• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Shuhet albanologu i shquar, miku i shqiptarëve, Robert Elsie

October 2, 2017 by dgreca

Ka ndruar jetë, Albanologu i shquar kanadez, Robert Elsie, Mik i madh i shqiptarëve./

1.miku i shqiptareve Robert Elsie

Elsie, është emri më i dëgjuar ndër albanologët e fundshekullit të njëzet dhe fillimshekullit njëzetenjë.

Robert-Elsie-1-640x504

I lindur më 1950 në Vankuver të Kanadasë, Elsie, u njoh me shqipen dhe shqiptarët së pari gjatë viteve ’70-të, kur si student në Gjermani, vizitoi bashkë me një grup studentësh Tiranën. Në vijim Elsie u bë vizitor i rregullt i Seminarit të Gjuhës Shqipe në Prishtinë ku dhe mësoi edhe të folmen në gegnisht të shqipes, përmes njohjeve me shqiptarët e Kosovës.

Albanologu i shquar Robert Elsie, është dekoruar nga presidenti i RSH, Bujar Nishani, Nderkohë Ai ështe autor i dhjetëra librave dhe artikujve ne fushat e albanologjisë. Po ashtu, ai ka përkthyer letërsi shqipe në anglisht, si poetët Migjeni, Lasgush Poradeci e shkrimtarin Fatos Kongoli. Ai do të mbahet mend si përkthyes në anglisht i poemës së Gjergj Fishtës, “Lahuta e Malësisë”. Elsie, kishte përpiluar edhe leksikë dhe fjalor të shqipes si dhe ishte autor i një historie të përgjithshme të Shqipërisë dhe të Kosovës. Gjithashtu, ai kishte qenë përktheys gjatë procesit gjyqsor të diktatorit serb Sllobodan Millosheviq në Hagë, ku përktheu direkt dëshmitarët shqiptarë.

Jeta e Robert Elsies

Robert Elsie lindi më 29 qershor 1950 në Vankuvër (Vancouver) të Kanadasë. Ai ndoqi Universitetin e Kolumbisë Britanike (University of British Columbia), ku studioi për filologjinë klasike dhe gjuhësinë dhe u diplomua më 1972. Po në atë vit, erdhi në Evropë me një bursë studimesh. Robert Elsie vazhdoi studimet e larta në Universitetin e Lirë të Berlinit Perëndimor (Freie Universität Berlin), pastaj në Shkollën Praktike të Studimeve të Larta (Ecole Pratique des Hautes Etudes) në Paris, në Institutin e Dublinit për Studime të Larta (Dublin Institute for Advanced Studies) në Irlandë, dhe në Universitetin e Bonit (Universität Bonn), ku mbrojti doktoraturën për gjuhësi krahasimtare dhe keltologji më 1978. Në atë kohë Instituti i Gjuhësisë i Universitetit të Bon-it kishte kontakte të rralla me studiues nga “Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë” dhe nëpërmjet këtyre kontakteve, ai dhe disa studentë dhe studiues të tjerë patën mundësi të vizitonin Shqipërinë disa herë në kuadër të ‘takimeve shkencore’ midis Institutit gjerman dhe Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Ai ka marrë pjesë gjithashtu në Seminarin Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare në Kosovë për disa vite me radhë. Këto udhëtime në fund të viteve 70-të dhe në fillim të viteve 80-të i gjallën një interes të veçantë për Shqipërinë e mbyllur dhe për kulturën e saj të panjohur në botë. Pasi mësoi shqip dhe i thelloi njohuritë e tij në këtë gjuhë, Robert Elsie, vendosi t’i kushtohej albanologjisë, fushë në të cilën ai më vonë do të bëhej një ndër ekspertët më të njohur. Elsie, tani është autor i më shumë se gjashtëdhjetë librave si dhe të artikujve të panumërt, kryesisht në fushën e albanologjisë. Në mes të viteve 80-të, Robert Elsie punoi si përkthyes dhe interpret për Ministrinë e Punëve të Jashtme gjermane në Bon. Qysh nga vitet 90-të deri ne fillim të shekullit të 21-të, ai ka punuar me profesion të lirë si interpret i shqipes dhe ka marë pjesë në negociata të nivelit të lartë për qeverinë gjermane, Bashkimin Evropian, Kombet e Bashkuara, NATO-n, Këshillin e Evropës, etj. Nga viti 2002, ai ka punuar kryesisht për Tribunalin e Hagës ku, ndër të tjera, ka qenë interpret në procesin gjyqësor të Sllobodan Millosheviqit. Robert Elsie, është Anëtar i Shoqatës së Evropës Juglindore (Südosteuropa-Gesellschaft), Anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, si dhe Anëtar nderi i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës.

