Fuat Memelli/

Çifti amerikan Alan Field dhe Dona Winright, për 20 vjet kanë dhuruar në Afrikën e Jugut 1000 kompjutera ,ndërsa tre muaj në çdo vit jepnin mësim falas në komunitetin Zulu.

Në qytetin Winchester jo larg Bostonit ku jeton vajza ime e madhe me familjen e saj , njoha këtë çift amerikanësh që jetonin ngjitur dhe kishin miqësi. Herë pas here takoheshim para shtëpisë dhe shkëmbenim biseda. Një ditë, me sa duket pasi u “verifikuan kredencialet” më ftoi të vizitoj shtëpinë e tyre. Ishte një shtëpi me të gjitha gjurmët e histoirisë së tyre familjare, ku humbisje në foto dhe histori të çuditshme. Në këtë kuptim, sipas mendimit tim, çdo shtëpi në Amerikë, është një muzeum më vete me plot befasi. Kjo është shoqëri e individit që me krenari ruan historinë e vet si kontribut në vetë historinë e kombit amerikan. Por dua të flas për diçka vërtet befasuese. Gjëja e parë që më “prezantuan” në shtëpinë e tyre, ishte një gjallesë e veçantë, një lloj miu që ata e quanin “rat” dhe ishte në “krye të këndit”. Miqësia e ngrohtë e të zotit të shtëpisë me një kafshë të tillë, që ne realisht e shohim si neveri, ishte shokuese për mua, por edhe joshëse. I zoti i shtëpisë, Alan Field e mbante në prehër dhe herë pas here e kalonte nëpër qafë.(Unë e kisha vështirë ta mbaja në fillim, por sikur u bë pjesë e bashkëbisedimit tonë.) Kë nuk shajmë ne shqiptarët me fjalët ”mi arash”! Në të vërtetë ky ishte një “brejtës i qytetëruar” që të vështronte si njeri me ata sy të vegjël.

Biseduam gjatë për punën dhe jetën time në Shqipëri si dhe për punën e jetën e tyre në Amerikë. Më tregoi se ishte 79 vjet. Veç gruas, ka një djalë që jeton veçan me familjen e tij. Kishte mbaruar kolegjin dhe pastaj kishte realizuar një master, Alan kishte punuar si mësues teknologjie. Qysh në vitin 1970, pra nga mosha e re, dinte të regullonte kompjuterat. Mori pjesë në një projekt që duhet të çonin 1000 kompjutera në Afrikën e Jugut. Mblodhën me makinën e tyre në rrethinat e Bostonit 1000 kompjutera të përdorur, por jo në gjendje pune. I regulluan bashkë më gruan në shtëpinë e tyre. Instaluan programe për fëmijë , i dërguan në tre kontenierë në Afrikën e Jugut dhe i shpërndanë në 30 shkolla të ndryshme. Për 20 vjet, tre muaj në vit dhanë mësim në shkolla të komunitetit Zulu. Gjithë projekti u realizua në mënyrë vullnetare.

“Kisha disa kursime para se të filloja projektin, por kam edhe një shtëpi që e kam dhënë me qera në qytetin Medford. Nuk harxhojmë shumë, pasi nuk blemë shumë gjëra, bëjmë një jetë të thjeshtë”, më thotë Alan. Të punosh vullnetar si ky çift dhe me shpenzimet e veta, vërtet është një model për t’u admiruar. Punë të tilla, nuk janë bërë me urdhër nga dikush , por vetëm me një “urdhër të brendshëm” që e ndien dhe e zbaton vetëm një njeri me botë të madhe.

Më habit dëshira e çiftit për të kontribuar falas gati në çdo gjë që mundin. Është një tipar amerikan puna vullnetare, si një “dhuratë nga Zoti” nga njeriu që beson, se të gjithë duhet të ndihmojmë kur mundemi. Veçmas, në kishat e besimit kristian, janë “ushtri” të tëra njerëzish që punojnë falas, ndihmojnë komunitetin, shërbejnë, pastrojnë, gatuajnë, shpërdajnë ushqim falas, bëhen pjesë e një bamiresie të padukshme, por që ka efekt tek jeta e shumë njerëzve në nevojë. Ne shqiptarët, nuk e kemi sensin e vullnetarizmit amerikan sepse puna falas, ose kontributi pa interes, na kujton komunizmin. Mbase është koha për një fillim të ri, duke mësuar edhe nga rasti në fjalë.

