Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

RUSIA DHE BALLKANI; SHQETËSIM I PËRHERSHËM

by

Nga Frank Shkreli/
Në fillim të këtij viti, në shkrimin me titull “Kujdes Ballkanin”, që ishte një reagim ndaj agresionit rus në Ukrainë, kisha shkruar se “Zhvillimet e përgjakshme të kohëve të fundit në Ukrainë duhet të jenë një kambanë për elitat politike të vendeve të Ballkanit si dhe për Bashkimin Europian dhe për Shtetet e Bashkuara, që kësaj zone t’i kushtohet një vëmendje më e madhe para se të jetë tepër vonë”.
Javën që kaloi, enti amerikan “Democratization Policy Council” (DPC) ose Këshilli për Demokratizimin e Politikës, botoi një raport mbi politikën ruse në Ballkanin Perëndimor, në të cilin thotë se Rusia po perhapë influencën e saj politike në atë rajon duke luajtur kartën ekonomike. Sipas raportit, Moska e ka bërë këtë, falë mungesës së bashkimit të vendeve perëndimore për një politikë të përbashkët me qëllim për të penguar përpjekjet dhe për të kundërshtuar interesat ruse që janë të dukëshme anë e mbanë rajonit, por sidomos në Serbi dhe në Bosnje Hercegovinë, nepërmjet entitetit të quajtur Republika Srpska. Megjithëse, sipas autorëve, nuk dihet natyra dhe përmasat e politikës ruse në atë rajon, sidomos në Serbi dhe në Republika Srpska, pasi ajo nuk është transparente dhe është e rrethuar me mister, por si e tillë, thotë raporti, ajo përbën gjithnjë e më shumë një problem të madh ndaj interesave perëndimore në përgjithësi dhe ndaj sigurisë në kontinentin europian, në veçanti.
Autorët e raportit të entit amerikan DPC, Bodo Weber and Kurt Bassuener shkruajnë se konflikti në Ukrainë, i cili si përfundim ka keqësuar dukëshëm marrëdhënjet midis Rusisë, Bashkimit Europian (BE) dhe Shteteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA). Ai konflikt, si rrjedhim thonë ata,ka kafektuar anjëkohësisht ka prekur prekur gjithashtu zhvillimet, në mënyra të afektuar në mënyra të ndryshme rajonin e Ballkanit dhe për rreth. Ata thonë se ndërkohë që kriza në Ukrainë ka larguar vëmendjen e politikës perëndimore nga zhvillimet e kohësve të fundit në Ballkan, ky rajon është shëndërruar në një fushë betejë e këtij konflikti të ri gjeopolitik, i cili po simbolizohet nga një rritje gjithnjë e më e madhe e aktiviteteve diplomatike dhe propagandistike ruse dhe kjo fushatë nuk i drejtohet ekskluzivisht Serbisë, megjithëse Serbia histoprikisht dhe gjithmonë ka mbështetur interesat e Ruse në Ballkan.
Raporti nënvijon vështirsitë që ekzistojnë midis BE-së dhe SHBA-së për të arritur në një qendrim të përbashkët politik me qëllim për të kundërshtuar agresionin rus në Ukrainë. Kjo ndodë thuhet në raport, kryesisht për arsye ekonomike, sidomos për arsye të varësisë së disa prej vendeve europaine tek Rusia për energjinë. Në raport përmendet si një sukses i politikës së përbashkët perëndimore në Ballkanin Përendimor, luftën e Kosovës me Serbinë, ku thuhet se SHBA-të dhe BE-ja edhe pas vitit 1999, kanë vazhduar të mbajnë një qëndrim të përbashkët politik, megjithë ndryshimeve midis tyre, përballë sfidës që paraqet për ta kriza në Ukrainë.
Në lidhje me marrëdhënjet midis Serbisë dhe BE-së, autorët e raportit thonë se ndërsa është e qartë se Beogradi nuk ka një strategji afatgjatë se si dhe kur të ndërpresë marrëdhënjet tradicionale me Rusinë, të cilat janë në kundërshtim me aspiratat e Serbisë për tu bërë anëtare e BE-së, njëkohësisht është e qartë — thuhet në raport — se as BE-ja nuk ka një strategji afat-gjatë për zhvillimin e marëdhënjeve të saj me Serbinë. Ata paralajmërojnë se ky boshllëk do të përkeqsohet edhe më shumë, nëqoftse në të ardhmen shënohet ndonjë përkeqsim edhe më i dramatic, së ç’është tani, në marrëdhënjet e Perëndimit me Rusinë.
Si përfundim, raporti i entit DPC, i bën thirrje Perëndimit por në veçanti Bashkimit Europian, që më në fund, të përballet me këtë sfidë dhe i bën thirrje që të përpilojë një politikë të përbashkët ndaj rajonit të Ballklanit Perëndimor, me qëllim që të pengohen dhe të kufizohen mundësitë dhe rastet e Moskës për të dëmtuar interesat e Perëndimit në rajonin e Ballkanit. Kjo strategji e përbashkët europiane, sipas raportit në fjalë, duhet të përfshijë këta elementë kryesorë: “Arritjen e një qëndrimi të përbashkët për tu marrë seriozisht me kërcënimet ndaj sigurisë rajonale anë e mbanë Ballkanit, përfshirë edhe mundësinë e antarësimit në NATO të vendeve që aspirojnë një antarësim të tillë: zhvillimin e mëtejshëm të mundësive për antarësim në Bashkimin Europian, në përputhje të plotë me Politikën e Përbashkët të Jashtëme dhe të Sigurisë (CFSP), si dhe zhvillimin dhe përpilimin e një politike të përbashkët energjetike europiane, në të cilën të përfshihen edhe vendet kandidate për në BE dhe në NATO.