Përmbledhje për veprat e tij shkencore

Në fushën e Albanologjisë, Robert Elsie i është kushtuar fillimisht letërsisë shqiptare. Ndër botime të hershme të tij janë: Dictionary of Albanian Literature (Fjalor i letërsisë shqiptare), Uestport (Westport), Konektikat 1986, dhe History of Albanian Literature (Histori e letërsisë shqiptare), Boulder, Colorado 1995, në dy vëllime. Kjo vepër e fundit doli në shqip me titullin Histori e Letërsisë Shqiptare, Pejë 1997, dhe polonisht me titullin Zarys historii literatury albanskiej (Pasqyra e historisë së letërsisë shqiptare), Torunj 2004. Ai ka botuar gjithashtu përkthime letrare në anglisht dhe gjermanisht, siç janë për shembull në vëllimin e UNESCO-s An Elusive Eagle Soars: Anthology of Modern Albanian Poetry (Një shqiponje e arratisur fluturon: antologji e poezisë bashkëkohore shqiptare), Londër 1993; Albanian Folktales and Legends (Përralla dhe legjenda shqiptare), Tiranë 1994; veprat poetike të poetit Migjeni (1911-1938) përkthyer në anglisht në vëllimin Free Verse (Vargjet e lira), Tiranë 1991, dhe në gjermanisht në vëllimin Freie Verse (Vargjet e lira), Idshtajn (Idstein) 1987; një antologji gjermanisht e poezisë shqiptare në Einem Adler gleich: Anthologie albanischer Lyrik vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenëart (Si një shqiponjë: antologji e poezisë shqiptare nga shek. 16 deri me sot), Hildës’hajm (Hildesheim) 1988; dhe veprat e poetëve kosovarë Ali Podrimja (l. 1942) në Who Will Slay the Wolf: Selected Poetry (Kush do të vrasë ujkun: poezi të zgjedhur), Nju Jork 2000; Flora Brovina (l. 1949) në vëllimin Call Me by My Name: Poetry from Kosova (Verma emrin tim: poezi nga Kosova), Nju Jork 2001; dhe Eqrem Basha (l. 1948), në vëllimin Neither a Wound nor a Song: Poetry from Kosova (S’është plagë s’është as këngë: poezi nga Kosova), Nju Jork 2003. Këto përkthime janë bërë në bashkëpunim me shkrimtaren kanadeze, Janice Mathie-Heck (Kalgari). Kritika e tij e letërsisë shqiptare u mblodh dhe u botua në vëllimin Studies in Modern Albanian Literature and Culture (Studime për letërsinë dhe kulturën bashkëkohore shqiptare), Boulder, Colorado 1996, i cili doli në shqip me titullin Një fund dhe një fillim, Tiranë & Prishtinë 1995. Duke marrë parasysh gjendjen jashtëzakonisht të rëndë në Kosovë, gjendje kryesisht të panjohur në botën e jashtme, ai përpiloi antologjinë e parë të madhe me shkrime për temën e Kosovës në vëllimin 600-faqesh Kosovo: In the Heart of the Powder Keg (Kosovë: në qendrën e fuçisë së barutit), Boulder, Colorado 1997. Pas kësaj botoi edhe një përmbledhje tekstesh historike për Kosovën me titullin Gathering Clouds: The Roots of Ethnic Cleansing in Kosovo and Macedonia, Early Twentieth-Century Documents (Stuhi në horizont: Rrënjët e spastrimit etnik në Kosovë dhe Maqedoni, dokumente të fillimit të shekullit të njëzetë), Pejë 2002. Në vitet e mëpasshme, Robert Elsie u përqendrua më shumë në fushat e tjera të albanologjisë, si kultura popullore dhe historia. Një ndihmesë e madhe për antropologjinë shqiptare ishte libri i tij Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture (Fjalor i fesë, mitologjisë dhe kulturës popullore shqiptare), Londër 2001, i cili doli në gjermanisht në vëllimin Handbuch zur albanischen Volkskultur (Doracak i kulturës popullore shqiptare), Visbadën (Wiesbaden) 2002, dhe në shqip në vëllimin Leksiku i kulturës popullore shqiptare, Tiranë 2005. Ai botoi gjithashtu Kanunin në gjermanisht, Der Kanun: das albanische Gewohnheitsrecht nach dem sogenannten Kanun des Lekë Dukagjini (Kanuni: E drejta zakonore shqiptare sipas të ashtuquajturit Kanuni i Lekë Dukagjinit), Pejë 2001; dhe në bashkëpunim me Antonia Young (Bradford) dhe Ann Christine Eek (Oslo) botoi studimin antropologjik të fshatit kosovar nga antropologia norvegjeze Berit Backer (1947-1993), Behind Stone Walls: Changing Household Organization among the Albanians of Kosova (Prapa mureve të gurta: ndryshime në organizimin familjar ndër shqiptarët e Kosovës), Pejë 2003. Pas kësaj ai botoi dorëshkrimin e hershëm në gjermanisht të shqiptarit Bajazid Elmaz Doda (rreth 1888-1933), Albanisches Bauernleben im oberen Rekatal bei Dibra, Makedonien (Jeta fshatare shqiptare në Rekën e Epërme pranë Dibrës së Maqedonisë), Vjenë 2007. Në fushën e historisë, me të cilën është marrë më shumë gjatë dhjetëvjeçarit të parë të shekullit të njëzetë, Elsie ka botuar – në bashkëpunim me Robert Dankoff (Universiteti i Çikagos) – dhe ka përkthyer nga osmanishtja pjesët e veprës Sejahatname të udhëtarit osman Evlija Çelebi (1611-1683) që flasin për trevat shqiptare: Evliya Çelebi in Albania and Adjacent Regions (Evlija Çelebi në Shqipëri dhe në viset fqinje), Lajdën (Leiden) 2000, libër që doli edhe në shqip në vëllimin Evlija Çelebiu në Shqipëri dhe në viset fqinje, Tiranë 2008. Përveç kësaj, ai zbuloi dhe botoi dorëshkrimin e historisë së parë të Shqipërisë, të shkruar prej priftit llazarist francez, Jean-Claude Faveyrial (1817-1893), Histoire de l’Albanie (Histori e Shqipërisë), Pejë 2001, që doli në shqip në vëllimin Historia – më e vjetër – e Shqipërisë, Tiranë 2004. Elsie zbuloi dhe botoi gjithashtu dorëshkrimin në gjermanisht të albanologut hungarez, baronit Franc Nopça (Franz Nopcsa, 1877-1933) në Reisen in den Balkan (Udhëtime në Ballkan), Pejë 2001, që doli shqip në vëllimin Udhëtime nëpër Ballkan, Tiranë 2007. Në bashkëpunim me Bejtullah Destanin (Londër), ai botoi ditarin e poetit dhe piktorit të njohur anglez, Edward Lear (1812-1888), në vëllimin Edward Lear in Albania: Journals of a Landscape Painter in the Balkans (Edward Lear në Shqipëri, ditari i një piktori pejsazhesh), Londër 2008, që doli shqip në vëllimin Edward Lear në Shqipëri: ditar udhëtimesh, 1848-1849, Tiranë 2008. Gjithashtu u botua një përmbledhje tekstesh të hershme historike për Shqipërinë, përkthyer nga gjuhë të ndryshme, Early Albania: A Reader of Historical Texts, 11th-17th Centuries (Shqipëria e hershme: antologji e teksteve historike, shek. 11-17), Visbadën (Wiesbaden) 2003. Duke qenë se Shqipëria dhe Kosova vazhdonin të ishin relativisht të panjohura nga masat e lexuesve perëndimorë, Elsie botoi dy manualë informativ për këto vende: Historical Dictionary of Albania (Fjalor historik i Shqipërisë), Lanham, Maryland 2004; dhe Historical Dictionary of Kosova (Fjalor historik i Kosovës), Lanham, Maryland, 2004, të cilët, me gjithë titullin ‘historik’, janë vepra informative të përgjithshme. Përsëri në fushën e letërsisë, Elsie botoi një vëllim të ri të historisë së letërsisë, më të përmbledhur dhe më të shkurtër, në vëllimin Albanian Literature: A Short History, Londër 2005, që doli në shqip në vëllimin Letërsia shqipe: një histori e shkurtër, Tiranë 2006. Ai ka bërë edhe përkthime të tjera letrare, prapë me Janice Mathie-Heck: vepra të zgjedhura të këngës epike të veriut në vëllimin Songs of the Frontier Warriors: Këngë Kreshnikësh, Albanian Epic Verse (Këngë kreshnikësh, poezia epike shqiptare), Uaukonda (Wauconda), Illinois 2004; tregime të shkrimtarëve të veriut, Ernest Koliqi (1903-1975) dhe Migjeni, në vëllimin Tales from Old Shkodra: Early Albanian Short Stories (Rrëfime nga Shkodra e vjetër: tregime të hershme shqiptare), Pejë 2004; vepra të përmbledhura poetike të Visar Zhitit (l. 1952) në The Condemned Apple (Molla e dënimit), Los Anxheles 2005; antologjinë e parë në anglisht të prozës bashkëkohore shqiptare në vëllimin Balkan Beauty, Balkan Blood: Modern Albanian Short Stories (Bukuria e Ballkanit, gjaku i Ballkanit: tregime bashkëkohore shqiptare), Evanston, Illinois 2006; romanin e Fatos Kongolit (l. 1944) The Loser (I Humburi), Brixhend (Bridgend), Uells 2007; veprat poetike të Azem Shkrelit (1938-1997) në vëllimin Blood of the Quill: Selected Poetry from Kosovo (Gjaku i penës: poezi të zgjedhur nga Kosova), Los Anxheles 2008; një antologji të plotë historike të poezisë shqipe Lightning from the Depths: An Anthology of Albanian Poetry (Se fund’i ujit vetëti: antologji e poezisë shqipe), Evanston, Illinois 2008; romanin e Ornela Vorpsit (l. 1968) The Country Where No One Ever Dies (Vendi ku nuk vdes askush), Shampejn (Champaign), Illinois 2009; dhe përkthime të mëtejshme të poezisë gojore në librin e Anna Di Lellio-s The Battle of Kosovo, 1389, An Albanian Epic, (Beteja e Kosovës, 1389, një epos shqiptar), Londër 2009. Projekti më ambicioz letrar i Robert Elsie-t është sigurisht përkthimi në anglisht (në bashkëpunim me Janice Mathie-Heck) nga gegnishtja i eposit të madh letrar të Atit Gjergj Fishta (1871-1940), The Highland Lute: The Albanian National Epic (Lahuta e Malcis: eposi kombëtar shqiptar), Londër 2005, një vepër me 30 këngë dhe 15,613 rreshta. Rishfaqja në dritë e këtij eposi, të ndaluar për vite me radhë nga regjimi komunist në Shqipëri, u prit me gëzim, sidomos në veriun e vendit. Robert Elsien e ka mrekulluar edhe bota e fotografisë së hershme shqiptare. Në këtë fushë ai ka botuar dy albume të mëdha: Dritëshkronja: Fotografia e hershme nga Shqipëria dhe Ballkani, Prishtinë 2007, i cili përfshin fotografitë e para të bëra ne Shqipëri (pesëdhjetë fotografi të fotografit vjenez Jozef Sékeli (Josef Székely) nga viti 1863), dhe koleksionet e baronit Franc Nopça, të Bajazid Elmaz Dodës, të albanologut austriak Maksimilian Lamberc (1882-1963), dhe të ushtarakëve të misionit ushtarak holandez të viteve 1913-1914. Ai ka botuar gjithashtu në një vëllim trigjuhësor – anglisht, frëngjisht, shqip, të fotografive të para me ngjyra në Shqipëri dhe në Kosovë, që janë autokromat e koleksionit Albert Kan (Albert Kahn) në Paris, me titullin Shqipëria dhe Kosova në ngjyra 1913, Tiranë 2010. Së fundmi janë botuar për herën e dytë, të përditësuar dhe dukshëm të zmadhuar: Historical Dictionary of Albania (Fjalor historik i Shqipërisë), Lanham, Maryland 2010, me 660 faqe; dhe Historical Dictionary of Kosovo (Fjalor historik i Kosovës), Lanham, Maryland 2010, me 451 faqe. Këta dy libra janë përkthyer edhe shqip.  Me gjithë se puna studimore dhe, si pasojë, botimet e Robert Elsie-t janë përqendruar kryesisht në albanologji, ai ka botuar edhe vepra të tjera: Dialect Relationships in Goidelic: A Study in Celtic Dialectology (Marrëdhëniet dialektore në goidelishten: një hulumtim në dialektologjinë keltike), Hamburg 1986; dhe antologjitë poetike The Pied Poets: Contemporary Verse of the Transylvanian and Danube Germans of Romania (Poetë të shumëngjyrshëm: poezia bashkëkohore të gjermanëve të Transilvanisë dhe të Danubit në Rumani), Londër 1990; dhe An Anthology of Sorbian Poetry from the 16th-20th Centuries (Antologjia e poezisë serbe nga shek. 16-20), Londër 1990, si dhe një përkthim në gjermanisht të poetit të njohur grek Konstantin Kavafis (1863-1933) në vëllimin Konstantinos Kavafis: Das Gesamtwerk, griechisch und deutsch (Konstantin Kavafis: Veprat e plota, greqisht dhe gjermanisht), Zyrih 1997. Vendi që zë Robert Elsie ndër radhët e albanologëve është rritur edhe më shumë pas viteve 1990-të me faqet e tij të njohura të internetit, të cilat i japin botës të dhëna të hollësishme për Shqipërinë dhe shqiptarët.