Megjithëse ka mbushur 79 vjet, Alani nuk ri i qetë. Duke qënë i shqetësuar për ndryshimin e klimës, është vullnetar në disa shoqata mjedisore. Shpesh herë merr pjesë në mbledhjet e këshillit bashkiak dhe jep mendime për probleme që kanë të bëjnë me ndryshimin e klimës. Mund të flasësh shumë për këtë çift që e kanë në gjak shpirtin e vullnetarizmit. Kjo ndjenjë është e përhapur shumë në Amerikë dhe vullnetarë ndesh në spitale, në arsim e në shumë institucione të tjera. Ajo spikat në raste fatkeqësish natyrore. Punë vullnetare bëjnë edhe nxënësit që mbarojnë shkollat dhe u shtohen pikë kur aplikojnë për të shkuar në universitet.Vullnetarizmi nuk bëhet me urdhër. Është cilësi e njerëzve fisnikë e me shpirt human. Larry Furrer, nga St. Luis që ka qënë vullnetar edhe në disa projekte të marketingut bujqësor në Shqipëri, në librin e tij me kujtime, sjell detaje shumë interesante se si sensi i kontributit vullnetar, është një tipar i qëndrueshëm amerikan, që përsoset duke u kthyer në një traditë perëndimore.

Në vendin tonë me urdhër nga lart janë bërë shumë punë vullnetare, që pas Çlirimit e në vazhdim. Kështu u ndërtuan shumë vepra si hekurudha, rrugë, u thanë këneta, u ndihmua bujqësia në sezone pike, në mbjelljen e fidanave pyjorë në muajin dhjetor, etj. Në fundjavë punë vullnetare bëhej edhe në pastrimin e shkallëve të pallateve dhe pjesët para shesheve të përbashkëta, ndërsa në shumë fshatra lyerja me gërqele ishte një festë e bukur që zbardhte shtëpitë . Edhe ne kemi pasur traditën për t’ju ndodhur kujtdo në kohë të vështira, por idologjizimi dhe politizimi i çdo gjëje, ka bërë që të largohemi nga disa gjëra të mira.

Besoj se është koha të kthejmë sytë tek disa punë të mira, edhe pse ishin “nga e shkuara”. Në mjaft raste quhet si metodë e socializmit. Disa shoqata bëjnë punë vullnetare, ose në grupe më të mëdha siç është në rastin e shuarjes së zjarreve, mbjelljen e fidanëve pyjorë, etj, por kjo është pak.

Ajo që duhet theksuar është se ndaj këtij shpirti vullnetarizmi që nuk besoj është shuar krejt tek shqiptarët, mediat kombëtare tregojnë indiferentizëm. Ato janë të etura të gjurmojnë kriminelët, vrasjet dhe aksidentet, por kurrë nuk kanë nisur një lajm për punë vullnetare. Na duhen këto punë. Një shpirt i tillë sjell civilizim dhe shpresë, edhe pse jo bujshëm.Vendi ynë ka nevojë për më shumë punë vullnetare. Për të nxitur vullnetarizmin Organizata e Kombeve të Bashkuara qysh në vitin 1985, 5 dhjetorin e ka shpallur Dita Ndërkombëtare Vullnetare për Zhvillimin Ekonomik dhe Social.

Liria që ka 35 vjet që e shkelim dhe e përkëdhelim, është mbi të gjitha liri edhe për vullnetarizëm, si një tipar i hershëm i njeriut që në kulturën e perëndimit shihet si një virtyt që nuk shuhet, përkundrazi. Në fushatat zgjedhore në Amerikë janë mijra dhe miliona kontribute vullnetare që fillojnë me telefonata, takime, shpërndarje mesazesh, mbledhje në grupe interesash, diskutime, debate etj, për të realizuar ndryshimet dhe përtëritjen e lidershipit në çdo nivel qeverisje, jo thjesht vetëm për Shtëpinë e Bardhë. Ndaj, edhe nga raste të tilla, le të mësojme diçka, sepse një nga përparësitë e të jetuarit në liri, është pikërisht edhe liria për të mësuar nga gjërat e mira. Ҁifit Alan Field dhe Dona Winright , janë një shëmbull i vullnetarizmit modern, që përditë merr përmasa të reja, këtu në Amerikë, por besoj jo vetëm këtu.