Politika dhe influenca ruse në Ballkan nuk është as e re, as nuk ka ndryshuar gjatë dekadave — për të mos thënë me shekuj — e sidomos përsa i përket politikës ruse ndaj kombit shqiptar në trojet e veta në Ballkanin Perëndimor. Pa dashur të futem në histori, por vetëm t’i hedhim një sy politikës aktuale të Moskës, sidomos ndaj Kosovës. Rusia, jo vetëm që nuk njeh Kosovën, po edhe përpiqet të bllokojë çdo përparim që ka shënuar Kosova, sidomos në fushën ndërkombëtare. Qëndrimi i Moskës është aq anti-Kosovës sa që nganjëherë është venë re se Rusia mban një qëndrim edhe më të ashpër se vetë Serbia karshi Kosovës, siç është çështja e përfaqësimit të Kosovës në takime rajonale dhe adminstrimi i përbashkët i disa pikave të kufirit Kosovë-Serbi. Me djallëzitë e veta që luan në rajon dhe në arenën ndërkombëtare, Rusia nuk ka ndryshuar aspak politikën e saj ndaj Kosovës si shtet dhe as ndaj pavarsisë së saj të njohur tanimë nga më shumë se 100- shtete të botës. Nepërmjet përfaqsuesve të saj diplomatikë në arënën ndërkombëtare, e sidomos në Organizatën e Kombeve të Bashkuara (OKB-së), Moska vazhdon të kundërshtojë me këmbëngulje antarësimin e Kosovës në organizatën botërore, pasi si anëtare e Këshillit të Sigurimit ushtron të drejtën e vetos.
Ndryshimet midis Perëndimit dhe Rusisë në lidhje me Kosovën e të cilat kishin arritur kulmin më 1999 me ndërhyrjen e NATO-s për të çlirimin e Kosovës nga Serbia, vazhdojnë të jenë gjithnjë të mprehta. E duket sikurë Kosova është një kockë që i ka mbetur në fyt Moskës, një kockë që pengon shtrirjen dhe konsolidimin e influencës dhe dominimit të saj në Ballkan. Në librin e tij, “Rusia dhe Ballkani”, Profesori James Headley nga Zelanda e Re ka shkruar se ish-presidenti rus Boris Yeltsin dhe tani Presidenti Vladimir Putin e kanë bërë pjesë të politikës së tyre ndërkombëtare, që në fushën e politikës së jashtëme ruse diplomatët e saj të kundërshtojnë me çdo mjet dominimin e interesave të Perëndimit në Ballkanin Perëndimor. Ai shpjegon, ndër të tjera, vendosmërinë e jo vetëm të elitës politike ruse në këtë drejtim, por edhe të medias dhe të akademikëve të Rusisë për të ruajtur dhe për të zgjëruar influencën diplomatike dhe ekonomike të Kremlinit. Të gjithë këta, sipas tij, e konsiderojnë këtë si një objektiv i detyrimit kombëtarrus.
Raporti i autorëve të enti amerikan “Këshilli për Demokratizimin e Politikës”, me të drejtë i bën thirrje Perëndimit në përgjithësi dhe Bashkimit Europian në veçanti, që të ndërmarrin një angazhim më serioz politik dhe ekonomik ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor, me qëllim për të minimizuar influencën ekonomike dhe diplomatike të Rusisë në rajonin e Ballkanit. Andaj,duke pasur parasyshë problemet politike dhe ekonomike me të cilat përballen vendet e atij rajoni, interesimi dhe angazhimi politik dhe ekonomik i Perëndimit për këtë rajon të Europës së jugut, duhet të jetë i një natyre të ndërhyrjes së shpejtë, pa vonesë dhe i një vendosmërie të pa dyshimtë. Një ndërmarrje e tillë, sipas autorëve të raportit, është në përputhje me interesat e Perëndimit dhe të sugurisë e të paqës në Europë. Për ndryshe Rusia është gati të plotësojë boshllëkun që mund të ekzistojë tani, ndërkohë që vëmendja e NATO-s dhe e Perëndimit është e përqendruar në konfliktin ruso-ukrainas.
Përgjegjësitë e Perendimit dhe të Bashkimit Europian karshiBallkanit janë shtjelluar në këtë raport, por përgjegjësinë më të madhe në ketë mes duhet ta mbajnë vetë elitat politike të vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Procesi për integrimin e këtyre vendeve në Bashkimin Europian po zhvillohet shumë ngadalë për të mos thënë se është në vend numëro. Fatkeqsisht, kjo situate, më shumë se mos interesimi i Perëndimit për këtë rajon, pasqyron më tepër mos-aftësinë ose mos vullnetin e vetë klasës politike të këtyre vendeve që të adaptojnë standardet europiane të integrimit — një klasë politike kjo që në shumicën e vendeve të rajonit konsiderohet nga vet qytetarët e tyre, si grabitqarëtë pasurisë, duke përdorur mjetet ligjore dhe jo ligjore që ka në dispozicion, për veten dhe mbështetsit e tyre politikë. Ishte kjo klasa politike e Ballkanit e mbytur deri në fyt në korrupsion, për të cilënSekretari Amerikani Shtetit John Kerry pat shprehur shqetsimin se, “Aspiratat e qytetarëve të këtyre vendeve po shtypen nën barrën e korrupsionit, interesave oligarke, interesave që përdorin paranë për të shtypur kundërshtarët politikë, për të blerë politikanët dhe grupet mediatike dhe për të dobësuar pavarësinë e gjyqësorit si dhe të drejtat e organizatave joqeveritare,” ka thënë zoti Kerry.
Mos pranimi i vlerave perëndimore nga elitat politike të këtyre vendeve, është fushë pjellore dhe në përputhje të plotë me interesat ekonomike dhe diplomatike të carëve të rinjë të Rusisë në Ballkanin Perëndimor. Megjithëse politika e BE-së i ka fajet e veta, kjo gjendje stagnante në bërjen e reformave të nevojshme nga udhëheqsit politikë të vendeve të rajonit, mund të pasqyrojë gjithashtu edhe mungesën e një vullneti më serioz politik dhe diplomatik të vendeve të Bashkimit Europian që shtetet e kësaj zone të integrohen më shpejt në organizmat euro-atlantike. Me zgjatjen e kësaj situate, vetëm fitojnë interesat diplomatike dhe ekonomike të Rusisë dhe humbin, mbi të gjitha, interesat e vetë vendeve të Ballkanit, dhe si rrjedhim i humb influenca perëndimore, por për më tepër humb paqa dhe sigurimi në Europë. Andaj, është i nevojshëm angazhimi serioz për minimizimin e influencës ruse në Ballkan,kryesisht i Perëndimit dhe i udhëheqsve politikë të vendeve të Ballkanit, por edhe i të të gjithë atyre që dëshirojnë parandalimin e rreziqeve të mundëshme që do të paraqiste një këthim mbrapa në zhvillimet e vendeve të këtij rajoni, qoftë në marrëdhënjet me njëri tjetrin, porqoftë edhe me Europën dhe më gjërë.