Përveç faqes së tij personale www.elsie.de, Robert Elsie ka faqet: www.albanianhistory.net, e cila ofron një gamë të gjerë tekstesh dhe dokumentesh të historisë shqiptare; www.albanianlanguage.net, e cila përmban regjistrime zanore të më shumë se 150 të folmeve të shqipes nga dhjetë shtete, të incizuar kryesisht nga vetë Elsie, si dhe zërat e disa figurave të njohura shqiptare të së kaluarës; www.albanianliterature.net, që ofron koleksionin më të madh botëror të letërsisë shqiptare përkthyer në anglisht; www.albanianphotography.net, ku ndodhen koleksione të ndryshme të hershme fotografike nga Shqipëria dhe Kosova; dhe www.albanianart.net, që përmban një prezantim të artit pamor shqiptar (piktura e hershme shqiptare, veshje popullore etj.).

Filed Under: Opinion Tagged With: mik i shquar i shqiptareve, Robert Elsie, Shuhet albanologu

TRAGJEDIA çame në photografi

June 10, 2016 by dgreca

Foto tronditëse të dëbimit të çamëve nga Greqia më 1945/


Foto tronditëse të dëbimit të çamëve nga Greqia më 1945

Nga Robert Elsie/

Çamët, të njohur në greqisht si Tsamides, janë shqiptarë të cilët banojnë në pjesën më jugore të trevave shqipfolëse. Krahina e tyre, Çamëria, është një zonë malore në kufirin greko-shqiptar. Pjesa më e madhe e Çamërisë ndodhet në rajonin e Epirit grek, i cili përfshin pak a shumë prefekturat e Thesprotisë dhe të Prevezës, por Çamëria përfshin edhe pjesën më jugore të Shqipërisë, d.m.th. zonën e Konispolit.Kur forcat greke morën Çamërinë dhe Epirin gjatë Luftës Ballkanike të vitit 1912, çamët përfunduan papritmas në Greqi, të shkëputur nga pjesa tjetër e Shqipërisë. Me tërheqjen e forcave gjermane nga Greqia në verë dhe në fillim të vjeshtës të vitit 1944, rajoni ndodhej në fazën e parë të një lufte të përgjakshme civile. Për të siguruar bregdetin jonian për furnizimet e tyre ushtarake, forcat britanike lejuan që njësitë e një komandanti vendas grek, gjenerali Napoleon Zervas (1891-1957), të pushtonin rajonin.

Zervasi, themeluesi dhe udhëheqësi i Lidhjes Kombëtare Republikane Greke (Ethnikós Demokratikós Ellenikós Sýndesmos – EDES) u bë i njohur për spastrimin brutal etnik të shqiptarëve të Çamërisë nga qershori 1944 deri në mars 1945. Njerëzit e tij i shikonin çamët si bashkëpunëtorë të italianëve dhe të gjermanëve, dhe kërkonin të merrnin hak. Gjatë sulmeve të tyre, gjetën vdekjen disa mijëra burrë, gra dhe fëmijë në Çamëri. Më 27 qershor 1944, forcat e Zervasit hynë në qytetin e Paramithisë dhe vranë rreth 600 çamë myslimanë – burrë, gra, dhe fëmijë – në një kërdi të paparë. Shumë viktima u përdhunuan dhe u torturuan para se të thereshin. Një batalion tjetër i EDES-it pushtoi Pargën të nesërmen ku u vranë 52 shqiptarë. Me 23 shtator 1944, fshati i Spatarit të Filatit u plaçkit dhe 157 persona u vranë.

Shumë gra dhe vajza u përdhunuan, dhe u kryen shumë krime të tjera të llahtarshme. Menjëherë pas këtyre ngjarjeve, tërë popullata çame, e pambrojtur dhe e tmerruar, mori arratinë dhe iku për në Shqipëri për të shpëtuar. Sipas përllogaritjes së shoqatës çame të Tiranës gjatë sulmeve të viteve 1944-1945, u vranë gjithsej 2,771 civilë shqiptarë.Spastrimi i çamëve myslimanë të Greqisë në fund të Luftës së Dytë Botërore shënoi përfundimin e një kapitulli të dhimbshëm të historisë çame dhe fillimin e një tjetri. Vendi ku arritën çamët e rraskapitur dhe të uritur, pra Shqipëria, ishte pushtuar pak kohë para ardhjes së tyre, nga Enver Hoxha (1908-1985) dhe forcat e tij komuniste. Udhëheqësit e rinj marksistë nuk u treguan shumë mikpritës apo tërësish të predispozuar për të ndihmuar bashkatdhetarët e tyre çamë. Megjithatë, çamëve iu dhanë status si refugjatë dhe u lejuan të qëndronin në Shqipëri.

Çamët morën ndihmë jo nga regjimi i Enver Hoxhës, por nga Administrata e Kombeve të Bashkuara për Ndihmë dhe Rehabilitim (United Nations Relief and Rehabilitation Administration, UNRRA), e cila shpërndau çadra, ushqim dhe ilaç në kampet e mjeruara çame në Vlorë, Fier, Durrës, Kavajë,Delvinë dhe Tiranë. Gjatë viteve pas Luftës së Dytë Botërore, Komiteti Antifashist i Emigrantëve Çamë bëri fushatë për kthimin e çamëve në vendlindjen e tyre. Duhet theksuar se shumica e tyre nuk donin të rrinin në Shqipëri, veçanërisht duke marrë parasysh spastrimet e tipit stalinist që pozhvilloheshin aty. Komiteti mbajti dy kongrese në vitin 1945, një në Konispol dhe tjetri në Vlorë. Komiteti hartoi memorandume dhe dërgoi telegrame në mbështetjen e qëllimeve të tij. Në vitin 1946, Përfaqësuesi i Shqipërisë ngriti çështjen çame në Konferencën e Paqes të Parisit, por tëgjitha veprimet rezultuan të pafrytshme. Përpjekjet për të internacionalizuar çështjen çame ranë kryesisht në vesh të shurdhër. Për vite më radhë, çamë vazhduan të shpresonin se situata politike do të qetësohej dhe se ata do të mund të ktheheshin në Greqi. Por kjo nuk u bë. Edhe sot, në shekullin e 21-të, çamët e moshuar që kërkojnë të hyjnë në Greqi për një vizitë kthehen në kufi nga zyrtarët kufitarë grekë. Pasaportët e tyre stampohen me persona non grata ose madje grisen parasyve të tyre.

Fotografitë e këtij koleksioni janë bërë në vitin 1945 në kampet e refugjatëve çamë në Shqipëri nga antëtarët e Administratës së Kombeve të Bashkuara për Ndihmë dhe Rehabilitim (UNRRA). Ruhen në Arkivin e Kombeve të Bashkuara.