Nga Ramazan Çeka/

Më 20 gusht, në Varrezat e Vuksanlekajve të Hotit, Tuz, u mbajt një ceremoni e paharrueshme përkujtimore në nder të Kryetrimit Dedë Gjon Ujka, “Dëshmor i Atdheut”, prijës i shquar, humanist i madh e udhëheqës i pathyeshëm i Kryengritjes së Malësisë së Madhe. Ky aktivitet i shenjtë, organizuar nga famullia e Tuzit në bashkëpunim me familjen e Gjeto Kolë Ucit Camaj, mblodhi klerikë të Kishës Françeskane, hulumtues, aktivistë, përfaqësues të institucioneve vendore e të diasporës, si dhe shumë malësorë që ruanin të gjallë në kujtesë gojdhënat e pleqve mbi jetën dhe lavdinë e këtij burri të madh.

   Në solemnitetin e kësaj dite u mbajtën fjalime nga klerikë, familjarë e akademikë, duke përkujtuar me nderim figurën e Dedë Gjon Ujkës. Në përmbyllje u zbulua dhe u bekua varri memorial, i ngritur me përkushtim e bujari nga familja e Gjeto Kolë Ucit Camaj. Dedë Gjon Ujka ishte organizator dhe komandant i betejës së përgjakshme në Qafën e Uglës, ku, më 25 qershor 1911, dha jetën për liri e atdhe. Me vendimin nr. 792/19, datë 15.8.2020, qeveria shqiptare e shpalli zyrtarisht “Dëshmor të Atdheut”.

   Lindi rreth viteve ’60 të shekullit XIX në Traboin të Hotit, në një kohë të trazuar kur malësorët, me pushkë e besë, i bënin ballë perandorisë osmane. U rrit nën hijen e Kullës Vuksanlekaj, simbol i burrërisë dhe dinjitetit malësor, vlera që e farkëtuan karakterin e tij si patriot i flaktë dhe rilindas i pathyeshëm i çështjes kombëtare.

   Dedë Gjon Ujka përmendet jo vetëm për trimërinë, por edhe për zemrën e madhe. Shiti shumë nga pronat e veta për të larë borxhet e Hotjanëve në ditët e vështira të spastrimeve osmane. Ishte nismëtar i kuvendeve të Malësisë, ku u falën gjaqet, u mobilizuan luftëtarët, u sigurua armatimi dhe u ngjall fryma e qëndresës së përbashkët. Këto vendime burrërore, pararendëse të Besëlidhjes së Malësisë, morën jehonë deri në qarqet diplomatike të kohës.

   Në Qafë të Uglës, Dedë Gjon Ujka u shqua si prijës dhe organizator i betejës më të përgjakshme të Kryengritjes së Malësisë. Atje, në vijën e parë të frontit, ai ra dëshmor, duke vulosur me gjakun e vet idealin e lirisë.

   Organizimi i kësaj ceremonie të lartë u përshëndet gjerësisht nga opinioni publik, si një hap i domosdoshëm për rishikimin e historisë së Malësisë dhe rivlerësimin e figurave më të ndritura të saj.

   Nder e lavdi Dëshmorit të Atdheut, Dedë Gjon Ujka!

   Mirënjohje e respekt bijve të Gjeto Kolë Ucit Camaj, për këtë përjetësim të jetës e veprës së Kryetrimit Malësor! 

The people of Kosova hold dear the principles of compassion, service, and steadfast faith—values exemplified in the life and work of Mother Teresa. Her time in Kosova, particularly during her youth, was both spiritually significant and deeply formative. It was during one of her visits there that she received her calling, setting her on a path that would go on to inspire the world. The upcoming performance on September 6 at the Music Center at Strathmore, Journey of Faith: A Musical Tribute to Mother Teresa, honors not only her legacy but also the universal call to serve with dignity and purpose. I commend this initiative and invite all who attend to reflect on the enduring power of these ideals.

His Excellency Ilir Dugolli, Ambassador of the Republic of Kosovo in Washington, D.C.

For more information on this event, visit: https://www.strathmore.org/…/journey-of-faith-a…/

Xhelal Zejneli/

Zjarrfikës, ju heronj të luftës  me flakët, e gëzoni respektin e thellë të kombit!