DHJETË KËSHILLAT E PAPËS PËR TË QENË I LUMTUR

by

Nga Frank Shkreli/
Pak para disa ditësh lexova në median amerikane njoftime në lidhje me një intervistë që Papa Françesku kishte dhënë muajin e kaluar për gazetën Viva të Argjentinës, gjatë së cilës ai kishte rekomanduar dhjetë këshillat e tija bazuar në përvojën e tij, që ai thotë se po ti zbatojmë, do jemi më të lumtur në jetë. Ndonëse është fund jave dhe jemi si të thuash në vigjiljen e vizitës historike të Papa Françeskut në Shqipëri më 21 shtator, thashë me vete t’i ndajë me lexuesit, të cilët ndoshta nuk i kanë lexuar deri tani këto dhjetë këshilla të Papës, për të qenë i lumtur në jetë, pasi në fund të fundit, kush prej nesh nuk dëshiron të jetë i lumtur .
Me këshillat e tija, Papa në përgjithësi përpiqet të inkurajojë njerzit të kenë një qëndrim më pozitiv në jetë dhe të jenë më bujarë dhe zemërgjërë ndaj të tjerëve.
Këshillon gjithashtu familjet që të mos shikohet aq shumë televizion pasi nuk u jep antarëve të familjes mundësinë për të komunikuar me njëri tjetrin dhe propozon që njerzit të kërkojnë mënyra më të mira për të kaluar kohën e lirë. Ai tha se është zhdukur kënaqësia për të lexuar libra, njerëzit nuk lexojnë më, fatkeqsisht. Papa, madje rekomandon që të ndalohen përpjekjet për të bindur njerëzit që të përqafojnë
fenë tënde. Rekomandon që për arsye të jetës moderne shumë të ngjeshur, që të pushojmë më shumë, dhe të kalojmë më shumë kohë me familjen dhe të punojmë për paqë,sipas mediave të ndryshme amerikane që kanë botuar intervisten me këshillat e Papës për njerzit që duan të jenë më të lumtur në jetë. Disa prej këshillave të tjera përfshijnë mundësinë për të ndihmuar njerzit që kanë nevojë dhe
thotë se lumturia nevojitë përpjekjet e shoqërisë dhe të politikës për punësimin e të rinjve duke u gjetur atyre punë të dinjitetshme. Dhe mbi të gjitha, një ndër këshillat e Papës për të qenë i lumtur në jetë, është e nevojshme dhe rëndësishme që të respektohet besimi i të tjerve.
Ja edhe 10 këshillat e Papës dhënë gazetës argjentinase Viva, të përkëthyera shqip për ata, që sipas tij, dëshirojnë të jenë më të lumtur në këtë jetë:
1. Jeto jetën tënde ashtu si dëshiron vet, por lejo që edhe të tjerët të jetojnë si pas dëshirës së tyre. Të gjithë, tha Papa, duhet të udhëzohen dhe të jetojnë në bazë të këtij parimi.
2. Të jeshë bujar e zemërgjërë me të tjerët. Është e nevojshme, tha Papa, që njerëzit të jenë të sinqertë dhe bujarë ndaj të tjerëve. Në të kundërtën, shtoi ai, njerëzit rrezikojnë të bëhen egocentrik, duke u përqëndruar vetëm në nevojat e veta dhe askujt tjetër.
3. Përpiqu të jeshë i qetësuar në jetë. Reflekto mbi të kaluarën për të parë se si e ke kaluar jetën.
4. Që njeriu të ketë një kuptim më të shëndosh për pushim, për më shumë kohë të lirë. Papa tha se konsumarizmi i tepëruar ka sjellur shqetësime në shoqëri dhe u rekomandon prindërve që të caktojnë
kohë të posaçme për të luajtur me fëmijtë e tyre dhe që të mbyllin televizorin kur ulen rreth tavolinës për të ngrënë.
5. E Djela duhet të jetë ditë pushimi. Puntorët duhet të pushojnë të djelën, pasi sipas tij, e “Diela është për familje”.
6. Të gjënden mënyra të reja inovuese për të krijuar vende pune me dinjitet për të rinjët e të rejat. Duhet të jemi më të interesuar dhe më krijues për tu përballur me nevojat e rinisë, tha Papa për gazetën argjentinase, Viva.
7. Respekt dhe përkujdesje për natyrën. Degradimi i mjedisit, shtoi Papa Françesku, është një prej sfidave më të mëdha me të cilat përballet njerëzimi. Pyetja që duhet t’i bëjmë vetvetes, tha ai, është nëse, “njerëzimi po bën vetvrasje me përdorimin tiranik të natyrës dhe të burimeve të planetit, pa marrë parasyshë pasojat.”
8. Të mos jeshë negativ ndaj të tjerëve. Nevoja për të folur keq për të tjerët është në të vërtetë shënjë e mos respektit për vetveten, tha Papa. “Heqja dorë nga ndjenjat dhe qëndrimet negative ndaj të tjerëve sa më shpejt që të jetë e mundur, është shumë e shëndetshme për individin dhe njëkohsisht e bën njeriun më të lumtur, tha ai.
9. Mos u përpiq të këthesh dike në fenë tënde ose që të tjerët të pranojnë me doemos pikpamjet tua. Respekto besimin e të tjerëve!
Gjëja më e keqe, tha Papa, janë përpjekjet e tepëruara për të këthyer dike në fenë tënde. (“Don’t Proselytise: respect others’ beliefs”, ishin fjalët e Papës të përkthyera anglisht). Të tjerët tha ai, mund të frymëzohen nga shëmbulli ynë, po të duan. Çdo person, tha ai, dialogon duke filluar nga identiteti i vetvetes dhe se katolikët duhet të dialogojnë edhe me ata që nuk ndjekin besimin e tyre.
10. Puno për paqë. Jetojmë në një periudhë luftërash e konfliktesh dhe si përfundim duhet të ngrejmë zërin lartë në mbështetje të paqës.
Paqa nganjëherë le të nënkuptohet se është e qetë, por ajo në të vërtetë nuk është kurrë e qetë, tha Papa. Paqa është gjithmonë proaktive dhe dinamike, përfundoi Papa, duke u bërë thirrje njerëzve që të luajnë një rol më aktiv dhe më dinamik në zgjidhjen e konflikteve, anë e mbanë botës.
Këto ishin 10-këshillat e Papa Françeskut, dhënë azetës Viva të Argjentinës, për një jetë më të lumtur në këtë botë plot probleme. Por si individë kalimtarë në këtë botë edhe nëqoftse zbatojmë madje edhe vetëm një prej këtyre këshillave – përfshirë edhe ata që ndoshta nuk duan t’i marrin parasyshë seriozisht këto rekomandime pasi vijnë nga Papa – besoj se do të bëhemi njerëz më të mirë, jo vetëm për veten tonë, për familjen dhe shoqërinë ku jetojmë, por edhe për mbarë familjen e racës njerëzore dhe në proces, si përfundim, do të kontribojmë drejtë një jete më të lumtur, më të pasur dhe më të doemethënse për të gjithë.
Fund jave të këndshëm dhe jetë të lumtur, gjithmonë!

DOM SIMON FILIPAJ: “SHQIPTARË: FLISNI SHQIP ME ZOTIN”!

