Nga ROLAND QAFOKU/

Sapo hoqi pelenat, vuri syzet. Alfabetin e mësoi 9 vjeç dhe leximin 11. Fëmija i lindur në Wirginia më 28 dhjetor 1856 që në deje i rridhte gjak skocez dhe nuk ishte i pashëm nuk para e vriste mendjen teksa thoshte: Fytyrën time nuk e shoh. Thomas Woodrow Wilson arriti kulmin e parë në jetë teksa u diplomua në Universitetin e Princton-it dhe më pas mori një PHD në Universitetin “John Hopkins”, një edukim që ia dedikonte idhullit të tij të vetëm, babait. Arritja e dytë ishte kur u zgjodh president i Universitetit “Princton” për të cilën ai thoshte së mësimdhënia është politikë e klasit të dytë. Por kur u zgjodh guvernator i New Jersey-t tregoi se profili i tij politik ai ishte për shumë më shumë. Dhe kështu ndodhi.

Për 8 vjet, prej vitit 1913 deri në 1921, Ëilson ishte presidenti i 28-të i SHBA. Historianët vijojnë ta vlerësojnë si një nga më të mirët në histori jo vetëm pse fitoi çmimin “Nobel” për paqen, por veçanërisht për faktin se ai ishte i pari shef i Shtëpisë së Bardhë që nxori SHBA-në nga izolacioni. Por ky vlerësim përkon edhe me atë që kemi ne shqiptarët, një fakt që historianët e huaj e përfshijnë te arritjet e tij. Ishte Thomas Woodrow Wilson ai që i dha Shqipërisë pavarësinë e dytë në 1919 në Konferencën e Paqes në Paris, një pavarësi që realisht kishte humbur nga projekti i ndyrë i fqinjëve tanë, Italisë dhe Greqisë. Pikërisht për këtë akt, më 11 shkurt të vitit 1924, Fan Noli deklaroi në parlament:

“Projekti i copëtimit të Shqipërisë i redaktuar prej aleatëve ishte njohur dhe pritej vetëm një firmë që të bëhej fakt definitiv. Firma që mungonte ishte ajo e presidentit Wilson. Presidenti Wilson jo vetëm nuk vuri firmën, por u përgjigj edhe me dy nota në të cilën mbronte të drejtën e Shqipërisë së vogël për vetëqeverim. Dy nota që janë dy xhevahiret më të ndritshme të karrierës së tij të shkëlqyer. Ato nota ndaluan copëtimin e Shqipërisë dhe na dhanë rasje të marrim frymë dhe të gatitim lirinë që gëzojmë sot”.

Nganjëherë historia duket e çuditshme dhe e rastësisshme. Nuk shkruhet asnjëherë me “sikur” apo “nëse”. Por në rastin e Wilson mbeten lapidare thënia e tij për zgjedhjen si president i SHBA:

“Vetë Zoti e deshi të bëhem Presdident i SHBA. As ju, asnjë vdekatar tjetër, apo turmë vdekatarësh s’do ta kishte penguar dot.”

Kjo thënie na bën të mendohmi shumë dhe të themi se sa me fat ishim që në Konferencën e Paqes ishte Wilson president i SHBA-së. Veçanërisht për ne shqiptarët ky pasazh është i jashtëzakonshëm. Zoti vetë e deshi që Wilson të bëhej president i SHBA-së dhe të na jepte pavarësinë. Mirënjohje pa fund nga kombi shqiptar, zoti President!

See insights and ads

Boost post

All reactions:

77

Xheladin Zeneli/

Në vitin 2020 ndodhi ndërrimi i pushtetit në Mal të Zi, kur pas qeverisjes tredekadëshe të Partisë Demokratike të Socialistëve (DPS), me në krye Millo Gjukanoviqin, pushtetin e morën subjektet politike të një krahu tjetër politik, të cilat deri në atë kohë ishin parti opozitare. Ndërsa nga viti 2023 pushtetin në Mal të Zi e udhëheq lëvizja “Europa Tani”, bashkë me disa subjekte (parti) të tjera me orientime proserbe dhe proruse, të cilat përbëjnë shumicën parlamentare. Këtu përfshihet edhe kryetari aktual i Parlamentit të Malit të Zi, Andrija Mandiq, i cili është përkrahës i hapur i të ashtuquajturës “Bota Serbe” (lexo: Serbia e Madhe).

Gjithashtu, gjatë këtyre pesë viteve të fundit ka pasur ndryshime brenda spektrit politik të pushtetit ekzistues, si ndërrime të kryeministrave, rikompozim të qeverisë së Malit të Zi etj., por ajo që nuk ka ndryshuar është ksenofobia ndaj shqiptarëve në këtë shtet.