Krahas investimeve në mbrojtje nga rreziku rus, Evropa duhet të përgatitet edhe për luftë kundër zjarreve. Këtë ia imponojnë ndryshimet klimatike. Evropa Jugore në flakë. Zjarret përfshijnë vende të rajonit mesdhetar, si Qiproja, Greqia, Turqia, Spanja, Portugalia, Franca, Italia. Flakë dhe tym të zi kemi në Shqipëri, në Kosovë, në Mal të Zi, në Maqedoni, në Bullgari etj. Zjarr dhe erëra të forta. Mesdheu përballet me temperatura të larta që arrijnë deri në 45°C.     

   Shqipëria në luftë me zjarret. Atdheu nën flakë. Mëmëdheu digjej. Situatë dramatike e shkaktuar nga zjarret, situatë alarmante. Tokë e djegur, shtëpi të shkrumbuara. Gjendja përkeqësohej nga erërat e forta dhe nga temperaturat e larta. Zjarri nuk kurseu natyrën, jetën, kafshët. Zjarri la pas një peizazh të djegur. Zjarrfikësit në luftë me flakët. Krahas tyre, në këtë luftë janë përfshirë edhe njësi të forcave të armatosura, njësi të policisë, por edhe vullnetarë. Digjen pyje, kodra, zabele, gërxhe, bjeshkë, kullota, stane, pisha, ullishte, pemë frutore, koshere bletësh, bletë, stalla, shtëpi, një kishë, vreshta, rrjet ujësjellësi, bimësi, bimë foragjere, ushqime rezerve për kafshët. Janë djegur rreth 4 mijë kafshë shtëpiake – bagëti e imët, grigja (tufa dhensh, kope), derra, bagëti e trashë, lopë, viça, mëzetër, qe, gomarë, kuaj. Është djegur flora, fauna, kafshë të egra, shpesë, thëllëza, zogj, kunadhe (shqartha), kaproj, dhi të egra, lepuj, ketra, mace të egra, këlyshë, derra të egër, arinj, dhelpra, ujqër, habitate, etj.; asfiksim nga tymi, një viktimë. Të mos vijë puna të përflaken edhe kreshtat, vendbanime të shqiponjës, simbolit të shqiptarisë. Shqiponja, kjo sundimtare e qiellit!  

Për pësimin e bagëtisë, përkatësisht të kafshëve të pyllit, duhet të reagojnë edhe shoqatat e mbrojtjes së kafshëve. Duhet të ndalohet ruajtja e bagëtisë nëpër zona të cilat potencialisht rrezikohen prej zjarreve. Shfrytëzoje kalin apo gomarin vite me radhë nëpër terrene të vështira kreshtash dhe katundesh, që në fund të digjen të gjalla. Mili lopët dhe delet vite me radhë që edhe ato më në fund të përzhiten të gjalla. Klithmat e dhimbshme të tyre duhet të trazojnë ndërgjegjen e shoqërisë!    

Për fat të keq, në këtë pjesë të kontinentit të vjetër, zjarre do të ketë prore. Në një moment të caktuar ka pasur 50 vatra zjarri. Më 11 gusht të vitit në vazhdim kanë qenë vepruese 40 vatra zjarri. Një ditë më vonë, 50 vatra prushi dhe flake. 

Shqipëria u përball me një situatë të rënduar zjarresh. Në disa qarqe të saj u evidencuan mbi 20 vatra. Për mbrojtjen e zonave të banuara dhe për krijimin e perimetrave të sigurisë përreth vatrave më problematike u angazhuan maksimalisht zjarrfikësit, Forcat e Armatosura, forca të policisë së shtetit dhe vullnetarë. Operacionet u ndërmorën nga toka dhe ajri. U vunë në veprim edhe helikopterë dhe avionë. Forcave shqiptare iu bashkuan edhe dy helikopterë të Forcave Ajrore të Emirateve të Bashkuara Arabe dhe mjete fluturuese nga Greqia, Çekia,  Sllovakia, Italia, Kroacia, Bullgaria. Malet hijerënda të kombit nuk duhet lejuar të shkrumbohen! 

Heronj të këtyre ditëve zhuritëse dhe përcëlluese janë zjarrfikësit. Para sakrificës së tyre përulet një komb i tërë.