by

Nga Frank Shkreli/
15-vjetë më parë ndërroi jetë Dom Simon Filipaj, pëkthyesit të Biblës në gjuhën shqipe dhe njëri prej viganëve të kulturës shqiptare.Me 2 shtator 2014, në Kishën Shëngjergj, të fshatit me të njëjtin emër në rrethin e Ulqinit, u shënuaky 15-vjetor i ndarjes së tij nga kjo jetë me zbulimin e përmendores kushtuar këtij vigani të madh të Kishës Katolike dhe të letrave shqipe. Sipas një raporti nga korrespondenti iZërit të Amerikës në Ulqin, Ali Salaj,në meshën pëkujtimore dhe në ceremoninë e zbulimit të përmendores, morën pjesë autoritete fetare dhe veprimtarë të artit e të kulturës nga të gjitha trevat shqiptare në Ballkan. Ndërtimi i shtatores së Dom Simon Filipaj u financua nga fondacioni i shqiptarëve të atyre trevave, por me banim në New York — me anëtarë të fesë katolike dhe myslimane – i cili mban emërin e tij dhe që quhet, “Fondacioni Dom Simon Filipaj”.Ky fondacion është i njohur në diasporë dhe ato anë, për ndihmën humanitare që ka dërguar, sidomos për ndihmën shëndetsore, arsimore dhe humanitare për të gjithë shqiptarët pa dallim të anës së Ulqinit.
Andaj nuk është për tu habitur që ky fondacion kishte ndërmarrë një iniciativë të tillë për ndërtimin e një monumenti kushtuar këtij burri të madh të botës shqiptare,duke përjetësuar kujtimin dhe kontributin tepër të çmueshëm të tij në lëmin e gjuhës shqipe — të kësaj gjuhe që konsiderohet si ndër tri më të vjetërat në botë, sipas një raporti të kohëve të fundit në gazetën amerikane Nju Jork Tajms – dhe për kontributin e dom Simonit në historinë dhe kulturën mijëra vjeçare të kombit shqiptar. Përmendorja e punuar nga skulptori shqiptar Kreshnik Gjika është vendosur në oborrin e Kishës Shën Gjergj, aty ku Dom Simon Filipaj kishte shërbyer për 30-vjetë si famullitar dhe ku kishte punuar me vite në përkthimin e Biblës në gjuhën shqipe. Unë kam nderin të rrëfej për lexuesin se ashtu si shumë bashkohas të mi nga ana e Ulqinit, Kisha e Shën Gjergjit ishte kisha ku jam pagëzuar dhe ku në moshë tepër të re, kam marrë njohuritë e para fetare dhe atdhetare, para se të nisesha për në gjimnazin klasik në Kroaci, me rekomandimin, me ndihmën dhe me mbështetjen e fortë tëfamullitarit tim, Dom Simon Filipaj.
Me rastin e inaugurimit të shtatores së Dom Simon Flipiaj, famullitari i tanishëm i kishës Shën Gjergj, Dom Gabriel Grabanica i tha Zërit të Amerikës se me zbulimin e shtatores së Dom Simon Filipaj, Shën Gjergjit po i këthehet zëri dhe po i këthehet gëzimi, dhe shtoi se ky manifestim që u ndihmua nga shqiptarët e Amerikës, sipas tij, është një festë jo vetëm shqiptarët në Mal të Zi, por edhe për Shqiptarët në Shqipëri, në Kosovë, në Maqedoni dhe në diasporë. Ndërsa, përfaqsuesi i Fondacionit, “Dom Simon Filipaj” me qëndër të Nju Jork, Tomë Dedë Shkreli, që kishte shkuar atje për këtë qëllim,tha me këtë rast se ishte fondacioni ai që mori iniciativën për ndërtimin e një përmendorjeje të Dom Simonit, por kontribuesit për financimin e këtij projekti janë të gjithë shqiptarët e diasporës së Nju Jorkut pa dallim. Tomë Dedë Shkreli, i cili së bashku me Arkipeshkvin e Tivarit Zef Gashi, zbuloi përmëndoren, i tha Zërit të Amerikës se Dom Simon Filipaj, me veprën e tij, u ka lënë amanet të gjithë shqiptarëve që “të luten dhe të flasin shqip me Zotin”. Ndërsa Dom Nikë Gjini, një pasardhës i Dom Simonit Filipaj në atë famulli, e cilësoi përkthimin e Biblës në gjuhën shqipe nga Dom Simoni, si një dhuratë të shqiptarëve për kulturën botërore.
Merita e përkthimit dhe e botimit të Biblës (Besëliddhjes së Re) nga Dom Simon Filipaj është vlerësuar jo vetëm nga autoritetet kishtare, por edhe nga studjues, letrarë dhe historianë. Dom Simon Filipaj e ndërmori këtë iniciativë më shumë se 30-vjetë më parë, në kulmin e luftës së ftohtë, kur përpjekjet e sanksionuara nga regjimet komuniste të kohës, si në ish Jugosllavinë komuniste, ashtu edhe në Shqipërinë enveriste kishin arritur kulmin për të shtrëmbëruar dhe përtë zhdukur nga faqja e dheut historinë fetare, letrare dhe politike të kombit shqiptar. Ishte një periudhë fatzezë padrejtësishë dhe mohimesh të kontributit të klerit katolik në historinë dhe kulturën e kombit shqiptar. Regjimi komunist i Enver Hoxhës, fillimisht i nxitur nga urdhërat e komunistëve jugosllavë, për të eliminuar klerin katolik shqiptar, ndërmori një fushatë të hatashme për zhdukjen fizikisht dhe moralisht të veprave të klerit katolik shqiptar, pa të cilat as nuk mund të merret me mend ruajtja e gjuhës dhe e kulturës shqiptare. Si të tilla, këto përpjekje ishin një dhunim dhe cenim i pafalshëm i së vërtetës historike ndër shqiptarët.Ndaj, siç shkruan edhe Prof. Dr. Ardian Marashi me rastin e Seminarit të mbajtur nga Qëndra e Studimeve Albanologjike në Tiranë, më 2011, Dom Simon Filipaj punoi dhe veproi gjatë një periudhe shumë të vështirë vuajtjesh, ankthi dhe pasigurie për të.Prof. Marashi thotë se gjatë gjithë periudhës krijuese të Dom Simon Filipaj, Shqipëria gjëndej e izoluar nën diktaturën komuniste, ndërsa shqiptarët e Kosovës dhe të Malit të Zi gjëndeshin përballë shtypjeve dhe përndjekjeve të egëra të regjimit komunist të Beogradit. Por megjithë këto kushte të vështira, pohon, Profesor Marashi, Dom Simon Filipaj, ashtu si edhe para-ardhësit e tij të shquar të cilët i cilëson si, “Heronjtë e Librit”, nuk u përkul, por arriti për here të parë në kulturën mijavjeëare të kombit shqiptar, ta sjellë të plotë në shqip fjalën e mirë të Librit të Shënjtë.(Për ata që duan të mësojnë më shumë për Dom Simon Filipaj dhe veprën e tij, dhe për kontributin ndaj kulturës dhe letërsisë shqiptare, libri ‘’Bibla Shqip dhe Filipaj’, (Botuar nga Enti Botues ‘’Gjergj Fishta’’, Lezhë) është një burim i shkëlqyeshëm studimesh, nga një numër i madh shkencëtarësh e studjuesish të feve të ndryshme nga të gjtiha trojet shqiptare, gjë që ve në dukje edhe ekumenizmin dhe ‘’shpirtin përbashkues’’ të Dom Simonit, njërit prej ‘’Heronjve të Librit’’, nga kontribues dhe studiues të njohur nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Italia.)