Sipas ngjarjeve që kanë ndodhur këto vitet e fundit, fitohet përshtypja se sentimentin proserb dhe prorus në Mal të Zi po e ndjejnë më shumë se askush tjetër shqiptarët autoktonë të këtij shteti. Lidhur me abuzimin, keqtrajtimin dhe ndjekjen penale të tyre për shkak të përkatësisë nacionale nga ana e autoriteteve shtetërore, dëshmojnë ngjarjet kronologjike që do t’i radhisim më poshtë, të cilat kanë ndodhur gjatë këtij viti, por edhe gjatë tre-katër viteve të mëparshme, dhe që janë raportuar nga mediat në gjuhën shqipe dhe ato malazeze:

Në shtator të këtij viti, një person me përkatësi shqiptare është proceduar dhe ndëshkuar në stacionin e policisë në Ulqin për shkak të vendosjes së flamurit shqiptar në pronën e familjes së tij. Ky veprim i policisë është në kundërshtim të plotë me Ligjin për Zgjedhjen, Përdorimin dhe Shfaqjen Publike të Simboleve Kombëtare, i cili garanton qartë të drejtën e qytetarëve për të përdorur lirshëm simbolet kombëtare si në hapësira publike ashtu edhe në ato private;

Sulmi i huliganëve sllavo-malazezë ndaj shfaqjes së filmit artistik në gjuhën shqipe “Lejleku”, në një festival që u mbajt në Podgoricë më 3 shtator 2025, është dëshmi tjetër e urrejtjes ndaj elementit shqiptar në Mal të Zi;

Një shtetas shqiptar nga Kosova, në tetor të këtij viti, është dënuar me 10 ditë burg në Mal të Zi, pasi pranoi se kishte shkruar grafitin me shkronjat “UÇK”. Përveç kësaj, ndaj tij u vendos edhe masa mbrojtëse e dëbimit njëvjeçar nga territori i Malit të Zi. Ky rast ka ngjallur reagime në opinion, pasi ndër vite, në qytete të ndryshme të Malit të Zi, shkruhen grafite fyese dhe provokuese, kryesisht kundër shqiptarëve, por nuk dihet për ndonjë rast kur autorët e tyre janë arrestuar dhe dënuar me burg. Nuk mund të flitet këtu për krahasim të shkrimit të fjalës “UÇK” me shkrimet shoviniste serbo-sllave ndaj shqiptarëve;

Sulmi i dhunshëm ndaj tre shtetasve shqiptarë, vitin e kaluar (janar 2024), në afërsi të qytetit të Herceg Novit, në Mal të Zi, me ç’rast atyre iu shkaktuan lëndime të rënda fizike, ndërsa autorët e këtij akti urrejtjeje ende nuk janë sjellë para drejtësisë;

Në shtator të vitit 2024, në rrugën Tuz–Bozhaj, u bë bllokimi i rrugës pranë pikës kufitare Bozhaj–Hani i Hotit nga protestues që mbanin flamuj të Serbisë dhe mesazhin provokues “Kur ushtria të kthehet në Kosovë”. Vlen të përmendet se në këtë protestë ishte e pranishme policia e Malit të Zi, e cila as që tentoi të ndalonte valëvitjen publike të këtij mesazhi;

Po ashtu, në shtator të vitit të kaluar, pas ndeshjes së futbollit Deçiqi–Buduqnost (siç informon Malësia.org), rreth 40 automjete me tifozë nga Podgorica, në kthim pas ndeshjes, duke kaluar nëpër qendrën e Tuzit, provokuan me fyerje dhe sharje vendasit shqiptarë në baza nacionale, ndër të tjera duke thirrur “Srbija… Srbija”. Thuhet se pati disa automjete të dëmtuara dhe huliganët e ardhur nga Podgorica nxitën dhe shkaktuan përleshje fizike me vendasit shqiptarë;

Keqtrajtimi i dy shtetasve shqiptarë në pikën kufitare Sukubinë–Muriqan në vitin 2023 nga ana e policëve malazezë, me ç’rast u rrah edhe pedagogu Petraq Milo nga Shqipëria, i cili gjendej në automjetin e tij të udhëtimit;

Në shkurt të vitit 2021 ka ndodhur sulmi me gjuajtje gurësh ndaj një autobusi, brenda të cilit ndodheshin turistë nga Kosova. Ngjarja ndodhi në ditën e përvjetorit të pavarësisë së Kosovës, pranë qytetit të Beranës, në Mal të Zi. Edhe kësaj here policia malazeze ishte vetëm rreth 200 metra larg vendit të ngjarjes, por nuk reagoi. Ky nuk ishte sulmi i parë i tillë ndaj autobusëve me turistë nga Kosova që vizitojnë Malin e Zi.

Kur të gjitha këtyre rasteve të lartpërmendura u shtohet edhe fakti se shpeshherë, gjatë ndeshjeve sportive ndërmjet ekipeve malazeze dhe shqiptare, në tribunat e stadiumeve dëgjohen brohoritje për vrasjen e shqiptarëve dhe thirrje të tjera raciste kundër tyre, fitohet një pasqyrë e qartë e nivelit të urrejtjes patologjike dhe shovinizmit sllavo-malazez ndaj një populli tjetër, pra ndaj shqiptarëve.

Autoritetet shtetërore dhe qeveritare përpiqen t’i kategorizojnë këto ngjarje si “incidente të izoluara”, por në fakt, për shkak të përsëritshmërisë së tyre, ato janë akte të paramenduara urrejtjeje. Në një shoqëri të tillë, ku shteti ligjor i Malit të Zi nuk vepron, shqiptarët me të drejtë e ndiejnë veten të pambrojtur, të kërcënuar dhe të rrezikuar.

Vazhdon diskriminimi institucional ndaj shqiptarëve dhe qëndrimet anti-Kosovë

Gjatë viteve të fundit kanë ndodhur veprime anti-shqiptare me përkrahje institucionale:

Në shtator të këtij viti, Qeveria e Malit të Zi ka dhënë miratimin për vendosjen e monumentit të mitropolitit klero-nacionalist Amfilohije Radoviq në qytetin e Kollashinit, ndërsa në afërsi të qytetit të Beranës u bë përurimi i përmendores së komandantit çetnik Pavle Gjurishiq;

Një muaj më parë, pra në gusht të këtij viti, me një vendim të Ministrisë së Kulturës së Malit të Zi, pushteti lokal i Gucisë zbatoi urdhrin për heqjen e monumentit të heroit kombëtar të kësaj zone, Isuf Çelaj, në fshatin Vuthaj;

Ministria e Planifikimit Hapësinor, Urbanizmit dhe Pronësisë Shtetërore të Malit të Zi, kohë më parë, ka pranuar propozimin e Mitropolisë së Malit të Zi dhe Bregdetit (MCP) që lokacioni në majën e Rumisë, ku në vitin 2005 u vendos në mënyrë të paligjshme një konstruksion metalik në formë kishe, të përfshihet në Planin Hapësinor-Urbanistik të komunës së Tivarit si vend për objekte fetare, shkruan e përditshmja malazeze Vijesti, transmeton Ulqini Online;

Kryetari aktual i Kuvendit të Malit të Zi, Andrija Mandiq, më 9 tetor 2024 ka marrë iniciativën për rikthimin e logos së dikurshme të Banovinës së Zetës, e cila ka funksionuar si autonomi e Mbretërisë Serbe të Karagjorgjeviqëve, si logo zyrtare të Kuvendit malazez. Ky veprim përbën një ofendim për popujt pakicë dhe një vendim antikushtetues, pasi Mali i Zi është shtet multinacional;

Në shtator të vitit 2024, kryetari i Kuvendit të Malit të Zi, Andrija Mandiq, ka pritur në një takim ambasadorin e Serbisë në Podgoricë, Nebojsha Rodiq, ku si temë diskutimi ka qenë edhe Kosova. Në njoftimin zyrtar të këtij takimi, të publikuar në faqen zyrtare të parlamentit malazez, institucionet e Republikës së Kosovës janë cilësuar si “institucione të përkohshme”, pavarësisht faktit se Mali i Zi e ka njohur Kosovën si shtet të pavarur më 9 tetor 2008;

Zëvendëskryeministri i Malit të Zi, Millun Zogoviq, në tetor të vitit 2024, deklaroi për televizionin “Aplus” se Kosova është “krahinë jugore” e Serbisë;

Kryetari i Komunës së Pljevljes, Dario Vranesh, në mars të vitit 2024, pas një ftese të Qeverisë së Kosovës, refuzoi të marrë pjesë në Panairin Ndërkombëtar të Turizmit në Prishtinë, duke deklaruar: “I ashtuquajturi shtet i Kosovës nuk ekziston, është krahina serbe e Kosovës dhe Metohisë”;