Ka zjarre të shkaktuar prej zjarrvënësve të qëllimshëm. Ka piromanë që ndezjen e zjarreve e kanë sëmundje shpirtërore. Ndaj tyre duhet të merren masa ligjore. Kush janë këta që djegin të ardhmen e një populli. Malet u përkasin brezave të sotëm dhe atyre që vijnë. Mos vallë midis tyre ka edhe ndonjë mercenarë, në shërbim të dikujt?! Kush ua vë flakën maleve të Shqipërisë, hijeshisë së të cilave, me aq dashuri e mall u këndoi qysh para 145 viteve bilbili i gjuhës sonë. “O malet’ e Shqipërisë e ju o lisat’ e gjatë”  

*   *   *

Shqipëria dhe Kosova s’kanë mjete ajrore për shuarjen e zjarreve – Për ndërhyrje nga ajri u vunë në veprim avioni Canadair kroat; dy helikopterë të Forcës Ajrore të Emirateve të Bashkuara Arabe, 1 canadair nga Greqia, dy helikopterë të mekanizmit evropian nga Çekia dhe Sllovakia etj. Kanaderi është hidroavion i specializuar për shuarjen e zjarreve në male dhe në terrene të padepërtueshme. Sipas të dhënave të vitit 2017, çmimi i kësaj fluturakeje ka qenë rreth 30 milionë euro. Këtë lloj hidroavioni e kanë poseduar kryesisht shtetet e mëdha detare në të cilat brenda vitit zjarret kanë qenë të shpeshta. Kanaderit i nevojitet sipërfaqe ujore e madhe për t’u ulur, për ta mbushur rezervuarin e vet me ujë dhe për t’u ngritur në ajër. Pengesa mund të jenë urat, digat, niveli i ulët i ujit, etj. Për ta drejtuar kanaderin nevojiten stërvitje të veçanta dhe licenca. Sipas të dhënave të vitit 2017, një orë fluturimi të kanaderit ka kushtuar 7.000 euro. Gjatë fluturimit, kanaderi mund të marrë nga sipërfaqja e ujit rreth 5,5 tonë ujë, për ta derdhur pastaj përnjëherë mbi zjarr, si bombë uji. Këta avionë të verdhë i ka prodhuar firma kanadeze “Canadair”, nga ku e kanë marrë edhe emrin. 

Avionët për shuarjen e zjarreve kanader nuk prodhohen më. Fluturaket që i zëvendësojnë kushtojnë 50 milionë euro. Kanaderët e fundit (Canadair Bombardier CL 415) janë livruar në vitin 2015. Prej atëherë ky aeroplan kundër zjarrit nuk prodhohet më, kurse për ta blerë pasardhësin e tij DHC 515 të cilin momentalisht e ofron firma kanadeze De Havillend Aircraft Ltd, blerësi duhet të paguajë rreth 50 milionë euro. Për shkak të kërkesës së madhe blerësi nuk mund ta marrë avionin  para viti 2030.    

*   *   *

ZJARRET NË KOSOVË – Sipas Agjencisë së Menaxhimit Emergjent, më 11 gusht të vitit në vazhdim në Kosovë janë regjistruar 38 vatra zjarri. Prej tyre, vepruese kanë qenë 24 vatra. Kosova nuk posedon helikopterë për shuarjen e zjarreve. Për t’i shuar zjarret gjithmonë ndërhyn KFOR-i. Kosova nuk ka kompetencë dhe nuk është përgjegjëse për hapësirën e saj ajrore. Për sigurinë e hapësirës ajrore të Kosovës përgjegjës është misioni i KFOR-it. Sidoqoftë, Kosova duhet të ketë helikopterë për Ministrinë e Mbrojtjes, për Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe për Ministrinë e Shëndetësisë.

*   *   *

Fjala “zjarr” të përkujton romanin “Zjarr në kadastër” ((Incendio al catasto, Vallecchi, Firence, 1956), të shkrimtarit italian Karlo Montella (1922-2010). Në vitin 1998 Montella përjetoi një tragjedi familjare. Për të mbrojtur sigurinë e gruas së tij Anna, ai vrau djalin e tij Claudio i cili vuante nga probleme mendore. 