Dom Simon Filipaj është njëri nga ata klerikë që fatbardhësisht i shpëtoi kësaj kulshedre të pa shpirt, të pa identitet kombëtar dhe të pa kulturë – për t’u radhitur me më të mëdhejtë klerikë të kombit dhe të kulturës shqiptare, përfshirë Dom Gjon Buzukun, imzot Pjetër Budin, imzot Frang Bardhin, imzot Pjetër Bogdanin, Konstandin Kristoforidhin, imzot Fan Noli, At Gjergj Fishtën, e shumë e shumë të tjerë. Përkëthimi i Biblës në gjuhën shqipe nga Dom Simon Filipaj, i pari në historinë 2000-vjeçare, është një përpjekje e jashtzakonshme megjithëse me shumë mund e travaje dhe nën rrethana jashtzakonsisht të vështira siç ka thënë edhe ai vet — për të lavëruar gjuhën shqipe dhe për të ruajtur si sytë e ballit gjuhën, virtytet dhe traditat autoktone tl kulturës dhe të identitetit të racës së lashtë mija vjeçare të kombit shqiptar.Nuk është për tu habitur atëherë, kur Dom Simon Filipaj, ua kushtonteveprën e tij madhështore, kujtimit të përherëshëm të Buzukut, të Matrengës, të Budit, të Bardhit, të Bogdanit dhe të mbarë klerit katolik shqiptar, që me dashuri të pa tregueshme ia kushtuan — Fjalës së Hyut dhe ngritjes së Kombit — dijen, pendën dhe jetën.
Për tu nderuar dhe për tu ruajtur trashëgimia e Dom Simon Filipajt, përveç monumentit madhështor ndërtuar në oborrin e famullisë ku shërbeu për 30-vjetë dhe ku përkëtheu veprën e tij kolosale, intelektualë shqiptarë të dy feve të rrethit të Ulqinit, kanë themeluar më shumë se një dekadë më parë Shoqatën e Intelektualëve Shqiptarë, “Dom Simon Filipaj”, që ka për qëllim ruajtjen e trashëgimisë së kësaj figure të shquar të Kishës dhe kombit shqiptar. Ndërsa Fondacioni, “Dom Simon Filipaj” në Nju Jork e cila inicioi dhe e cila me ndihmën e bashkatdhetarve të zonës së Ulqinit, financoi ngritjen e shtatores së Dom Simonit në Shëngjergj, përjetësoi kujtimin e tij dhe mban gjallë kujtesën e Dom Simonit me vepra humanitare duke ndihmuar herë pas here familjet më të varfëra atje, por jo vetëm kaq. Është pra figura e Dom Simon Filipaj ajo që është nderuar dhe po nderohet jo vetëm nga shqiptarët nën Malin e Zi dhe nga diaspora shqiptare në Amerikë, por edhe nga Kisha Katolike e cila e ka nderuar atë me tituj të ndryshëm nderi për kontributin e tij, por Dom Simoni është dekoruar edhe me urdhërin “Naim Frashëri”, nga ish-presidenti i Republikës së Shqipërisë, Z. Alfred Moisiu.
E gjithë kjo veprimtari, tani dhe gjatë viteve përfshirë edhe ndërtimin e përmendores në Shëngjergj të Ulqinit, përveçse nderon Dom Simon Filipaj, ajo sipas vëllait të tij Dedë Ndoc Filipaj, i cili duke falënderuar Qëndrën e Studimeve Albanologjike në Tiranë për organizimin e seminarit kushtuar veprës së vëllait të tij më 2010,është shprehur se të gjitha kujtime çojnë në vend edhe porosinë e madhe që na la Dom Simon Filipaj, ashtuqë fjala e Zotit të vrapojë, të shtjellohet e të sqarohet, të lexohet me atë dashuri me të cilën u përkëthye prej tij, gjithmonë në nder dhe bekim të Shqipërisë dhe të shqiptarëve.
***
PËR QËLLIME HISTORIKE, ISHTE ZËRI I AMERIKËS I PARI MEDIUM QË NJOFTOJË BOTËN E ATËHERSHME TË CENSURUAR SHQIPTARE PËR BOTIMIN E BIBLËS TË DOM SIMON FILIPAJ, MË SHUMË SE 30-VJETË MË PARË. TË INTERESUARIT MUND TË NDJEKIN RAPORTIN E VOA-s, TRANSMETUAR BOTËS SHQIPTARE POTHUAJ 35-VJETË MË PARË.
———————————————————————————————————–
Me 1980, unë isha i punësuar në seksionin shqip të Zërit të Amerikës, dhe nuk më kujtohet se si në atë kohë më ra në dorë një kopje e ‘’Besëlidhjes së Re’’, të posa botuar, por më kujtohet mirë gëzimi me të cilin e priti stafi i vogël i atëherëshëm i seksionit shqip të VOA-s, pasi në atë kohë, pothuaj as nuk merrnin botime as libra nga trojet shqiptare në Ballkan. Pasi me krenari u thashë kolegëve se përkëthyesin e Besëlidhjes së Re, Dom Simon Filipaj e njihja mirë, ndonëse ai kishte qenë famullitari i im në Shën Gjergj të Bregut të Bunës, dhe si seminarist në moshë të re, përpiqej të më inkurajonte dhe të më frymëzonte për ndjekjen e studimeve dhe për dashurinë për gjuhën, kulturën dhe traditat e kombit tonë. Me të marrë vesh për njohurinë time me Dom Simon Filipaj, shefi i atëhershëm i seksionit shqip të Zërit të Amerikës, Talat Karagjozi nga Gjirokastra më kërkoi që të përgatisja disa shënime të shkurtëra mbi këtë botim të ri për dëgjuesit e Zërit të Amerikës, pasi falë censurës së atëhershme, pothuaj askush, me përjashtim të disa qarqeve kishtare, nuk kishte dëgjuar as lexuar për ‘’Besëlidhjen e Re’’ të posa botuar në gjuhën shqipe. Unë, me kënaqësi iu përgjigja kërkesës së shefit tim dhe Zëri i Amerikës transmetoi lajmin përkthimin dhe botimin shqip të Biblës nga Dom Simon Filipaj:

PARAQITJA: ”Kohët e fundit na ra në dorë Besëlidhja e Re, ose Testamenti i Ri i Biblës, i përkëthyer shqip nga prifti katolik shqiptar i Arkipeshkvisë së Tivarit, i Përndershmi Dom Simon Filipaj, famullitar i Kishës Shën Gjergji, në Bregun e Bunës afër Ulqinit. Mbi këtë vepër të madhe të përkëthyer shqip, ju sjellim disa shënime të përgatitura nga bashkpuntori i Zërit të Amerikës, Z. Frank Shkreli.
RAPORTI: Këshilli i Dytë i Vatikanit me nxitjen dhe largpamjen e Papës Gjonit të 23-të vendosi që Dhjata e Re, ose Besëlidhja e Re të përkëthehet në gjuhë të ndryshme të botës për t’ua bërë të mundur dhe më të lehtë besimtarëve leximin e Shkrimit të Shënjtë. Menjëherë pas Këshillit të Dytë të Vatikanit, në fillim të 1960-ave, dukej se ishte një gjë e pamundur që porosia dhe dëshira e Kishës të zbatohej për të përkëthyer Dhjatën e Re në gjuhën shqipe. Përkëthimi i Besëlidhjes së Re në gjuhën e sotme shqipe nuk është përkëthimi i parë e shpresojmë as i fundit i të Përndershmit Dom Simon Filipaj.Përveç kësaj vepre, ndër përkëthimet biblike të Përndershmit Filipaj përfshihen edhe librat liturgjikë, një seri lutjesh e leximesh bibliko-liturgjike, Katekizmi i Vogël, Bibla e Ilustruar për të Rinjtë dhe Ungjilli i Shën Mateut.
Pa dashur tua ulim vlerën veprave të lartëpërmendura, mund të thuhet lirisht se me veprën madhështore që ka bërë me përkëthimin e Besëlidhjes së Re në gjuhën e sotëme shqipe, Dom Simon Filipaj pasuroi kulturën dhe letërsinë e kombit shqipëtar, gjë që sipas arkipeshkvit të Tivarit, Imzot Pjetër Përkolaj dhe Ipeshkvit të Ferizajt, Imzot Nik Prëla, vepra e Dom Simonit është një traditë që filloi me Formulën e Pagëzimit dhe e cila , në të njëjtën kohë ripërtritë traditat e larta dhe të lashta dymijë vjeçare, kur trevat shqiptare hynë në tekstin e Shkrimit të Shënjtë, e ku citohen fjalët e Shën Palit apostull, i cili thotë vetë se ai predikoi në Iliri. Sipas Biblës, Shën Pali ka thënë këto: ‘’Ashtu e kreva plotësisht detyrën time të predikimit të lajmit të gëzueshëm mbi Krishtin, prej Jeruzalemit e deri në Iliri.’’
I përndershmi Filipaj e përkëtheu Besëlidhjen e Re nga origjinali greqisht e latinisht. Duke marrë parasyshë rrethanat që edhe vetë Dom Filipaj i ve në dukje në parathënje, –nën të cilat ai është detyruar të punojë larg çdo qëndre konsultimi — këjo ndërmarrje ka kërkuar dhe nevojitë guxim dhe vullnet të fortë nga ana e Dom Simonit. Besëlidhja e Re është përkëthyer, si thamë më sipër, në gjuhën e sotëme shqipe dhe në bazë të rregullave drejtëshkrimore të sajë.
Pasi jep arsyet për një gjë të tillë duke thënë se nuk duhet të mbetemi fise në shekullin e 20-tët, ai në mënyrë modeste i kërkon falje lexuesit se nëqoftëse aty këtu, rrjedha e fjalisë është pakëz e vrazhdtë dhe në të njëjtën kohë i bën thirrje lexuesit që Dhjata e Re të lexohet me atë dashuri me të cilën u përkëthye.
Nuk ka asnjë dyshim se me përkëthimin e Besëlidhjes së Re, Dom Simon Filipaj zhdukë një boshllëk të madh në letërsinë dhe në kulturën shqiptare.Dhe në të njëjtën kohë (këjo vepër) e bën kombin shqiptar të rrjeshtohet krenarisht me letërsinë dhe kulturat e popujve të tjerë modernë.
Libri i Besëlidhjes së Re në gjuhën shqipe ka lartë nga njëmijë faqe dhe mbulesa e saj është ajo e Mesharit të Buzukut. Në fund, lexuesi gjenë tabelën kronologjike me dy shtylla. Në shtyllën e parë është historia e përgjithëshme e njerëzimit, kurse në shtyllën e dytë gjëndet historia biblike e Besëlidhjes së Re që filloi nga viti 31 para Krishtit.
Si edhe shumica e botimeve katolike në Kosovë dhe në viset e tjera të Jugosllavisë të banuara nga shqiptarët, edhe Besëlidhja e Re u botua me 1980, nga revista fetare e kulturore Drita e Ferizajt, me një tirazh prej 10.000 kopjesh.
Kur njeriu merrë parasyshë kontributin që kleri katolik shqiptar i ka dhënë dhe i jep kombit të vet, gjuhës shqipe dhe kulturës, është me vend që përkëthyesi, Dom Simon Filipaj, ua kushton këtë vepër madhështore kujtimit të përherëshëm të Buzukut, të Matrengës, të Budit, të Bardhit, të Bogdanit dhe të mbarë klerit katolik shqiptar, që me dashuri të pa tregueshme ia kushtuan — Fjalës së Hyut dhe ngritjes së Kombit — dijen, pendën dhe jetën.”

