Prof.Dr.Fejzulla BERISHA/

Vizita në Massachusetts-Boston-Cambridge, pranë Harvard University dhe selisë historike të Federatës Vatra, është një eksperiencë e jashtëzakonshme që ilustron rrugëtimin historik dhe strategjik të shqiptarëve në SHBA. Ky rajon nuk është vetëm një qendër e dijes botërore dhe inovacionit, por edhe një qendër ku historia, politika dhe identiteti kombëtar shqiptar ndërthuren në mënyrë unike.

Për shqiptarët në diasporë, Federata Vatra nuk ka qenë thjesht një organizatë kulturore, por një institucion politik dhe diplomatik, ku liderë si Fan Noli zhvilluan strategji që influencuan politikën amerikane ndaj Shqipërisë dhe Ballkanit. Kjo rrjetë ka gjetur rezonancë më vonë në vizionin dhe politikën e presidentit John F. Kennedy, i cili, si lider amerikan dhe katolik, e kuptonte rëndësinë e diasporës dhe aspiratave demokratike të popujve të vegjël.

1. Fan Noli: Lideri i Diasporës dhe Ambasadori i Shqipërisë në SHBA

Fan Noli (1882–1965) ishte një figurë multifunksionale: Politikan dhe kryeministër i përkohshëm i Shqipërisë (qeveria e Qershorit 1924). Diplomat dhe aktivist i diasporës shqiptare në SHBA. Shkrimtar dhe intelektual që përdori kulturën dhe historinë për të fuqizuar identitetin shqiptar

Përmes Federatës Vatra, Noli ndërtoi rrjete diplomatike dhe lobiste pranë Kongresit amerikan dhe intelektualëve të njohur, duke përfshirë kontakte me senatorë dhe diplomatë që interesoheshin për Ballkanin dhe çështjen shqiptare.

Rast konkret: Në vitin 1919, Noli organizoi një konferencë pranë Federatës Vatra ku u prezantua problematika e Shqipërisë pas Luftës së Parë Botërore, duke lobuar për njohjen ndërkombëtare të kufijve shqiptarë. Ky aktivitet u mbështet edhe nga disa intelektualë amerikanë të kohës, duke treguar se diaspora mund të ndikojë drejtpërdrejt politikën e jashtme të SHBA-së.

2. Boston dhe Cambridge: Urë midis dijes dhe ndikimit politik

Boston, qytet historik i themeluar në shekullin XVII, ka luajtur një rol kyç në Revolucionin Amerikan (Boston Tea Party, Boston Massacre). Për shqiptarët në SHBA, Boston nuk ishte vetëm një qendër ekonomike, por edhe qendër kulturore dhe intelektuale.

Cambridge, përmes Harvard University, është një tempull i dijes botërore. Vizita në Harvard dhe bibliotekat e saj, të mbushura me dokumente historike dhe materiale arkivore, tregon vlerën e arsimit dhe dijes si instrument i ndikimit global.

Rast konkret: Shumë shqiptarë në diasporë, të frymëzuar nga aktiviteti i Nolit, kanë ndjekur programe akademike në Harvard dhe MIT, duke forcuar rrjetet profesionale dhe diplomatike që lidhnin komunitetin shqiptar me SHBA-në dhe Europën. Kjo tregon se vizita në këtë rajon nuk është thjesht simbolike, por reflekton historinë e veprimit konkret të shqiptarëve në politikë, diplomaci dhe arsimin global.

3. John F. Kennedy: Lidhja e institucionit amerikan me diasporën dhe aspiratat shqiptare

John F. Kennedy (1917–1963), presidenti i parë katolik i SHBA-së, përfaqëson institucionalizimin e fuqisë amerikane që mund të dëgjojë dhe përkrahë zërat e komuniteteve emigrante.

Rast konkret: Ndërkohë që Noli dhe Federata Vatra ndërtonin rrjetin diplomatik shqiptar në SHBA, familja Kennedy ishte e njohur për mbështetjen e komuniteteve katolike dhe emigrantëve, duke ofruar një model frymëzimi dhe mundësi për ndikim real politik. Ky rezonancë mes angazhimit të diasporës shqiptare dhe sensiblitetit amerikan ndaj komuniteteve emigrante përshkruan një rrjet historik dhe ideor që lidh Nolin me Kennedyn, edhe pse dy figurat jetuan në periudha të ndryshme.