*   *   *

Helikopterët dhe avionët për shuarjen e prushit nuk blihen duke harxhuar para për punë më pak të rëndësishme, përkatësisht dytësore. Shtetarët shqiptarë duhet t’i reduktojnë udhëtimet nëpër botë. Ka udhëtime të kota, të panevojshme, jo të domosdoshme dhe të kushtueshme. Politikanët shqiptarë nuk duhet të merren me politikë botërore apo me politikë të madhe. Bota shqiptare është e vogël për t’u marrë me politikë të madhe dhe për të ndërtuar politikë botërore. 

Udhëheqësit shqiptarë duhet të merren me problemet konkrete të shtetit dhe të popullit. Qytetarët shqiptarë duhet të ndihmojnë në pajisjen e mëmëdheut me fluturake anti-flakë dhe jo të bëjnë dasma të shtrenjta glamuroze, plot salltanet, me numër të madh të ftuarish, të bëra me para të dyshimta që s’u dihet burimi. Dasma me disa grupe muzikore dhe me këngëtarë të shtrenjtë. Ndodh që gjatë dasmës këngëtarin apo këngëtaren ta mbulojnë me euro, me franga zvicerane, me dollarë. A e kujtojnë të rinjtë dhe prindërit e tyre se dasma soset kurse jeta vazhdon. Ç’do të hajë familja pas dasme po qe se energjitë e veta i shter në ceremoninë martesore?! 

Meshkuj të do fshatrave me dekada punojnë në Kroaci si ëmbëltorë, byrektorë dhe bozaxhinj. Ka ndodhur që gjatë dasmës vjehrra t’ia stolisë nuses me flori edhe gishtërinjtë e këmbëve?! Duket e pabesueshme. Ka pasur raste kur dasmori e ka marrë nusen e të birit me helikopter. S’kemi helikopter për shuarjen e zjarrit, por kemi të tillë për ta marrë nusen. Në botën shqiptare ende ka raste kur dasma zgjat rreth dhjetë ditë. “O tempora, o mores!” 

Shqiptarët s’kanë asnjë hidroavion, kurse nuses i blejnë veshje të shtrenjta, dimi të punuara me fije të praruara (sërma), dimi me bikme, kaftane, mitanë të punuar me fije të praruara, stoli ari në një kohë kur ky metal i çmueshëm ka arritur çmime astronomike. Disa nga fustanet e saj që kanë kushtuar mijëra euro, nusja i veshën jo më shumë se dy-tri herë në jetë. Ceremoni martesore të kushtueshme, përfshi edhe natën e beqarisë. Ka raste kur për dasmën e madhe të të birit, dasmori merr kredi bankare me normë të lartë interesi. Mendësi provinciale, primitivizëm, garë se kush do të jetë i pari i lagjes, i mëhallës, i fisit, i katundit, i provincës. Këtu kemi të bëjmë edhe me tjetërsimin e individit.  

Kanaderë s’ka, por ka me të madhe ceremoni fetare, pelegrinazh, pushime vjetore të kushtueshme nëpër vende ezoterike, edhe pse natyra i ka dhuruar Shqipërisë dy dete. Po ta llogaritësh çmimin e pelegrinazhit dhe numrin e pelegrinëve, do të rezultojë një shumë e konsiderueshme mjetesh financiare. Kujt i duhen veturat e shtrenjta në shtetet shqiptare ku s’ka numër të mjaftueshëm parkingjesh, ku shumë rrugë nuk i plotësojnë kriteret për t’u quajtur të tilla?! Aty ku ka provincializëm, ka edhe snobizëm. Aty marrin hov kiçi dhe shundi.  

S’blihen dot fluturake për mbrojtjen e pyjeve me muzikë pornografike, as me programe televizive reality show, me festivale muzikore të kushtueshme, me skena muzikore si të San Remos, me veshje të shtrenjta, me dieta dhe mëditje të pamerituara të deputetëve dhe të pushtetarëve. S’blihen jo, me mungesë ndjenje të modestisë, me gra pushtetarësh që porositin veshje dhe preparate grymi prej Parisi dhe Rome. Ç’duan të tregojnë ato me veshjet dhe pamjet e tyre, me çantat e shtrenjta lëkure krokodili? A e dinë ato se Shqipëria dhe Kosova janë dy shtete me shkallë ekonomike më të ulët në Evropë?! 