NGA LËVIZJA ANTIKOMUNISTE POLAKE – NË KRYE TË EUROPËS

by

Nga Frank Shkreli/
Këshilli i Europës vendosi javën e kaluar të zgjedhë si President të Këshillit të Europës (KE), Kryeministrin e Polonisë, Z. Donald Tusk, në mandatin që fillon më 1 Dhjetor, 2014 deri më 31 Maj, 2017. Këshilli Europian emëroi gjithashtu italianen Federica Mogherini në detyrën e Përfaqsuesës së lartë të Bashkimit Europian (BE) për Punë të Jashtëme dhe të Sigurisë, por ajo që tërhoqi vëmendjen, ishte zgjedhja e udhëheqsit polak, Donald Tusk në detyrën e lartë të kontinentit europian, në krye të Këshillit të Europës. Ai rrjedhë nga qyteti polak Gdansk, qytet ky që ka hyrë në histori si djepi i lëvizjes antikomuniste të punëtorëve polakë dhe njihet si qëndra e protestave antikomuniste që gjatë 1980-ave u përhapën anë e mbanë Polonisë, por influenca e të cilave u ndie më vonë në mbarë Europën Lindore e Qëndrore. I lindur në qytetin Gdansk me 1957, Donald Tusk, ishte njëri prej themeluesve të Komitetit Studentor të Solidarnostit – një degë kjo e Lëvizjes Solidarnost të puntorpve polakë, e udhëhequr nga Lech Walesa — dhe ka shërbyer si përfaqsuesi kryesor i Solidarnostit në Shtëpinë botuese Wydawnictwo Morskie,dhe ka punuar si gazetar për të përjavshëmen, “Samorządność”, organ i sindikatës së puntorëve Solidarnost. Për arsye të veprimtarisë së tij, në mbështetje të sindikatës Solidarnost, ai ishte vendosur nga autoritete komun iste, në “listën e zezë, gjë që e përjashtonte atë nga punësimi në firmat e drejtuara nga shteti dhe ngaqeveria komuniste polake e asaj kohe.
Zgjedhja e tij, tërhoqi vëmendjen pra jo vetëm sepse ai është i pari nga Europa Lindore ish komuniste që zgjidhet në atë post të lartë të burokracisë europiane, por edhe për faktin se ai i takon një brezi politikanësh polakë dhe europianë, i cili 25 vjetë më parë, në një moshë të re ishte në frontin e luftës kundër komunizmit. Si student, Donald Tusk ishte shumë aktiv në Lëvizjen anti-komuniste polake, Solidarnost, e cila fillimisht sfidoi komunizmin dhe më vonë mundi regjimin komunist polak, 25 vjetë më parë. Z. Tusk edhe në ditët e sotëme ai nuk e fsheh admirimin e tij për ish-Presidentin amerikan Ronald Reagan dhe ish-Kryeministren britanike Margareth Thacher, të cilët konsiderohen ndër protagonistët kryesorë që kontribuan drejt shëmbjes së komunizmit në Europën Lindore dhe Qëndrore. Si aktivist idikurëshëm i Lëvizjes Solidarnost, ai ka vazhduar gjithashtu t’i qëndrojë besnik edhe ikonës së lirisë polake dhe europiane, Z. Lech Walesa, ish udhëheqsit të kësaj lëvizjeje, i cili qe zgjedhur president Polonisë në vitin 1990, menjëherë pas rënjes së komunizmit.