4. Lidhja historike dhe strategjike

-Fan Noli dhe Federata Vatra përfaqësojnë zërin, iniciativën dhe aksionin.

-Boston-Cambridge-Harvard simbolizojnë dijen dhe urën e ndërveprimit intelektual.

-John F. Kennedy dhe institucionet amerikane përfaqësojnë fuqinë dhe mundësinë për mbështetje konkrete ndërkombëtare.

Kjo triadë tregon se diaspora shqiptare ka arritur të ndikojë jo vetëm në ruajtjen e identitetit kombëtar, por edhe në politikën ndërkombëtare, duke krijuar precedent historik për komunitetet shqiptare dhe aspiratat e tyre për demokraci dhe sovranitet.

Rast konkret: Në periudhën e Luftës së Ftohtë, ndikimi i rrjeteve të Nolit dhe Vatrës mundësoi që çështja shqiptare të mbetet prezente në qendrat vendimmarrëse të SHBA-së, duke ndikuar më vonë në politikat amerikane ndaj Ballkanit dhe Shqipërisë.

5. Përfundim dhe mesazh për lexuesin

Vizita në këtë rajon, ku historia, dijet dhe identiteti shqiptar ndërthuren, lë një pershtypje të thellë:Fan Noli simbolizon guximin dhe angazhimin personal dhe kolektiv.Federata Vatra tregon fuqinë e organizimit dhe lobimit strategjik.Boston, Cambridge dhe Harvard përfaqësojnë gurët themelorë të dijes dhe kulturës që fuqizojnë diplomacinë dhe identitetin kombëtar.John F. Kennedy simbolizon institucionalizimin e mundësive, përkrahjen e demokracisë dhe vlerën që SHBA i jep komuniteteve emigrante.

Në një kohë kur identiteti dhe influenca globale janë të ndërlidhura, kjo histori ofron një model frymëzimi për shqiptarët në diasporë dhe në atdhe, duke dëshmuar se një popull i vogël mund të ndikojë në mënyrë të qëndrueshme në politikën dhe kulturën globale, kur udhëhiqet nga vizion, dijeni dhe bashkëpunim strategjik.

Alfons Grishaj/

Sipas mendimit tim (pa cituar gjërat e stërpërsëritura), filozofia lindi nga mendimtarë që kurrë nuk u kënaqën me njohjen sipërfaqësore, e cila nuk i plotësonte nevojat e së tashmes dhe të së ardhmes. Praktika dhe vetëdija hapën portat e misterit, duke e prekur njohjen me dorë, ashtu si vjelësi i frutave që zgjat dorën për të zgjedhur frutat e pjekura. Pyetjet “pse” dhe kërkesat filluan të merrnin përgjigje dhe formë. Kështu, njeriu u shkëput nga shabllonizmi dembel i zjarrit dhe i çatisë. Trajta logjike iu përgjigj nevojës dhe dëshirës, duke pasuruar progresin e mendimit dhe të jetesës.

Zanafilla

Me Talesin e Miletit fillon filozofia perëndimore (pa hyrë në hemisferat e filozofisë lindore etj.). Ai ishte ekzemplari i parë logjik që u shkëput nga standardet mitologjike dhe legjendat grafike, duke ushqyer empirizmin. Talesi, racionalisti i parë, hapi rrugën e zhvillimit të një mendimi ndryshe, duke kërkuar pandërprerë zanafillën e gjërave përmes natyrës. Si paraprijës i filozofisë analitike, ai mendonte se uji ishte elementi kyç i bazës së ekzistencës së gjithçkaje përreth. Talesi kujtohet për thënien e famshme: “Të gjitha gjërat janë të mbushura me zota”. Ai pati meritën e themelimit të Shkollës Milesiane.

I fundit i kësaj shkolle ishte Anaksimeni i Miletit, i cili njihet si pionieri i parë i materializmit. Anaksimeni kishte të drejtë kur thoshte: “Ajri është burimi i gjithçkaje”. Ai e quante ajrin të shenjtë (panteizëm), por u nxitua kur pretendonte se “ajri krijoi format hyjnore, zotat dhe gjithçka tjetër”. Megjithatë, ndërgjegjja e tij krijoi hapësirë frymëmarrjeje dhe jo monoksid karboni, siç shpërtheu shekuj më pas nga mendja filozofiko-diabolike e Marksit, e cila nuk përkon askund me Filozofinë Morale të mëvonshme, edhe pse ai u përpoq ta shiste filozofinë e tij si të tillë.

