtetit shqiptar. Shteti shqiptar e ka detyrim të panegociueshëm ofrimin dhe garantimin e të drejtës së votës shqiptarëve kudo gjenden jashtë kufijve territorialë shtetërorë. 

Pse partive politike nuk u intereson vota e diasporës?

Partitë Politike në Shqipëri nuk janë aspak të interesuara që shtetasve të tyre tu mundësojnë të drejtën e shprehjes së vullnetit politik me anë të votës. Partitë politike nuk e duan votën e diasporës pasi këtë votë: nuk e kntrollojnë dot, nuk e manipulojnë dot, nuk e shantazhojnë dot, nuk e blejnë dot. Liderët shqiptarë duan ushtarë të bindur, jo personalitete dhe individualitete që dalin kundër urdhërit të kryetarit të partisë. Kryetarët kontrollojnë gjithçka e vendosin për gjithçka. Një personalitet me kulturë oksidenti nuk do të mund të qëndronte gjatë në një mjedis politik orjentalist.Elektorati shqiptar në kohë zgjedhjesh është nën një presion të jashtëzakonshëm. Partia në pushtet kryesisht dhe ato që pretendojnë të vijnë kërcënojnë elektoratin me asistenca, bursa, kempe, heqjen e familjarëve nga puna, vërsulje mbi shpinë të strukturave shtetërore, ulje në detyrë, transferim në detyrë, e deri në shkarkime masive si pasojë e mos mbështetjes së forcës politike në pushtet. Fushatat karakterizohen me gjuhë urrejtjeje dhe kërcënimi. Zgjerimi i votës e bën pushtetin që të mos e ketë nën kontroll sjelljen e elektorarit dhe opozitës i jep një mundëësi më shumë që të përqafojë të pakënaqur. Partia në pushtet sa herë ka zgjedhje futet më e avantazhuar në betejë, ka administratën që e shtrëngon me anë të presionit, kontrollit, shantazhit e kërcënimit, ka frymën e krijuar e trashëguar prej qeverisjes disa vjeçare, ka buxhetorët që varen direkt prej financimeve të qeverisë, ka faktorin diplomatik dhe kryesisht shumicën e mediave në mbështetje. Një interferim nga jashtë pozitës kryesisht i prish mozaikun zgjedhor dhe kalkulimet për pushtet. Vota e diasporës do ta bënte pushtetin më të përgjegjshëm dhe opozitën më reale në premtimet e saj. Përfshirja e diasporës do rriste nivelin e përfaqësuesve në institucione. Diaspora do e zgjeronte alternativën politike dhe shtetformuese. Kontributi i diasporës do ishte jetik për vendin pasi vitet e fundit nga Shqipëria si pasojë e keqqeverisjes janë larguar specialistët më të mirë: mjekë, infermjerë, arkitektë, inxhinjerë, mësues, ekonomistë etj. Çdo shtetas shqiptar në diasporë, nëse një ditë shteti shqiptar do vihej në shinat e vlerave dhe të meritokrcisë, nuk do e mendonte dy herë kthimin për të kontribuar në Atdhe. Me qëllim që Shqipëria të mos shpopullohet kombëtarisht dhe intelektualisht, pikë së pari ajo duhet tu mundësojë votën shtetasve të saj anëmbanë globit. Vota e diasporës është detyrim ligjor e patriotik i panegociueshëm.