Filed Under: Histori Tagged With: Robert Elsie, TRAGJEDIA çame në photograi

Koleksioni i fotove të Edit Durham për trojet shqiptare

May 9, 2016 by dgreca

Nga Robert Elsie/

Thuhet shpesh se EdithDurham njihet më mirë në Shqipëri dhe në Kosovë se sa në Angli. Në viset e Ballkanit gjendet tek tuk një shkollë Edit Durhami apo një rrugë MissDurham, kurse në Londër zor të gjesh ndonjë gjurmë të saj. Megjithëse jam në dijeni se flas këtu para njerëzve që mund të dinë më shumë se unë për udhëtaren dhe shkrimtaren angleze, do të ketë disa persona që nuk e njohin dhe për këta dëshiroj të jap disa të dhëna për jetën e kësaj gruaje të mahnitshme.
Mary Edith Durham (1863-1944) vinte nga një familje e madhe dhe e pasur nga veriu i Londrës. Ishte më e madhja prej tre vëllezërve dhe gjashtë motrave, të cilët ishin kryesisht të suksesshëm në karrierat e tyre përkatëse në mjekësi, inxhinieri dhe administratën publike. Edith, të cilën në familjen e saj e thërrisnin me nofkën mashkullore Dickie [Diki], ndoqi Bedford College në Londër (1878-1882) dhe më tej studioi pikturë dhe vizatim në Akademinë Mbretërore të Arteve. Në këtë kuadër, në vitin 1899, ajo bëri ilustrimet për një vëllim të kolanës Cambridge Natural History dhe më vonë ka lënë skica edhe piktura të shumta nga Ballkani. Si vajza më e madhe dhe e fundit e mbetur në shtëpi, asaj i kishin besuar detyrën që të kujdesej për të ëmën e moshuar dhe të sëmurë. Kjo jetë monotone bëri që Edith, pas një farë kohe, të përfundonte në prag të një krize nervore. Mjeku e këshilloi të shkëputej nga çdo gjë dhe të udhëtonte. Kështu, në vitin 1900, Edith Durham 37 vjeçare u nis me një mikeshë të saj për një udhëtim me vapor përgjatë bregut të Adriatikut deri në Kotor. Udhëtimi e magjepsi dhe përtëriu. Një vit më pas, u kthye përsëri dhe udhëtoi gjerësisht në Malin e Zi dhe, më vonë, deri në Luftën e Parë Botërore, çdo vit ajo kalonte të paktën dy muaj në Ballkan, i cili iu bë pasioni dhe shpëtimi i saj. Në vitet 1902-1903, pasi kishte mësuar pak serbisht dhe shumë më tepër për historinë e Ballkanit, Durham bëri një udhëtim në Serbi për të mbledhur të dhëna për librin e saj të parë, Through the Landsof the Serb [Përmes trevave të Serbit], Londër 1904, ribotim 2015. Ky libër përfshin edhe rrëfimet për vizitat e saj në Shkodrën dhe Kosovën e Perandorisë Osmane. Ishin udhëtime të jashtëzakonshme, që kërkonin guxim dhe këmbëngulje, veçanërisht për një femër që udhëtonte vetëm. EdithDurham i kishte që të dyja këto cilësi. Në fund të vitit 1903 u kthye për një qëndrim pesë-mujor në Ballkan, ku punoi për Komitetin Humanitar Maqedonas (Macedonian Relief Committee). Ky udhëtim dhe gjendja e llahtarshme humanitare në zonat kryengritëse të Maqedonisë, përshkruhen në librin The Burdenof the Balkans[Brenga e Ballkanit], Londër 1905, ribotim 2015, i cili përfshin edhe rrëfimin e udhëtimit të saj të parë në Shqipërinë e jugut dhe të mesme. Gjatë viteve të mëpasshme udhëtoi në Mal të Zi dhe Bosnje-Hercegovinë për të mbledhur materialin etnografik që u botua shumë më vonë në librin e saj Some Tribal Origins, Laws and Customs of the Balkans [Disa prejardhje fisnore, ligje dhe zakone të Ballkanit], Londër 1928, shqip Për fiset, ligjet e zakonet e ballkanasve, Tiranë 2009, me ilustrime të autores. Politika ekspansioniste e Serbisë dhe Malit të Zi, të cilën e kishte hasur në udhëtimet e saj, u bënë shkas që ajo t’i kthente shpinën këtyre vendeve dhe t’i përqendronte më shumë vëmendjen dhe simpatitë e saj mbi Shqipërinë dhe shqiptarët. Në verën e vitit 1908 Edith bëri një udhëtim tjetër në Malin e Zi, prej aty në Shkodër dhe pastaj përmes malësisë së veriut deri në Kosovë, udhëtim ky i përshkruar në librin e saj më të njohurHighAlbania, Londër 1909, ribotim 2015, shqip Shqipëria e Epërme, Tiranë 2012. Edhe sot e kësaj dite shumë lexues janë të mendimit se ky është libri më i këndshëm në gjuhën angleze i shkruar ndonjëherë për Shqipërinë. Me kalimin e kohës, EdithDurham bëri mjaft emër ndër shqiptarët e veriut për interesin e treguar dhe mbështetjen e saj për çështjen shqiptare dhe shumë shpejt ajo filloi të njihej në malet e veriut si kraljica e malesorëvet. Madje tek-tuk ndër shqiptarët u përhapën edhe fjalë se ajo ishte motra e mbretit të Anglisë. Libri tjetër, The Struggle for Scutari (Turk, Slav and Albanian), Londër 1914, ribotim 2015, shqip Lufta për Shkodrën: turq, sllavë e shqiptarë, Shkodër 2005, përqendrohej mbi rrethimin e përgjakshëm malazez të Shkodrës në kohën e pavarësimit të Shqipërisë. Ky është ndoshta libri i saj më ambicioz, një përshkrim i dhimbshëm i luftës, urisë dhe katastrofës humanitare. Gjatë asaj kohe Durham vizitoi edhe jugun e Shqipërisë dhe konstatoi se gjendja nën pushtimin grek atje nuk ishte aspak më e mirë. Pas Luftës së Parë Botërore botoi librin Twenty Years of BalkanTangle, Londër 1920, ribotim 2015, shqip Njëzet vjet ngatëresa ballkanike, Tiranë 1944. Ky libër përbën kulmin dhe sintezën e shkrimeve të Durham. Ai përfshin periudhën nga udhëtimi i saj i parë në Ballkan në vitin 1900 deri në Luftën e Parë Botërore, dhe në një farë mënyre mund të konsiderohet si memoaret e saj. Vizitën e saj të fundit në Ballkan Edith Durham e bëri në vitin 1921. Pas kësaj, kryesisht për arsye shëndetësore, ajo nuk ishte më në gjendje të kryente udhëtime të tilla të mundimshme. Megjithatë, mbështetja e saj për Shqipërinë nuk pushoi asnjëherë gjatë dy dhjetëvjeçarëve vijues. Durham ishte anëtare themeluese e Shoqatës Anglo-Shqiptare (Anglo-Albanian Association) në Londër dhe shkroi artikuj të shumtë shtypi si dhe “letra botuesit” të panumërta për t’iu kundërvënë mendimeve të gabuara dhe për të tërhequr vëmendjen mbi Shqipërinë dhe vuajtjet e saj. Ajo ishte gjithashtu autore e shumë artikujve shkencorë për kulturën popullore shqiptare dhe malazeze dhe për historinë dhe politikën e Ballkanit. Shumë prej këtyre shkrimeve u përmblodhën kohët e fundit në vëllimetAlbania and The Albanians, Selected Articles and Letters 1903-1944, Londër 2001 dhe The Blaze in the Balkans: Selected Writings, 1903-1941 [Zjarri në Ballkan: shkrime të përzgjedhura, 1903-1941], Londër 2014. Në këtë periudhë u botua edhe libri i saj i fundit, tashmë ndoshta i harruar, The SerajevoCrime[Krimi në Sarajevë], Londër 1925, ku flitet për rrethanat e vrasjes së ArqidukësFrancFerdinand të Austrisë, vrasje e cila u bë shkas për fillimin e Luftës së Parë Botërore.Në vitet e mëvonshme, shtëpia e saj në Londër u bë vend takimi për miq të Shqipërisë dhe për shqiptarë në mërgim. Vdiq në nëntor 1944, dy javë para ardhjes në pushtet të komunistëve në Shqipëri.
Koleksioni Fotografik i Edith Durham
Në pranverën ose verën e vitit 1900, para udhëtimit të saj të parë në Ballkan në gusht të atij viti, EdithDurham bleu një aparat të vogël fotografik të markës KodakBrownie. Me sa duket, aparatet e firmës Kodak ka marrë me vete në të gjitha udhëtimet e saj në Ballkan.
Në Londër, pas udhëtimeve, Durhamiu prezantoi fotografitë e saj anëtareve të Institutit Mbretëror Antropologjik (Royal Anthropological Institute) ku ishte edhe vetë anëtare, dhe veçanërisht para anëtarëve të Shoqatës Anglo-Shqiptare të cilën e kishte themeluar. Pas vdekjes së saj, pjesa më e madhe e koleksionit ruhej në Institut, si të thuash në harresë, por ka edhe fotografi të tjera në Muzeun Britanik në Londër, dhe në Muzeun Pit tRivers në Oksford. Rreth një shekulli më vonë, me datën 24 shkurt 2016, kisha nder të madh të prezantoj fotografitë e saj përsëri në sallën e Institutit Mbretëror Antropologjik në Londër, dhe përsëri para anëtarëve të Shoqatës Anglo-Shqiptare. Ishte një ngjarje historike. Kurse nga 450 fotografitë e panjohura që disponojmë, të bëra nga Miss Edith Durham, kryesisht në Shqipëri dhe Mal të Zi, nja 100 sosh, aq sa na lejon koha, opinionit shqiptar do ia prezantoj për herë të parë në Prishtinë, me 11 maj, në hotelin Sirius, në orën 19:00.