Mjetet ajrore kundër flakës nuk blihen duke vjedhur atdheun. Kanë vjedhur: gjyqtarë, prokurorë, avokatë, hetues, doganierë, policë, përgjegjës të sektorit të urbanizmit, shefa të auto-shkollave, infermierë, mjekë, kirurgë, profesorë universiteti, kryetarë bashkish, kryetarë komunash, gra kryetarësh bashkie, ministra, deputetë, gra ministrash, gra deputetësh, pushtetarë nivelesh të ndryshme, djem, vajza, dhëndurë, reja politikanësh. Abuzimet, korrupsioni, veprimet e paligjshme, të kundërligjshme arrijnë majat e pushtetit – vendor dhe qendror. Për veprime të paligjshme akuzohen politikanë, përkatësisht ish-politikanë të nivelit më të lartë të shtetit. Mitë, ryshfet, ndërtime pa leje. Uzurpim hapësirash publike, plazhesh, trotuaresh, pedonalesh, parqesh.

Vila të shtrenjta të ndërtuara me paratë që i janë uzurpuar këtij populli të lodhur. Vila të shtrenjta në një vend ku një pjesë e popullsisë jeton në kushte ekonomike të vështira, ku pensionet janë sa ndihmat sociale, ku ende ka paga me 300 euro. Kur veprimet e kundërligjshme rrokin majat e shtetit, mos prit që shteti të ketë mjete zjarrfikëse ajrore.

Abuzimet e përmasave të këtilla t’i përkujtojnë vendet e Amerikës Latine të viteve ’50 të qindvjeçarit XX. Flakët e kreshtave s’luftohen dot me imoralitet.

Kujt i duhen lobimet në ShBA për t’u fotografuar me njerëz eminentë të politikës amerikane, lobime që kushtojnë qindra mijë dollarë?! Ç’duan të tregojnë ata me fotografi të tilla? Kë duan ta mashtrojnë? Kujt duan t’i hedhin hi syve? A e dinë ata se dy shtetet shqiptare, Shqipëria dhe Kosova nuk prodhojnë gjë për eksport, përpos ullinjve, domateve, patateve. 

Shqipëria eksporton bimë mjekësore, perime të freskëta dhe të përpunuara, vajra esenciale, shalqinj, pjesë të brendshme bagëtie, peshk të konservuar dhe lëkurë të papërpunuar.

Mjetet ajrore kundër zjarrit nuk blihen duke e vjedhur shtetin dhe duke i detyruar të rinjtë t’i braktisin trojet amtare.  

*   *   *

Në shoqërinë shqiptare mungon mendimi kritik. Mungon gjykimi dhe veprimi racional, i arsyeshëm. Aty ku mungon mendimi kritik, shoqëria nuk përparon.

Ramazan Çeka/

Polifonia që ktheu Memaliajn në kryeqendrën e folklorit shqiptar.

Në qendër të Memaliajt, aty ku Vjosa rrjedh e pandalshme me madhështinë e saj të amshuar, u ndez për të dytin vit radhazi flaka e Festivalit Folklorik “Jehona e Vjosës”, duke kthyer qytetin në kryeqendër të folklorit mbarëkombëtar. Në kulmin e gushtit, në sheshin “Minatori”, mbi 150 artistë dhe 20 ansamble nga të gjitha trevat shqiptare u mblodhën për të dhuruar një magji që do të mbetet e paharrueshme.

   Çdo këngë, çdo valle, çdo ritëm shpalosi pasurinë e folklorit tonë. Publiku u bë pjesë e një magjie të përbashkët, ku traditat e veriut dhe të jugut, e gjithë Shqipëria dhe trojet shqiptare, u takuan në një valle që bashkonte gjithë kombin. Ishte një simfoni që lidhte traditat dhe emocionet në një ritëm të vetëm.

   Dy netë të mbushura me emocione të papara, garë të fortë dhe interpretime të shkëlqyera e shndërruan Memaliajn në një sofër mikpritëse. 

Parada e kostumeve tradicionale, ekspozita e pikturave e fotografive, tingujt e polifonisë dhe ritmet e valleve shpalosën një pasuri shpirtërore që e bëri publikun të ndjejë krenari e nostalgji njëkohësisht.