Siç dihet, Filozofia Morale (që unë e kam shumë për zemër) shpjegohet kështu: nëse ndonjë fushë e filozofisë pretendon të jetë “praktike”, ajo është filozofia morale. Ajo prek çështje emocionale dhe të diskutueshme të jetës. Ndërsa filozofët janë shqetësuar për të zbuluar se si duhet të jetojmë, filozofia morale kuptohet më së miri si përpjekja për të menduar në mënyrë kritike (jo dhunuese) dhe reflektive rreth së drejtës dhe së gabuarës, së mirës dhe së keqes. “Treshja e Madhe” Sokrati, Platoni dhe Aristoteli mbetet shkolla themelore e zhvillimit dhe kultivimit të virtytit: drejtësisë, logjikës, kurajos dhe zgjuarsisë. Ata ishin dekoruesit e filozofisë morale.

Manifesti i Partisë Komuniste dhe materializmi dialektik

“Proletarë të të gjitha vendeve, bashkohuni! Nuk keni asgjë për të humbur përveç zinxhirëve tuaj.” Se ku ishin këta zinxhirë, vetëm ata e dinin. Pikërisht këtu fillon sofistika hipokrite e materializmit dialektik: pamfleti politik i urrejtjes klasore, i shpronësimit, i dekulturizimit borgjez, i demonizimit të Zotit etj. Materializmi dialektik i Karl Marksit dhe Friedrich Engelsit shtron përpara lexuesit ligjin e parë të dialektikës marksiste: “Uniteti dhe konflikti i të kundërtave” (filozofi hegeliane), i cili në gjuhën marksiste përkthehet si: “Lufta (jo konflikti) midis të kundërtave nxit zhvillim, ndryshim dhe, në shumë raste, progres”. Ky konsiderohet ligji i parë i materializmit dialektik.

Marksi plagjiator

Marksi pranoi hapur se filozofia e tij ishte një përmbysje e Hegelit: “Filozofinë e Hegelit, që ishte me kokë poshtë, e ktheva me kokë lart”. Ai përvetësoi citate të autorëve të tjerë pa referencë të qartë. Shprehja “Homo sum: humani nihil a me alienum puto” i përket Terencit (165 p.e.s.), ndërsa “De omnibus dubitandum est” i përket Kierkegaardit, jo Marksit,etj…

Marksi “playboy” dhe gruaja e fortë

Marks, si njeri i “varfër” (siç thonë dijetarët e internetit), kishte shërbyese. Madhështia dhe “morali i tij i madh” e lejoi të flinte me shërbyesen. Tradhtia ndaj gruas solli një situatë të vështirë mes Xhenit dhe tij. Sidomos kur ajo mësoi se Marksi bëri një fëmijë me shërbyesen e shtëpisë, Helen Demuth. Megjithatë, Xheni ishte një grua e zgjuar dhe e fortë, prandaj ia mbuloi aferën “derrit të egër”. Për të gjithë ishte e qartë kush ishte mburoja dhe mëkatari. Gratë e forta kanë një zgjuarësi protective-superiore të lindur,që në raste flagrante sakrifikojnë në mbrojtje të familjes deri në sublimitet. Prandaj gruaja e fortë, krijon kullën e fildishtë, ku përkund breza të zotë dhe të zgjuar. Marks si gënjeshtar dhe manipulator u justifikua tek e shoqja, sikur Engels kish shkuar me të…Dhe Engels, për të shpëtuar nderin (e panderë) mikut tij, e mbajti këtë barrë të rëndë dhe atësinë e fëmijës, Frederik Demuth, deri në vdekje. Po, a mbulohet dielli me shoshë-thotë populli? Jo!
Për të gjithë ishte e qartë, kush ish mburoja dhe mëkatari.

E vërteta kontradiktore e Marksit

Mendimtarët patën mundësi të thonë fjalën e tyre që nga Talesi, Derrida, Julia Kristeva, deri te neo-marksisti slloven Žižek.Sigurisht, filozofia pati zig-zaket e veta, por “Derri i egër”, siç e quante Xheni të shoqin, ishte ndryshe, ai ngjante si dy pika uji me 666-n te Libri i Zbulesës. Padyshim, në kohën kur u shkrua Manifesti, bota ishte e kufizuar në zhvillim industrial dhe dije, prandaj manipulimi dhe demonizimi i masës ishte i lehtë. Vetë rrethanat e shekujve kishin krijuar një shkëputje, një disproporcion midis pronarëve dhe punëtorëve. Megjithatë, çfarë kuptimi do të kishte sikur të gjithë të ishin të barabartë? Sikur të gjithë të ishin të pasur, kush do të punonte? Anasjelltas, nëse të gjithë do të ishin punëtorë, kush do të ishte punëdhënësi? Sikur të gjithë të ishin engjëj, kush do të ishte taksambledhësi?

Marksi e njohu dobësinë e vet dhe urrejtjen e tij ndaj të pasurve e hodhi në letër si zaret në tavolinën e një kazinoje të madhe, ku dobësia e çastit krijon shpresë të rreme. Ai krijoi instrumentin-njeri, proletarin sipas formës së vet, duke e lëshuar si mekanizëm lërues nën thirrjen “këpusni vargonjtë”, kur ata ishin qytetarë apo fshatarë të një bote të lirë. Pa e kuptuar, proletari i frymëzuar ra në grackën e skllavit politik dhe u bë njëkohësisht i varfër i përjetshëm, ku prona u kthye në mollë të ndaluar, qoftë edhe një kasolle.
“Feja është opiumi i popullit” ishte thirrja për të verbuar besimin dhe shpresën e një kujdesi hyjnor që disiplinon, ruan familjen, ngushëllon dhe frenon dëshirat mëkatare. Finalja ishte zvetënimi i Krijuesit dhe i sakrificës së Tij.

Marksizmi si filozofi dhe praktikë vdiq, por fantazma e tij vegjeton. Ai ende studiohet nëpër shkolla si mendim ndryshe që tronditi civilizimin botëror. Sigurisht, studiohet, përhapet e respektohet edhe nga njerëz të spitalit të tij institucional, që ende u ka mbetur ora atje, të cilët evokojnë dhe ruajnë rrënojat e “civilizimit marksist”. Shembull është edhe neo-marksisti Mondani, që shoqërohet nga “të varfërit liberal” që posedojnë miliona, por nën flamurin fantazmorik të Marksit. Ata nuk e kanë idenë që marksizmi nuk mund të implementohet në Amerikë, në vendin që kushtetuta amerikane dhe monedha e saj janë të printuara në emër të Zotit: “In God We Trust”. Pra, ky është Marksizmi i errësirës, që edhe nëse ke sy, t’i verbëron.

Filozofia politike marksiste mbeti vegël e rënë përdhe, instrument i dobët i manipulatorëve të logjikës regresive. Kurse filozofia kapitaliste është në “Qiellin e Gjashtë”, atë qiell që na sjell Enoch. Por për të shkuar atje duhet të kalosh disa qiej, nëse ke shans purifikimi dhe faljeje. Krahasimi im për kapitalizmin dhe marksizmin është ky: kapitalizmi është si Honey Badger, ndërsa marksizmi si Black Mamba, që sado që kjo e fundit ta pickojë Honey Badger, krijesa misterioze pas turbullirës së helmit kthehet dhe përfundon drekën e shijshme, e ha atë.

Das Kapital nuk i solli civilizimit ndonjë mendim të kualifikuar matematik-shkencor, dhe ky nuk është mendimi im, por i gjithë matematicienëve shkencëtarë në Perëndim. Gjithashtu, Marksi, edhe pse e nisi rrugën si poet, nuk ndriti me ndonjë specifikë ekstra në fushën poetike si shkencë. Përkundrazi, në disa poezi që ka shkruar (që unë fatkeqësisht i kam lexuar origjinal), kritikët e quajnë të akullt, pashpirtë, mekanik dhe materialist. Ai mbeti eseist dhe gazetar, por jo filozof i ndritur që t’i shërbente njerëzimit me dashuri. Filozofia e tij ishte thellësisht politike dhe e mbushur me urrejtje klasore. Ai frymëzoi “lumpenproletariatin” (dhe jo proletariatin siç thoshte ai), kundër qytetërimit dhe prodhoi një sëmundje ideologjike që përfshiu një të tretën e planetit, që ishte më shkatërrimtare se lufta e dytë botërore, e barabartë me “Black Death”!

We were honored to host Dr. Elmi Berisha, one of the most distinguished leaders of the Albanian-American diaspora, for an inspiring lecture and in-depth discussion with our students, staff, and faculty.

Drawing from decades of experience at the intersection of diplomacy, national advocacy, education, and international leadership, Mr. Berisha delivered a compelling address on the role of the Albanian-American diaspora in advancing Albanian national causes, Kosovo’s freedom and independence, and the long-term process of democratic state-building. His insights bridged history with lived experience, offering students a rare perspective on how diaspora leadership translates into tangible political, institutional, and societal outcomes.