Filed Under: Histori Tagged With: Koleksioni i fotove të Edit Durham, për trojet shqiptare, Robert Elsie

Robert Elsie: Të plotësohet boshllëku në historinë e Shqipwrisë

April 1, 2016 by dgreca

Për albanologun Robert Elsie, një pjesë e mirë e historisë së Shqipërisë nuk njihet ende. Vakuumi i krijuar, sipas gjuhëtarit mund të mbushet përmes dokumentimit të historisë verbale, siç u shpreh ai në konferencën e mbajtur për këtë qëllim, në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë. “Historia e Shqipërisë është shkruar nga të huajt, jo nga shqiptarët, të cilët kanë mbetur memecë në fakt. Nuk ka shumë burime, ndërkohë që ka shumë pjesë të historisë së Shqipërisë që nuk njihen fare. Dhe ajo që mungon, mbase mund të plotësohet nga historia gojore”, thotë albanologu Robert Elsie. Pjesa e munguar e historisë sonë mund të plotësohet kryesisht nga historia gojore, ajo që flitet, kontribues të së cilës mund të jenë edhe gazetarët, përmes intervistave që ata realizojnë me njerëz të ndryshëm. Por, në shumë raste, kjo gjë mund të arrihet nga vet familjet, të cilat duhet të tregojnë interes të shkruajnë historinë e tyre, si në rastin e historisë çame.
“Çamët kanë përjetuar gjëra të tmerrshme në fund të Luftës së Dytë Botërore. Ende edhe sot ka njerëz që janë gjallë, që i kanë përjetuar ato gjëra kur ishin të vegjël. Ata tani janë pleq, por fëmijët e tyre a nuk mund të pyesin dhe të interesohen se çfarë ka ndodhur? Duhet ta kemi të qartë, sepse nuk dimë shumë. Historia e Çamërisë është shkruar nga grekët”, tha më tej albanologu Elsie. Dokumentimi i historisë, për hartuesin e dhjetëra librave historikë për Shqipërinë, bart vlera të mëdha në ruajtjet e dialekteve, duke parandaluar zhdukjen e tyre. {SH.K}

Filed Under: Histori Tagged With: Plotesimi i Historise, Robert Elsie, Shefqet Kercelli