   Atmosfera solemne e ditës së parë u shndërrua në një zjarr emocionues në natën e dytë, kur skena u mbush me ngjyra, zëra dhe ritme të papërsëritshme. Në këtë festival, çdo këngë ishte një amanet i brezave, çdo valle një lutje e hershme, dhe çdo melodi një urë që lidhte të djeshmen me të sotmen. 

   Drejtori artistik i festivalit, z. Viktor Aliu, theksoi se ky event synon të aktivizojë dhe promovojë grupet polifonike, duke ruajtur jetën folkorike si trashëgimi shpirtërore të popullit tonë dhe duke transmetuar tek brezat e rinj dashurinë për folklorin dhe traditën. Ky festival tashmë është pjesë e kalendarit kulturor kombëtar dhe premton të mbajë gjallë traditën për shumë vite.

   Ky festival, ndryshe nga të tjerët, ka një hapësirë të gjerë gjeografike, duke bashkuar çdo vit grupe të ndryshme nga të gjitha trevat e Shqipërisë dhe trojet shqiptare, dhe duke nxjerrë në pah pasurinë dhe gjallërinë unike të folklorit burimor. Veçoria e tij qëndron pikërisht në diversitetin e grupeve të përfshira, të cilat vijnë nga komunitete të ndryshme, duke dëshmuar pasurinë dhe larmishmërinë e trashëgimisë sonë kulturore.

   Çmimet u dorëzuan nga emra të nderuar dhe u bënë një kurorë për artin, duke e kthyer ceremoninë në një moment solemn. Juria, e përbërë nga personalitete të artit dhe kulturës; dirigjenti Ermir Dizdari, specialisti i kulturës z. Sejmen Gjokoli dhe shkrimtari z. Feti Zeneli, vlerësoi me profesionalizëm grupet më të spikatura, duke shpërblyer talentin dhe pasurinë e folklorit tonë.

   Çmimi i Parë – Ansambli “Lunxheria”

   Çmimi i Dytë – Grupi Polifonik “Lazarat” & Ansambli “Haziz Ndreu”

   Çmimi i Tretë – Grupi Polifonik “Memaliaj” & Ansambli “Ferizaj”

   Çmimi i Publikut – Shoqëria Artistike “Gurra e Picarit”

   Çmimi Special i Festivalit – Ansambli Artistik “Kaltersia”

   Diploma “Simboli i Trashëgimisë” – Grupi “Krojet e Velçës”, Ansambli “Drenica”, Rapsodët e Deçanit dhe Ansambli “Mat”.

   Moderatorja Migena Kraja, me profesionalizmin dhe sharmin e saj, u shndërrua në pasqyrë të suksesit; ajo i dha festivalit hijeshi dhe bukuri, duke e kthyer çdo çast në një përjetim të veçantë, të mbushur me magji.

   Sheshi u mbush me qytetarë, me emigrantë të kthyer për pushime dhe me mysafirë nga të gjitha trevat, që u shkrinë në një valë entuziazmi të papërshkrueshëm, një pëlhurë emocionesh që i bashkoi të gjithë. Shumë prej tyre pohuan: “Në këtë qytet ndjehesh vërtet artist.”

   Festivali, i organizuar nga Shoqata “AlbAccess Open” në bashkëpunim me Bashkinë Memaliaj dhe me mbështetjen e Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit, dëshmoi se trashëgimia shqiptare nuk është vetëm kujtim, por një thesar që vazhdon të frymojë dhe të gjallërojë zemrat e njerëzve.

   “Jehona e Vjosës” tashmë është kthyer në traditë, një festival që jeton në zemrat e publikut si një frymëmarrje e përhershme e kulturës sonë. Është një festë që rizgjon kujtesën dhe lidhjen e brezave me Memaliajn, një urë që bashkon shqiptarët kudo që janë, një pasqyrë ku shohim vetveten të ndriçuar nga drita e trashëgimisë sonë.

   Në atmosferen kulmore të kësaj feste, mbetet e qartë: Folklori shqiptar nuk është vetëm një kujtim i së kaluarës, por një gjallëri që frymon me çdo këngë, me çdo hap dhe me çdo valle. Në Memaliaj, këto ditë gushti, festivali foli me zërin e polifonisë, vallëzoi me ritmet e trevave dhe u përjetua si një solemnitet festiv, një poezi e gjallë e trashëgimisë kombëtare.