Pas zgjedhjes së tij në postin e Presidentit të Këshillit të Europës, Donald Tusk u tha gazetarve se konsideron se dy prioritetet kryesore të mandatit të tij janë vendosja e një bilanci midis disiplinës buxhetore dhe rritjes ekonomike në vendet e eurozonës dhe të merret me kërkesat e Londrës,e cila kërkon me ngulm ndërmarrjen e reformave në radhët e Bashkimit Europian, pasi sipas, tij, “asnjë person i arsyeshëm nuk mund të imagjinojë Bashkimin Europian pa Britaninë e Madhe.” Si politikani i parë nga vendet anëtare të Europës ish-komuniste në BE-në, Z. Tusk, për tu zgjedhur detyrën e lartë të KE-së, ai kishte mbështetjen e Kryeministrit britanik David Cameron dhe Kancelarja e Gjermanisë Angela Merkel, është e njohur tanimë si mbështetse e tij.
Në lidhje me politikën e jashtme, Kryeministri polak ka kritikuar Rusinë ç’prej fillimit të krizës në Ukrainë, duke kërkuar sanksione më të forta kundër Moskës për agresionin e saj në Ukrainë, ndërsa në lidhje me politikën europiane, ai njihet si mbështetës i një integrimi më të madh politik dhe ekonomik mbrenda BE-së, ndërkohë që ka kritikuar ato që ai i ka quajtur si, “monopolizime politike” të vazhdueshme nga vende me influencë si Gjermania dhe Franca. Në vend të këtij përqëndrimi të marrjes së vendimeve nga dy tre kryeqytete me rëndësi, ai ka thënë se nevojiten përpjekje të përbashkëta, ku secili vend anëtar të paraqesë propozimet dhe nismat e veta, sidomos kur është fjala për negociatat mbrenda eurozonës.
Sekretari amerikan i Shtetit John Kerry, në një deklaratë të lëshuar mbrëmë në emër të Shteteve të Bashkuara, u drejtoi urimet e tija Kryeministrit polak, Donald Tusk dhe Ministres së Punëve të Jashtmë të Italisë, Federica Mogherini. Kryediplomati amerikan tha në mesazhin e tij se “pret që të punojë me të dy udhëheqsit e ri europianë për të përballuar sfidat e mëdha me të cilat përballemi në lidhje me sigurinë, demokracinë dhe lirinë në lindje të Europës, në rajonin e Lindjes së Mesme, si dhe anë e mbanë botës dhe njëkohësisht të bashkveprojmë për të mbrojtur dhe për të realizuar vizionin tonë të përbashkët për një Europë të tërë, të lirë dhe në paqe.”Zoti Kerry nënvijoi në mesazhin e tij se, “Shtetet e Bashkuara dhe Europa ndajnë zotime të forta në mbështetje të lirisë, të sigurisë, demokracisë dhe të drejtave të njeriut, të ligjit dhe të tregjeve të lira.”Ai përfundoi urimin e tij duke thënë se, “Ne jemi të bashkuar me lidhje të qëndrueshme kulturore dhe tregtare, me një histori të përbashkët, si dhe me shpresat tona për një të ardhme më të mirë… për të ndërtuar marrëdhënje edhe më të forta trans-atlantike si dhe një botë më të sigurtë dhe më të begatë për brezat e ardhëshëm.”
Zgjedhja e Z. Donald Tusk si President i Këshillit të Europës është simbolike dhe e rendësishme pasi ve në dukje se sa shumë ka ndryshuar, jo vetëm një vend ish komunist si Polonia në dy dekadat e fundit, por zgjedhja e tij shënon njëkohësisht edhe transformimin e vet Europës pas shëmbjes së komunizmit. Polonia, natyrisht, krenohet me zgjedhjen e tij në këtë detyrë me përgjegjësi, sepse sipas analistit polak, Pawel Swieboda, “asnjë burrë tjetër polak deri tashti, me përjashtim të Papa Gjon palit të II, nuk ka arrritur të sigurojë një post aq të lartë.” Duhet të krenohet edhe Europa me këtë vendim, pasi duket se “Europa e vjetër”është e gatëshme që të pranojë vendet ish-komuniste – të kësaj “zonë energjetike”, siç tha vet Z. Tusk — jo vetëm si anëtare të saj, por edhe si udhëheqse të fatit të përbashkët. Vetë Kryeministri Tusk e cilësoi zgjedhjen e tij në krye të Europës si një hap të madh për vendet anëtare të Europës Lindore, duke u thënë gazetarve se “është i sigurt fakti se diçka ka ndryshuar dramatikisht në Europë gjatë gjashtë muajve të fundit.”Ai u pohoi gazetarve të shtunën që kaloi se, “Prania e njerëzve me përvojë nga Europa Lindore, është tepër e nevojshme në Europë.”
Është e natyrshme që një patriot si Donald Tusk, në një detyrë aq të lartë që i është besuar nga Europa, ai do të punojë për interesat europiane dhe njëkohsisht është e logjikshme që ai të mos harrojë as interesat kombëtare të vendit të tij, por as ato të të rajonit të Europës Lindore ish-komuniste me të cilin ai dhe vendi i tij deri 25 vjetë më parë kanë ndarë të njëjtin fat të keq nën regjimet komuniste. Si përfaqsues i një vendi siç është Polonia, e cila ka vuajtur aq shumë nga komunizmi dhe që i njeh mirë hallet e tranzicionit, shpresojmë që Presidenti i ri i Këshillit Europain, Donald Tusk të luaj një rol të rëndësishëm edhe në politikën e integrimeve europiane, në mbështetje të zgjërimit të BE-së me vendet që ende nuk janë anëtzare, por që aspirojnë t’i bashkohen BE-së, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën.
Ne Foto: Presidenti i ri i Këshillit të Europës, Donald Tusk

NË BUKURESHT U MBAJT KONGRESI NDËRKOMBËTAR I ISH TË PËRNDJEKURVE POLITIKË

by

Nga Frank Shkreli/
Shoqata Ndërkombëtare e ish të Përndjekurve të Europës post-Komuniste (INTERASSO), anëtare e së cilës është edhe Shoqata e ish të Përndjekurve Politikë të Shqipërisë, zhvilloi punimet e Kongresit të 21-të të kësaj organizate në Bukuresht të Rumanisë. Kongresi i ish-të përndjekurve politikë, ku morën pjesë 14 delegacione nga vendet ish-komuniste të Europës, të përfaqësuar secili nga dy delegatë, u mbajtë javën e kaluar nga 21 deri më 24 gusht. Në këtë takim të shoqatave europiane të të ish-përndjekurve politikë, Shqipëria përfaqësohej nga Zotërinjt Simon Mirakaj dhe Haki Hoxha.
Burime nga Kongresi bëjnë të ditur se Kongresi vjetor u mbajtë në Pallatin e Parlamentit rumun, ose siç quhej në kohën e diktatorit komunist Çaushesku, "Shtëpia e Popullit", një ndërtesë kjo grandioze e cila për nga madhësia dhe absurditeti i saj, edhe sot flet për narcisizmin dhe megalamoninë e diktatorit Nikolai Çausheskut, ku thuhet se kanë punuar mbi një milionë rumunë dhe mijëra ushtarë, 24 orë në ditë, shtatë ditë të javës dhe i cili mori vite për tu ndërtuar. I frymëzuar për ndërtimin e këtij pallati nga vizita e tij në Kinë dhe në Korenë e Veriut, në vitin 19971 dhe i impresonuar nga kulti i personalitetit të diktatorëve Mao Tse Tung dhe Kim il Sung, diktatori Çaushesku kishte në plan që nga ballkoni i lartë i këtij pallati të mbante fjalime turmave të popullit mbi të sukseset e komunizmit, por rumunët e lodhur dhe të vuajtur nga regjimi i tij diktatorial, kishin plane të tjera dhe e ekzektuan atë në dhjetor të vitit 1989. Rumunët e urrejnë gjithnjë këtë "vepër" të Çausheskut, sepse, për relaizimin e tij, ai kishte shkatërruar pjesën më të bukur historike të qytetit për t’i bërë vend këtij pallati, por për më tepër edhe kur të merret parasyshë mundi e djersa e popullit rumun që është derdhur aty, për të mos thënë gjë edhe për numrin e rumunëve që thuhet se kanë gjetur vdekjen duke ndërtuar këtë pallat, i cili sipas të dhënave mbulon 1/5 e sipërfaqës së kryeqytetit rumun. Diçka e ngjashme me ndërtimin e 700-mijë bunkerëve në Shqipërinë komuniste, qëllimi i të cilëve ishte gjoja për t’u mbrojtur nga "armiku" i cili nuk sulmoi kurrë Shqipërinë -- "veprën" e madhe të Enver Hoxhës -- e cila ashtu si edhe projekti i Çausheskut, përpiu pasurinë dhe burimet material dhe njerzore të vendit, si dhe mundin e djersën e popullit. Qëllimet e dy projekteve mund të ishin të ndryshme, njëri për të venë në dukje megalomaninë e një diktatori komunist dhe tjetri i shtyrë nga paranoia e një diktatori që i shihte armiqët kudo. Të dy këto projekte absurde kanë lënë pasoja fizike, psikike dhe historike, të cilat vetëm koha do t'i shuaj.
Natyrisht, se është domethënse fakti që ish të përndjekurit politikë të regjimeve komuniste nga Europa të mbanin të Kongresin e Shoqatave Europiane të ish- Përndjekurve politikë, pikërisht aty në atë ndërtesë. Burimet nga Kongresi,-- punimet e të cilit vazhduan për tre ditë -- njoftuan se Kongresi u hap zyrtarisht nga Kryetari i deri tanishëm i kësaj shoqate, kroati Jure Knezhoviq, ndërsa Kryetari i parlamentit rumun, Valeriu Stefan Zgonea përshëndeti delegatët duke u uruar atyre mirëseardhjen dhe punë të mbarë. Gjatë punimeve të Kongresit, përfaqësuesit e delegacioneve të ndryshme europiane paraqitën raportet e tyre duke pasqyruar gjëndjen në vendet nga vinin, pothuaj një çerek shekulli pas shëmbjes së komunizmit. Delegacioni shqiptar, në raportin e tij, u raportoi delegatëve të tjerë europianë për atë që duket se është një nostalgji e re për ish regjimin komunist shqiptar, duke përmendur ndër të tjera, ri-shfaqjen e portretit të Enver Hoxhës pas radhës së shtetarëve shqiptarë, në praninë e Kryeministrit Edi Rama dhe të Krye-parlamentarit Ilir Meta, tek Varrezat Kombëtare në Tiranë, nëntorin e kaluar. Delegacioni i ish të përndjekurve politikë shqiptarë njoftoigjithashtu delegatët e tjerë europianëpër ato që ata thanë se ishin largime të detyrueshme nga puna të disa të ish përndjekurve, vetëm e vetëm, për arsye të bindjeve të tyre politike, gjë që si përfundim çoi në grevë urie nga një grup ish-të përndjekurish politikë në Tiranë.
Gjithnjë sipas burimeve të Kongresit, pasi u lexuan raportet e paraqitura nga delegacionet e ndryshme,delegatëtmbajtën zgjedhjet për kryetarin e ri të Shoqatës Europiane të ish-Përndjekurve Politikë, ku u zgjodh gjermani Kristian Fuchs. Në fund të punimeve tre ditëshe të ish-të përndjekurve politikë nga e mbarë Europa, Kongresi miratoi një rezolutë e cila thuhet seiu dërgua Këshillit të Europës (KE) dhe Bashkimit Europian (BE).
Në pikat kryesore të rezolutës së Bukureshtit i bëhet thirrje vendeve anëtare të KE-së dhe të BE-së që të dënohet publikisht komunizmi dhe të ndalohet propaganda komuniste nga nostalgjikët e atij sistemi.Në rezolutë theksohet, ndër të tjera, që të ndërmirren masa për ngritjen e monumenteve në nderim të viktimave të komunizmit.Gjatë qëndrimit të tyre në Bukuresht, delegatët mësuan se në kryeqytetin rumun po ndërtohej një monument gjigant në nderim të viktimave të regjimit komunist të Çausheskut, me një lartësi prej 28 metrash dhe me një peshë prej 120 tonësh, i cili sipas këtyre burimeve, pritet të inaugurohet mbrenda gjashtë muajsh.
Ndër pikat e tjera të rëndësishme të theksuara në rezolutë, kërkohet që shkollat në vendet ish-komuniste të ndërmarrin masa për të edukuar brezin e ri me një frymë anti-komuniste, si dhe hapjen e dosjeve ose të miratohet ligji i lustracionit, në vendet ku ende nuk ka ndodhur një gjë e tillë. Në rezolutë u kërkua gjithashtu që të ndërpriten bisedimet për antarësim nëBashkimin Europian me vendet që nuk zbatojnë këto detyrime.Duke pasqyruar gjëndjen aktuale në Europë, Kongresi i ish të përndjekurve politikë, me rezolutën e tij drejtuar Bashkimit Europian dhe Këshillit të Europës, dënon agresionin rus kundër Ukrainës dhe kërkon ndalimin e ndërhyrjes së trupave ruse në Ukrainë.
Në të vërtetë, pikat që theksohen në rezolutën që doli nga Kongresi i ish të përndjekurve politikë në Bukuresht, janë pothuaj të njëjtat kërkesa me ato të rezolutave të aprovuara më heret nga Këshilli i Europës (KE) dhe Bashkimi Europian (BE)me të cilat dënohen ashpër krimet e regjimeve totalitare komuniste.Ndër to dallohen, ndër të tjera, rezoluta e KE e vitit 2006, Deklarata e Pragës e vitit 2008, Rezoluta e Parlamentit Europian më 2009 si dhe Deklarata e Vilnius-it më 2009, e tjera.Në këto dokumente të Europës nënvijohen krimet e regjimeve komuniste dhe theksohet se ajo që i karakterizonte këto regjime ishte shkelja masive e të drejtave të njeriut, ç’prej fillimi të tyre, me qëllim për të qëndruar në pushtet, me çdo kusht.Në rezolutën e Këshillit të Europës nënvijohet se krimet e bëra nga regjime të komuniste kanë qenë të ndryshme, varësisht nga kultura, vendi dhe periudha historike, por që kanë përfshirë vrasje dhe ekzekutime individësh dhe grupe njerzish, përfshirë edhe vdekjet në kampet e përqëndrimit, urinë, deportimet, torturat, persekutimet e komuniteteve fetare dhe mohimin e lirisë së fjalës, të mendimit dhe të shtypit, përveç krimeve të tjera.
Kongreset vjetore të shoqatave europiane të përndjekurve politikë, si mbledhja që u mbajt javën që kaloi në Bukuresht, e ka rëndësinë vet praktike, në mos për asgjë tjetër, atëherë për tu rikujtuar sado pak brezave të tanishëm të vendeve ish-komuniste, krimet e regjimeve totalitare dhe njëkohësisht për tu kujtuar vendeve të ndryshme që të zbatojnë rezolutat dhe angazhimet që kanë marrë për një rishqyrtim të thellë të krimeve të regjimeve komuniste, krime të cilat janë bërë në emër të luftës së klasave dhe në emër të diktaturës së proletariatit. Pa një shqyrtim të tillë, sipas një rezolute të Këshillit të Europës, publiku në përgjithsi nuk ka aspak dijeninë e nevojshme mbi këto krime kundër njerëzimit dhe thekson se disa parti komuniste të cilat nuk kanë shqyrtuar ende krimet e bëra prej tyre gjatë sundimit të tyre, vazhdojnë të gëzojnë status ligjor në disa vende.
Ky siç duket ky është gjithashtu edhe mesazhi që doli nga punimet e Kongresit të Shoqatës Europiane të ish Përndjekurve Politikë që u mbajtë në Bukuresht fund javën që kaloi, dhe i cili njëkohësisht propozoi që Kongresi i vitit të ardhëshëm të Shoqatës Europiane të mbahet në Shqipëri ose në Hungari. Thuhet se qeveritë përkatëse janë njoftuar për këtë propozim tëShoqatës Europiane të ish Përndejkurve dhe se tasht prej tyre pritet një përgjigje mbrenda tre muajsh.