FAN S. NOLI

January 13, 2016 by dgreca

Fan Noli- pre-eminent and multi-talented figure of Albanian literature, culture, religious life and politics
By Robert Elsie/
Fan Noli (1882-1965), also known as Theophan Stylian Noli, was not only an outstanding leader of the Albanian-American community, but also a pre-eminent and multi-talented figure of Albanian literature, culture, religious life and politics. Noli was born in the village of Ibrik Tepe (Alb. Qyteza), south of Edirne (Adrianopole) in European Turkey on 6 January 1882. His father Stylian Noli had been a noted cantor in the Orthodox church and had instilled in his son a love for Orthodox music and Byzantine tradition. Fan Noli attended the Greek secondary school in Edirne, and in 1900, after a short stay in Constantinople, settled in Athens where he managed to find occasional and badly-paying jobs as a copyist, prompter and actor. It was with one such itinerant theatre company touring Greek-speaking settlements in the eastern Mediterranean that Noli first arrived in Egypt. Abandoning the company in Alexandria, he found work from March 1903 to March 1905 as a Greek teacher and as a church cantor in Shibîn el Khôm and from March 1905 to April 1906 in El Faiyûm where a small Albanian colony had settled. Here he wrote a number of articles in Greek and translated Sami Frashëri’s Shqipëria – Ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë? (Albanian – what was it, what is it and what will become of it?) into Greek, works which were published at the Albanian press in Sofia. In Egypt, Noli learned more about the traditions of Byzantine music which so fascinated him from his teacher, the monk Nilos, and resolved to become an Orthodox priest himself. He also came into contact with the nationalist leaders of the Albanian community such as Spiro Dine (1846?-1922), Jani Vruho (1863-1931) and Athanas Tashko (1863-1915) who encouraged him to emigrate to America where he could make better use of his talents. The young Noli agreed.
In April 1906, with a second-class steamer ticket which was paid for by Spiro Dine, Fan Noli set off via Naples for the New World and arrived in New York on May 10. After three months in Buffalo where he worked in a lumber mill, Noli arrived in Boston. There publisher Sotir Peci (1873-1932) gave him a job at a minimal salary as deputy editor of the Boston newspaper Kombi (The nation), where he worked until May 1907 and in which he published articles and editorials under the pseudonym Ali Baba Qyteza. These were financially and personally difficult months for Noli, who did not feel at home in America at all and seriously considered emigrating to Bucharest. Gradually, however, he found his roots in the Albanian community and on 6 January 1907 co-founded the Besa-Besën (The pledge) society in Boston.
In this period, Orthodox Albanians in America were growing increasingly impatient with Greek control of the church. Tension reached its climax in 1907 when a Greek Orthodox priest refused to officiate at the burial of an Albanian in Hudson, Massachusetts on the grounds that, as a nationalist, the deceased was automatically excommunicated. Noli saw his calling and convoked a meeting of Orthodox Albanians from throughout New England at which delegates resolved to set up an autocephalic, i.e. autonomous, Albanian Orthodox Church with Noli as its first clergyman. On 9 February 1908 at the age of twenty-six, Fan Noli was made a deacon in Brooklyn and on 8 March 1908 Platon, the Russian Orthodox Archbishop of New York, ordained him as an Orthodox priest. A mere two weeks later, on 22 March 1908, the young Noli proudly celebrated the liturgy in Albanian for the first time at the Knights of Honor Hall in Boston. This act constituted the first step towards the official organization and recognition of an Albanian Autocephalic Orthodox Church.
From February 1909 to July 1911, Noli edited the newspaper Dielli (The sun), mouthpiece of the Albanian community in Boston. On 10 August 1911, he set off for Europe for four months where he held church services in Albanian for the colonies in Kishinev, Odessa, Bucharest and Sofia. Together with Faik bey Konitza who had arrived in the United States in 1909, he founded the Pan-Albanian Vatra (The hearth) Federation of America on 28 April 1912, which was soon destined to become the most powerful and significant Albanian organization in America. Fan Noli had now become the recognized leader of the Albanian Orthodox community and was an established writer and journalist of the nationalist movement. In November 1912, Albania was declared independent, and the thirty-year-old Noli, having graduated with a B.A. from Harvard University, hurriedly returned to Europe. In March 1913, among other activities, he attended the Albanian Congress of Trieste which was organized by his friend and rival Faik bey Konitza.
In July 1913 Fan Noli visited Albania for the first time, and there, on 10 March 1914, he held the country’s first Orthodox church service in Albanian in the presence of Prince Wilhelm zu Wied who had arrived in Durrës only three days earlier aboard an Austro-Hungarian vessel. In August of 1914 Noli was in Vienna for a time, but as the clouds of war darkened, he returned in May 1915 to the United States. From 21 December 1915 to 6 July 1916 he was again editor-in-chief of the Boston Dielli (The sun), now a daily newspaper. In July 1917 he once more became president of the Vatra federation which, in view of the chaotic situation and political vacuum in Albania, now regarded itself as a sort of Albanian government in exile. In September 1918 Noli founded the English-language monthly Adriatic Review which was financed by the federation to spread information about Albania and its cause. Noli edited the journal for the first six months and was succeeded in 1919 by Constantine Chekrezi (1892-1959). With Vatra funds collected under Noli’s direction, Albanian-American delegates were sent to Paris, London and Washington to promote international recognition of Albanian independence. On 24 March 1918, Noli was appointed administrator of the Albanian Orthodox Church in the United States and in early July of that year attended a conference on oppressed peoples in Mount Vernon, Virginia, where he met President Woodrow Wilson (1856-1924), champion of minority rights in Europe. On 27 July 1919, Noli was appointed Bishop of the Albanian Orthodox Church in America, now finally an independent diocese. In the following year, in view of his growing stature as a political and religious leader of the Albanian community and as a talented writer, orator and political commentator, it was only fitting that he be selected to head an Albanian delegation to the League of Nations in Geneva where he was successful in having Albania admitted on 17 December 1920. Noli rightly regarded Albania’s admission to the League of Nations as his greatest political achievement. Membership in that body gave Albania worldwide recognition for the first time and was in retrospect no doubt more important than Ismail Qemal bey Vlora’s declaration of independence in 1912. In a commentary on 23 July 1924, the Manchester Guardian described Fan Noli as a “man who would have been remarkable in any country. An accomplished diplomat, an expert in international politics, a skilful debater, from the outset he made a deep impression in Geneva. He knocked down his Balkan opponents in a masterly fashion, but always with a broad smile. He is a man of vast culture who has read everything worth reading in English and French.” Noli’s success at the League of Nations established him as the leading figure in Albanian political life. From Geneva, he returned to Albania and from 1921 to 1922 represented the Vatra Federation in the Albanian parliament there. In 1922, he was appointed foreign minister in the government of Xhafer bey Ypi (1880-1940) but resigned several months later. On 21 November 1923, Noli was consecrated Bishop of Korça and Metropolitan of Durrës. He was now both head of the Orthodox Church in Albania and leader of a liberal political party, the main opposition to the conservative forces of Ahmet Zogu (1895-1961), who were supported primarily by the feudal landowners and the middle class. On 23 February 1924 an attempt was made in parliament on the life of Ahmet Zogu and two months later, on 22 April 1924, nationalist figure and deputy Avni Rustemi (1895-1924) was assassinated, allegedly by Zogist forces. At Rustemi’s funeral, Fan Noli gave a fiery oration which provoked the liberal opposition into such a fury that Zogu was obliged to flee to Yugoslavia in the so-called June Revolution.