Së fundi, nuk duhet harruar aksioni policor ndaj kultivuesve të duhanit në Krajë, në qershor të vitit 2023, ku përmes një urdhri arbitrar iu mor djersa, mundi i punës dhe burimi kryesor i jetesës së banorëve të paktë që jetojnë sot në këtë zonë. Ky akt nuk mund të kuptohet ndryshe veçse si një formë e ushtrimit të presionit ekonomik ndaj popullsisë vendase shqiptare, me synim shpërnguljen dhe shpopullimin e mëtejshëm të kësaj treve. Ndërkohë, Mali i Zi po ndjek në mënyrë intensive rrugën drejt integrimeve evropiane dhe qeveria e këtij vendi njofton kohët e fundit për mbylljen e pesë kapitujve negociues në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Mali i Zi mund të jetë afër anëtarësimit në BE, por është shumë larg në aspektin e respektimit të të drejtave nacionale të shqiptarëve, ushtrimit të tolerancës dhe eliminimit të ksenofobisë etnike ndaj tyre, si dhe të qëndrimeve proserbe dhe proruse të disa përfaqësuesve të institucioneve malazeze ndaj Kosovës.

Foto: Shug Dula/

Shoqata “Rrënjët Shqiptare”, për të tretin vit radhazi, festoi të premten e kaluar, më 19 dhjetor, festat e dhjetorit dhe të fundvitit 2025, duke bashkuar të gjithë pjesëtarët e saj nga pesë periferitë. Kjo shfaqje e tretë festive shënoi një moment historik për Shoqatën, pasi këtë vit skena ishte e mbushur me dhjetëfishin e numrit të fëmijëve krahasuar me vitin e parë të nisjes së këtij aktiviteti. Nga një fillim modest me rreth 50 nxënës, sot “Rrënjët Shqiptare” numëron mbi 300 fëmijë pjesëmarrës dhe vazhdon të rritet, një dëshmi e qartë e besimit dhe përkushtimit të komunitetit shqiptar ndaj këtij misioni kulturor dhe edukativ.

Kjo rritje e jashtëzakonshme nuk erdhi rastësisht. Ajo është fryt i një pune të palodhur, organizimi të vazhdueshëm dhe një vizioni të qartë drejtues. Gjatë vitit 2025, Shoqata “Rrënjët Shqiptare” u zgjerua ndjeshëm, duke kaluar nga dy në pesë vendndodhje aktive: Staten Island, Queens, New Jersey, The Bronx dhe Brooklyn. Në secilin prej këtyre vendndodhje u hapën, u siguruan dhe u funksionalizuan hapësira të reja ku zhvillohen rregullisht orët e kërcimit dhe të gjuhës shqipe, duke bërë të mundur përfshirjen e qindra fëmijëve shqiptarë.

Ky zgjerim dhe forcim i Shoqatës u bë i mundur falë bashkëpunimit të ngushtë mes Presidentit të Shoqatës, Marko Kepi, dhe Drejtoreshës Ekzekutive dhe Thesariere, Bedrana Duka. Ata punuan krah për krah për hapjen e çdo vendndodhjeje të re, sigurimin e hapësirave, regjistrimin dhe rekrutimin e nxënësve, si dhe ndërtimin e strukturave organizative që e bënë “Rrënjët Shqiptare” më të madhe, më të fortë dhe më të bashkuar se kurrë më parë. Kjo punë u mbështet dhe u forcua nga Bordi Drejtues i Shoqatës “Rrënjët Shqiptare”, ku bëjnë pjesë Zëvendëspresidenti Bujar Gjata dhe Sekretarja Brianna Fishta, të cilët kontribuojnë në drejtimin, organizimin dhe mbarëvajtjen e aktivitetit të Shoqatës.

Përveç këtij angazhimi administrativ dhe drejtues, Marko Kepi dhe Bedrana Duka bashkëpunojnë në çdo event të Shoqatës, duke u siguruar që çdo aktivitet të realizohet me përpikëri, profesionalizëm dhe sukses të plotë. Pikërisht për këtë kontribut të jashtëzakonshëm, për përkushtimin e saj të pandërprerë dhe për rolin kyç në rritjen dhe mbarëvajtjen e Shoqatës, Bedrana Duka u nderua në fund të mbrëmjes me një çmim mirënjohjeje nga i gjithë stafi i Shoqatës “Rrënjët Shqiptare”.