Beyond the lecture, the meeting and discussion created meaningful space for dialogue on leadership, civic responsibility, national identity, and the importance of sustained engagement between Kosovo and its global diaspora. Mr. Berisha’s lifelong contribution – spanning advisory roles to national leaders, advocacy at the highest political levels in the United States, and continued commitment to education – stands as a powerful example of service, vision, and responsibility.

This visit was not only a lecture, but a reminder that leadership extends beyond borders, and that committed individuals can shape history, institutions, and future generations.

(RIT Kosovo)

   Nga Frank Shkreli

Pothuaj 7-vjetë më parë (Tetor, 2019) Kosova kishte nevojë për një ndryshim të madh politik. Kosova e lodhur nga politikanë të vjetër nga mosha dhe më të vjetëruar nga idetë politike.  Shpresa ime në atë kohë ishte se çifti politik Osmani/Kurti — njëra Presidente e tjetri Kryeministër — të dalur nga zgjedhjet parlamentare të atij viti, bazuar në marrveshjen për koalicion midis Levizjes Vetvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës. Që, më në fund, përfaqësonte një brez të ri politikanësh shqiptarë, që pritej të bënte ndryshimin e madh dhe shumë të nevojshëm në politikën mbarë shqiptare. Frank Shkreli: Zgjedhjet në Kosovë: A është ky ndryshimi i madh në politikën shqiptare? | Gazeta Telegraf 

Siç dihet, periudhë e mandatit të tyre nuk qe aspak e lehtë për, shtetin e qeverinë as për popullin e Kosovës, por besoj se nuk kanë zhgënjyer. Bënë atë që ishte mundur, nën rrethanat politike dhe ekonomike, shpesh jashtë kontrollit të tyre.  Rezultati i zgjedhjeve të fundit në Kosovë, besoj se tregon se ky është edhe gjykimi i sovranit, i shumicës së votuesve vendas të Kosovës dhe votave të diasporës. Them se nuk kanë zhgënjyer duke marrë parasysh situatën e mbrendshme politike, zhvillimet ndërkombëtare dhe “shpaten e Demokleut” të Serbisë fashiste gjithmonë mbi kokën dh fatin e Kosovës. Kam shprehur bindjen time, vite më parë, se ky brez i ri politikanësh shqiptarë do të dijë t’u dalë përpara këtyre sfidave duke i menaxhuar si është më mirë dhe se do të përballonte me sukses rreziqet që i kanoseshin Kosovës dhe Kombit në fillim të mandatit të tyre. 

Ndërkohë që në zgjedhjet e fundit, sovrani i besoi shumicën e votave Kryemistrit Albin Kurti, duke e mundësuar atë të formojë qeverinë e re të Republikës së Kosovës, rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani në detyrën e kreut të shtetit të Kosovës nuk është e qartë — për shkak të pazarlleqeve të flliqta ndër-partiake — ndërkohë që ajo po i afrohet mandatit të saj të ardhshëm presidencial. Vazhdimësia në detyrë e Presidentes Vjosa Osmani nuk është luks politik. Në këtë moment të historisë së Kombit kjo është një domosdoshmëri shtetërore, sidomos përabll realitetit politik në Kosovë ku politika kosovare shpesh lëkundet nga interesat dhe kalkulimet fatzeza partiake, në dëm të interesave të vendit. Në sytë e shumë ekspertëve të brendshëm dhe të jashtëm, Zonja Osmani ka mishëruar parimin e shtetit mbi partinë, duke e kthyer Presidencën — ashtu si në kohën e Presidentit Ibrahima Rugova — në një institucion përfaqsues të unitetit, e jo të pazareve politike partiake. 