On 17 July 1924, Fan Noli was officially proclaimed prime minister and shortly afterwards Regent of Albania. For six months, he led a democratic government which tried desperately to cope with the catastrophic economic and political problems facing the young Albanian state. His twenty-point programme for the modernization and democratization of Albania, including agrarian reform, proved however to be too rash and too idealistic for a backward country with no parliamentary traditions. In a letter to an English friend, he was later to note the reasons for his failure: “By insisting on the agrarian reforms I aroused the wrath of the landed aristocracy; by failing to carry them out I lost the support of the peasant masses.” With the overthrow of his government by Zogist forces on Christmas Eve 1924, Noli left Albania for good and spent several months in Italy at the invitation of Benito Mussolini (1883-1945). When the Duce finally reached agreement with Zogu on oil concessions in Albania, Noli and his followers were given to understand that their presence in Italy was no longer desired. Noli subsequently spent several years in northern Europe, primarily in Germany and Austria. In November 1927 he visited Russia as a Balkan delegate to a congress of ‘Friends of the Soviet Union’ marking the tenth anniversary of the October Revolution, and in 1930, having obtained a six-month visa, he returned to the United States. Back in Boston, Noli founded the weekly periodical Republika (The republic), the name of which alone was in open defiance of Ahmet Zogu who on 1 September 1928 had proclaimed himself Zog I, King of the Albanians. Republika was also published in opposition to Dielli (The sun), now under the control of Faik Konitza who had come to terms with King Zog and become Albanian minister plenipotentiary in Washington. After six months, Noli was forced to return to Europe when his visa expired and his Republika was taken over by Anastas Tashko until it ceased publication in 1932. With the help of his followers, he was able to return from Germany to the United States in 1932 and was granted permanent resident status. He withdrew from political life and henceforth resumed his duties as head of the Albanian Autocephalic Orthodox Church. In December 1933, Noli fell seriously ill and was unable to pay for the medical treatment he so desperately needed until he received a gift of 3,000 gold franks from Albania, which was ironically enough from his archenemy Ahmet Zogu. This gesture, as intended, led to a certain reconciliation between Noli and Zogu and pacified Noli’s now often tenuous relations with Faik Konitza. In 1935, he returned to one of his earlier passions – music – and, at the age of fifty-three, registered at the New England Conservatory of Music in Boston, from which he graduated in 1938 with a Bachelor of Music. On 12 April 1937, Noli’s great dream of an Albanian national church was fulfilled when the Patriarch of Constantinople officially recognized the Albanian Autocephalic Orthodox Church. Not satisfied with ecclesiastical duties alone, Noli turned to post-graduate studies at Boston University, finishing a doctorate there in 1945 with a dissertation on Scanderbeg. In the early years following the Second World War, Noli maintained reasonably good relations with the new communist regime in Tirana and used his influence to try to persuade the American government to recognize the latter. His reputation as the ‘red bishop’ indeed caused a good deal of enmity and polarization in emigré circles in America. In 1953, at the age of seventy-one, Fan Noli was presented with the sum of $20,000 from the Vatra Federation, with which he bought a house in Fort Lauderdale, Florida, where he died on 13 March 1965 at the age of eighty-three.
Politics and religion were not the only fields in which Fan Noli made a name for himself. He was also a dramatist, poet, historian, musicologist and in particular an excellent translator who made a significant contribution to the development of the Albanian literary language.
Noli’s first literary work was a three-act drama entitled Israilitë dhe Filistinë, Boston 1907 (Israelites and Philistines). This forty-eight page tragedy written in 1902 is based on the Book of Judges 13-16 in the Old Testament, the famous story of Samson and Delilah. Published at a time when Albanian theatre was in its infancy, it is one of the rare Albanian plays of the period not gushing with sentimentality before reaching a superficial melodramatic conclusion. Such were the tastes of the period, however, and Noli’s play found little favour with the public. Not only was the subject matter too distant and philosophical, but his language was too archaic or dialectal for the public to enjoy.
On his ordainment as an Orthodox priest and his celebration of the first Orthodox liturgy in Albanian in 1908, Noli recognized the need for liturgical texts in Albanian and set about translating Orthodox rituals and liturgies, which were published in two volumes: Librë e shërbesave të shënta të kishës orthodoxe, Boston 1909 (Book of holy services of the Orthodox Church), and the 315-page Libre é te krémtevé te medha te kishes orthodoxe, Boston 1911 (Book of great ceremonies of the Orthodox Church). Other religious translations followed, in an elegant and solemn language befitting such venerable Byzantine traditions. Noli indeed considered these translations to be his most rewarding achievement.
Fan Noli’s most popular work today is a scholarly history of the life and times of the Albanian national hero Scanderbeg. A 285-page Albanian version was published as Historia e Skënderbeut (Gjerq Kastriotit), mbretit të Shqipërisë 1412-1468, Boston 1921 (The history of Scanderbeg (George Castrioti), king of Albania 1412-1468), and an English version, the fruits of his doctoral dissertation at Boston University in 1945, as George Castrioti Scanderbeg (1405-1468), New York 1947. Another scholarly work in English which mirrors both his fascination with great figures of the past (Jesus, Julius Caesar, Scanderbeg and Napoleon) and his love of music is the 117-page Beethoven and the French revolution, New York 1947.
Noli has not been forgotten as a poet though his powerful declamatory verse is far from prolific. It was collected in a volume with the simple title Albumi, Boston 1948 (The album), which he published on the occasion of his forty years of residence in the United States. Albumi contains primarily political verse reflecting his abiding nationalist aspirations and the social and political passions of the twenties and thirties.
Fan Noli’s main contribution to Albanian literature, however, was as a stylist, as seen especially in his translations. Together with Faik bey Konitza, Noli may indeed be regarded as one of the greatest stylists in the Tosk dialect of the Albanian language. His experience as an actor and orator, and his familiarity with other great languages of culture, Greek, English and French in particular, enabled him to develop Albanian into a language of refinement and flowing elegance. Noli translated poetry of various nineteenth-century European and American authors, and most often managed, with the ear of the musician he was, to reflect the style, taste and rhythmical nuances of the originals.
Though he wrote comparatively little in the way of literature per se, Fan Noli remains nonetheless a literary giant. He was instrumental in helping the Albanian language reach its full literary and creative potential.(Dial-Arciv)