Performancat artistike të shfaqjes nga të gjitha vendndodhjet ishin tejet të arrira dhe mbanin vulën profesionale të koreografes së nderuar Angjelina Nika. Kërcimet përfaqësonin zona të ndryshme shqiptare, nga jugu në veri, ndërsa kostumografia autentike, e përzgjedhur nga Angjelina Nika, pasqyronte traditat e zonave të ndryshme shqiptare. Fëmijët u prezantuan të veshur me kostume tradicionale që përfaqësonin krahina të ndryshme shqiptare, si Dibra, Tropoja, Ana e Malit, Kosova, Ulqini, Shqipëria e Mesme, Elbasani, Tirana, Dardha dhe Çamëria, duke sjellë në skenë një mozaik të pasur kulturor dhe historik.

Programi përfshinte jo vetëm valle tradicionale kulturore shqiptare, por edhe këngë dhe recitime, të cilat u realizuan me përkushtim të jashtëzakonshëm falë punës së palodhur të mësueseve dhe stafit artistik, në veçanti Drilona Zalli, Driola Brahimi Curovic dhe Bardha Beshku. Arritjet artistike të fëmijëve u reflektuan qartë në sigurinë dhe vetëbesimin me të cilin ata u ngjitën në skenë, në buzëqeshjet e tyre të sinqerta dhe në krenarinë e dukshme të prindërve, të cilët panë frytin e punës dhe përkushtimit të mësueseve dhe drejtuesve të Shoqatës “Rrënjët Shqiptare”.

Kjo shfaqje madhështore nuk do të ishte e mundur pa kontributin e një rrjeti të gjerë bashkëpunëtorësh dhe vullnetarësh. Përveç Bordit Drejtues, një rol thelbësor patën edhe drejtorët e vendndodhjeve, të cilët punuan me përkushtim në organizim dhe koordinim, mes tyre Liljana Gjata, Sonjela Cami dhe Pranvera Malvataj, si dhe shumë vullnetarë të tjerë që kontribuan në role të ndryshme. Një falënderim i veçantë u shkon edhe prindërve, të cilët me angazhimin dhe mbështetjen e tyre të vazhdueshme janë një shtyllë e rëndësishme e suksesit të Shoqatës.

Mirënjohje e veçantë iu shpreh Bersan Markut dhe Dritero Trenovës, pronarë të Plum Tomato Pizza, të cilët kontribuan bujarisht duke dhuruar dhe siguruar ushqimin për këtë event, si dhe DJ Besar Dikës, DJ-it të mbrëmjes, i cili krijoi një atmosferë festive dhe plot energji për fëmijët dhe familjet e pranishme. Në shenjë vlerësimi për kontributin e tyre, ata u nderuan me certifikata mirënjohjeje nga Shoqata “Rrënjët Shqiptare”.

Ky event dëshmoi jo vetëm rritjen kulturore dhe artistike të komunitetit shqiptar, por mbi të gjitha forcën e bashkëpunimit dhe dashurinë për trashëgiminë tonë kombëtare, duke treguar se kur një komunitet bashkohet, vlerat, gjuha dhe kultura shqiptare trashëgohen me krenari brez pas brezi.

Të nderuar bashkombas të Krishterë,

Të dashur vëllezër e motra vatranë,

Më lejoni që në emër të Federatës Pan–Shqiptare të Amerikës VATRA, të gazetës Dielli, në emrin tim personal dhe të familjes sime, t’ju uroj: Gëzuar e Përshumëvjet Krishtlindjen. Në këtë natë të shenjtë të lindjes së Krishtit, me besim, me shpresë dhe me zemrën plot, uroj për ju e familjet tuaja çdo bekim, mirësi, paqe e begati prej Zotit të gjithëpushtetshëm.

Krishtlindja është festë e dritës, besimit dhe shpresës. Kjo Krishtlindje na bashkon dhe na afron më shumë me njëri-tjetrin, na ndez e ngroh zemrat tona bujare, na fton për më shumë dashuri për çdo njeri, për falje ndaj keqbërësve, solidaritet me të pamundurit, dhembshuri për skamnorët dhe paqe shpirtërore.

Bekimi i Krishtit, dashuria, sakrifica, mirësia, shpresa, besimi dhe fuqia hyjnore le të jenë e vetmja forcë që udhëheq zemrat e mendjet tona për një jetë dhe një botë të udhëhequr prej bekimeve e mësimeve të të madhit Zot.

Bekimi dhe fjala e Zotit mbretëroftë përjetë e mot në çdo vatër të familjeve të nderuara e të bekuara shqiptare.

Më gëzim të veçantë e çdo të mirë për ju

Kryetari i VATRËS

Dr. Elmi BERISHA