Natyrisht se vazhdimësia ka rëndësi për stabilitetin e mbrendshëm, por sidomos në ruajtjen e një kursi insstitucional që i ka dhënë Republikës së Kosovës  besueshmëri ndërkombëtare si asnjpherë mëparë, veçanërsiht në marrëdhëniet e Kosovës me vendet kryesore mike, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Evropian. Në një shkrim për anglisht folësit — President Vjosa Osmani and the Strategic Value of Continuity in U.S.–Kosovo and EU–Kosovo Relations– para dy ditësh, sugjerova me modesti, se rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani do t’i shërbente jo vetëm zhvillimit demokratik dhe forcimit të unitetit të shtetit të Kosovës, por edhe reputacionit të Republikës së Kosovës në nivel ndërkombëtar dhe se, njëkohsisht, një vendim i tillë do pritej mirë edhe nga vendet mik, në përputhje edhe me interesat strategjike të Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian në Ballkanin Perëndimor. Prandaj me plot gojë e them se Presidentja Vjosa Osmani duhet të rizgjidhet në detyrën e saj sepse gjatë mandatit të saj, në sytë e popullit të Kosovës dhe të botës, ajo i ka dhënë Kosovës diçka të rrallë — besueshmërinë, dinjitetin shtetëror dhe qartësinë politike — si asnjëherë më parë, qoftë në zhvillimet e mbrendshme politike, por sidomos në arenën ndërkombëtare. 

Prandaj unë besoj se për të çuar përpara arritjet e deritanishme të Kosovës, brenda dhe jashtë vendit, më shumë se kurrë më parë, sot Kosova ka nevojë për Presidenten Vjosa Osmani, në krye të shtetit të Republikës së Kosovës.  Se është e qartë, se në një kohë sfidash të brendshme dhe presionesh të jashtme, vendi ka nevojë për stabilitet, vazhdimësi institucionale, përkushtim ndaj Kushtetutës dhe mbi të gjitha, përfaqësim dinjitoz në arenën ndërkombëtare. Presidentja Osmani është e ndërgjegjëshme, se siç është shprehur dikur Presidenti historik i Kosovës, Dr Ibrahim Rugova, “Shtëpia nuk mbahet pa miq.” 

Gjatë mandatit të saj, Presidentja Osmani ka dëshmuar se udhëheqja duhet të jetë parimore, në mmbrojtje të interesave të vendit e përgjegjshme dhe larg interesave të ngushta personale dhe partiake. Sipas disa vërejtësve të brendshëm dhe të jashtëm, në mandatin e saj, Vjosa Osmani, jo vetëm që ka mbrojtur shtetin e së drejtës, por ajo ka forcuar edhe kredibilitetin e Kosovës tek aleatët strategjikë dhe se brenda vendit ka përfaqësuar zërin e qytetarëve me seriozitet dhe integritet personal dhe zyrtar. S’do mend se një rajon të trazuar dhe në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme, vazhdimësia e këtij vizioni është jetik për të ardhmen demokratike dhe euroatlantike të shtetit të ri, Republikës së Kosovës. Kosova ka nevojë për një udhëheqëse në krye të shtetit, si një faktor bashkues që i shërben interesit publik dhe interesave të vendit në nivel kombëtar dhe jo kalkulimeve politike partiake të radhës. Edhe njëherë, në një kohë pra kur institucionet shpeshherë vihen në provë, Kosova ka nevojë për një Presidente që garanton vazhdimësi, seriozitet dhe besueshmëri shtetërore, larg interesave të ngushta partiake.

Përtej kësaj, dihet mirë roli i diasporës shqiptare në periudhat më të vështira por vendimtare për Kosovën dhe popullin e saj. Diaspora shqiptare e njeh mirë rëndësinë e stabilitetit politik dhe të përfaqësimit të denjë ndërkombëtar të Kosovës. Gjatë mandatit të saj, Presidentja Osmani ka forcuar lidhjet e Kosovës me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, duke e paraqitur shtetin e Kosovës si një partner serioz dhe demokratik.  Mund të them me bindje të plotë se ç’prej kohës së Presidentit historik, Dr Ibrahim Rugovës, si asnjë udhëheqës tjetër i Kombit shqiptar nuk ka gëzuar respekt dhe adhurim në radhët e diasporës shqiptare pa dallim, e që të ketë forcuar lidhjet e Kosovës me bashkatdhetarët në mërgim, sa Dr Vjosa Osmani. E nepërmjet diasporës të ketë shtuar lidhjet me faktorë të rëndësishëm politikë të qeverisë federale, shtetërore dhe vendase, sidomos, këtu në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Diaspora, si gjithmonë, ka rol kyç në mbështetjen e institucioneve që garantojnë stabilitet, demokraci dhe dinjitet kombëtar në nivel ndëkombëtar, para botës perëndimore.

Zgjedhja, mendoj unë, është e qartë për Kosovën dhe për përfaqsuesit e saj politikë. Sot nuk është koha që Kosova — një shtet ende në konsolidim e sipër — të vendosë të bëjë ndryshimin, vetëm për hir të ndryshimit. Mendoj se një vendim i tillë do të ishte është një luks i rrezikshëm me pasoja të paparishkueshme për të ardhmen e afërtë të Republikës së Kosovës. Kosova nuk besoj se mund ta përballojë në këtë kohë. Prandaj, vazhdimësia në detyrë e Presidentes Vjosa Osmani mbetet e vetmja zgjedhje e pranueshme, sot për sot, për të siguruar garanci, besueshmëri dhe orientim perëndimor për Republikën e Kosovës në vitet në vijim.

Frank Shkreli

*Sa për transparencë për lexuesin, opinioni i shprehur në këtë shkrim modest është i autorit dhe nuk pasqyron, domosdoshmërisht, qëndrimet e ndonjë personi tjetër, institucionesh amerikane as të Kosovës

President Vjosa Osmani: Sepse Aleanca me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është e vetmja rrugë për Kosovën – 22 Janar, 2026 – Davos

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani në Bruksel: Takimet intensive gjatë tubimit, “EU-Western Balkans Summit in Brussels”, 18 Dhjetor, 2025, prodhuan rezultate konkrete për vendin tonë.

Presidentja Vjosa Osmani: “Një ditë e paharruar në Akademinë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në West Point, Nju Jork, ku breza të tërë udhëheqsish ushtarakë amerikanë dhe nga Kosova janë formuar në frymën e shërbimit, integritetit dhe sakrificës 

                             Thank you for honoring the Republic of Kosovo!

Nga Frank Shkreli/

27 janari, Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit, nuk është vetëm një datë për hebrenjtë dhe tragjedinë unike të tyre. Është me të drejtë një kujtesë universale për atë që ka ndodhur kur urrejtja ideologjike, pushteti absolut dhe heshtja kolektive, bashkohen për krime të tilla kundër njerëzimit. Pikërisht, për këtë arsye, kjo ditë fton edhe shoqërinë shqiptare të ballafaqohet me krimet e veta historike – veçanërisht me terrorin sistematik të regjimit komunist të Enver Hoxhës ndaja kundërshtarëve politikë të regjimit të tij sllavo-komunist.

Në mbarë botë e qytetëruar, Holokausti përfaqëson kulmin e së keqes shtetërore: shfarosje e planifikuar, dehumanizim, kampe përqendrimi, zhdukje fizike e morale. Regjimi i Enver Hoxhës nuk kreu Holokaust, por përdori të njëjtën logjikë totalitare: armikun e shpikur, ndëshkimin kolektiv, burgjet politike, kampet e internimit, pushkatimet pa gjyq, shkatërrimin e elitës intelektuale dhe fetare, si dhe kontrollin absolut mbi jetën dhe mendimin e shqiptarëve.

Është absolutisht shumë me vend dhe e drejtë që sot Shqipëria dhe shqiptarët, si gjithë bota, të kujtojnë Holokaustin. Por sim und të heshtësh për Spaçin, Burrelin, Tepelenën, Qafë-Barin apo për mijëra familje të internuara, për mendimin tim, kjo është një hipokrizi politike dhe morale, pore dhe mbarë kombëtare. Nuk ka hierarki të vuajtjes, por ka detyrim ndaj së Vërtetës. Ashtu siç bota thotë sot “Kurrë më” për Holokaustin, edhe Shqipëria, Kosova dhe të gjithë shqiptarët duhet ta thonë qartë “Kurrë më” për komunizmin, se nazizmi dhe komunizmi kishin shumë gjëra të përbashkëta. Në këtë pikëpamje, Shqipëria dhe shumica e shqiptarëve janë unik sa I përket të kaluarës komuniste në trojet shqiptare.

Problemi është se në Shqipëri, ndryshe nga Gjermania pas nazizmit, dhe ndryshe nga shumica e vendeve ish-komuniste të Evropës Qendërore e Lindore pas shembjes së Murit të Berlinit, krimet e komunizmit nuk u dënuan kurrë zyrtarisht as seriozisht. Përkundrazi, në Shqipëri e deri diku edhe enë Kosovë, ende sot shihen përpjekje për rehabilitim të Enver Hoxhës, nostalgji publike, relativizim i krimeve dhe heshtje institucionale. Kjo heshtje është një formë bashkëfajësie morale.

Sot kujtimi i Ditës së Holokaustit, jo vetëm për hebrenjtë, na mëson se harresa është gjithmonë aleate e krimit. Dhe kujtesa, nga ana tjetër, nuk është hakmarrje, por drejtësi. Siç kam theksuar shpesh kur kam folur për këtë subjekt tepër të pakëndshëm, por shumë i nevojshëm për tu diskutuar — se pa njohur dhe dënuar krimet e regjimit komunist, Shqipëria mbetet peng i së kaluarës së vet. Për fat të keq, arsyeja se status-kuoja e zhvillimeve politike në vend sot 35-vjet tranzicion, provon këtë fakt – Shqipëria mbetet peng i së kaluarës komuniste përderisa nuk përballet me të vërtetën e krimeve të së kaluarës së saj komuniste. Demokracia nuk ndërtohet mbi mite, por mbi të Vërtetën hkistorike – sado e dhimbshme të jetë ajo, për të gjithë. Por heshtja nuk është zgjidhje!

Të kujtojmë Holokaustin do të thotë edhe të refuzojmë çdo formë totalitarizmi, autoritarizmi dhe krimet e tyre kundër njerëzimit, sot dhe në të kaluarën, përfshirë rastin e Shqipërisë dhe të shqiptarëve anë e mbanë trojeve të veta në Ballkanin Perëndimor. Të cilët për një gjysëm shekulli kanë pësuar pasojat kriminale anti-njerzore të një ideologjie krejtësisht e huaj dhe anti-shqiptare në thelb, e që për dekada shkatërroi jetët e shqiptarëve dhe të familjeve të tyre, në emër të një ideologjie çnjerëzore sllavo-aziatike. Kujtesa sot në Ditën Ndërkombëtare të Holokaustit është detyrim moral. Ndërsa heshtja është mohim i historisë.

Por heshtja nuk është neutrale. Ajo është zgjedhje personale dhe politikë zyrtare shtetërore. Dhe kur bëhet fjalë për historinë, heshtja shndërrohet në mohim. Jo thjesht në harresë rastësore, por në një akt të qëllimshëm për të fshirë role, figura dhe kontribute që nuk i përshtaten narrativës zyrtare të radhës. Kujtimi i Holokaustit sot duhej të na kujtonte dhe të na mësonte – të pakën nga historitë e popujve të tjerë, në rend të parë hebrenjve — se Historia nuk deformohet vetëm me gënjeshtra të hapura; ajo deformohet edhe me atë që lihet pa u thënë. Me arkiva që nuk hapen, me emra që nuk përmenden, me përvjetorë që kalojnë pa zë. Kjo heshtje prodhon një kujtesë të rreme kolektive dhe edukon breza të tërë me një të kaluar të amputuar.

Sidomos në hapësirën shqiptare, heshtja institucionale ndaj figurave të caktuara historike ka qenë po aq e dëmshme sa propaganda e dikurshme komuniste. Kur shteti, akademia apo media zgjedhin të mos flasin, ata nuk po tregohen të kujdesshëm, por marrin anë — anën e të keqës – anën e gabuar të historisë. Po legjitimojnë një version të cunguar të historisë dhe po vazhdojnë një padrejtësi morale e intelektuale ndaj Kombit shqiptar.

Prandaj, po të jemi serioz për tu përballur me krimet barbare anti-njerëzore të nazizmit dhe komunizmit, Dita e Holokaustit sot, na detyron të thyejmë heshtjen. Kjo është detyrë qytetare! Është një kërkesë për të Vërtetën, për dinjitetin e kujtesës dhe për një histori që nuk i shërben pushtetit, por faktit. Sepse një shoqëri që pranon heshtjen si normë, pranon edhe mohimin e vetvetes. Për fat të keq një pjesë e establishmentit politik, akademik e mediatik – mbeturina të nomenklaturës së vjetër komuniste — sidomos, në Shqipëri, ende e sheh njohjen zyrtare të fakteve historike të krimeve të regjimit komunist si rrezik politik dhe ekonomik për ta. Kam drojë se përderisa kjo elitë administrative – njësoj si në kohën e komunizmit edhe sot në pseudo-demokracinë shqiptare – drejton qeverinë, shtetin, ekonominë dhe kulturën – nuk mund të pritet ndonjë ndryshim i madh prej tyre as sot në Ditën Ndërkombëtare të Holokaustit. Besnikëria e tyre ishte dhe mbetet diku tjerë dhe jo ndaj të Vërtetës historike dhe përballimit me krimet e sistemeve totalitare të së kaluarës.