Filed Under: ESSE Tagged With: Fan S Noli, pre-eminent, Robert Elsie

  • « Previous Page
  • 1
  • 2
  • 3
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Kur karakteri tejkalon pushtetin
  • ABAZ KUPI DHE LUFTA ANTIFASHISTE NË SHQIPËRI
  • Fortesa Latifi: “It can be difficult to grow up when you’re constantly faced with a younger version of yourself”
  • ABAZ KUPI, I HARRUAR DHE I KEQTRAJTUAR NGA HISTORIA ZYRTARE
  • VATRA DHE FAMILJA KUPI ORGANIZUAN SIMPOZIUM SHKENCOR ME RASTIN E 50 VJETORIT TË KALIMIT NË PËRJETËSI TË NACIONALISTIT TË SHQUAR ABAS KUPI
  • “E DREJTA ZAKONORE E ÇERMENIKËS. KANUNI I MUST BALLGJINIT” 
  • Retorika e Serbisë si agresion psikologjik: narrativa e rrezikshme e Aleksandar Vuçiçit në Ballkan
  • Çfarë “shteti” deshi Mehmet Ali pashë Misiri në luftën e tij kundër sulltanit osman?
  • 1939 / AUDREY SHAH : JU RRËFEJ TAKIMIN ME MBRETIN ZOG NË HOTEL RITZ (LONDËR)
  • Ndalimi i investitorëve nga tregu i shtëpive: a është zgjidhja reale?
  • “Pse ShBA nuk e pushtuan por e çliruan Venezuelën nga Maduro/t”
  • SPEKTËR…
  • ME SA POLITIKA SHIGJETON SERBIA NË DREJTIM TË KOSOVËS?
  • VENDI IM / 7th Annual Concert
  • ZOTI, SHPIRTI, BIBLA, DOGMA DHE MENDIME FILOZOFIKE

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT